; \:
'^^
•/* -M
J ^ •.
^•^
■fr:
|
PERKINS LIBRARY UuKC University Kare Dooks |
||
I
I
i
Digitized by tine Internet Arciiive in 2011 with funding from DuKe University Libraries
littp://www.arcliive.org/details/vitaeselectorumaOObate
V I T^
SELE C T OR U M
A L I Q^U O T
V I R O R U M
Qui Doftrina , Dignitate , aut Pietate
INCLARUERE.
hifpicere tamjuam in fpeculum Vitas omnium
Jubeo, atqtte ex aim fumere cxemplum tibi. Terenc.
f^:r? CN-p •;^'0 rvp c^ cfoi
Typis //. G. &c J.T. Sc proftanc venalcs apud Gcorgium Wells, ad Infigae Solis Ccemetcrio Taulino, 1681.
Eorum Nomina Virorum Seledorum,
{FI'Z.)
'It Tin HenriciCbideh j^rch'up. Ciniuit'iinf,ftt V Arthur Duci Pag t
'yitiCul. Wijnfkti Epifc Wintonkr/is & AtiglU CtncellarJifer Gul. Buddenum 49
yiti^OM.I^i Mirandulx per ^oin. Fnncifcum Princifem Miraiidula confaipt. 90
yiu Bier. Sivonarola per ^oiii.ricum MinnduU Princip. Xoj
■ v'lU Petti Sembi Ctri. per fan. Cafam 1 40
yiu Gifp-Contareni Card- per foan. Ctfum 1 54 yiu Dejid. Ertfmi per ^fiunum I 87
. yiuCul. BudM per Lud. R^egium 1 1 <;
f^u£hri^opheri Lmigolii 240
De Ohitu Mtrt. Suceri
EpifioUdiu 250
iyiu ierairdi Gilpini per Ceorg, CarJetonun
Epifcop. Cifirenfem 282
yiu yincenw P-inelli perG unUun 3 ' 4
' yiu Sc^vtla Sammurthani ^T)
lyiufuliiCafirts Scaligeri 4^4
iJDi». Heirfii Efi/iol* de morte fofephi Sctli- geri 417
fTinffff^otiisCT9:U -420
yiti Pet. Piihiti 43 5
t&uditio Funebris Hejirici WilVu Princip, per Fran. Nemherfele AccAd.Ctnttb.Ontor. 401
Ontio Funcbrifin Obitutn Tbo. Bodleii fjitrtiir Celt' berrim^i apud Oxonienfes Bibliothecx Fundiie- rif 411(5
Lauditio Funehrif in Obitum Vlderici Dini* k^g. Fil.perOpitiutn 432
Conment.de Domino FattJne a Dom per Gerhar- dum yojfium 446
Lauditio Funebrit Fredetici Henrici Aurtuponerpum Principid per Frii. Spttnhetiuum 4^3
PanegeticM dBilib. yenatore 526
fulii C/efiris LagalU yiti per Leon. AUitium 575 Comntemoratio yiite Guliehn. Ctabdm perDegor. Whetre. ^89
yiti Anionii Wiliti 600
yiu Petri Putesr.i per Nic. 'l{igiltium 660
Hertrici yulefti Ortiio in Obitum Dion. Petivii 678 Nenrici ytlefii Ontio in Obitum fac. Sirmondi 687 Petti Molina i yiu 697
frttf Hentici f-'alejiiper Hadriin.yak/ium 715 yitt ftc, VJferii Armtchm 754
Epijioh Dedicatoria.
Illuftri Nobiliflimoq; D. Domino Guliilmo
%uffel^ BedfordU Comitis£lionatu maximo. ^ Honoratiflitnc Dominc, ^, . .
HJprUnon immerito rndgnx vit<e Iktmanx lux ^r magiHra fempcr habita ejl ; quippe qu£ omnes homimm ortiims ad (fficta cinque propria c!r Hone a (^ fuaviter injiituat, cr mo- vcAt efficAciter. Enimvero exempUinformmduhomiiium dnimii ad virtatem vim quandam obtinent finguUrem^ cr m.ijores, quam nudapracepta^ aculeoshabc?3t^ quibm homines ad ah tones fecun. dttm virtutem incitentur. Qui quumhiprix ufus (jr finis fit prxcipmu,^ ea demum hiftoria maximi prcfeBo .ffiimanda erit^ mn qu£ rebus nm- nijicis, bellorumjiragibtts, c£terifqut ejufmodi inanem q»and.im volup- tatemaferre foletledoribw, fed qu£ res utiles (xhtbet ac imitaticne dignas. Atque hac potijjlmum de caufaprxjl ant turn virorum vttxfi.ieli. ter confcriptxplurimumcertehabent utilitatis ; ex its enim facile con- Hat qu^ ratione 'vitafuA modmn itiftttuere foleant, affe^us cohibere.fe- que ipfts in variis iritA circumfiantiis moderari r, turn verla^ ut qutndo- que vel ex imbecillitate lapftfunt^velper errorcm a virtutis {emit a de- vharnnt ,Qitapropter opusnon minus utile quumgraSum crjxcundum duxi illKJirium virorum vit.u a variis quidem aitivribus antehac conlcrip. tas , & ftrperAtimeditits^novnulHs dc nova additit in unum volume a compingere. Cujus ego frontifptcium quod honor ando tiio nomine decor a- vertm, cum prdcellcntes tu<e virtutes^ turn gratitudo qfta frofcquor amo- rem erga me tuum amicitiam^ue (ingnlarem^ cjfcccrnnt,
Non cji mi hi animus in amplijjimum [imul d^- nobilijjimum virtitturtt tuarum campum excurrere^ qu c nuUis egentverhornm ornamcntis qiiibus lUuJlrentur^fed verbis ipfis poterunt fpUndorem fuum fxnerari. Neqite tamen de eis interim omnino certe conticefcam. jllud cqu:dim verijjimh f Otero, CT abfque omni adulatione .jffirmare, animi tui generojitjtem »«- bilitatem generis add quare. Virtus qitidem non femper una cum h cre- dit ate adpojleros tranfmittitur ; veruw qitcmadmodum Jordanui fluvi- tts (uti tefiantur Geographi)e monte Ltbano inter cedros originem ducens^ pofiquam deinde longc it mere terr<u Impidiffimis fuis cr facmdis aquLs jrrigaverit, tandem in mari morttio fepclitur ; tta fxpitis ufu venire camper tum eH^ ut majeribus orti nobtliffimis generis fui fp lender em mt- ribui pravis obfcuraverint : Tu autem^ Domine, major um tuorum vit- tHtes habcj una cumfanguinc tnte transfufas ac jieriva(4s.
3W415
■Eft^«h Dedkntoriti.
Siprivataf?! tnam fitam t/ij^uidwus, tc?»perantia ttfUyjuJIttiayhni' tas, c^ er^A Dei oracula reverent (a exemplum cxhibent rarnm qtadem (•;- [pc^-ibile^ tdqt4C etiam in hoc ficctdo tarn corrupto (^ athcifmi tlenoy cum miilti qui ^ tori ofiffimi pars hominum ha'ueri vo/unfjoiis tamcn tttu- lis fids cr cimitatKyVidaciorc impiet.ite.jy majore juo liixu a vt/i plebe- cuU fecernunttir. a
Ohx aiitem inpuUico mjus re^'/ii thcAtro cgeris^ omnem quidem l»u- dem videf!ttir cxjtfperaffe, Confiliorum titonnn integrities tnjlexiLiUs, (^ cnm prudentia co'fijunBA fortitudo, (pr^habitis illis^ quxvulg/tres ani- mds captivas ducant^tllecebris ac terricid.imentis^ibunde ccrte tejlantur tc Jiudia tna. d^ coriAtus ornncs patrij! imprimis conjircrajfe. J/ruioUbi- lis autem ilU tiia er^/i regent fiULS ijl f.irie maxime conjpicua ^r depra- dicand.i. i'iait cfiim hcro7C<x plane virtutis tjl (obfervante philofopho) ^ pipremmn gr admn co?ifeciitd'^adcon[cientiarn recli honcjlique confervan- ddmfvn.im rjusppjje contcmnerc^ itafane in coaftliis tuis cjficAciffimx quxque medtx adrcgemregnumquc c'yis con\'crv andum adhibnijli^ ut- ciinqite nonmdlorum hominum (^qui omnem fibifidelttatem arrogant) ca- liimnias efj'itgerc non pot iter is ^ qaafi in ea parte officio tuo defmjfes. re- rum his omnibus accedit (jr quafi coronam imponit, jummus tile turn fine cmnifuco<^ ajfccleitione zelus^ quo v cram pnrawqne ChnJIt religionem profequcris, Cujus man ifcjlum fane indicium frt&bes^ dum pofthabitis rcinlis illis, fpeciofuquidcm, at inutilibtis^qutbus aliquiplns nimio tribu- unt^ conaris anirmtus ut qui in doUrinie cultufque fubfiantialibus conve- niunt^ ut ut in levioris momenti rebus dijfentientes^ in unum amice co' alefcant ; neper dijjidiafua communihofti, crude li ac inquieto^ pr<tda tandemjiant, ac trittmphandi materia,
H^(c ea pint,prirjlantiljime Domine, qnibus teipfum optimtrum fane AC prudcntijjimorum hominum pecioribus inferuifli . Ncque ullus dubi^ to quin honos ttttis tibi ipfi fupcrfics, ac pojlcritatis mcmoru frmiter tn- fxusftfuturus.lllud aiitemprMipuctc mov ere debet adper fever andum inpr^claro tuo incdpto ncmpc ut approbationem Dei, ver unique illnm^ qitt afolo Dcopr<fcifcit//r, honorcm confcquaris. llle, ille per omnes tcniporis viciffitudines evade t vi[lor,prx quo omnes tctius mundi laudationes tarn nihil pint quam emortua fcintilla^ fi cum meridiano fole confer at ur, San- Be atnbitiofHS cfl qui ilium qu^erit, ac ardcntijfimosfiios conatus omnes in eo confequendo merit iljimi: collocabit. Omnipotenti dei bonitati domi- nationefn tuam commendo, ut te confiUofuo dirigere dtgnetur, ac tandem ad xternam gloriam perduccre, finem ilium hominis ultimum ac bea- tijfimum, ^
Honoris tui fcrvus humilllmus ac fidelifllmus
GULIELMUS BATESIUS.
'-^ **» *^^'^ *>5^
r^i **» «s»
KI T3S .-in r ^-g 7*7) T5T ;iC5 53-3 72^ ~g-a J-S' '^33 TCf.3 CJIa rt'ftl
cJ'O c/io cib O'Vi CA3 djo cytj Ojp o^ cJ^b c^o o-a oo co c/\3 cW^ cJi:>
♦^ TjfJ (^ «*» »#* •5^> •so i4i» *ij>» «#> tju » J.- cj** •'I" »5>-> t^ fV^ t'iT i5»
VITA
HENRICI CHICHELE
Archiepiscopi C A N rU A K I E N S I S,
ENRICVS CHICHELE in antiquo agii Nui thamptonicnfis oppic!o(quod a Fcrrariis,in quorum do- miiiio olim ciat, Heighamfcrrcrs vulgo dcnominatur) natus cftPatic Thoma Chithclc, Matic Agnctc,tamilia obfcura, quam virtutihus fuis illuftiem apud poftcros dcinccps reddidit. Adolcltens juriCivili & Canonico opcram dcditOxonii interlociosColIcgiiNovi aGuIi- clmo Wyckam WyntonicnfiEpilcopoadhuc fuperftite afcriptus ('qui duo Collegia magnifica & opuicnta, illud Oxonii, altcrum Wyntonice iumptv immenfo nupcnimc conftruxcratj in qui- bus ftudiis fumma indole & induftii \ uius, Dow^oiis Legum infignia adeptus eft. Ex Acadcmia evocatus eft a Richardo Mcdefoid EpilcopoSarisbuiienfija quo inter domcfticos& faniiliares primo afcitus, & poftea confiliis omnibus & fecretis adhibirus, cum co coniunftilTinic fempcr & amiciftime vixit. Ab CO Archiadiconatiim '•aviiburienfeai prime conleicutus eft, qui primus ad dig- nitatcs Ecdefiafticas illi gradus fuit, eundcmquc Waltcrus. Fitzpcrs Saccrdos diplomatc regis Henrici defignatus lite intcntatt vcndicabaf, undc caula per appellationcm ad Thomam Arundel Archicpilcopum Cantuarienlem dcvoluta, ab Auditorc caufarum iegati poteftatcdclegato dignitas, Henrico adjudicata eft. Erat illc annus Iiumana-falutis MCCCCII, & III. cum regnarct Hcnri- fusquartus quo Hcnricus Archidiaconus S.irisburienfis fadtus eft coque mu- ncrcfeduio per bicnnium funOu<;, Cancellarius Ecclcfix Sarisburicnfis con- ftitutuseft. Nam cum Walterus Mcdeford Epilcopi fratcr illiu^EccIefia- Can- cellarius cflct, ex caula pcrmutationis lecundum juris Canoniciinftituta rite failar, uterque digni-'atcmluam abdicavit , &IIenricus ab Epifcopo Ecdc- fiae Sarisburicnfis Cancellarius , Waltcrus ejufdcm Ecclefi:E Archidiaconus faduseft. Eratautcmdigr.itatiCanccllnrii anncxa Ecclc;la Parochir Odyha- nicnHs in Dioccfi Wvntonicnfi : cam ctiam una cum nuinere Cancellarii vacan- tcm Epilcopus Henrico tribuir, in cujus prifTcffioncm illiro miffus eft a Cu-
B ftoJc
H02. 14C5.
378415
p^ita Henr'tci Chichele
itaonit, c. 3 1
ftode jurium fcdisWyntonienfis, qui turn Epifcopo carebat per mortem Ga- lielmi Wyckam, qui V.Calend.Oitob. ejufdem anni , vitam in ea Ecclcfra Iplendideaflamcumaeterna commutaverat. Hafce '-'ignitatesRichardi Epi- icopi Sarisburienfis bcncficio confecutus eft, qui Henricum fcmper charifli- mum habiiit , & cum poft trcs annos morcrctur, ei cyathum auratum cum opcrculo in teftamcnto verbis honorificis Icgavit, eundcmque executoribus fuisiniifdemtabulis nominatis prsefle juflit. Coeperant interea Henrici vir- tutes omnibus innotefccre, & praefertim Henrico quarto Regi, qui eum po- ftea pluribus negotiis adhibuit. Erat enim in iplo praeter infignem litera- riim cognitionem ingenium acre & perlpicax, quod cum rerum ufu & pruden- tiacivili conjunftum, eum ad res gcrendas promptiOTimum reddidit. Praster negotia Regis domi pratdare gefta,e publicis muneribus primum ei obtigit Lcgatio eximia, a rege inter illos legatos defignato, quos ad Gregorium XIL Pontificem Rom. mifit, five ut Pontifici fedem luam nuper adeptogratulare- tur, five ut euro cum Benedifto XIII. conciIiaret,qui Pontificem Maximum A- vinioni agcbat. Legatiinltaliam venientes, Romamprofeduri, Senis Gre- gorium inveniunt,qu£e civitas Hetruriae amarniflima fimul & nobiliflima turn tcmporis reip. jure luis legibus utebatur, poftea a Medicseis debellataeft, ho- die'que roagnorum Hetruria? Ducum Imperio paret ; ibi vero legatos noftros viroseximios * TheodoricusNicmcnfisGregorio libellorum fupplicura magi- fter,quitum in aula Pontificia Senis erat/eipfumvidiffe atteftatur. Ut omit- tam reliquos Legatos, quorum nomina e memoria hominum fcriptorum vi- tioexciderunt, quam bene Henricus hoc munus geflcrit, quamtiraque gra- tiamapud Pontificem co nomine promcruerit, Grcgorius luculente moxde- monftrabat : nam cum ad aulam Romanam illico dciatum cfietjGuidonem Mo- ne Epifcopum Menevenfem mortuum fuilTe pridie Kul.Scptem.ejufdem anni^ poft legatorum ex AngHa dircc(rum,Hcnricum Epifcopum Menevenfem ultro renunciat, cumqueluis manibusmore majonimconfecrat IIII. Non. Oftob. litcnfqucad Thomam ArundcII Cantuarienlem datis dcnunciat,fe ex confilio CHrdin?.!ium Ecclefia; Mcncvcnfivacus Epifcopum pra-fccifle Henricum Chi- chele, Ecclefia; Sarisbuienfis Cancellarium, legum Dodtorem, & Sacerdo* tem, virum prudcntia , integritate, multifque virtutibus infignem, rogans porro uteundem inmuneris fui adminiftrationc commendatum habcat. Hen- ricus Gregorium Senis Lucam contendentcmfequutus eft,& cumeo ad finem 14.08 Aprilisanni infequcntismanfif, turn autem ex Legato Epifcopusdomum rc- dit, & Vll. Kal. Sept. Ecclefiam Cantuarienlem pro more adeuns , Archie- pifcopo, & fucccffiribus ejus obedientiam reverentiamque juftam & cano- nonicamfacramcnto pollicetur. Hoc autcnimjunerc quam dignus ab omnibus habcretur, Epifcopi &PrseIati Provincial Cantuarienfis ad Synodum Londi- 1409. nenfem Menfe Januarii fequentis convocati ampliffimo tcftimonio cumprob'!- runt. Cum enim in ea Synodo agerctur de legatis pro gente Anglorum ad Sy- nodum cecumenicam Piiiis niittendis, Rohcrtus Hallum Sarisburienfis, Henri- cus Chichele Mencvcnfi>-,Epifcopi,& Thomas Chillingdon Prior Ecdefia Can- tuarienfis, Lcgum Doiflores, omnium iuflragiiseieili funt, & decretum por- ro, utfinguli bcncficiorum poflcfTores de fingulis proventuum fuorum libris quatuor denarios in eorum fumptus erogarcnt. Indicebatur ea Synodus
Pifis
Jrchiepifcopi Cantuarienfis. ">
■)
I
Pifis a Collegio Cardinalium Liburni coeuntium pro conciliando Ichifmatc inter Grcgoriumx! i & Bcnediaumxi ii, quorum illc Roma?, hie Avinioni pro Pontifice Romano I'e gerebat. De quo fchilinatc, quia in iequcn'tibus ali- quoticsdicendumc'it, confentaneum inllitutae narrationi vidctur, undeori- ginemhabucrir,quiburquemodis invaluerit, altiixs du6lo initio brevitcr cx- plicare.
Poftquam Philippus Pulcher Gallisc rcxBonifacij VIII. Pontificis Roma- nicxccrationcselufcrat, & amcntiam ipfius coarguerat, Uteris ad cum datis qua: apud plerofque ejus feculi fcriptorcs habcntur, ipfumquc dcmumdigni- tatePontificiaipoliaverat, Cardinales regis offenfionem veriti, CIcmcntem V Guafconcm, Galium, Pontificemeligunt. Illea Collegio Cardinalium Perufii cum abfens eflet creatus cos omnes Lugdunum evocat, ubi in sede Divi Jufti prasfcntibus Philippo Galliae, Eduardo Anglia-, & Alfonfo Arragoniac rc- gibus coronam accipit,anno falutis reparatse MCCCV, eodemque anno creatis multis Cardinalibus Gallis, federa Avinioni conftituit, ubi ctiam co mortuo fex infequcntcs Romani Pontificcs, Joannes XXIII. Caturcinus, Benedidtus XII. Tholofanus, Clemens VI, Innoccntius VI, UrbanusV, GrcgoriusXI, Lemo- vicenfcs, Galli omnes Roma dcrelicta per feptuaginta annos pcrmanlerunr. Horum fane Pontificum,pr£efcrtim dementis V, &Joannisxxi i i,rapinas, li- bidines, luxuriam, gulam gravilTimc perftringunt, Romanamque Curiam Ba- bylonem appellant poetse kali, * Dantes Aldigcrius, & * Franciicus Pctrarcha, *Dei:infene. jui fub illis Afinioni in aula Romana degebant, five quod Gallis infcfti crant, cmo 19 ^ M ivequod viri integerrimi perdititilTimoscorum mores pati non potcrant. So- ^^^'pcatao lum Clemens V a Jurifconfultis faepe memoratur,quod librumClcmentinarum ^7". ,, inConcilioVicnnenfiafeeditum JuriCanonico adjeccrit. Cctcrum Grego- p^ilj^jp^^^fll? riusxijurbis Romans ruinis, Italiaeque tumultibus commotus, rclift.i clam g.io.!2 erii.'. Avinione Romam redit anno MCCCLXXVI, ab excelTu Pontificum ieptua- 20, gefimo primo, ubi incredibili omnium Ixtitia exceptus, bafilicas, palatia, sdi- ncia,& civitatis moenia collapfa coepit rcftaurarc. Eo poll biennium mortuo Cardinales, qui fere omnes Galli erant, populi Romani injurias mctucntes, qui Italura poftulabat, Pontificemeligunt Bartholonieum Barcnfcm Archiepiico- pum,qui, mutato nomine, Urbanus vi dici voluit. Ille vcro cum nomine mores etiam lubito mutavit ; nam cum ab omnibus moderati ingenij vir haberctur, Cardinales univcrlos incipiebatgraviter incrcpare, & cum Otho Bruniuiccnfis Tarcnti Princeps,qui Joannam SicilicE rcginam duxcrar, in genua procumbens ei poculuminprandio porrigcret, principem aliquandiu ita fubfiftcrc palTus eft, donee a Cardinalibus admonitus xgve ab co poculum accipcrct. C)ucm quidcm Pontificis faftum & Icveritatem intempeftivani Cardinales molcfte fc- rentes,Fundo?,civitatcm in regno Ncapolitano, confugiunt, ubi renunciato prius clertionem Urbani nullius niomenti cfiTe, quod metu & vi fafta cflet, denuoRupcrtumCardinalemGenevenfemcIigunt, qui Clemens vi dici vo- luit, &tAvinioncm cum fuis Cardinalibus icceftit. Ita hie Avinioni, illc Romas creatis novis Cardinalibus Pontificem agit, & inter eos univcrlus ovbis Chrifti- anus divifuseft : Germani fiquidem, Angli, Poloni, Hungaii, Bocmi, Daci, Succi, &Itali plscrique Urbano, Galli autem 6i Hiipani CIcmcnti obtempc- rabant. Urbanus in Pontificatu fuo (jucm per x i annos gelTit, Ecclcfiae digni-
6 2 tates
Fita Henrki Chichde
tatesvUiflimis Cardinallbus creatis dchoneftavit, & inter principcs Chrifti- anosbclla concitavit, unde .1 plcrilquc pro llrbano Turbanus dicebatur: vir omnium qui unquam Romanamfcdera tenuerunt crudcIilTimus", nam ex Epii"- copis & Cardinalibus qui Clemcnti occuho taverc infimulabantur, alios carcc- libus, alios tormentis addixit, & poftrcmo e Cardinalibus fcx prceftantifTimos tnortc raultavit, quorum unum in itinerc I'e confpiciente immanitcr trucidari, rcliquos quinquedum Genus elTet culeis inlutos in mare proijci julTit. Cle- mens interca Avinioni vitiis semuliiui parum concefTit, quern omnes tradunt fuiiic ambitiorum, prodigum, pervicacem, luperbum, & qui prceter familix Ibac nobilitatcm fcrat eniin s familia Comitum Genevenfium) de csetero nihil habcrctquodineopofTet laudari. In Urbani demortui locum luffeftusefl Romx Petrus Tomacellus Cardinalis, qui mox appellatus eft Bonifacius ix, & mortuopauIopoftcaClemcnte Avinioni, Cardinaies necapirc deftituerentur, Pontificcm eligunt Pctrum de Luna Hilpanum, qui Bcnedi^us x 1 1 1 dici vo- luit. Hi vero eos quibus fuccefTcront vitiis ctiam fupcrarunt, neque eorum utervisutpaxEccIefisEconciliarctur, voiuit de luadignitatedeccderc. Boni- facius cumeligeretur nonfolumlcribendijcanendi, &literarum omnium prae- ter Grammaticam, verum etiam rerum gerendarum expers erat, & in munere luo id rolumcontcndebat,utnepotesfuos locupletaret per facrorum omnium mcrcaturam, quam illequidem ex omnibus RomanisPontificibus turpifTime ex- ercuit. Annararum veftigal primus bcnencijs Ecclefiafticis impoluit, fub ea lege ut qui l^eneficium ubivis gentium confequerctur, dimidium annui proven- tusfifcoPontificioperfoiveretjquamconfuetudinemreliqiKegefitesChriftianae zJo.Jnir.Anc- praeter Anglos admiferunt: nam apud nos ab Epifcopis Iblis coeperunt exigi> ^^"'j '''f'^''^' castera bcneficia immunia permanferunt. Neque liuiccommentoavarus Pon- ^'ftmn Feu'r, tifex acquievit,fed Epifcopatus &facerdotiaomniafubhaft'i venire paiTus eft, hc.expdrtsn, in qua nundinationc fratrcs & nepotes fuos quandoque proxenatas adhibuit, iJi ojf,deU-g. laepius ipi'c licitantibus vendidit, pretiumque fuis manibus accepit, & aliquan- hrhiod.js'iiiii. do Iccundo emptor! meliorem conditioncm offercnti ecclefiam addixit, poft- iio.2.de]ctijm. ^^^^-y ;^ primopecunias accepiffet ; adi}ciens ei fraudem non fieri qui pretio mi- C7/W.2.2 a/! nus jufto perlbluto Pontificem decipere voluiflet, iplbfque emptores impro- ioo.ar(.7..J' bifllme coegit jtirarc, quod ecclefiam illam, cujus ipfe pretium acceperat, per /■;/ ca.jetj.li. y fimoniacampravitatemnon fuiflentconfecuti. Port Ecclefi^ fpolia pauperi- oinnes.N'iivirr. bus inhiabat, quorum illc liipplicibus libellis nolebat fubfcribere, nifi finguli '^''j^,g''p]j'jjy^* priusflorenoifingulos namerafrent, quos illefacris Chriftianis & anima fna ^^g:ic.injpecu- potioreshabuit •, nam clum i'acra coram eo pro more peragcrentur, folcbat ab to Mreo. ijsquiprasftberant Ibifcitari, Ecquis adeffet qui aliquid attuliflet, & ante
il rmor.'mre- paucas horas quam ex hac vita cmigraret,cuidam interroganti de valetudine peiii.c.^exnrpjif!.^ j-^^^ j^^^^^ j^ habiturum rcfpondit, fi pecujiiashaberet. Haice Bonifacij fordcs ro.n.^^dipru- etfi omnes execrarcntur, jurifconfulti tamen defendebant, aflcrentes Pontifi- ben.'dmc.\Je cem Romanum fimonia? labemnoncontrahere, licet Epifcopatus & facerdotia Jim-i.Burbjt.nd vendidcrit, quod etiam ' CanoniftsE antiqui fere omnes Pontifici nimis addifti cciMiprdimde tradiderunt, a qua tamen adulationefordida abhorrebant plcrique ejus tem- VioUn^iksi- po^is tlieologi "^ qui Bonifacio fupcrftite publiccdocebant Pontificem dignita- mon.Tlu.\.cif- t^s Ecclefiafticas aut bencficia vcndentem fimoniscriminc fe obftringere, ean- S-J'tfi?, 5. eemque Icntentiam' Theologi deinceps omnes & ^ Canonifts rccentiores :
Panormi-
Jrchie^lfcopi Cantuancnjh.
Panormitanus, Barbatia, alijque amplexi funt. Benediftus etiam Avinioni li- cet ingenij, eruditionis, & prudcntia; laudeni ab omnibus fit confecutus, in le- rum facrarum qusftu Bonifacio fimiliimus fuit \ nam uterque dignitates onine?, Saccrdotia, gratias, pcccatorum cxpiationcs, & Ecclelia: prasdia civitatcfquc prolcribebatjadco ut facro fanfta clavium Ecclefiafticarum authoritas per tur- pem utriulquc Pontificis mercaturam apud omnesevilefceret. Sane Baldus cxi- mius Jurilconl'ultus qui tum temporis jus Civile Patavij doccbat, licet eic>ftio- nem" UrbaniapprobafTe, SjClcmcntemproadulterinoPontifice habuiflc vi- owxpropta Je deatur, Bonifacium tamcn & Benedidum inlc<ftatur, ' Bonifaciumbovi, Be- eieih ncdi(^um befti^PcfFercEcomparans, & neutrumefle Deiminiftrum Icgitimujn- (\) Baldaic.o- ve PontificemafTerit, quodl'cditioncsin Ecclefia foverent, quodquc neuter e- li<n-i« rtjaifr. orum pro pace Ecclcfias coraparanda ie folio fuo demovcri paterctur. Earn ob caufam Bonifacio mortuo poftquam x 1 1 1 1 annos fedi Romans pi-3Efui(ret,Car- dinalcsdumad eligendum Pontificcm coeunt, pro fc quilque I'aniflc juravir, abdicaturumfcftatim Pontificatu fi forte dcligeretur, modo alter Pontifex idem faceret ^ atqueitacommunibusorbisCliriftiani fuffragiis unus Pontifcx defignaretur, fin falleretjdirisleipfum cxecrationibus devovcbat ^ quo jurc- jurando etiam Cardinales Avinionenl'cs in cIe£\ione Benedidti paulo antca fc obftrinxiffent : & ftatim Innoccntius Cofmatus Cardinalis Pontifcx renuncia- tur, qui Innoccntius vi i didus eft. Illeautem de juramenti fui rcligionc pa- rum folicitus, dignitatem pertinacifTime rctinuit, neque per bicnnium quo fuit Pontifcx induci potuit,ut cam dcponerct, vir alioquin juris Canonici peri- tiflTimusifcd ad iibidines propenfus, & qui opibus comparandis nimis intcntus erat. Quocirca poft ejus obitum Cardinales finguli in condavi idem jusjuran- dum maximis cxecrationibus interpofitis iterum concipiunt, & polliccntur etiam nolle fe aliquos Cardinales crcarc, modo alter Pontifcx a creandis Car- dmalibus itidem abftineat, & pridic Kalcnd. Novcmhr. anno Clirifti Mccccvi. Angelum CornariumVenetumeligunt, quiGregorii xii noincii induit. Hie poftquam fedemadeptus eft, publice verbis & lacrymis teftatus eft, fc virum omnium indignifTimum noIuifTe hoc munus fufciperc, nifiut pa- cts in Ecdcfia conftitucndx author effet, & apud omnes pradicabat fe illud folumexoptarc, ut dies & locus defignaretur in quo iplc cum Bcnedifto con- veniret, & per utriufque abdicationem Ecciefia unicum paftorcm iterum habc- ret. Quapropter Uteris ad Bcncdiiflum, ad Hcnricum 1 1 1 1 Rcgcmnoftrum, ad omnes principes Chriftianos & Epifcopos ftatim di'tis, eos hortatur & ro- gat, ne pro fchifmatcamovcndo Ecciefia; defint, & Legates ad Bencdiftum mittit AntpniumCornarium Epifcopum Bononienfem ncpotcm fuum, Gulicl- mumde Vinea Epiicopum Tudertinum, & Antonium dc Dutrio primarium juris Canonici tum temporis in Academia Bononicnfi interprctem, cujiis Icga- tionisipfcin " commcntariis fuis mcminit; quibus in mandatis dat ut cum C^) yhion.de Bcnedirto convcniant c!e locoin quoea rcnunciatio facicnda effet. li Bene- *""'•''''.''• ''"H dictum MafTili.c invcnientes, cum eo pacifcuntur ut utcrquccitra mcnfcm No- ^f„,"" '^/'jlill" vemb. infcquentemSaonamacceJat, qua?civitasin littoicmari^ Liguftici po- C7r<;j«J. fita impcrio rcipub. Genucnfis parebat, atquc ibi poft utriufque renunciari- oncm novus Pontifcx digcrctur-, & MafTilia Lutetiam proficifcuntur, ut tu.n Carolo VI Gallia: Rcgehacde icagcrcnt, ubi incrcdibili Istitia ab om- nibus
Vtta Henrici Chkhele
omnibus accepti funf.verum cum pcrafta legationc ad Grcgorium reverfi ab eo incIemcntiushabiticfTcnt, AntoniusdeButrio paulopoftea ex animi moero- rc moituus eft. Ifta enim a Gregorio lubdole fa^a fint ut a fe harum difcor- diarum caufam amoliretur i namipfetergiverfari primum, quod Saona locus cflct lul'pcaus, utpote qui^ ad Genucnfes fpcftarct, qui Bcnedifto ob- tcmperabant, & poftea recufare, obtcndens Theologorum fuorum fentcnti- am, qui ab co lubmifli publice populum in concionibus doccbant, non po- tuifiTe Grcgorium gregis Chriftiani a Chrifto fummo paftore fibi demandati curamfincpiaculo delcrere. Caetcrum quia increbuerat Benedidum ante fincm xftatis Saonam advenilTe, Gregorius ne ipfe (blus ab omnibus rcdargue- retur, RomasegrereliftaKalendis Scptemb. anni fequentis Senas venit, ibi- quc uique ad finem Januarij fequentis commoratus eft. Dum Senis eflet, prseter Bcnedifti, Caroli regis Galliae, aliorumque principum Legates, eo ctiam veneruntLegati regis noftri, inter quos (ut fupcrius didum eft) erat Hcnricus Chichelc, ifque ibi a Gregorio Epifcopus Menevenfis faftus eft : qui omnes pro pace in Ecclefia conftituenda, ejusfidem coram Cardinalibus fub juramcnti rcligione interpofitam vehementer obteftabantur. Inde Februario ineunte Lucam conceffit, neque inde recefTit ufque ad menfem Julij infequen- tcm, ubi ab iifdem legatis (nam legati noftri Lucx apud Gregorium mane- bant ufque ad finem Aprilis) fipe interpellatus Saonam contendere recufa- vit, & cum Bcncdifto per emifTarios fuos clam egit, ne de jure fuo deccde- ret, unde cum omnes eum prsevaricari & Chriftianis illudere animadverte- rent pro Gregorio Errorium apellabant. IliudetiamCardinales maxime cru- ciabat, quod Gregorius ijs repugnantibus contra jurisjurandi fui fidem Ga- briclem Condclmarium ncpotem fuum fqui poftea Pontifex fuit) & tres alios Cardinalcs coopt'iflet, & reliquis Cardinalibus porrb graviter interminatus fuiiret,ne cum Cardinalibus Benediiftifeinconfulto agerent, quod aliqui eo- rum clam moliri dicebantur; &l Johannem Profet Archidiaconum Norfol- cienfem beneficijs omnibus fpoliaflct, earn folum ob caufam quod Cardinales diverfumfentientcsallocutusfuilTet. Quocirca Cardinales fuarum partium Pifas fugiunt mcnfe Maijanno Mccccvi i i qux civitas ad decimum a Luca la- pidempofitaeft, ibiqueabanathemate & execrationibus Gregorij quas ille in eospronunciavcrat, appcllationc publice interpofita ad Jefum Chriftum fu- premumjudicem, ad Synodumgeneralem, ad futurum Pontificem provocant, camque appellationcm rite interpofitam, neque injufti Pontificis anathemate fU^W.aic.zV;- fuilTe Cardinales obftridos ' Abbas Panormitanus poftea afferuit. Et licet qijfitior.i.n.-^. ^\\Q^y^\ Gregorij afleclaf publice docuilTent, eum a juramcnti religione quod f'^'j^'^ir T'^"'"' pro fchiirnateextingueHdo intcrpofuerat fuiirejmmunem, quod ipfefeipfum co»U^i-Cird. propoteftate fua a jure jurando abiblvere poftet : contrariumtamen defcnde- Z(zi'ir.fo«/.i<;o runt praL-ftantifTimi Jurifconfulti, *" Petrus Ancharanus, Francifcus Zaba- . Jmn.de Binr. j-ella Caidinalif, &Antonius de Butrio qui omnes turn floruerunt, aflerentes aJcuri.io.dg y^J■umquc Pontificem hac in caufa pcrjurij reum cfTc, eorumque fcntentiam ^^""^'j' ,-^^,^. Philippus " Decius poftea iecutus eft. Ifta Cardinalium aPontifice fcccf- /H.proiuihoriid- fio plciifciue principibus Chriftianis placuit, prasicrtim Henrico regi noftro, teconcilijfupra 5i Carole Gallia? rcgi, qui tergiverfationum utriufquc Pontificis pertocfi, ab Pdpam. eorum obcdicntia nuper defecerant, quod tamen Hiftoriographi utriuique
gcntis
Jrehiepifcopi Cantucirknjls. j
gentis ftipendiarii Pontificis dolo raalo omilerunt. Anglienim licet Uiba- 110 VI, & dcinccps lis qui Roms creabantur, tam religiolc huculque obieni- pcraverant, ut Thomas Arundell CantuarienfisArchicpifcopus in juramcnto quod in co munere lufcipiendo Bonifacio ix pro more prsftabat, illud ctiani nuncupatimpolliccrctur, leRupcrtum Cardinalcm Gcnuenfemqui Clemens VI diduseft proaJuIterinoPontifice habiturum : hoc tamcn anno in Synodo Londini habitn rcge aiithoie interJicebatur, Ne pecunis ex Epifcopatibus aut Saccrdotijs dcbitse filco Romano perlblvcrcntur, Cardinalihus illud per literas (quxin adapublica relataehodie conlpiciuntur) rogantibns, qui a(- ferebant immenCam pecuniarum vim quse ex hoc regno Roniam quotann is defc- rebatur, Pontifices impellere ad cam i'edcm ambiendam, & cohiberc poftea neeamdefererent: quod tamen h nemine noftrorum fcriptorumproditumeft. Galli veto licet Pontifices Avinionenfes i'equerentur, Carolus tamcn Bene- difti pcrvicaciam animadvertens nolnit ei amplius parcre, quod ctiam " (o) Md.add.c. Baldus tradidit, illamque obedienti* fubtraclioncm juftam fuifTc dcmonftrat : olimderefcripi- & poftea Curias Parifienfis Senatufconfuito Cardinalcs, & Camerac Romana: Icrvi jufTifuntabannatarumproventibus manus abftincre, duoquc Pontificis emilTarij qui dipiomata Pontificia attuleranr, in quibusRex & Principes ana- themate pcrcuiti iunt, mitris chartaccis redimiti, & plauftroftercorario im- pofiti per civitatcm ignominiole tradufti funt, ficutiP Carolus Molinccus p CaroLMeli- acutiffimus Jurifconfultus defiderata hiftoricorum ejus gentis fide, ex illius nn de Monarch. Curix aftiscomprobavit. Meritoigiturlmpcratorum Romanorum ignaviam P''""'^'*'- i4o. accufat ^ Theodcricus Niemenfis, nam Carolus 1 1 1 1 in cujus tempora hu- (V/.V/V^^k- jus fchifmatis initia incidebant, non folum Ecdcfias calamitatcs negligebat, dei'ckijm.cap'.-^. verumetiamimpcrium abdicate regno Arelatenfi in Gallia, & roultisimpcrij C?'»c»io«kkm- civitatibusalienatis, turpiter labetaftabat, poftcaque ab E!e(ftoribus peribr- ^" '^'^"'^^ ^' desobtinuit, ut Wenceflaumfilium iuura hominem ignavum in Regcm Ro- "PSi- manorumele£tum fibi fubrogaret, qui etiam dum impcraret, nihil omnino Principe dignumgefllt. Robertus etiam Bavarus, qui poft Wenceflaum a Germanis eleftoribus imperio exutum hoc tempore impcrabat, dc imperiofi- mul& Ecclefia iecurus agebat, nam Italiam, Avinioncm, aliafquc impciij partes ab injuftis poffefToribus detineri patiebatur, & Grcgorij parribus f;i- vens, Ecclcfisdifcordiarumpra-cipuus author hahcbatur. Certe a prioribus Imperatoribus longe degcncrabant , qui Pontifices Roraanos ' crcabant, (r) CHadrli- 'deturbabant, & pro componendis Chriftianorum dilcordiis ^ S^nodos "•"•'^■''>Sy^'>do,. indicebant, qua poteftate Impcratoris jam maximc opus fuit : nam inter has '''■^'•^5-';-^'''^^- Pontificum faftiones fides Chriftianorum vaciliarc , facra omnia venumdari, %l}'gT"a'c mores Ecclcfiafticorumimpunecorrumpi, ipfidcniquc Pontifices erant homi- si'qiiii.'2.qu.j. nes adco profligati, ut ha-c ipfa apud pofteros parum fidci habitura fuilTcnr, 'dc.r.osfin nifi tradercntur aduobuslcriptoribusprobatilTimis Theodorico Nicmcnfi & comfcxicr.ejd. Baptifta Platina, quorum utcrque Poniificibusa fccrctis erat, hie fub Sixto ^.'^^ C.HaheoU- IV, ille lubUbanovi, Bonifacio IX, InnocentiovM,Gregono xii,in m- yalcKtUima. laRomanajimverfabatur. Cardinales igirurGrcgorii aniniadvcrtentes Im- dift-ei-cviar.- pcratoremdehifcc Ecclefia: tumultihus exting.iendis pariim follicitum clTe, ''='/''''''• 2.9". 4- poftquamPifasfecontulifTcnr, Grcgorium edi£to publico ichifmatis autho- rem, & dignjtatc fua dcturbatum, oinniaqucab co ut a Pontifice gcrcnda ir-
rita
8
Vita Henrici Chkhcle
(\yidiNiim. ritacfTw-pronunciant, & Epifcopis, Abbatibus, prslatis, Ecdefixque val'al- inr.em.ur.io>:. ijj univeifis intcrdicuiit, nc amiatas, cenius, aut alia filco Romano dcbit.t Cjtcgvorij rniniihis peri'olvant, & acc:tis ad fe Bcaedicti Cardinalibus, qui luadcntc Cnrolo icge Gallia ab co nuper dcfecerant, communibus lufFragiis FontiliratHm utriquc abioganr, Synod um Pifis ad feftiim Annunciationis Di-
TthH. 4. ci\:.g (>.)i\ Muiiis Mil. 1 7. (y)£ ild.ti.i.:
olim de rcfcrif. yce Maiix Virginia anni lequcntii pro cligendo novo Pontificcinditunt, qux omnia fingul is principibus Chriftianis per litcras fignificant, corum gratiam poiro & opem pro pace in Ecclcfia ftabiiicnda implorantcs, & occidcntalis Ecclefix Epilcopisuniverfiidcnunciant, ut eamob cauiam Synodo interfmt. Quamvis autcm aliqui turn tcmporis ' Theologi ut Pontifici iuifque com- i^o.e/wrwff. niodisartc adulatona iniervircnt, Cardinalcs Ichilmate obiigatos cite dice- defchijmaichu- ^.^_^^ ^^^j ,. gyj^Qj^j fj^j, PontiEcis Romani authoritate convocari non
O in c. quu ftoptr di del. (z)Zdbdr.i»c. licet. n. 15. dj
e/eJ. C? i/i con''.
]us temporis. Anchsrr,: conf. 1 S I (a) runor. adc.licsidivi- tand.z. n. S. di
rent ,
poflit: BalJustamen, CardinalisZabarclia, & Petrus Ancharanus Cardi- nalcs illos dcfcnderunt: nam '' Baldus contra iftjulmodi Pontificcs pri- mo verbis, dein herbis, tcrtiolapidibus & vi utcndum, eoique a Conciiio , ., „ amovcndos effe ait: "^ Zabarella vcro & Ancharanus, qui in Synodo Pil'a-
^"'coK- naaderant, amplilTimeprobarunt potuiffe Cardinalcs Synodumconvocare, in qua Pontifcx in jus vocari & dcturbari pofTit, eamque fententiam poft eos am- plexi ilint ^ Panormitanus , Dccius, Felinus, alijque reccntiores , qui Synodum Pifanam expreiVim approbarunt ; quibus accedunt '' Academi- arumParificnfis&Bononicnfisruffragia, quae decreta fua contra hos Pontifi- ciiyiih.'{.art.i. CCS pro Cardinalibus interpofuerunt, & noviiTimc ■= Cardinalis Bellarminus ».u S-o-Koydi. dignitatis Pontificiaeaccrrimuspropugnator, Synodum Pilanam ctfi plane non as Herein. approbct, ncquc earn tamcn plane rcjicere aufus eft. Ad banc Synodum
Cor.fil.fro cilii nfam Fe- lia.idc.fuperli- teris .'ri.2\ de refcrift.Cardin. ^ucob. deCon-
{bJN'iem. in r.eta. tmionu TraR. 6. cap. 15.16.
Cc) Card. Bel- Jar, lib. I. de Concil. cap. 8, ll'iiljti-gb.
14-5.
vaidepropenficrant principum Chriftianorum animi, regis prel'ertim noftri & Galli, adquos Cardinalis Burc'egalcnfisvirprudentia&intcgritatc darus PifisinGalliamprimb, dcinde in Angliam hoc anno vcnerat, atque hic ora- tionctopiofa coram Rcge&iOrdinibusregni habita, animosomnium contra Gregorium ita commovcrat, ut Thomas Cantuarienfis Uteris etiam Acadcmiz Parificnfis idem ab eo rogantis addu(n:us,ad Synodum Pifanam proficiici ftatuil- fct, nifiaregedevalctudine, itincrum incommodis, negotijfquepublicisad- monituslcfe continuifTet : quin potius placuit omnibus Legates mitti, qui Anglorum nomine Synodo interefTcnt. Atque haec erat Ecclcfix Romanaj con:!itio cum Synodus Pifana indicerctur. Jam ad Henricum redeamus.
Legati in Synodo Londincnfi defignati, ineunte anno Mccccix Robcrtus Hallum Saribburienris,Hcnricus Chichcle Menevenfis Epifcopi, & Prior Can- tuarienfis, Pilas profcduri itinere per Galliam faifto cum Lutctiam veni- rent, Johannes Gerfon inflgnis TheologuS, Academic Parificnfis Cancella- rius, eruditam.Si luculentam coram ijs orationcm habuit, fupcr illis (^fcae Prophets verbis, Coii^rcjiabuntnrfilii Jfrael O-filiifuila paritcr. In qua poft- <]uam de Academic OKonienfis laudibus praefatus cflct, quae eo nuperrime nuncios pro Synodo proraovcnda, atque decretis contra Pontificcs contuma- ccs fcrendis miferat, & fufc ex iila facrarum litcrarum particula dc potcilate Synodi G?cunienic;i' difieruifict, Icgatis de corum advcntu Parificnfcs omnes gratulariteftatur, corum pictatem laudat qui pro Ecclelise pace tot incom- moda patcrcntur, &i demum Academic nomine ijs confilia officiaquc omni*
ftudiose
Archie^ifcofi Cantuarienfis.
ftudiosedefert. Quaioratio inter ^ Gerfonis opera etiamnum cxt;it. Indc '' •'» vu/. i .off- Galliam emenfi Piias V Kalcn. Maiifplcndidc ingrcffi funt, iibi CXL. Ar- ""*^*' "^ *'■'''*• chicpifcopos Epifcopofquc prxter Abbates & alios Ecdcfiaftici ordinis frc- qucntiffimos in Synodo rcperiunt, & Sarisburicnfis quod reliquos Legates dignitate antcirct regis fui nomine orationc elcganti univerfos ad paccm, & ad ledandas Ecclcfis difcordias cohortatus eft, idcmque rcliquorum princi- pura legati qui ad Synodum venerant, Galli, HiTpani, Scoti , Lufitani, Hungari, Daci, Sueci, Poloni enixc rogarunt. Idco Grcgorii & Benc- didi Pontificum crimina ad Synodura dcfcrcnte advocate filci, & poftulantc ut de iis inquifitio haberctur, a quibiilclam delcgatis , quibus ca cognitio deraandari poflet, uterque tcftibus in poenam contumaciam rcccptis, & aliis probationibnsconviLlus, a' Synodo per jurus,rchilmaticus, haereticus, c'ig- tKkmlib.idt nitatePontificia exauthoratus pronunciatur, & Nonis Julii Pctrus Philardus Jcbifm.cap. 44. a '^Cardinahbuspotcftate Synod i iis delcgata liiffeftus, & Alexander Vidi- j. ,,, , ...^^ flus eft. Erat Alexander origine Cretenfis, patrc inccrto natus, a quodara deluaxLji.^. Fiancifcano dum pucrviflura oftiatimquacrerct, perlpecfla ipiius indole, in or- dcekd. dinemfuum cooptatus, ab eodem in Italia Grammaticaai & Logicam cdoiftu?, indead AcademiamOxonienfcmamandatus, ubi Philolbphia; & Theologix ftudiisperpluresannosincumbens, infigncm utriufque Icientise cognitionent adeptuscft, quauideindeParifiis docens, & commcntariis in libros fententia- runa acute fcriptis patcfecit, poftea procurante Joanne Galeatio Mcdiolani Duce, Archiepifcopus Medioianenfis, dcnium ab Innoccntio vi i Cardinalis, & jam Pontifex crcatus eft : virdoftrina & integritate fingulari, fed ftudiis & vits monafticx afluetus , ad ncgotia publica adminiftranda ineptus ah omnibtis habebatur. Veriim ncc diuturnam ncc tranquillam fedis ("ua; pol- fcffionem naftus eft : nampoftfincm Synodi, PifisBononiamprofeftus Kalen- dis Maii anni fequentis, decimo Pontificatus mcnic vcneno extindus creditur ; & Balthafar Cofla, qui Bononias Legatus ab Alexandre conftitutus praeerat, vir verox & Miiitix quiim Saccrdotio aptior, a Cardinalium Collegio partim metu militum quos in urbe pro ftationc habebat, partim largitione ufus erga inopes Cardinales a Grcgorio nuper creates, Pontifex renunciatur, & Jo- annisxxiii nomen acccpit. Dum autcm Alexander Pifis & Bononia; cf- fet, Gregorius interca Arimini, & Benediftus Panilchola: (qunc civitas in Arragonia fita eft) proPontificefegerebant^ adcoque tres jam confidcbant in Divi Petri Cathedra, quje vixuniusfaftum continere potcft, juftifTimo di- vininuminis judicio, ut rcdargueretur eorum vanitas, quia pcrpetua in ea fede Pontificum fuccefllone, facrum Chrifti gregcm, fidcmque Chriftianorum omnium pendcre volunt. Soluto concilio Pii'ano, Henricus Mcncvenfis ('qui etiam in libris juris ' municipalislcgatus a rcge hoc ipfo annoperhibctur) CAmi. i i.H\. cum rcliquisiegatis, ingruente hycmc domum rcdir, ubi duobus annis fe- M 7^- S. quentibus duabus Synodis Londini habitis, ab Archiepifcopo Cantuarienfi j ^^ cvocatus intcrfuit, uti ex publicis carum Synodorum adHs conftat; de cae- \\vi. tcro diocefin fuam pcragrare, dc moribus populi fui inquircre , & rcliqua Epifcopimuniafcduloobire, quotiefcunquc ei a publicis ncgotiis vacaret, ad quaeab Henrico quarto rege ft peadhibitus eft, qui cum fummo ob prudcn- mm fingularcttiinhonorc lemper habuit. Eo autemvitA funftoWcftmona-
C fterii
I o Vtta Henrki Chichde
1411- ftcrii XI 1 1 K:il. April, annohumanxfalutis Mccccxi 1 1 lucccfTit Henri- cus V.imagni ingcnii Princcps,in cujus verba ob cgregiam indolem ultro jura- runt proceres, aatcquamcoronamaccipcrct, quod ncmini noftrorum rcgum ante ilium prxftitum fuific trad itur. Is port adolcfccntiam in vita privata Iblutc aflam, rcgnum adcptusuna cum coiiditione mores mutavit, & amo- tis arqualibus quos voluptatum miniftros habucrat, ftatiiii prudcntilTimos quolque gravillimorqucarcivitjquorumconfiliis pater ufus tucrat, & inter cos Hcnncum Mencvcnleni, qucni poftca magni femper xftimavit, cumquc in initio principatusereliquis omnibus dclcQuni, hoc ipl'o anno duas honorift- cas Icgationcs obirc juTit, quarum memoriam, (criptoribus Gallicis debemus, noftrienimcas,uti & alia niulta oinifcrunt. Primo ad Galium, poftea ad EurgundummifiTuseft. In Gallia en im inter Carolum VI. rcgem GallicE, & Henricum i 1 1 1 rcgemnoftrum, bellum gercbatur ob crcbras Gallorum cx- curfioncs in Aquitaniam, quam Angli tumtcmporis polfidebant, cujus cauia paret jam mortuo una cum hsereditate ad Kenricum V. dclata, Carolus in- tcftinisdifcordiis inter Ludovicum Aurelianenfem fratrem ilium, & Johan- nem Ducem Burgundionum occupatus, inducias nobifcum cupiebat, a quibus etiara Henricus rex notler, rebus domi in novo principatu nondum compofitis a, E^oMWiMt parum abhorrebat ; ideo ex Anglia s mittuntur Richardus Conies Warwi- de Monfirelkt. cenfis, & Henricus MenevenfisEpilcopus, aGallo Magifter Equitum, quod chip. io6. munus in Gallia primum eft, & prcefeftus maris, qui Caleti menfe Julio co-
. _ . euntes inducias uniusanni padi funt. E Gallia reverfus codem anno^' iterum
n EMtumnt ,,,.ri 1- -T n 1- .^
ie ^v/o?!,'i're//f;. <^'J™ ^•'^''wicenli ad petendam m matnmonium Joannis Burgundionum Du-
«;. 109. cis filiam Henrico rcgi miflus eft. li vero LilLx in Fjandria Burgundum in-
venientes, cum eo ex mandatis agunt, led redieruntre infefta, five quod
virginis forma non placeret, five quod rex intcrea ad nuptias cum Gallic regis
filia fa£lus efTet propenfior, eamqueob caulkm hoc ipfo tempore alios Icgatos
in Galliam miferat. Port paucos a reditu menfesuberrimum Icgationum ifta-
rum, &fuarum virtutum frufturn eftconfecutus: nam cum ageretur decre-
ando antiftitc Cantuarienfj, ex omnibus hujus regni Epifcopis, fine corrtro-
vcrfia defignatnr, qui dignitatem illam a rege ampliflfimam adminiftrare
poflet, & judicio regis dignifTimus omnium habitus eil, qui in lecretiore
procerum concilio primus iententiam diceret. Etenim naortuo Thoma Arun-
dclio Archiepifcopo Cantuarienfi xi Kal. Martii anno falutis rcparat^
1414^ Mccccxi 1 1 1 Joannes Wodnesburgh Prior, & Monachi Ecclefice Cantuarien-
fi.i a rege novi antiftitis eligendi poteftatcm implorant, quam reges noftri
irol^Jof.iib.i^ Pontifici Romano ademptam fibi vcndicaverant poft Edvardum iii ' qui
jnEdvard.2- arbitratu fuo Epifcopos conftituit, & i.ftjufmodi csnfuetudincm juris
, , , , Canonici inftitutis effe confentaneam '' Panormitanus afTeruit. Eam autem
conluet.n.l'.^ '-"™ ^ Rege fub diplomate publico obtinuifTent, monachos abfentes edifto^
*pitil'. liiL evocafTent, & Thomce Arundelio in oede Chrifti Cantuarios jufta fecifTent
1 1 1 1 Id. Martii in domo capitulari univerfi coeunt, ubi poft lacra folenni-
ter peraflia & concionem habitam, in qua ex facris Uteris finguli in re tarn ar-
dua dc officiis fuis admoniti funt, perlefto etiam diplomate regio, omnium
fuffragiis illico poftulatur Henricus Menevenfis, eaque poftulatio a Joanne
Langdon monacho reliquorum nomine annunciata eft coram populo, qui fre-
(j,tK;ns.
Jrchicpijcoln Cautuarieiijis.
1 1
quens in Ecdcfis novi antiftitis clcctioirem expca:ibat. Poftulari etenim non eligi potcrat ex juris Canoniti rcgulis quibus Epifcopus cum ' Ecclcfia fua IC. /icia-jir.j nupcias coricraliere dicitiir, & ab ea ™ divcrti inconl'ulto Romano Pontificc t'-i: non pored, adeoquc Epifcopus Ecclcfiajl'uaJ obftiiv^us ad aliam Icdcm non '"'••"''^ ''<''?•- eligitur, led " poftu'.atur, &a PontifiiC non Iccund^prafcdus, fcdapiioic tr^niUt!' cti''c " tranllatus dicitur: qu.r omnia Romanoium Pontiticum ambitione invcrta nrot.tit. exrr. funr, qui picrolquc orbisCtiiiftuni Epifcopatusibi juris hac arte facicbant. depoHiil frehr. Eodem etiam die duo c:: ilia Ibcietate monachi,GulicImius Molcfli & Joannes orot.mdetrsn- Moioncl Procuratoresabuniverfis conftitutilunt, qui Hcnricum Londini ''d- ■^'^l'^^''*^'^^ cuntcs Idib. Martii eivota Prioris & Monachorum denunciarcnr, corum- neiic rlr. \ . tir. que nomine iuppliciter obtcftarentur, ut ejus Ecclcfix' adminiftrationem if(;'trjMy7ji.e;aif. fulVipcrc dignaretuvi quibus illc pro tempore relpondit, l"e in cy.ula tanti momcnti nihil certc irapraslentiarum ftatuere pofTc, led diem ad deliberan- dum poftulare. Poftridic accedcntihus ad eumrurius capituli procuratori- bus in aedibus Epii'copi Norwicenfib coram Edvardo ducc Eboraccnfc, aliilquc compluribus viris primariisqui intcrcrant, conreptis verbis rel'pondir. Se co- rum votis non poflc annuerc, quod integrum fibi non clTct Ecclefiam Mcnc- vcnfera, cui jam prxeiTct, fmePontificisRomani antboritatc cxucre, noquc tamen abiis prorfus abhorrere, modo id Pontiles jubeat, atque ideo fe po- ftulationcm i'uam Pontificis arI)itrio pcrmitterc. Igitur Prior & Monachi per Procuratores Romam miflbs a Jobannc xxiii humillime pctunt, ut ra- tam habere veUet poftulationem Henrici Mencvenfis ad ledcm Cantuaricn- 1cm, codcmque tempore Hcnricusrexpcr litcrasPontitici fignificat Ic Priori & Monachis Csenobii Cantuaricnfis potcftatem eligcndi Archicpircopi con- ceflTiiTe, poft poftulationem Henrici Mcncvenfis iildem per libcllum iiippii- cem implorantibus authoritatcm Ham adhibuilTc, Hcnricum virum infigncm virtutibusfuis earn dignitatem promcruifle, & illud folum rcliquum clle ut ipfc in hac caui'a partes luas intcrponerct. Erant autem Henrici virtutes Pontifici latisperlpeirbvT, primoin aula Grcgorii xi i quern Balrhafar Colfa unuscCardinaliumnumerofcqucbatur, deinceps in Synodo Pifana, cui ille ctiam intcrcrat, idcoque capituli procuratores ab eo Bononix, ubi tum erar, V. Kal. Maii facile impetrarunt, ut rcfcripto iuo Hcnricum a Mcncvenfis Ecdefiae vincHlo,quo aftri(!^us crat,abroIutum, ad fcdcm Cantuarienlcm trans- ferret, in quo tamen relcripto poftulationem Henrici non confirmat, fed pro- vifionis titulo eum Ecdcfia? Cantuarienfi prxficit, ne a recepto Pontificum more inarrogandisfibi Epifcopatuum & bencficiorum donationibus diiccde- rct : &: conditionem pono adjicit, ne priiis Archiepifcopi munus admini- ftrare incipcret, quam fibi &i Romani Ecciefije coram Wyntonienfi & Nor- v^'iccnfi Epifcopis fidelitatcm iacramento pollicitusefTct: dcnique rci'criptis pluribus ad Prioreni & Monachos Cantuarienfes, ad Epifcopos illius provin- cial, ad prilatos, ad valallos Ecclchx, & populum univerfum niiflis, iis im- pcrat, ut Henrico Cantuarienfi obtempcrent, ciquc reverentiani, honorcm, pC-T/i^W/Friryfi. obfcquia, omniaquequxcimuncridebentur ofTicia exibeant. Poft poftula- '^v.^'' '"''''• tioneii), &refcriptum Pontificis, fupererat pallium, fornamentum e corpo- j,^^^^''''^^' re Divi Petri Romx fepuiti afTumptum, quo indmintur ■* foli Patriarchs & rC.ri/i\.deufu Archiepifcopi, nifialiquibus Epifcopis ex priviicgio conccdatur, ad ' deno- ptlUi,
C 2 undaiB
I 2
Vita Henrlci Chkhele
5 C.I . ecd t:t. tandaoi potcflatem plenam, qua ipfi in Epifcopos fibi fubditos utuntur, * eoque ami(f>iluntduntaxatin Ecclefiis provinciae fuse dicbus fcftis a Pontificeprx- tC extucrAm.<i ftitutis, & ' priufquam illud acccperint, Synodum vocare, aquam luftralem «i.«/. conficcre, facros ordinesconfcrre, dedicarc bafilicas, aliavc excrcerc, quae
ei muneri incumbunt, nefas habetur. Paiiium igitur Henricus per Rober- tum Apilton Canonicum Eboracenlem Bononiam niiflum a Pontifice impetra- vit, quod ei poftea Wyntonienfis & Norwiccnfis Epii'copi poteftate fibi reC cripto Pontificiodelcgata in palatio regis Suttonar, prefentibusRege, Hum- frcdo Duce Gloccftrenle, Richardo Warwicenlc, Georgio Marchiano Comitibus, aliiique proceribus multis folennibus ceremoniis tradiderunt : 6c obedientiam fidemque Pontifici ibidem fpofpondit (iifdemillud exigentibus, , r; ^jfj, quia "pallium fine iftjufmodi jurejurando tradinon debuit) jurejurando hac iiftidsiikSi. vcrborum formula concepto. Ego Henricus t/4rcheipfcofM Cantiiarienf! fi^ delis C7- obcdiens ero Eeato Pctro, SanSlsqiie y^poflolict Romana Eccleftx : (^ 'Domino nieo Johamn xx 1 1 1 ^Juifque fuccejforibus Camnice intranttbui. Non ero i)i confilio aut confefifuut vitam perdamt ant membriim-^Jeu capiantur main cavtione. CenfiLium quodmihi credititrifiintperfe aut mmcios,feHliter,ts adeoriimd.:mnum me fcioite ncmifii pandam. Tapatnm Romatmm G~ rc^^alia S^ntli Petri adjiiter ero iis ad retinendum, & defendcndum, ftlvo ordine meo contra omnem homnem. Le^atiim Apofiolic£ fedis inetindo c^r redetindo honorifice contitaber, cfr infuisne- celJltatibMadjuvabe. Vocdtm ad Synodumvcniam, nifiprepeditpufiiero Canoni- (aprdtcditioKe. j^poflolorumlimina ftn^ulistrienniis vifitabo-, aut per me aut per meitm Kuncium, ni/i ^poflolica abfohar licentia. Tojfejfiones ad mc?jfam tneam ytrchiepifiopalem pcrtmentes non vcndam, necjne donabo, neqiie impi^nora- hoy neqtie de novo infeitdabo, neqise alio modb alienabo-, i}iconfidto Romano Penti- fce. Stc me Dcus adjuvet & luc fantta Evangelia. Ita rcrum facrarum SiEc- clefiafticarum poteftatem a Pontifice confecutus, praediis tamen aut agris Ec- clefias inconfulto rcge, fe immifcere non potcrat : Leyceftriae igitur regetn adit, ubi III. Kal. Junii in eorum pofTclTionem miflus eft, poftquam fideli- tatcm rcgi juramcnto promififlet, & fmgulis porrb claufulis refcripti Pontifi- cii tranilationem continentis exprefse renunciaffet, quae rcgi fraudi efle, aut dc majeftatc rcgiaderogare poterant : & poftea univcrfi fedis Cantuarienfis proventus, qui Iccundum Thomas Arundelii mortem fifto cedebant, fexcen- tismarcis prius numcratisei ex gratia fingulari, diplomate regio conceflTi funt. Leyceftriam autem venerat Henricus ad conventum ordinum regni evocatus, quern rex ibihabuit, ut cum pralatis, proceribus & popuio fuo, de novis le- gibusfercndis, dere pecuniaria, & deuniverfo regni fui ftatu ageret: & in CO fummacumprudentia abEcclefia maximam calamitatem avertit, quae ex invidiaapud procercs & populuni ex opulentia praclatorum concitata, ali- quoties fub Henrico Illl cmergere, jam vero propiiis fub regc novo imminere videbatur. Etenim in conventu ordinum Coventriae ante decern annos con- vocato, eratenira annus MCCCCIIII. Henrico IIII pecuniasad helium ad- verfus Scotos, Wallos, Britones, Flandros, & Gallos gerendum poftulanti, milites & civitatum delegati ex inferiore ordinum domo refponderunt, non pofle aliter inopiae pubiicaefuccurri, quam fiimmenfae Ecclefiafticorum opes mifluercntur ; earn fiquidem efle popuUAngUcJiniconditionem, utnonraodo
pecunias
Jrclyiepijcopi Cantuanenjis. 15
pecunias in ul'us belli quotidic erogaret, fed S>i corpora hoftibus publicis ob- jicerct, dumilliinterea domiconfidentes, ncc corporibus nee opibus reipub. inlervirent. lis Thomas Arundclius Cantuaricnfis animole reipondit, fre- qucntius ab ordine lacro concedi decimas quam quintasdccimas a populo, & plurcs colonos, famulolquc luos ad niilitiam nomina dare, quam coio- nos procerum, nobiliutnvc, iifque accedcre facerdotum oratienes , quibus interdiu noftuqueeffufis, divinum numcn rcipublic. propitium reddunt. Et adregem ftatim convcrfus, & in genua procumbcns rogat, ut jurisjurandi mcnnorelTcvclit, fubcujus religione Deo hominibulque I'olenniter voverar, fc jura & privilegia Ecclefia farta tC(fta conlervaturum : & prenlatis dcinccps quibufdam proccribus, quos caufas fuse tavcre exiftimabat, tantum cffecit, ut poftulatamilitum publico ordinumdecreto rcjicercntur. Poft lex annos in alioordinum Concilio ab Henrico IIII. VVcftmonafterii habito, militcs ex inferiorc ordinum domo itcrum deledli breviculo regi porrceto demon- ftranr, provcntusPr3ciatorum& Monachorum, quos illi in libidines & vo- luptates luas exhaurircnt tales cfTe, ut ex iis omnia regis & xrarii incommoda poflint rcfarciri : etenim ex iis pofle fuftentari quindecim comites, mille quingentos equites, fexies mille ducentos armigeros, & centum Xcnodochia, & proinde a rege petunt ut ex iis in ffrsrium redaftis velit publicis necefllta- tibus fubvenire. Quibus iterumrefpond it Thomas Cantuarienfis, non peti a militibus Ecclefiafticorum praedia ad fil'cum locupletandum, fedutex opi- mis Ecdcfia: fpoliis fortunas proprias luxu profligatas reftaurarent j id quod anteaaccidcrat in Gallorum coenobiis qua: propter bella inter Gallos & An- glos fifco add icebantur, equibusnedimidiummarca: (aitille) rcgifupereft. Turn etiam militum poftulata rex facile rejccit, five quod aeternam Ecdcfise- expilatarinfamiampcrtimefceret, five quod exiftimaret cosconfilii illius au- thores elTe, qui occulte Joannis Wiclevi partibus favebant, a quibus ille femper abhorrebat. Ab co tempore dum regnaret Hcnricus IIII nihil in Ec- clefiam tentatum eft. At inhocconventuLeyceftrenfi, a rege novo militcs & civitatumdelegatiexinferiore ordinum domo per libellum fupplicem ite- rum pcticrunt, utdepoftulatisfuis adverfus Ecclefiafticos ante quatuor an- nos propofitisdenuocognolceretur, Sifententiae in utraque ordinum domo dicerentur. Hanc ab caufam vehementer animi angebatur Archiepifcopus, quivaldefollicituserat, ne quid Ecclefia fub adminiftratione fua detrimenti acciperet, &metuebatpraEfcrtimde regis juventutc, quxadconfilia prceci- pitia & res novas propenfa effe fo'ct. Re igitur cum Epifcopis communicata, placuit, ut facer ordo ingenti pecuniarum vi regi oblata, eum ad bellum Gal- !o infcrendum incitaret, pro vindicando Gallorum impcrio, quod Edvardus II ex nuptiis acquifitum ad poftcros tranfmiferat : eamqueob caufam Henii- cum ftatim fynodumLondini convocafle ploerique ejus feculi fcriptorcs tradi- derunt, cujustamcn atkahodie in publicis archivis non reperiuntur. Gallo- rum autem impcrium reges noftri hoc jure vendicant. Mortuo Carolo Pul- chro rcgc Gallix fine libcris, quifolusexftirpcmafcula Philippi pulchri, pa- tris fui fupcrerat, Edvardus IIIrcxnofter,Edvardi II filius ex IfabcUa Philip- pi Pulchri filia gcnitu?, per legates coronam Gallix ab ordinibus ejus regni poftulabat , quod ipfe Philippum Pulchrum avum maternum , & Carolum
avun»
1 4 Ftta Henrici Chichelc
avimculum proximo cognationis graclii attingeret. Contra Philippus Va- Jcfuis filius Caroli Valeliii, qui l^hilippi Pulclni fratcr crat, contendcbat- Ic Caroli Pulchri regis novilTini patrucleni gentiliti) jure pro?jiiiuim cfll' ^ Ed- vardiim vcro Philippi Pulchri ex filia ncpotem, & Caroli Pulthri aniitini m ju- li materno fidere, quod Galliot Legi'j./, &i inAitutis adverlctur, (iuee viris tantum non foeminis rcgnum tribuant, legis Salicx verba rccitans, /« teir.im Salicamniitlieres ijefucccdait -^ tcrram.ue Salicam Franciani efTeafleruit. Gal- ]i vcro fpreto Edvardo Phiiippum rcgcm crcarunt, ideo Edvardus titulum re- gis Gallia- protinus affunifit; quo dcinceps reges noftri lempcr ufi funt, & Gallos felicitcr invalir, pofterilque belli ill iuscaulsm una cum hxreditatere- liquit. Secundiim cum Richardus 1 1 homo imbellis a Gallis abftinuerat, & Henricus 1 1 1 1 princcps fortifTimus partim Wallorum defctflionibus, partim inteftinis proccrum faiHiionibus impeditus, univerlas rcgni lui vires in cos cniit- tere non potucrat. Eratautemit^ Henrico V setas, animi magnitude, opes, domcftica tranquillitas, omniaque ad hoc bcllum opportuna. Prsetcrea Hen- rico Cantuarienfi vidcbatur juvcnis ingenium acre & quietis impatiens, nego- tioaliquoarduocxercendum, cique hoftem externum objiciendum ciTe, ne domi res commoverct, quemadmodum torrenti non alitcr poteft occurri, quam fi aqua in plurcs alveos diftrahatur. Is igitur Regem in conventu pro- cerum folio infidcntcm loco fuo afTurgens itaalloquitur.
De fublicis ream tui ne^otiis confnlenti tibi (Screnijfime Rex) cum midta hitcitfijue fropofitafuerint, qiid adjubdiiorum titorum vitia bonis lei^thns compefcen- da, adjus frignlis dijitc diccndum, facem^ue domi conJiitHend.-.m fptcfafJt, von fojfttm ego inter rcliqnosoradumanipltJJ}r>mm bemficio tuonuperrime confcciitu.'^ fue ingratitudinis nota eareiicirey <jmt ad fines Imperii tui propagandas, nommljque tuifamam apiid exterasgentes celebrandam necejfaria mihi videri folent. FoJI- tjuametiimpopulo t no leges utiles fanxivcr is, JHJtitiamretle adminifiraveri^, O" trancjnillitatemdomcfiicam comiliaveris, ifxolumtm zitam licet a^ere pojfts CT* fecuram, at gloria tnit pArlim confules-, tiififoras profpiciaSy cjii£ rMtone rciu tui terminos amplificare, O" hojiium tuoritm inytrias vindicare pojfis, cum regum uni- vcrforum animis ea opinio femper infederitj ur Ma]ejlatis [ua: frijligium non tarn in generis nobilitate, "jolnptatibn-s, rerum ajjiuentia, juhditcrum opibus, pace do- meftica, qiium in imperii amplitudine, in muhifiidine fubditorumj in ciiitattim fiumefe pofitum ejfe exifliment. O^amvis aiitcm j4nglia Q^ Hibernia per lon^am ma]orum titorum jeriemtran[mijf(t abunde tibi ijlafuppeditent, cxi(rua tamen fiPity ficHntampliJfimoGaUiie imperio confernninr, ejua populifrei^uentia, cpulcntia ci- vitatum, propugnaculis & pntfidits nnivcrjis orb is t err arum imperiis antecellit, ut- pote cjHit fitpra otluagintaprovinciaspofulo rcfertijfimas, centum o- oH-o Fpifcopo- rnm diaecefes, fupramille canohia, Ct- pa^ochias centies trigeficsmille-, 'ipfs Gallis suihoribus, complellatur. Ifla vcro omnia ab Edovardo 1 1 1 , proavo tuo ad te jure fanguinis de-vo'uta, Carolns VI Gallorum rex tulgu ditliu injufle pojfidet («f taceam ajftdnas Gallorum injurias populo tue illatas in Normania, Gafconia, u4^uitania, in comitatibtu Andium cr Manii, cfua majores tui alio jurcy Gallis ^nnuentibiUy olim pojfcderunt) C?' ut aliquam injuria fpeciem praferanty ibtru- du/it Ic'jemSalicam a Tharamnndo primo Francorumrege latam, ^ita caiitutn af- ferHfiPf Ne tnidicrcs in terram Salicam fuccedant ; perterram Salicam Galliit "■ imperium
Jrchiepifcopi Cantuar'mifis. 15
impertHm demttri intcrpretatione fnbdola itjfcremes, M mulieribw ah imperio fiio
capcj]c»dopcrhnncfucitmamotistlluderetit. Cn]m Commeml fiovitatcm ipfim Ic- x Grc^or. Tu-
f^isinfcriptiofiuiscoargiiit. Enimvero u plcrif^ne ilUuT geKtis^fcriftorihus />-4- '"»• ''*• -^ ''•^w'-
ditumelL Phjramiifidiimfm/feditcemfeliKsFranconJieinGcrrnaiiia., & Rlmmm '^-.'."^'''''f' ■' ' r -/r A ir c • /r a i ■ Ginridu.Hnl-
}tnriquam tranjivijje^ tue^ucGalUicpncs attigijje : pojt cjnaaritigentos '^KfcmannoSj^^jj-^^^^^^
ah ejus exccjju cumCarolui Aiaf^nusSaxcncs dchelL-itos adfidctn Chri^iainvn ad- egijjety quofdam ex illius tnilitibus ad flume ft Salam ultra Rl euumfedes fixijfe in {4 parte Germani^y ejttam hodic Aiifniam dicirniiSy eofqtie Salios Francos fniJJ'c appcllatoSf qniahimpiidicis f(xminarnm Gcrmamcaritm moribits tibborroitcSy Ug: lata interdicehant, Ne foemiti.t in allqit-im tcrrx Saiicic partem jure bArcditi'.rio fnccederent. Ira incpte illafanilie afcribitur Pharamiaido, qu£pcpidnm pcfi qtu- dringentos aPbaramnndo annos ortum tiHthercmh.ibnity ncqtte Gatlis ntagis qn,\m Belgts, qui turn Galltit firnhns continebantWf i'.M alii populo fniitinto conzrr'irc y f^j^^ ^g^. patcft. Vel fi pro G/illis lata fuerity "> adprtvatas hsreditates, non ad publicum torn, in FtmcO' imperii jw/, ant regni fuccejftoncm pertinct. Proinde Galloriim regcs ipp cum de £'il!- «?• l^J- regnandi jure inter ipfosageretur, ni/llam imqtiam hn]its leais rationcm habucrtinty nijiqHando cumprincipibui externis contendercnty lit cos ab imperio fiw hac r.iti- tnc amovcrent. Tepinusenim, qui primus Pharamundi pojferos regno fpoli.ivity depo/ito ChildericOf ex hitreditate BltthilditfiliaClotha>ii pnmi amhore Zacharia Poniifice Rom.tno, O" acccdentibus populi GallicifnifragiiSy principatum vcndica- vir. Ciim pofleri ejus per ducentoJ annos impcr.iffent, Hugo Capettits-y cxclufo Carolo Lotharingite ducc, qui folus ex bxredibns Pepini O" Caroli ma^ii fiipere- rat, feip^umgcffit prob^rcdc LingardicfiHitCarlomanni, qui droit Afagni nepos erat, eoqnc tttulo Gallorum impcrium accepit. Ejus nepos Liidovicus dccimus Gal- lia reXy quern Chrijliani omnes inter Dives relatum coltmuSy dc jure Capetti »: w fni parumfccurns, ab imperii fafcibusrcligienc duilus ahflimiijfit, nifinanimitni induxijfety Jf.ibcllum rcginam aviamfuant haredem fuiffc Ermingardafiliit c^ h&- redisCaroli Lotharingiciy quern Ctipettus Z'itafmulo- regno nef.irie fpoli.ivcrat. Ab to art i flint pojhriorcs Gallorum regeSy c^ Caroliis VJ, qui hodic Galliant tenet: atqite tilt cmncs cxhxrcditate fxminarum imtieriiim confecnti fw:ty qu.im tibi intcrdiccre volunt ex lege Salica^ e^iqne te vcliiti l.irva deterrent, cum ipfi earn inter ca impune'contemnant. Neqiie enim lex juflc appetlari petrel, fed legis fotius Lirva C" imago, qux nullam <tqui bonlquefpecictn in fe contitiet, qiiin Icgi- busreliqws omnibus hitmanis fimiil Qi- divinis advcrfatur. Legihus fiquidcm Ko- z i.maximum manoriim civtlthus-, quasiniiverfarum gentium confer fus approb^vit, ''■ fcemin<t ad mem.c.ieUber. hareditates cum mafcttlis vocantnr, c^ agnationum, gognation/imqut differentia fr-itcris. I. k^e jufiijfima ratione antiquata efl, quod tlli qui earn invcxcrant, naturam acciifare i;^-'-'*-^-''^'^- videbantur, qua foeminas, nonmafcuhs genuiffet, crfcemimt ex parentum ciilpa'^r ..^f^ -j'^' ' flechbantur, quod foemintt, non mafculi nafcerentur. Eodem jure detnceps ufi y.Kih.de hard, funt Siculi, Neapolitan! , Navarrai, Hifpani, Lufitam, Seoti , c~ (utde no. ^b iniefl. SeS. bis ipfs nihil dicam) gentes fere univerft, quorum omnium Ic^ibus, faemina, ^c^.i'cm'jetujLis. cientibusmafculis, ad ctpaffendos regni fafccs admittitntitr. Ifii vera omnes divi- '"''' '""
rut legis prtcfcriptumjccittifunt, quam Deus opiimus maximiis per (Ji'tcfem He- hr<tis tulit cap. XXFII. Libri Numerorum : fi mortuiisfucrit homo abfquc filio, ad filiam ejus tranfibit hircditas. CuifanClioni fi leges reperianiur iifpi. tmgeniiHmconir/tri/t, non leges fiint, fed corrupteU, ckm difcedmt a prima ju-
J}iti&
1 6 yita Henrici Chichde
jlitia norma, ejium fiimmHS U^^ijlator pepnlo fuo promul^avit. Vt omittamfcemi- 7ias, ejiu fefiilo ifli imperabarit, & ^(g<h 9"* "'^ '''"^ imperiiim ex jure matenio admittehantiir, Chrijium ipfum fuijfe regni Jhdaici Ugttimutn hdredcm Cljriftiani cnnies agnofcinms : ciii tamen titulo non tnodo repugnant ifli, qui ex faeminarum hxreditate )iis fitccedendi tranfmitti negant, verum eti.im beneficis ill.i immenfa mbisadimunt, cjiu Dcits hHmanogeneriper Chriftum pelUcitus eft. Nam citm Dens Abrahamojpondebat, heat as in ejus ftmine futuras gentes univerfas, qnod Mclfias ex ipflnsfamiltx prodithrns ejfct •, cwn Frophcta Efaias cjr MichaaJ Jpirt- tufacrofantio affiati midtis retro feculis pradicebant Chriftum ex radice Jejfiy ex familia Davidts emerfurum, & tribum ]itd£ inter reliqnas nobilijfimam ejfe, quod ex eadnx popidi Ifraelitici Chriflus originem duBurus ejfet : fublata fceminarum fiiccejftone, in hifce oraculii Veritas de/iderabitnr, quiaexfemine tyibraha, ex J ejf£ radice, ex familia D.widis, extrihujudx Chriflus patre aterno genitus per folam matris bareditatem eriri potrnt. Verum Galli promijftonibus divinis fidem potihs abrogare, quum principi externa obtemperare I'olunt, & qui fe Chriflia- nijfimos appellant, legem fclitiam Pharamnndi hontinis Ethnici legibus facris a Dee editis anteponunt. Scifcitor ergo u Galtis qua ratione fceminas a jure regnandi ar^ cent, qitas reliqu<£ gentes admittunt ? An imperium G allorHm a mafculis felis ad' miniflrari poteft, qiiodpncflantiusfltimperiis, turn reliquarum gentium omniumj turn etiam Judaorum, quod Deusipfe confluuit ? a» Gallia, qu&producit viros, ut ipflvolunt, omnium mart aliumfortiffimos, fceminas edit genere humAno univerfo ineptiores ? An forte JfabelU abavia tun aliquidfceleris admifit : quare ipfa regis filia O" return foror regno privaretur ? Licet hxc omnia Gallis concedamus, cum tamen Edv rdumproavumtuumrepudiaverint , tibique ipfiomnem in eospotefla- temmodo abrogent, Mnyflatisjure optimo argimntar. Sit enim rata apud GaHos lex Salica, amoveantur famina, fol'ique majculi imperii hxreditatem adeant : At quibui illiui legis verbis excluduntur fwminarum filii mafculi ? num exlufis foeminis oh levitatemfexui innatam, eadem lex fecum pugnans ratione contraria mafctdot repudiat? vel forte ipfi verba de foeminis fancita ad mafculos prorogatione odiofa extendunt ? fcmota igitur Ifabclla quare ntn admittebant Edvardum filium virum tnagnanimum cr prudent em ? quare te principem imperio idoneum non vacant f JSIam apud Jureconfultas receptum efl, " ab indigno aut imapaci pojfe jus aliqutd AZ.Uexpsin- ad haredem tranfmitti, & ifljufmadi ^ leges, qua fxminis haredttates adimunty %^'l '^ °us ff de ^'^'^ ratiani & naturali aquitati contr arias ejfe, adeoque flrillijfimam in iis inter~ bonis libert. I. pretationem admitti, neque '^ producipojfe ultra verbarum apices, nee ^ a foeminis Vivifnires. admafculos, nee ' adJpeciemomi(fam, qutnpotius ^ in partem henigniorem ejfe ac- 17, ff. deju'^
fitr. 1. 1 . ^tSt.fifUus. ff. de futi C? Jegit. hxred. I cum dotem. <,-j.ff.ad leg. Falcid. I. 2. Seft. ntiJIum. ff. de Ae- turion. l.inffrvituiem. \6. Se^.Jt pitroni filius. ff. de bonisHben.l.fvelkM. 4. Seft. fi deportatns.ff. eod. tit. l.i.ieCt.jilium.ff.debon.poJJ. contr. inh. h St&.. neque autbent detrient. ^ [erenijf. d. I. maximum vitium.c, de liber, prater Bald id 1. 2 «. -j.ci^uie fit.long.confuet. Bild.adl.f ief'm^us. n. 8. C. de [uis^ legit, Anchor. Aiccinonumlixtuti. K.^ii. de conftii. Jlex. conf. \6. vol. \. Bin. ad.l.cunBospopulos. rt. 33. C.defum. trinit. cL. curiales. C. deprxd.decur.lib. lo- l-fiHusfam.j. St6i fed meminijfe. ff.de donM. l. miritum. /^2. ff.fol.tnatr. l.l.vero. 6i[.Se£i./ivero.ff.eod. d L.^itafcriptum. i^fi. in princ.ff.de leg. 2. J^buff. dd.l. i.ff. deverb.fgn. e L. pro fpexit. 12, SeCt. ^.ff. qui^ aquib.minum. l.commodijfime. \o. ff.de Hb,^ fofibum,l' ft.cuniotem.22. inyrinc.ff.fol.mur. f C.flmtm.22. deele!l,itt6,
. , ■ ciplcndat
Archlcpifco^n Cantuarienfis. i j
ipc»iits. iluocirc^ictim adimperiumGallortinti-.b hnmanis fnud i:i^ dhinis Ici^i^ bus vecatiis fis., arwis jus tuum vet.dkes (fotentilf.me Rex) cjHod Culli tibi adi- munt, coro/um rc^ibus Ua'ltcis cxcHtias, ^icam ipj'per ?iefus induunr, dcfciliona fopu'i tjlius ferro Ji.tmm.iqnc cocrceas, apiid cxtertts yemcs amiqium mmims An. gltci dignitatem ajferas^ ncc p,itt.irij ut ignuviam tn.wi, ne^lclits hofliitm i>!'ufrii.<y pofleri tin inciijent. Jibt cnim fntter'yijiijfinuim belli c.tiif.imy cni nuxiltion divt- rumfolet accedirc, atas Jiorida^ corpus vegctum, popdus procircfiiite oifcqitaites, regniim patc.vtiljimum, CJ" rcliqita omnia adfutit., cjiix .td bcllnm oppomt/je geren- dumpoijum dcjiderari : tios doiiqiiefitbditi iiu Ecclcfajlici .impliortm pecuniar um vim decrcvimiis, qti.rm m,i\orcs iitt iib ordtnc nojho unqn.im tKCcptrwi, qit.'S ad bellum hoc fufciptetidnm artimis propcnftjfimis ad te defer imusy tratiofnbus nojlris divinum numen qitotidic porro imploraturi, ut vclit profpero armor urn fui cejfu caitj£ tux ttquitatcm terraritm orbi patcfrxcrc.
Cum pcroi jfTet Archicpilcopus, & ex oratione ejus rex vidcrctur valde commotiis,Roclulphus Ncvillus VVcftincilaii. i* Comes qui partii;ni regni Icp- tcntrionaliuni pr.xtciJluserar, Scotorum iiicurfioncs metucns, fi rex in Gallian; proficifccrctur, prolixa oratione luadet ..'-cotos priiisquam Gallos bello pc- tcndoselTc : & poftquam literarum ignorantiam caulatu^ initio ic excutafTct, quod cum Domino Cantuarienfi nee f'acundiunec llicntia polTct contendere, adjecit illud lea viris do£lis & rcrum ulli acccpitTe, copias conjundas divilis fortiores efic, & I'ecuniis invadi lioftes vicinos, quam eos qui longius pofiti funt. Itaenim Romanosprius inordinemcoeglflTcSamnites, Fidenates, Vol- I'cos, & finitimos Italii- populos quamexterosaggrcdcrentur, poftc.ujue ex- iguam Sicilian i'ltulam amplilTimis regionibus Pannoniaruiii, Numidis, & Germania; prscpoiuifTe, qu'xl Itali^e conjunifta eHet. Docerc voluit adver- fu> SiiftOi domi rem geri, uhi pra'ft>) fmt milites aliaquc omnia ad helium ne- rciTtria : advcrlusGailos opuscnc claflc & cxcrcitu ingcnti, I'uniptuque im- menlb, cum in hoftili loloagenJumfit: facilcm porro in Scotos fore vi«flori- am, rcgc in Anglia jimcaptivo, rebulquedomi ex Albani Pro-regis intem- peftiva Icvcritatepcrrurbatis : judifTimam deniquc efTc belli caul'am ex rapi- nis &i latrociniib, qux Scoti quotiJi} in noftros excrccant, quxquc atrcciiis cxcrcerc poterunt, dum AngliGallosaggrcdianturantiquo &naturali quali foederc, (]uod intei e:is gentcs mtcrccfTa, Scotis con juntos : & proinde I'um- mo cum pcriculo Galliam invadi, priufquam Anglia a Scotis domi Iccura rcd- datur. OrationiNcvillirclpbndit Joannes Dux Exonicnfisprudentia 8c lite- rarum cognitioneinfignis, quasin Italise Academiiscomparaverat, eonpatre amandatus, ut ordinibus facris iniriarctur : Is vero contra ornate dilTerit Gallosprius invadendoseifc, (]uod Scoti corumopibus innixi Anglos iolcant lacelTcre : Gallis vero debellatis, Scotos Ipontc obtcmperaturos, adduc^o ^^cdicorum aphorii'mo, qui docet medicinnm cauir morbi primo adliibendam clTe, & ante omnia humorem purgandum eflc, ut vulnus rcc^tc lanari pofTir. llnde enim finquit) poterunt ""coti haurire literarum autarmorum rudimen- ta, nififucrintin Gallia cducati ? Unde poterunt luftentari proceres Scoti, deficientibuspcnfionibus, quxc Gallia Iblcnt luppeditari ? lubjugata Gallia, cujus gcntisau\ ilium commerriiimve Scoti iniplorabunt ? Non a Dania, cum Danusdu«fta fororc tua tibi aifinis fit, n-^n a Lufitania aut Caftilia, cum u-
D tc'rque
1 8 yitci Henrki Chichelc
erquc Rex patruelis tuus te proximc attingat, non ab Italia, qucE nimis remo- tacft, nonaGcrmania, autHiingaria, quae fccdcre nobilcum conjunguntur : idedquccumGallisScotiultro in potcftatem tuam vcnicnt, (lucmadmodum fuccodeficicnte, ipfam arborem cmarcc(Tcrc nccefTc eft. Propofitisdeinceps Malcolmi & Davidis Brufii cxemplis, demon ftrat Scotos nunquatn Angliam ingicffosfuifTe, nifi dum Angli in Gallia bellum gcrercnt, quibus proptcrea opponendos efic Wcftmerlandum cum militc dcledo, ne quid ablcntc rcge tentcnt,&deniq-,Sk:otia cum Gallia comparata,illana tcnuem &exiguam,hanc opulentam & opimam vi^f^oricB merccdem tore. Ad banc lentcntiam adeo pro- penfi crant regis proccrumq-, & prxlcrtim fratrumregioruni,Clarcntii,Bedfor- dienfis,& Gloceftrenfis animi, quos nominis ac famae ex bello Gallico majorum fuorum cxcmplo coniparandse cupiditas incitabat, ut cum dc bello Gallis infer- cndoiuffragiis pro more decernendum cfTct/m lentcntiam Cantuaricnfis finguli ■ quafi pcdibusirentj&confufia vocibusin Concilioomncs arma,Gal!iamq',incla- niarcnt. Hac rationc Henr.iumniam apud pofterosprudentiaclaudem cftconfe- cutus,qucd hoc coiifilio turn belli fa'licifTimijtumdilcriminis maximi ab Ecclefia avertcndi author fucrit. Rex foluto conventu, mi!ites,clafrem,& rcliqua omnia Ibllicite comparat, quibus ad tantam belli molem opus erat, ut fcquenti anno 1455*, Galliaminvaderet. Eoautemineunte, ut ex jure gentium agerctur, Icgati in Galliam niittuntur Dunclmenfis & Nonviccnfis Epiicopi ad regnum GallicE a Caroloregc poftulandum, quibus bcnigneacceptis, idlolum relpondit Ca- roiusfc brcvi icgatos in Angliam milTurum, qui eorum poftulatis refponde- lent. ClafTc autcm & copiis ad expcditionem parati?, & militibusSoutham- tonicE convcnire jufTis, ut ibi in naves conilendcrent, dum Rex eoprofedlurus Wyntonix eflbt, legatiGalliciad eumvcncrunt a Carolo mifTi Vindocinus Comes, GulicImusBouraticrus Archiepiicop.iS Bituriccnfis, Petrus' '^■emel- lus Epil'copus Lcxovienfis, & Gualtierus Colus regi a iccretij, quorum nomi- ne Bituricenfis orationc elegantcr compofita poftquam belli mii'erias, paciTque f-ommodapluribus verbis ornafTct, Hcnricum rcgcmrogat, ut Cathaiinahlia Caroliinuxorcmdufla, abarmisvclletdilccdercj&dotis nomine pollicctur ingcnteni pccuniarum vim, & aliquam carum provinciarum partem, quas ille jure ha'reditario poftulabat. Cui pro tempore rcfpondit Rex, vcllcfe de conditionibus ab iis propofiti^ dcliberare, & poftridic in Iblio rcgio confidens, aftantc freqi.cntc procerum multiti.dine, legatis ad I'c vocatis id iblum refpon- dit, conditiones ab iis propofitas non efTc iftiuiinodi, qu* a le cum dignitate Ilia poiTint accipi : &Hcniicuni Cantuaricnlcm e rcIi(ii:isevocatuni ad orati- oncm Bituricenfis copiofius relpondere jubet. Ille ficorditur. Re^ipofi^iiam rcf.i '-nheriiacidis adnwhitiufiicnf, nihil ami qui its fiiiffe^ (jii^m ut faccm turn domi filler fubdito.ty turn for as ci:m e.\tcr?iis priicifibiis confcyjarct. Earn ch caitfim ardines regiii fni fridcm cofivcc.ijfe, a quibus res domcfiiciccompo/it<efHeri>7t, leam, tosfoflea in Galii.>mniifi(fe iidrcs refetend^ts C' fojfitland^is cm imperii Gallici p.irtc-'-,' cjiiri.! ylr^gloriimreges per ulicjita]nmf<£CuLi']iiYefito tciutijfcm. Cum vcro ■ ' Icgati jiti a Carolo nuUmt refponfitm rciidijj'cfit, regcm miiitiim dcleclm habuijie, tomparajfe emma^ cjiix ad bellum acccjfaria cjjoity &]amparaii;m cffc ad traji- ciendiimi)i(iaiHam^ ut in]iiriamecrimsidliim irct^ cum tndlam apud eos juris fui- rAtic'ium haberi anitnAdvmertt. V.t tamen uriivcrjis gemihui tejlAtum fucercty
qii.\m-i
Jrcbkpijcopi Canttuvienfis. 19
auAtn aUckiu effet ab cjfmidc udo Chyifiiauoiumjanguine per miiiuas hafcc bcUoritm lanidnaSy rcgcm de jiircfiio aliqiiid remijfurum, c.\(tncioratis miliiibits (^ cofxili- atip.ice inter uir.vnejne gentem per fiitptias Catharine, tnodo ditenitus Jlqnit.iKi». j4ndinm, d" rclicjtix ditioncs reflunanliir, cju.is olim majorcs fni in Gallia me vi, fiec clam, nee pricario pojfcdernjt. Ettvcroconditio/ics tiif .uctpiantur, regent in Galliam cum excrcitu propedicm ingrcjfnrum, ferro flatnmJqHe in ofnucs ejus re^m partes ffrtiffdiurum^ necjuc u cadibits aut ultionc tempcrMwHm medium, donee cos in erdinem coc^^ijfct, CT impcriitm ex nujoriini hsredittitc/ibi delatitm rccn^eraffct. 'Deniqne ohtejhiyi Deuni Opt. A'laximnnt cayfxfn£ tcftem fimul & vnidiccm, cit- yunu/ntnarmisadeoyillispropitiiimforeconjideret. Pcrorantcm Arrliiepiico- pamcxcipitRex, & vcrbo rcgio confirmat onini.i qux ille fu(iu> &. ornalius cxplicafTct : ad quSECum Bituikcnfisconvitia rcfcnc incipcrcr, &:rcgciTi li- bcrius inccflcre, quani legati munus patcrctur, a rcge tcmei itatis luae I0- liini cftadmonitus, &Icgati omncs Tub fide pviblioa regno cxccdcre juHi funt, Eos brcvi poflea rex Iccutus eft, cum cxcrc itii univcrfo Southamptonia ibivens Idib. Aiigufti, & prinio in Nornianiam appull'j HkUflcuni oppidum muni- tifTimum poft unius menfis obfidioncm capit, iiide veto ingrucntehyeme ver- fusCaletum tcndens, traje6lo fluvio Sequana, VUI. Kalcnd. Novembris prepe Agincurtum in itinere impeditus & provocatus Gallos jafto prslio pro- fligavit. Nunqiiamfane ab Anglisfxiicius pugnfttumeft, nam Gallorum X. niillia csfa funt, defidcratis ex acie noftra lolum duccntis, iiri I'criptorcs ^ g i''«"?«-^*«)'*» hiftorixGallicx prodidcrunt. Tacco duces Aurelianenlcm, Barbonium all- '" ^ • ° orumqueprocerum numcrum ingcntcm, qui capthi in Angliam abdudi funt. Interea dumrex in Gallia agcret, Hcnricus Cantuarienfis, rcge ita jubcntc omnes c dicccefiCantuaricnfi Ecclcfiafticos in ar.Tiis elTe jubct, ncquid Galli in Cantiumincurfionibusopportunum, rcge abicntc, moliantur: poftcaqucSy- nodum provincix fuas Londini indicit ad 1 1 1 1 Kal.Dcccaib. primus autcm dies foIcnnibus& cercmoniis tributus eft. Nam poft facra a Cantuaricnfi mane fatla ad I'ummumaltare DiviPauli, Guliclmus Lyndevvodc Cancellanus Can- tuarienfis coram Ecolefiaftico ordinc univerfo in Capclla Divx Marixcjufdcm Ecclefia? coeuntc, concionem habuit, propofitis prinio illis Jcremix verbis, Staicfupcrvias o-vidcte. Dicbus infequentibus Epifcopi &Abbatcs in Ca- Csp.6.v. \t>, pcllam DivaeMarixi'econfcrcntcs-, Priores autcm Decani, Archidiaconi, &t fingularum dioeccfium procuratoresfeccdcntes in domum Capitularem feorsim de ncgotiis Ecclcfiafticis agebanr, atquc ideo ifta domus fupcrior Synodi, haec aute.Ti domus inferior folet appcllari. In ca SynodoRcgi ad bcllum Gal- licum decrcta: funt duT dccimr ex omnibus provcntibus & bencficiis Ecclefia- fticisqux decimasprxftarcfolcbant, ita utunaad diem Divi Martini proxi^ mun, altera ad cundem anni infequcnti? diem cxfolvcretur ; & 1 1 1 1 Non. Dcccmb. Cantuarienfis fingulos dimifir, poftquam ex utriufquc Synodi fuf- fragiis, regcctiam illudrogante, ftatuiffct, utdiesDivi Gregorii, Davidis, , Cedda:, & Winifrcdx inter feri.is habercntur. Quoddecrctum inter "con- hC.i/ieffdi'if, ftitutiones Anglix etiamnum rcjcritur. Kalcndis Aprilis anno fcquenti 'i'i'f''s-l}rJw. l-Icnricusaliam Synodum Londini vocat, utdc Icgatis ad concilium Conftan- ''^'^' ticnfe mittcndis cum Epiiiiopis & rcliquis prslatis ageret. Divifus enini •rat hucufqucorbisChriftianus inter trcsPontifices, JoanncmXXIlI. Romx,
D 2 GrcgoriuiK
20 Vita Hcnr'ki Ch'tchck
GiegoriumXlI. Aiimini, BcncdiOum XIII. Avcnioni Pontificis Romani niuniaexercentes. Ncquc enim Gicgorius & Bcncdiftiis ientcntia; in Syno- do Pilana contra fe Kitae acquievcrant. Joannes autcni a principihus Chrifti- anis omnibus interpcllatur pro tollcndohoclchifmatc, ante duos annos Con- ftanti^ in Gcrmania Concilium Chriftianorum omnium inJixcrat, quod ta- men a-gre&j invitusprx'ftitit, %critusneaConcilio Pontificatu luo aodicare- tur, idquodpofteaaccidit, ficutidcinccpsdiccmus. Hcnricus Conftantiam ediho Pontificiocitatus, Robertum Appulton Eboraccnfem Si Joannem Forft LincolnicnfeniCanonicos, Procuratorcsfuos Conftantiam ante bicnnium ab- legaverat, qui Concilio luo nomine intcrcfTcnt ; a rege autcm & ordine Ec- clcfiaftico Comes Warwicenfis, Epifcopi Sarisburienfis, Bathonienfis, &Hc- rcfordicnfis, cum AbbateWcftmonaftcrii : & Priorc Wigornia; codcm tem- pore Conftantiam Icgatimift"! erant : quorum numcro jam imminutopcr mor- tem RobertiHallum Sarisburienfis, & Roberti Malcall Hcrefordicnfis EpiL- coporum, qui Conftantiar obierunt, & quod frequentiores aliarum gentium Icgati ConftantisE eftent, in hac Synodo deleiftus eft Richardus Clifford Lon- dinenfisEpifcopus, &duodccimDo(ftores, una cum Academias" Oxonicnfis& Cantabrigienfis Cancellariis, qui ca etiam legatione fungercntur, ti. ad eorum iumptuscxfmgulis libris bcneficiorum & proventuum Ecclcfiafticorum duo denarii funt. In Galliam primo, mox in Angliam venit hoc ipib tempore Si- giliiiunJuiRomanorumlmperator, ut pacistum inEcclcfia, abdicatisprotcr- vis Pontificibus, turn inter utrumque rcgem, dcpofitis armis, conftituenda: author clTet. Eo rogante, rex cumCantuarienlc & Synodo cgit, ut legati Conftantiam quamprimum mitterentur. Sancitum porro eft in ea .^ynodo, dc- ponenda eflc apud fcqueftrumdefunctorum bona, donee tcftamentum exhi- hcatur &approbctur, & ne cxecutoribuspermittatur boRorum adminiftra- tiojdoncc juftuminventarium fcripferint, &utiisfo!um bonis feimmilccant quae in invcntario fcripta funt : additumque proratione temporum, nc quid ultra qiiinquc iolidos proinfinuatione teftamentorum aut ratiocinio cxigatur •, deniquc in gratiam regis concefTum eft, ut Ecclefiaftici decimam ad fcftuin Divi Martini ex dccreto luperioris Synodi ibivcndam, ante fex mcnfes re- prelcntarent. Ccetcrum Sigifmundus Impcrator componcndis Anglorum &i Galloruiii dilcordiis fruftraftudct. NamdumagereturcumLegatis Gallicis, qui cum Sigifmundo in Angliam venerant, depacis conditionibus, e Gallia ullatumeft Harfleum oppidum a Gallisobfideri, & quadringentos Anglos a Joanne ComiteArminiacocollatisfigniscsfosefiTe, qua dadc ita irritatus eft regis ani.nus ut a pacis nomine deinceps abhorreret, & in Galliam itlicopro- fcfturus crat, nifi ab Imperatorc monitus fc continuifTct, idc^^quc "(oannem ducem Bedforc'icnfcmrratrcm fuum cum claftc & copiis inftru£lis in Norma- niam mittit. Igitur Sigifmundum aurcx pcrilcclidis ordine donatum, & in Anglia pcrquatuormenfes magnificentilTimcacccptum,iirtomutuofoedcrc Rex circa fineniAugufti Calctumufquc cum comitatu fplcndido Si magna navium mu'titiirlinedcducif, inde Sigifmundus Conftantiam conccdit, ut ConciUo intcrcfllt. Rex i.^itemCatcti aliquandiu fubftitit, ut re"bus Gallicis confu- Icrpt, ccque etiam Henricu'-Cantuaricnfis, finita Synodf>, ex Anglia tranf- iiiifit. Dum rex Catcti c&:, co vcncJrunt Johannes Burgundionum Dux,
Archicpiicopus,
Jrchiepi/copi Cantuancnfis.
2r
Archicpifcopus Rhemenfis, aliique legati a Carolo Gallorum rcge miffi, uc paccm impctrarcnt tempore longc alieno, qu^id rex ob rcccntes Gallorum in- jurias in belli curas intcntus crat, ne ipfc in prxlio Agincurtenfi lupcrioic anno vidor, cladc nupcrrime acccpta, pncis con Jitioncs acccpiiTc, non dc- difle viderctur. Ideo compoficii rebus Cjaliicis in Angiiam mox rcvcrfus, convcntumOrdinum Wcftmon.iftcrii habcc, in quo pccunias & miiuum de- Icftumad iubfidium belli Gallii.i Icquenti anno rurfus lul'cipicndi facile impe- travit. Calctoctiamrediitcodcm tempore Henricus, & a rcgc juffus Syno- duro Londini V. Id. Novemb. convocavit, in qua obtinuit, ut dux de- cimffregi inGalliam profet^uro concederentur, cxorantibus Henrico Beu- fort Wyntonicnfi Epil'copo una cum fummo Angliac Marefchallo, & Henrico Ware ex CancellaricCantuarienfi pridemCuflodcprivatifigilli fa<no, qui a rcge eam obcaufamad .Synodum miiricrant. Dc castcro nihil in ca Synodo actum eft, quanuit ' diesjoannisde Beveiiaco, aliufqucCrilpinij&t Criipia- \ c . Jy:sji:in* ni martyrum in memoriam pra:lii Agincurtenfis , qui in cum diem incidcrat, dcjcriii. inter I'olennes haberentur. At rex vocatis ad ie proceribus, & conl'cripto .j.j- ic^^ifTimorum milituin cxcrcitu, claflcque inftructa,in Normaniam transfreta- vit Kalendis Augufti anni fequcntis, rclifto Joanne Bed ford ienl'e, qui fe ab- fenteremp. adminiftraret: coqueabeunte, Henricusfingulis provincix fux Epilcopis mandat, utadomnesDci, DivorumqucEcclelias pro regis incoiu- mitate, Siprofperisarmorumaufpiciis lupplicationes liaberentur. Eo etiam anno Henricus egrcgio juftitise & magnanimitatis lure fpecimine edito , fimul etiam dcmonftravit, quantum omnes clavium Ecclcfiafticarum authoritatem eo fecuio reformi(;larent. Nam cum Dominus Strange, Elizabctha uxor, multiquccoscomitati famuli ad Ecdefiam Divi Dunftani die Paicatis, ut b- crisvcfpcrarum intcrefTcnt, arcedentes, Joannem TruTcll militem ex anti- quis inimicitiib invifumrcperifTent, famuli ftriftib in Ecclcfia gladiis militem, filium, aho'fque ex ipfius familia vulncrant, & Tliomam Pctwardy Civem Lon- dinenfem pro rebus componendis feipfum dimicantibus immifcentem confo- diunt. Delatonioxad Archicpifcopum criminc, EcdcfiJC ipfi f.mguinc cf- fufo contaminatae intcrdicitur, authores & confcii ad cvucem Divi_ Pauli co- ram populo pro concionc execrationibusdiris devovcntur, &£ inqui'fitione ha- bita in xie Divi Pauli Henricus pro tribunali fcdens Domino Strange, & ux- ori coram coin genua procumbeutibus, Siluppliciter ab Ecclcfia veniam inv piorantibuseam irrogavit pocnam, ut famuli lolis interulis & fcmoralibus in- duti, ipfc autem& uxor cereosmanu geftantcs pcrpublicas Civitatis platcas ab xdc Divi Pauli ad Divi Dunftani incedcrcnt : qux omnia folcnniter ftatim pcracQa lunt : & Archicpilcopo Ecclcfiam Dunftani luflranti Baronis uxor va- iafacra aqu'i implcvit: & utrique prsterea mandatum eft, ut pyxidem & pannosad altarisornamcntum confecrarent. Intcrca inContilio Conftanticnfi acccrrimcdifceptatumcft dcEccIcfirt Schifmatc per crcationcninovi Pontiii- cisconciliando, &decoercendis iis, qui Romanorum Pontificum iupcrbiam, Ecclefiafticorum luxum, inertcm monathorum vitam, & innumcrab Romanx EccIcfiscorruptclasjimliberrimL- infctftabantur. Horumantefignanus habe- batur Joannes VVic!\ ff, qui fub Edvardo 1 1 1 & Richardo 1 1 Oxonii publicc doccns, &i librisdcinccps cditis plurimos non Iblum ex Acadeaucis, verum
ttium.
2 2 Vita Henrici Chichck
etiam e proccribus, & picbc in partes fuas attraxcrat. Ab eo ad rcliquas gcn-
tcsChriftianasperrexciunt puiioris dortrinxlcmina, & prJElcrtim ad Boc-
mos, qui Wiclyffiana dogmata tam avide ampleiflcbantur, ut Pontifici Romano
jam propcmodum rcnunciarc vidcrcntur. Lltcrgoillis occurrcrctur, decre-
toconcilii Joannes Wiclyffhaercticuspronunciatur, & fancitum, ut daninata
ipfius mcmorij .ofTd fepulchro cruta igni traderentur,&in omnes,qui ipfuis dog.
rnatatucrcntur,tanquam hxicticapravitatisrcos inquirerctur.Indede Bocmis
agitur, &damnatispariter corum opinionibus, Joannes Huls, & Hierony-
musPragcnfishsErefiarchsiudicati, flamniifquc combufti funt. Qucrum in-
tcritusmaximam&SigirmundoImperatori, & Concilio univcrlb infamiam a-
pud pofterosconcitavit, quod uterque Conftantiam vocatus vcnerat tub fide
publica, quamSigiimunJusLadiflaoBoemicE rcgi dedeiwt : eos lalvos & in-
columes domum reverluros. QuatamfsEdi violata, Boemi a4eo indignati
lunt, ut alcito Joanne Ziila duce fortiffimo, Impeiatorem dcinccps in fum-
niumdiiaimcn adduxeiint. Synodusautem ipfa, utflidiiilliusdcdecus clu-
kConc'iLConft. eict, Fidem - hxieticis non efTe lervandam decrevit,accerfitisPanormitano &
/#i5' Ludovico Romano, magni nominis jurifperitis, qui in cam fententiam tunc
i^/jr.54/o»ii9M. ^Pi^^p^j.-jj.j,jp^P(.|j.j.yPjf.^ ficut etiam alii nonnulli, quos ' commovcre authori-
Iflisfff.^'oriq. ^^^^ ^'^^ ^^^^^^ Concilii Patres potuerunt. A qua tamen " Jurilconfulti recen- jiir.Pitr. PUc. tiores deinceps abhorruerunt, ipfdfquc adeo Pontificios ejus decreti puduit lib. I. epit. de- qui fidem publicam " Luthero datam ad conventum Wormaticnlem, & Prote- iil. '"•57- ftantibus^' pofteaad SynodumTiidentinam venientibus violare non fuftinue- ^•'^'Tj i'f;^' runt. QuidenimmagisaWurdum velpotiusimpiun?, quam fidem, quainter cvk(.4.0)>-6 Ethnicosfacrafemperhabitafuit, aChriftianis ipfis impunc contemni ? Port: Idrrmcinprac.hxc rnConcilio omnium animi in componendas Pontificum difcordias intenti Cr/w.m.i^fL-^r- cranf Joanni enim XXIII, quod Pontificatui non renunciaret, ficuti loicn- cerib. ff cM-ce- ^■^^^^. ipofpondcrat, redeunte ex Anglia Sigiimundo, gravifTima crimina ob- [^fenockconf je<^alunt, quadecauia ipiemutato habitua Conftantiain Auftriam dam fu- loo. ' git; cum tamen Imperator aflecutus gladiatoris aut venatoris more amiftum
oBodin.Ub. e,. coram Concilio fiftit, a quoin carcerem conjicitur, & viris aliquot primariis '''^''^^"^•"P-^- cfingulis gentibus, quae Concilio intererant, delegatis, qui de criminibus ^deord^udk ' ip^us cognolccrcnt, coram iis de adulterio, inceftu, vencficio, homicidio, pi2r.4.». 15.* aliifque horrendisfceIeribuspoftulatur,prarlertimdeSimonia; crimine, quod iple Cardinalis, & dein Pontifex per Ibrdes faftus, bencficia, dignitates, Epifcoporum & Cardinalium munera, ordines, peccatorura expiationes, Sz iacra omnia veniim dedilTct. Quibus omnibus per teftcs comprobatis, Con- cilii fufFragiisicntentia in cum Iat"!,dignitate Pontificia Ipoliatus, & ad car- ccrcsdamnatus eft. Supererant Grcgorius XII. &Bcncdi(ftus XIlI. Gre- gorius cum vidcret obtempcrandum eOc , Carolum Malateftam Principcm Arimincnfcm Conftantiam Legatum mittit cum liberis mandatis, in quibus ci facultas cedendi Pi-ntificatu nomine fuo data eft. Carolus igitur infignia Pon- tificis indutus & in Iblla Pontificia confidens, veluti Gregorii pcrfonam gcrens publiceperlccfla rcnunciandi facultate, iplum Pontificatu abdicar. Demum Bencdiftus a Ferdinando Arragonumrcge, qui ei parcbat, dcrcli<l^us, ex Concilii icntentia Pontificatu Privatur: & ut iftas Pontificum abrogationcs qj'^^4. tir^. juftK vidcrcntur, "^ Concilium Occumenicuci immediate a Chrifto poteftatem
habcrej
Archiepifcopi CantHaricnju. 2 ^
habere, eiquc lubelTe PontificcmRomanum, dccrcto Concilii iancitum eft. Jamcle novoPontificc eligendoagituri placuitque Conciliocx fingulis nati- onibus fcx virosdcligi, qui cum Cardinalibuscoiu lave iiigrciriPontiticcmciea- rcnt. Gcrcbantur cnini omnia in Cohcilio quinquc nationum iuffragiis, r Ji"^!?. Gcrmanoium, Italorum, Anglorum, Gallorum, & Hilpanorum. Nam in '^^'■^'"""7'f-'"'^' hac Synodo primum obtinuei unt Angli, ut pro natione haberentur. Ex An- ''^ c^^arfri'^^/- glisitaqucLondinenfis, Bathonicnfis, Wigornicnfis, & Lichfcldenfis Epil- .ft,,./^,/. ' copi, cum Abbatc & Dccano Eboracenfc dcleili i'unt. Tertio autem die t^c'//jrr/i.//i.-2. poftqu.im conclave ingrclTi cfTcnt, ita pra:cuntc Epifcopo Londincnfi, Ego '^<-'^OT.dl.mhor. Richardus EpifcopusLondinenfisaccedoadDominum mcum Cardinalcm dc ;'^/'' ' '^J'!.'"!^/'^' Columna, reliquiomncsejusauthoritatemiccuti, lubitoOthoncmColmanam „,(,';,Jf^ ■'' ' principem Romanum & Cardinalem D. Georgii ad vellus aurcum cligunt u ^inchjrjx. III. Id. Novemb. qui dies quod D. Martino laccr cfTct, ipfc Martinus '^""Z- 181. V. dici voluit. Ulud autemConftantienfis Concilii decrctumde concilii po- '^■^j/J.^if. o- tcftate Pontificcs Romanos infcqucntcs fumme cruciavit, ul'que adco, ut a Lc- r'J^i'f',^^^' '^^' one X. in Concilio Latcranenfi ultimo antiquatum fucrit: idcmquc ^Canoni- y^tb.adc. ftx deinceps piurimi commentariis, &t: Tlieologi Pontificii dilputationibus quia dii[g£n!u. amplifTimisrcprobarunt, fivePontificiadblandicntes, fivcobnoxii, amifTa H. "•^•'''■■''('v?. O" bertatc iHa loquendi I'lmul & Icribcndi, qua univcrfi Conftantix, iemoto Pon- c.fgmfcijli^ tificc, fruebantur. Etcnim"Pctrus Ancharanus qui Concilii Conftantienfis /j f'jyj,,y„,. advocatus crat, "Baldus & 1 Panormitanus turn tcmporis libcrc rcfpondc- Mm»i. 7.e;'2, bant, Pontinccm iubcflc Concilio, &abeodcponi pofTc, ^ glofTx, ^ Archi- Askaet. diaconi, & Gcminiani authoritatem fecuti, qui idem antea Icriplcrant : jif_ 2<^'':^<'<^■/^•«• queaccedunt'' Fclinus, aliiquc rcccntiores qui laudato Concilio Conftan- IJIchlilic >''~ ticnfi eandcmfententiani poftca tradiderunt. Ncquc intra eosCancelloscom- cejnin.ad c. in pingitur concilii poteftas utcreato ftarimPontifice, omne imperium amittat, fJtd favortrnM & nihil aliud, inconfulto novo Pontificc, pofTit ftatuerc, ficut Philip. ^ ]Jq_ l>-irct.in6. ciusexiftimavif. Nam is a''CaroloMolin£Eo mcrito rcdarquitur,& "^ Panor- '■■'^'''!"'\'"(^f''-^ mitanusuiudporroad)icir, Pontinccoccumenici conciln tempore dcccdcntc, den-fmpt.Vtc autdcturbato, jus cligcndi penes ipllim Concilium, non Cardinalcs effc, ad- h com-il yrt .m- du^o hoc Conftantienfis concilii exempio, inquoMartinus V. .t Cardinalibus, dwiMfCnm-i- aliifquc, potcftate a Concilio delcgata, cligebatur, idcmquc in' Concilio {"■'"'''J?''''''!'""' Conftantienfc turn temporis i'ancitum, poftea tamcn in concilio Tridcntino f4'oij/»'^//^'V non obtinuit, privalentc Cardinalium ambitione, qui s mortuo Paulo HI deComii.m.u tempore concilii, adcrcandum novum Fontificcm 1 ridcnto Romam advoia- ».i i.,fo.^nrjj. bant. Quinctiam pro luprcma ilia concilii poteftate in ipfius concilii initio '''^ *•"■"•»• i5s. ■ Henrico Wyntonienfi, & Joanni LichfeldenfiEpifcopis fubfigillis nationum pfj,""^ '^j '^'. ■imperatumcft, utpccuni is Camera; Romana.- in Anglia debit-as nomine conci- //;. ' lii coaccrvarent. Incredibilem autcm I.xtitiam gcntiluis Chriftianis attulit ci Ju noih ad Martini V. Crcatio, quod pacem Ecclefi.t tandem rcftitutam omnes cxindc ^^edum.dcd.c,
arbitrarentur. Apud Anglos vcroprimum ab Henrico Cantuaricnfi in Syno- "/-^J*. , ,. 1 ■ . L ■ n o r I ■• • 1 1- 1 n e yibb. ad c. Ilf-
cloannunciata, hymnisltatim& lupplicationiouslolcnnitcrcommemorata eft. ^^^^^ -dutndi
Iscnim iub cxitum hujus anni, jubcntercgc, Uteris c Gallia datis, Synodum n.%.dcek^.
Londini habuit VI. Kal. Dccemb. Cui intcrfucrunt Thomas Dunclmcnfis f JVyZ- 19-
Epifcopus AnglisECanccIIarius Thomas Bedfortius Dux Exonicnfis, Hen- gTh"'t>i-lib..U-
ncus Percias Northumbcrlandiar , & Rodulphus Ncvillus Wcftmcrlandix ^"^''^"
coiViitcs,
24 Vita Henrici Chichck
comites, a Joanne BedfordienfePro rcge mifTi, ut ab Ecclcfiafticis nomine regis in Callia jam falicitcr bellumgerentis pecuniae cxorarent, qui ad pcti- tioncm ctiam Hcnrici Arch.duasdccimasconccflerunt. In caSynodo Rober- tus Gilbert iiicrse Thcologioe Profcflbr, Cuftos Collcgii Mcrtoncnfis longa & ornata orationecommen:'ata prirao Acidemia Oxonicnlc, miibram Acadcmi- corum conditioncm demonilrat,qui port multos annosinlcicntiis addilcendis po- fitos Oxonii nulla fl:udiorun7 mcrcede evocati conlenelcant. Cujusexemplum lecutus Thomas Kyngton Lcgum Doctor & advocatus Curiae Cantuarienfis dc arcubus candem pro Academia Cantabrigienle caul'am dilerte peroravit : U- terque proliterarum ftudiofis in utraque Academia obtcftatuseft, ut de iis promovcndis decretoaliquoSynodiproipiccretur. Decrctum igitur eft, ut beneficiaEcclefiaftica, quorum proventus annui ad fexaginta marcas exten- derentur, folis Dotloribus Theologise, Legum, aut Medicine: quaequin- quaginta marcas redderent, I'olis earum Icicntiarum licentiatis, aut Baccha- laureis Theologian: eaautem, quorum redditusnon fuperarent quadraginta marcas, foiis Magiftris Artium, aut Bacchaiaureis Legum a patronisconfe- rantur. hade bencficiisftatuerunt, quibuscura animarumannexa eft. Si- milifquepoense ratio pro uniufcujurquccenruhabita eft in iis beneficiis, quae non curata appellantur: additumque, ne Dccretum porrigeretur ad illos qui gtadus ex gratia adeptieftcnt. Vcrumquia utriulque Academia: ftatutis cautum erat, ne lacrarum literarum ftudiofi Theologix intiarentur, nift qui prius fuiifent artes profefTi, & ne Juris Canonici ftudiofi in Icientia I'ua Dodorcs crearentur, nifi qui JuriCivilioperam dediflcnr, in gratiamMona- chorum, &Canoniftarum cidecreto hxc conditio appofita eft, ut nifi anti- quatis iis ftatutis, non promulgarctur. Oxoniumigitura Synodo mifli lunt Thomas FeldeDecan us Hcrfordienfis, & Thomas Lentwardyn Cancellarius EccIefiK Divi PauliLondinenfis, qui cum artium Magiftris, quorum fuffra- gia in Academia prevalent ea de re agerent. Cantabrigienfes eciam Magiftri perlitcrasSynodieaderemoniti funt, quibus utrinque conditioncm repudi- antibus, nedodoribus in conlequcndis beneficiis inlcriores haberentur, dc- cretum utrique Academic utiliftimum futurum eo tempore obdudum eft. Soluta Synodo de Martini Pontificisnoviinjuriis agi cocptum. Is cnim dece- dentibus hoc tempore muitis in AngliaEpilcopis, alios pro arbitiio llio fuife- cit. Nam initio annilequcntisBenedi(fiuni NicolhMenevcniem, Willelmum Barrow Bangorcnlem, JoanncmChandclcrSarisburicnrem, Phiiippum Mor- gan Wigornienfcm Epilcopumconftituit, proabfoluta poteftatc, quamPon- tificcs Romani in confcrcndis Anglise Epilcopatibus co Ibeculo fibi arrogaliant. Conquicverant aliquandiu Ecciellaftici apud no?, tempore Concilii Conftan- tienfis poftdcpofitum Joanncm XXIlI. Nam mortuis eo tempore Sarisburicnfi SiHerefordicnfi Epifcopi?, ab utroquecapitulo novi Epifcopi libere eligun- tur, ncque litcris ab univerfoCardinalium coEtuConftantise fcriptis obtineri potuit, ut Johannes LichfeldenfisEpifcopus regis in Concilio legatus ad Ec- citfiam Sarisburicnli^m ab eo capitulo poftularetur. Martinus tranquillam fe is lli.T poflefTionero jam adeptus, prioribusPontificihus longe infolentior, iplbPontificatus initio, Ecclefias omnes fuo imperiovendicat, Epifcoparu':m iiniverfjrum donationesprovifionis tituio (ibi relervat, ele^iones Epilcopo-
rum
Jrchiepifcopi Cantuarlenjis.
rum ii capitnlis faftas refcindit \ & infra duos annos tredecim Epilcopos in Cantuarienfi Provincia praeficir, tempore opportuno, regc jam apud Gallos occupato, illudaufus, quod Edvardus II1& Richardus lllcgibmrcvcrifUmis intcrdixcrant : porro Profpcrum Columnam ncpotcm fuuni quatuordccim annorum adolelcentcm per provifioncm Archidiaconum Canruaricnfcm con- ftituit, cui etiam poft aliquot annos in gratiam Pontificis a rcge indulrum eft, ut totidcm bcncficiorum in Anglia provcntibiis frui poflet, qui quinquaginta tnarcas annuatim non excedercnt. Ad hxc accedebant querela.' dc promil- cuis Ecclcfiarum unionibus Tquac appropriationes vulgo appellantur) & con- folidationibusii Pontificcfaftis, deefFuiagratiarumconcelTionc, pcrquas turn Sacerdotcs a beneficiis impunc abcrant, turn Laici Sacerdotia confcsjueban- tur, & dcmum qucd Anglorum in confercndis aula: Romanac dignicatibus nul- la ratio habcretur. Ida legati regis Joannes LichfcldenfisEpifcopus, & Tho- mas Polton DccanusEboraccnfis in Concilio Conftanticnfi ad Pontificem no- vum deferri jufTi, abeo impctrarunt, ut ftatina Anglisaliqua privilegia con- ccdcret, quse in ipfo rcfcripto Concordata inter Martinum V^ & Ecciefiam Anglicanam appellantur. Ea crant, ut unioncs Ecdefiarum non fierent motu proprio,fed Epilcopi locorum de caufis cognofcerent ^ ut uniones Ecclcriarum, Stconfoiidationesvicarianim fafts tempore fchifmatisabrogentur ^ utrefcin dantur gratis a Pontificc faftac, per quas Saccrdotes in beneficiis non refi- deant, aut Laici monachive beneficia pofTiJcant ; Dcniquc ut minuatur iti pofterumCardinaliumnumerus, iiquc ex omnibus Chriftianis gentibus ajquc cligantur, &ut Angli ad reliqua omnia Curi.i: Romanse munera admittantur. Eoidem tempore legati alii a regc 'ad Pontificem mifii poftulant, ne Pontifex iis beneficiis conferendis in Anglia fe immifceat, quorum donatio ad regem tumpaftis inter regesAngliae & Pontificcsinitis, turn jure regio Ipeflct ; nc ad Epifcopatus & faccrdotia |in Aquitania, aliifque ditionibus, quas rex in Gallia pofTideat, Galli admoveantur ; ut dignitates aut beneficia in Hibernia ii foli confcquantur, quilinguam Anglicam callent, &:Epifcopiin fuis dioe- cefibuscurcnt, utuniuerfi Angliceduntaxat loquantur; utin c.rnobia Gal- lorumin Anglia pofita Galli decxtcro non recipiantur : & ut regi pro fede Romana bellumgcrentiexiispecuniis, quae fifco Romano in Anglia lolvan- tur a Pontifice, lubueniatur. Quibuscum Martinusparum benignc relpon- derer, adjiciuut, nifi Pontifex quam primum poftulatis I'uisfatisfaciat, I'c i.i mandatis habere, ut coram co profiteantur, rcgcminiisfingulis jure liio ul'u- rum, ut potcquxnonneceffitatis, fed honoris caufa pctat, & ut publicam de ca re coram univerfo Cardinalium coetu proteftationem intcvponanr. Galli etiam & Germani hafcc provifiones & artcs Pontificias exccrati funt. Gallix cnim ordines '' menfs Majo hujus anni Parifiis convocati, antiqua (latuta '' C^- Mnli<i.t omnia contra Pontificum gravamina & rapinas edifto rcnovarunt, in quo illud ^' ''^o'"'^'^- »■-"• additum, nc Martinus a Gallis Pontifex agnoiccrctur, nifi illi dccrcto ac- "' ^^' quicfceret -. &cum brevi poflcaLugduncnIcm Ecciefiam intcrdi(floob!igafrct, intercH<flum illud aSenatuPanfienfi refcinditur, &inquifitum in Acadcmia; Parificnfis Rcftoremtanquam Icefaemajcftatisreum, ([Uud abcdiOis rcgiis ad Pontificem provoraflct : & Gcrmanihoc ipib tempore a quirtoribus Ponti- ficiis expilati, a Pontificc horum oncrum fublcvationem poftulabant. Sed tan-
E dctn
2 6 Fita Henrlci Chichele
i h EfijloHc. dcm folis indulgcntiis & gratiis funt elofi, ut ' ^neas Sylvius turn temporis in l^JJim. Gcrmania agcns commemoravit. Henricus autem excunte hoc anno poftauam
dioccefuTiRoffenfeiTiuniveriamvifitando luftraCfet a rege evocatus in Gallianj trajicit, Joanne Wodnesburgh Priorc Cantuarienfi Vicario generali confti. tuto, ®emad RhoromaguaiinNormanuiaadit, qui ex eo tempore, qno ill Gilliam anno fuperiore vencrat, Cadomum, Caetaroburgum, Allenfonium, ConftLintiara, Fallefiam, & plerafquc munitiflimas Normanniae civitates par- tim vi, partimdcditioneceperat, & jam Rhotomagum Normanniae metropo- \\m obfidebat. Convcnerat eo ipfo tempore inter regem & Galium, ut legati utrinque ad pacem contrahendam coirent, Pontlarchae oppido oftomillia paf- luum a Rhotomagoad Sequanara fluvium pofito, quod a rege nuperrime'ex- 'n Er,^»err.de pugnatumerat. A rege eo mittuntut ^ Henricus Cantuarienfis & Comes Monjtrell. «f. Warwiccnfis, a Gallo Philippus Morvillerius prsfes Parifienfis, Epifcopus 2C0.. Bellovaccnfis, Rcginaldus Tollevillius Eques, & a Pontifice Cardinalis Urfi-
nus, qui utrinque pro pace intcrcederet. Ubi per quindecim dies fruftra de rebus componendisdifceptabant, GallisCatharinaiCarolofilias imaginem af- fabre depiilam oilentantibus, quam Regi defpondere volebant, noftris vera in dotem decies centena millia aureorum, & Normanniam, Aquitaniara, comi- tatumque Ponthii libera a Gallorum imperiopoftulantibus, & demum Gal- lorum conditionesomnesaperterecui'antibus, quod exiftimarent cum Carolo nihil tranfigi poflc, qui in mentis alienationem nuper inciderat, nee cura. Delphino, quod jure alienonon fuouteretur,*ncccnm Burgundo, quod di- tionibus imperii Gallicialienandisauthoritatemnonpoflet adhibere. Rhoto- magenles interea pertinacifTime i'e defendebant, donee extrema omnia perpcfli efleat. Etenim poft fex menfium obfidionem centum millia hominum partim beHo, parttmfameperierant, Siquilupererantanimaiibusfordidiffimis, cani- hus, equis, muribus vefcebantur, tanta rerum omnium penuria, ut pomum- rribtis, canis decern folidisvxniflediccretur, neque a fuis fuppetias ulteriiis expeftabant, Carolo mentis parum compote, & principibus bello inteftino implicatis, quo Gallia jam univerfa inter Carolum Delphinum, & Joanncm Burgundi3E Ducem divila conflagrabat. Igitur e Civitate d-uo proceres, duo EcdcfiafticL, & totidem Gives cum feciali emiflTi, & pedibus regis advoluti 1 Exfum. de fuppliciter pacem implorant, a quo ad tentorium 'Cantuarienfis ire julTi funt, Mo^jireU. «p. poteilate ei data una cumWarwicenfi & Sarisburienfi Comitibus, Fitz Hu- zca- gone Barone^ Waltero Hungerfordo, Gilberto Umfrevillo, Johanne Rob-
ferto cquitibus, ut de deditionis conditionibus cum Civibus agerent. Quibus aftipulantibusRhotomagenfcscivium&fortunarum incolumitatem pafti, & trccentis I'exaginta quinque millibus aureorum multati Civitatem dedunt. 1419.. Inierat jam novus annus cum haecgcrercntur,&XIIlI. Kal. Febr. Rex cum, cxercitu more triumphaiiurbem ingreditur, camque operibus munitam,fifci, juris dicund'i, & rerum Normannicarum primam fedemconftituit, Tumreli- quas Normanniaf partes brevi debellavit, nam Medontam primo, poftea Pon- tofium oppugnationc cc'pit. Reiiquse civitates Rhotomagenfium exemplo- confternata; uitro in poteftatem venerunt. Henricus Rhotoraagi cum lege in civicatc aliquandiu lubftitit in caenobio fratrum Prsdicatoruni exceptus.' Me- dpntjE deinccps &, Pontofiae rcgera in caftris iccutus,, ei a facris fimu! & con-.
Jychiepifcopi Cautuarienfts .
filiisfcduloinfervivit-, nequeab eodifcefTit ufquc ad fincm Augufti. 1 uin autem in Angliamreverius eft, ut Synodum haberct, & ut Provincia- luTad- aiiniftratione invigilaiet. Indiccbatur ea Synodus Londini III. Kal. No- vcmb. Utcum Ecclcfiafticisdepccuniisregi in Gcdlia fx'licil'fime dimicanti decernendis ageietiir, quod icx Henrico e Gallia dilccdcnti & per litcras etiamnuperrimemandaverat. Ab iisconccfla eft media dccima Sacerdotio- rum omnium, & imperatum Capcllanis Ibu Cantarias pofTidcntibus, i'cu fti- pendiolacra facientibus, utfmgulifcxfolidos ofto dcnarios filco Iblvcrcnt, pfoteftatione a Gulielmo Lyndewodc nomine Procuratoruni CIcri publice fafta, neconceffioifta fraud i iis poftca eflct, nee inexempluniapud poftcro? traherctur. Coram ea Synodos iftitur Richardus Walker Sacerdos Wigor- nicnfis maleficii poftulatus, e>£ihibitis libris, imaginibus ccreis, lapidibii*, aliifquc dirarum & imprecationum inftrumentis, quae ab co poftca ad crucem D. Pauli rccognita, concionem habente Joanne Welles Epilcopo Landa- venfi, flammis combufta funt ; ct poftquam folcnncm pxnitcntiam in fupplica tionc pubiica prseftitifTet, arteni ncfandam cjeravit. Addufti iunt poftct in Synodum alii, qui Joannis Wiclyffi dogmata occulteampIe<fti infimulabantur, iifquerenunciarecoafti funt, atque itaSynodofoIuta finguli abierunt Turn Henricus ad omnes aras & delubra fupplicationes indicere pro fa;!icitatc regis in Gallia agcntis, cui hocipfo tempore ex Gallia' difcordiis repcntina fpes Galliifme fanguineacquircndajdivinitiisaffulfit. Philippus enim dux Bur- gundionum ut csedcm paternam ulcifceretur, quern Carolus Dclphinus prideni Monftenoli iubcolloquii fpecic nefarie occiderat, cum regc clam per nuncios foedus icit, cique connubium Catharina; Carol i regis fili.t, & reliqua omnia ad viftoriam adjumenta pollicetur. Rogat tantum, utTrecas pro pace pub- iica cum Carolo conftituenda poficifcatur. Habebat Burgundus turn temporis m poteftate fua Carolum regem, Ilabcliam rcginam, Catharinam filiam, Lutctiamprimariamregni urbcm, & funimam rerum adminiftrationem, fe- moto Carolo Dclphino ab Ifabella, quse animo infcnfa inDelphinum, Biir- gundumgubernaculisadmoverat. Rex igitur, ne banc reifxlicifrimetranfi- gendacopportunitarem elabifincret, & porro Catharinx formofiffima; virgi- nis amore captus, Trecas mox vcnit: Ibique defpondcntibus Carolo & Ila- bclla Catharinam ducit, hislegibus, ut Henricus gener, fupcrftitc Carolo ibccro rcgnum Francis adminiftraret, Rcftcnque Francis: dicerctur, Carolo autem mortuo ipfe, liberiuc ex Catharina procrcati in regnum Francise fucce- dederent, &ut Carolus regnipaterniexhares, & hoftis publicus haberetur. In'eafdcm leges confcnferuntprincipes, procercfqucGallorum, qui frcqucn- tcsadcrant, & in Regis Hcnrici ipfius verba univcrfi prieunte Burgundo ju- rai-unt, majorcmcx prsfcntia fortitudinem &prudcntiam rati, qu.imex re- bu^gcftis&abfentis admirationeconicciffent, Elapfus fcrc crat mcnfis Majus . , annifcqucntis, cumnuptiarunifolcnnia Trccis peragcrcntur : Quibus domi apud nos nunciatis, iatitia in omnium animis imnicnfa fidcm fcrc mintiebat, & Henricus protinus in Galliamtranfmifit. Winchclfca fulvcnsllll. Id. Ju- nii: (Joanni Priori Cantuaricnfi Vicariigcncralis, ii Gulielmo Lyndcwode Auditoris cauDuum munere dcmandatoj ut rccenti conjugio faufta omnia. prccarctur, & r''^nfipatum novum confiliisfuisconfirmaret. Illc rcgcmadit
E Z Trtir;?
1 8 Ftta Henrki Chkhele
Trccismox difcefuirum, ut Delphinum profligarct, qui folusex hoftibus fu- percrar, ideoque principio Julii in Senoncs movens Monfteriolo capto Mello- . dunutnuibem munitamaggrcditar, quae per quatuor menfes obfidioncm paC- fti, ineuntcNovembrijdeditaeft. Obfidioni illi cum rcgc noftro interfuerunt CaJolus GallicE, Jacobus Scotiae rcges, Philippus Burgundiae, Willelmus Bavari^e Duces, multiquePrincipes, & Henricus etiam Cantuaricnfis, qui to- to eo tempore in caftris degens urbcdcdita regem cum Carolo Socero, &ut- raquc leginaLutetiam iecutuseft, &in Angliamiubcxitum Novembris re- diit. Relifta dein Humfredo Gloceftrenfi, & Philippo Burgundo rerum Gal- IA2I. licarum procurationem, Rex cum Catharina conjugc ineunte Februarioaltcri- us anni in Angliam venit incredibili omnium gratulatione & plaufu exceptus, & fupplicationibus ad omnia Dei, Divorumque templa, quas Cantuaricnfis perquatridiuum fteri jufTit. Ab ordinibus regni fub adventum luum Weft- jnonafteriicoeuntibuspecuniasad bellum Gallicumrogat, & in eodem con- ventur-eginaapparatu folenni corona infignita eft ab Archiepifoopo Cantua- vienfi, qui hoc ipfo etiam tempore Synodum Londini convocavit, &decimam' regi impetravit. quas concefla eft Tub conditionibus a Gulielmo Lyndewode nomine ProcuratorumCleriinterpofitis-, Easautem erant, ut familiae regix provi fores a bonis Ecclefiafticorum abftinercnt, ut Clerici propter furtum ma- nifeftum folum & homicidium carceribus mandarentur, de reliquis criminibus poftulati, datisfidejufToribus judiciofifti, vinculisliberarentur •, & ut ii qui Sacerdotes caftrarent, feionise crimine tenerentur .• quas omnes Rex in eo ot- dinumconventu ratas & fancitas eflc juflit. Ad earn Synodum una cum Epif- copis & reliquis prelatis, Archiepifcopi edifto vocati funt Johannes Caftcll Academias Oxonienfis, & Johannes Rykynghall Cantabrigienfis Cancellarii, uterquefacrarum literarum Profeflbr, qui orationibus ornatis pro utriufque Academias ftudiofis exorarunt, utdecretum ante quatuor annos in Synodo latum de conferend is beneficiis in eos folos, qui Gradibus Academiciserant ornati, pro beneficiorum cenfu, & graduum dignitate jam promulgaretur, adjeiftapriore conditione, fi abrogatis antiquis Academiarum ftatutis, Mo- nachi, qui artes non attigifTent, Theologiae, & Sacerdotes, qui Jus Civile non didici/Tenr, JuriCanonicoinitiari poflent: quod artium Magiftri in ut- raquc Academia, mutato tandem confilio, conceflTerunt. Inde ad coercen- dam Epifcoporum, & Archidiaconorum avaritiam decretum, ne Epifcopus pro inftitutione, aut Archidiaconus pro induftione ultra duodecim folidos ac- iipcret, &utordincsfacri nulla mercede accepta, gratis coUocarenrur. De- mum in ea Synodo Simon Tetraminus quasftor Pontificus pro Martino Pontifice- oratione elcgantcr compofita pccunias rogat, qui tamen furdisauribus audi- ius eft, Ecdefiafticis exiftimantibus, fatis fupe'rque efle deciraas , annatas, aliafque obvcntioncs qua; fifco Romano quotannis pcnderentur. Henricus autcm dimiflTa Synodo jurisdi^ioni iuac proipicit, quam in Gallia haitenusex- crcebat, ut eadcmpax utrumqueregnum, S^utramqueEcdcfiamconciiiaret. Judicesenim, quos inpIcrifqueGallisedioecefibus a rege debellatis collocaf- iet, jamrcvocat, & Uteris ad Gallosdatis, univcrfos admonet, ut Epifcopis liiis, & judicibus locorum ordinariis deinceps obtemperent. Poft hasc rex accept-omunciodc Thorns Glarentias ducis fratrisfuicajde, qui in Andibu*
Ciommififli,
Jrchie^i/copi Cantumicnjis. 29
commiflbnuper cum Delphini copiispraslioceciderat, in Galliam properar, rcliila domi Catharina gravida, qui VIU. Id. Dcccmb. Windelbrse puc- rum enixaeft, quern fidcjubentibus pro eo Joanne Duce Bedfordicnfe Pro re- ge, Henrico Wyntonienfi Epiliropo regis patruo, & Jaquclina Hollandia: Comitiflli, Henricus Cantuarienfis ritu folenni ex iacro lavacrofulccpit, Hcn- rici nomine indito. Qui regno deinceps potitus Cantuarienfem propteiea compatrcmfuumappellarc folitus, fumma eum vcneratione fcmper proiccu* tuseft. Catharina autcm partu levata inchoante Apriliakcriusanni aBcd- 1422. fordienfi in Galliam ad regem dcducitur, & Humfrcdus Gloceftrcnfisrerum Anglicarumadminiftrationeprsfec^uscft. Inftabat jam tcmpus, quo altera Synodusoecumcnica habcnda cratexdecreto Concilii Conftantienfis, in, quo inftitutum erat, utpoftquinquc annos Concilium indicerctur, ab ejus fine a. liud in leptcnnium, atquc ita finguiis dccenniis Concilium pcrpctuo habere- tur-y In quo Epifcopi & prsEJati ex univerfo orbe Chriftiano coeuntcs de re- primcndis Ecdcfije corruptclis liberis fuffragiis pofTcnt dcccrncrc. Agcba- turautem annus quintus a fine Concilii Conftantienfis, eamquc ob caulam \n'iejfi<^^. MartinusPapiamaiterius Concilii oecumenici hoc anno habcndi locum defig- navcrat. ApudnosautemHcnricu? provincixCantuarienfrs Synodum Lon- dini convocavit prim. Non. Scxtil. In quo ex univerfo Epifcoporum, prx- latornm, &Doftorum ordinemultinominati regis arbitrio pcrmittuntur, & decretumcft, ut eorumnominaCantuarienfisper literas ad rcgcm mittcret, equibus ille pro voluntatcfuaaliquosdcligeret, qui ad Concilium Papienfe nationis Ang!icana» nomine proficifcrentar, & ad eorum impenfas ex bcncfici^ is, quaeaddecimas cenfcbantur, pro finguiis proventuum libris tres denarii, ex bcncficiis autem, quceeocenfuimmuniaerant, pro finguiis libris o£to de- narii imperabantur. Veriim legatio ilia fruftra decernebatur. Nam Mar- tinus Concilium PapicE inchoatam, & fuborta pefte Senas tranflatum ft.itim difiblvit, quod AUbnfus Arragonum rcxper oratoresPapiammi.TosBcncdidi XIII. Panifcholje adhuc fuperftitis, & pro Pontifice fe gercntis partes lar- gitione& pollicitationibus promoveret, in Martinum commotus, quia Joanna regina Neopolirana, eo authore, in regno fuo Ludovicum Andcgavcnfcm, ncgleao Alfonfo, harredem fcripferat •, & Concilium aliud Bafilica; pod fcp- tennium conftitult. In cadem SynodoLondincnfihxretica; pravitatispoftula- tifuntWillelmus White Presbyter, qucdpotcftatc non data, publice prtedi- caret, & Henricus Webb Wigornienfis, quod ftcro ordinura charaftcrc non • fufcepto, divina faccret; propterea illchxrcfi coram 'Synodo rcnunciarc co- aduscft, hie autcm in tribus primariis civitatibus Londini, Wigorni.t, & Bathonias fafcibus a Synodo adiudicatus cl\. Deinceps VVilliclmus Taylor ar- tiumMagiftcrin jus vocatur, quod dogmata quidam apud populuai itcrum cnunciaret, qux in Synodo ante biennium cxecratus erat, undc in h-rrcfim re- lapfus diccbatur. Ea autcm erant : Dcum folum orationibus fidelium cfTc invoandum, Chiiftoipfinon rationc humancK naturx, led divinre cum cul- tumdebcri-, Divos, autrcm crcatamimplorare ncfas cffe^ Crucis, aut Di^ vorum ftatuis donaria poncntcs idololatria obftringi^ vitam monafticam a' Chrifti inftitutisalicnam elTe-, civilem adrniniftrationcm, & dominatum f^a^ «erdi)tibus a Chrifto intcrdici: & orthodoxo cfTc.multa dogmata, quae a Svt
nooo'
^ o Vita Henrici Chkhde
»■■■■.- II I . I ■ ■ . I ■— - — -~-i — — — — ■ - ■
nodo Conftantienfi inipia pronunciantur. Qua: omnia ab Henrico pro tribunali fcdeirte ad (juatuor fratruin mcnditrantium ordines dclata funt, ut difccptaret, an facris literis & patrum I'ententiis dTent conlentanca ? & Jurifconlulti de poena cjii?, qui in hserefim relapfus erat, quaererc jufli funt. 1 heologi au- tcm retulerunt, cum improbas & a I'acris literis, Romanaeque Ecclcfisedccre- tisalienasopiniones fovere; de jure autem refpondcrunt poftca Gulielmus Lyndewode & Thomas Bronus,hic Decanus, ille officialis Curiffi Cantuaricnfis "'■■ de Arcubus, aliiquc'jurifconfulti, hxreticae pravitatis fufpeftum per annum (acr'is interdit^umeafola probatione condemnandum efle eundem taracn fi re- fipifcat, at Ecclcfi« gremium recipiendum. Veriim fi iterum in hasrefim inci- dat, oefarii criminis damnandum, &poteftati civilis magiftratvis concedcndum cfle: &Iataftatimfententia hasreticuspronunciiUur, ordinibuique facris fo- Icnniterfpoiiatuseft. Poftfinem Synod imox confternati funt apud nos om- nium animi, acccpta regis mortc, qui fummo ardore Delphinuro Bituriges uf- quc perfecutus, contrafta ex laboribus immodicis febre acuta, ad nemus Vi- ccnniarum tribus a Lutetia pafluuni milibus pride Kal. Septemb. objit, tempo- re longeimportuno, quod Carolus Socer macrore ex morte canflimi generi concepto contabefccns poft viginti dies fatis cederet. Reliquiae in Angliam dc- portatas, &fepuIchro Wcftmonafterii impofits funt ; Haereditas utriufque regni Henrico infanti obucnit, qui Henricus VI. diftus eft, quorum admi- niftrationcm fratribus pater teftamentoreliquit, Humfi"edoGloceftrcnfi An- gliam,Johanni Befordienfi Galliam, ufquedum filius adolefceret, ifqueinte- rea Henrico Beufort Epifcopo Wyntonienfi, ScThomae Beufort Duci Exoni. enfipropatruisfuisalendus&inftitucndus traderetur. Nemo lane principum noftrorum aut virtutibus eum fuperavit aut cum majore reip. detrimento in- teriit. Erat enim omnibus animi & corpotis dotibus imbutus, qus in princi- pe polTunt defiderari prudentia, magnanimitate, conftantia, modeitia, be- nignitate, facundia, corporispulchritudine&robore : quse cum rara feel ici- tate conjunfta maximam ei apud exteros admirationem conciliabant, & a Gal- licisfcriptoribusjuxtaac noftris celebrata funt. Gloceftrenfis pro rebus ex pra:iaipto Henrici fratris conftituendis, conventu ordinum Weftmonaftcrium a i^!ul.rarHa. voc^to, V. Id. Novembr. ante omnia ° Cantuarienfi mandat, ut conventus ann.i.N.6. caufas coram proccribus, &plebisdclegatisediceret, quod Thomas Epifco- pus Dunclmenfis magno figillo, & reliquis infignibus Anglise Cancellarii ('cui illud munus incubuit ) ftatim a morte regis apud Gloccftrenfem Windeforas dcpofitisdignitatifuae reuunciaflet. Ilk vero^rolixe landatis Henrici V. Vtr- tHtibnSy O" rebfUitb eo in G alii a geflis honorific c commemoratis, ad r (gem infant ent dtfcendity & fummo divini 7iHmi)ns bcneficio contigijfe ajferit, quod :Jr:.''fniodi p/itri fiiiumfumma indole praditumfitpcrcjfe voluerit, ijuifdlici aiifpicio Sextiis diccretur, ^Hcd quemadmodumilte numerus abfalutiffimMft, ittpote cum in totidcm diebiu de- MS immenfam hujiis mnadi machinam molitn-sfnerit, itafatuntm hunc Regcmfcxtum pr<£ tnayribMfnis omnibus prttfiantijfmmm, d" ab eo rebtis a patre in Gallia pro pert inchoatisfinem impofunm iri-, ut regibus tyinglicis, Gallicifque^ Jimul ortHS^ legiti- mam Htriitfijue regni hdreditatem adfe dela tam tandem fort iatur. Se inter ea regis r.omine proceribniffr populo univerfo deniinciare , licere Us frui privilef^iis, C" im- nmnitatibm omnibus a Regis majorihus concejfis \ 0- in mandatis porro habere., ut
ires
Jrchiepifcopi Cantumeti/is.
1423,-
tres hujHt com>ent»s indicrndi canfaf explicarcf. Primhm m re^i t uteres decrcto fublice ajfignemur : tnm ut de pace pHblica^ jureque adminifl-rando dcccrnaiur^ (j- ut regno ab extererum hoflium tn]ttnit defendendo frofpkiatw : dniique prcpojito Jethrems Mofufoceri exemplo, rnonet, ut ex proceribus pnidcmijfmos Qj- optimos dtligant, ejKt regis tuteUtn Cr remp, capejfanty & itmvcrjhs obteJUiur, ut vclmt re. gii incolnmitati& reip. commodis infervire. CumdixifletCantuarienfis Hum- frcdi Gloceftrcnfis impcriumtutelare fufiragiis omnium confirmatur, ciquead- junguntur ex Epifcopis & proceribus viri primarii a Confiliis fecretioribus futuri, ufqucdumrexpubertatcm aflequerctur, cquibus Hcnricus Cantua- rienfis primus nominatus eft. Is autem pod folutum hoc Concilium, aniilTi* jam Principe & MeciEnate,a quo ad dignitatesampliffimas cvcftus fumme di- ligebatur, domi deinceps fe continuit infra Provinciar fui fines, in quo officii fui munia diligentiflTime obivit. Anno cnim a morte Henrici V. primo dioece- fim Ciceftrenlem & Sarisburienfem, fccundo Uncolnicnfem luftravit, vifita- tionejure Metropoliticoinftituta, in qua ab Ordinariis perperamgefta rcfci- .^.jjl dit,&depopuli fide moribufque inquifiuit. Dum Lincolnienfem dioecefim pcragraret, divertitadpatriumoppidum Hcighamfcreis ubi pio & honefto natalisfoliilluftrandipropofito Collegium cximium pridem inchoatum Divse Maris, Thomx Cantuarienfi, & Edvardo confefTori conl'ecravit : coUocatis in CO ofto fociis feu Capellanis, quatuorCIcricis, fcxChoriftis iifque omnibus Cuftode prarpofito, ut dcfunftorum manibus parcntarcnt : ibi'que ampium al- endis ejus loci pauperibus Xenodochium extruxit: utrumque autem multis prsediis ab eo turn donatum Robertus Chichele & Willielmus Chichele cives Londinenfes primarii ordinis, fratres ejus, opimis legatis in teftamento afcrip- tispoftealocupletarunt. E Lincolnicnfi dioecefi reverfus Synoduffl Londini habuitllll. Id. Oftobr, Uteris rcgiis interpellatus, utab ordine fuo pecu- nias in fubfidium belli Gallic! impctraret. Poft mortem cnim Henrici V. & Caroli Vt. Carolus Delphinus in nomine Regio plurimum momcnti efTc ratus, corona Piaavii induta Caroli VII. GaHise regis nomen fufccpit, & accuircn- tibus ad eum plurimis principibus, & civitatum prasfcais, quibus amor Gallici nominisiniedetat,majorejamanimobelluminftruit. E divcrfo Joannes Bed- fordienfis Gallix Regens in teftamento fratris nominatus, contrafto cum Phi- hppo Burgundo foederc arrtiore, duftaque Anna ipfius fororc, aufpiciis Hen- rici VI. in variis Gallias partibus Carolum aggreditur, & divifis copiis inter fc & Burgundum, miflb'quc in Senoncs Thoma Montacuto Comitc Sarisburienfe duceclariflTimocum acic inftru(fta, novum militum delcftum & pecunias ab Humfredo Gloceftrenfe Anglia? curatore petit. Earn ob caufam Hcnricus Epifcopus Wyntonienfis Anglia? Canccllarius, Joannes Stafford Epifcopus Bathonienfis Thcfaurarius pridem crcati, Richardus Comes Vl^arwiccnfis, Willielmus Alucwyke privati figilli Cvftos, Ludovicus Bourchicr, & Rodul- phus Cromwell Barones ad Synodum a Gloceftrenic milTi lunt, & Wyntonien- fis reliquorum nomine poftquam oratione compofita rerum Galliearum condi- tioncm cxpofuiflct, eos monet & rogat ut aliquam proventuum fuorum partem ad profligandas Caroli rcliqui'as vclfcnt crogare. Turn autem apparuitquanto MenriciV. dcfidcrio omncs tcnercntur, cum poft decimasfrequentiflimssin fuperioribusSynodis Cuti jamdiximus) ahimis lubcntilTimis conceflas, ad pri-
^ 2 Vita Henrici Chichele
mum a rege novo pollulatmm hsfitaverint, quod in illo folo omnem GalliaE acquircnCcE Ipem pofitara elTe, illdque fublato nihil porr:)fa;Iicitcr gcri poflc exiftimarent. Poftquam cnim Procuratores Cleri per aliquot dies ea de re delibcralT.nt, GuIiclmusLyndewodeab iis delegatus refpondit, ex afliduis bellorum fumptibus adeo atritas efTe Ecclefiafticorum facultates, ut fibi fami- iifque honcftcalendis parum lufficiant, & bcneficiorum plurimorum cenfu ita imminutos effe, utnon inveniripolTmtSacerdotes, qui eorum Curam fuf- c'ipiant, & demum in omnibus Procuratorum mandatis decimarum conceden- darum potcftatem exprcflTim adimi. Itaque Wyntonienfis Procuratores Cleri in inferiorc Synodus domo adit, eo'fquc orationc prolixa & vehementi obte- ftatur, ut publics inopisfubveniant, aquibus anguftam mandatorum pote- ftatcm idcntidem caufatis cum nihil impetrarc polTct. Synodus ad VII. Kal. 1 42 J. Febr. annilcquentisab Henrico prorogata eft. Eo rurfus accedentibus Wyn-
tonienfc&rcliquis proceribus, poftquam ille coram Epifcopis Abbatibus, & Prioribus in fupcriorc Synodo itcrum regis nomine peroraflet, decimaabiis decreta eft, proteftatione adhibita, ne conceflio ilia fibi frandieffet, nifi Procu- ratores Cleri earn ratam efle juberent, quoniamutriulqne Ecclefiafticorum or- dinisin concedendis decimis feperatio hoc exemplo invefta, pofteris dim perniciofa efle poflct. Procuratores autem fententiam priorem mordiciis te- nentes importunis efflagitationibus Wyntonienfis primo, turn Henrici Cantu- arienfis, & reliquorum Epifcoporum pariimcommotifunf. idedque Synodo roox difloluta Henricusnovam indixitpoft duosmenfesadlX. Kal. Maji, ut vift fuffediis aliis Procuratoribus,res ilia faciliiis tranfigeretur. In ea Synodo Procuratores Cleri primo oratorem fummum(quem prolocutorem vulgd appel- lant ) eligere ab Henrico jufTi, defignant Gulielmum Lyndewode, cujus mu- oC. Quonim. neris " ipie in Commentariis fuis meminit. Turn Wyntonienfis Cancellarius, ■a.fnvincumde gathonienfisThelaurarius, Gulielmus Aluewykusfigilli Cuftos, Scropus, & ''""' Cromwellus Barones, aliique e Confilio regis fecretiore Synodum iterum in-
grcfli lunt : & Cancellarius orationc ornata, reliqui blanditiis, minis, polli- cirationibusfmgulos prenfentes segre tandem mediamdecimamimpetrarunt. DeincepsRobertus Hoke Lincolnienfis, & Thomas Drayton Cantuarienfis di- OEcefcos presbyteri hxreticae pravitatis infimulati coram Synodo fiftuntur, quod crucis finiulachronon advoluercntur, & quod libros penes fe habercnt, in quibus traderetur, non poflc Sacerdotem in lacro folenni hoftiam in Deum conimutarc ; vitam monafticam & confcflionem clandeftinam auribus Sacerdo- f IS infinuatam Satana? comments efle ^ inter Chriftianos communia omnia efle oporteic •, quae dogmata ad crucem Paulinam pro concione ejerarunt. Acer- rima autem accufatio inftituta eft contra WillielmumRuflell ex ordine Mino- rum, qui apud populum publice prsedicaverat, decimas perfonales a Deo non imperari, quin Chriftianis omnibus fas efle, eas in pios ufus pro arbitrio fuo pauperibuserogare : anxiis &follicitis Ecelefiafticorum animis, quod perti- mefcerenr, ne amiflb ifto obventionum gcnere, ordinis fui opes plurimum im- minucrcntur, fi opinio ilia ad vulgus emanaret. Is autem palinodiam canere ' c Ibggcftu crucis Paulinas a Synodo die ftatuto juflus, cum ante eum diem ex , AngHa fugeret, propofitis edirtis primo contuniax, dcinde in folenni ju:Ucio IbiBreticus.pronunciatur, & illius opinio utriul'que Academiae Oxonienfis &c
Cantabw-
Jrchicpifto^i CantiiaricKjis. ^ 5
Cantabngicnfis decretis irnpia judicatiir. Quod Oxonicnfcs mox dcmon- ftiant Uteris ad Hcnricum &: Synodum datis, (JUCe i' ctiamuni extant. Cum -n Hu-r Aci.ien aUatumbrcviefTcr, cum Roma; efTc, comirtuntur a Synodo nuncii, quieum uxonJnj^rd-^it. deprchcnfum apud Poruificem poftulaient, quibus efingulisredityum Ecde- cp.io. fiafticorum libris quadrantcm conceflciunt. Llbi caui'a: ejus cognitione Bran^ daf Cardinali Pl.icentino a Pontificc dclegat.i, nifi rcfipilcat ad pcrpctuos car- ceres damnatu- eft, iiiqucpoftea effiatrti;;, in Angliam rcvcrfu?, conrione ad crucem ctiam Divi Pauli habit.i, errori fuo juramento ronccptis verbis pra'fti- torenunciavit. Porro Hcnricus editfloluo Francifcanis omnibus pra'icribif, ut quoticlcunquc apud populum concionarcntur, derimas pcrlbnaics Itgibus divinis I'anftorumqucpatrum inftitutis efTc praeftandas docercnt. Pofthanc J»ynodum tempefvatem graviiTimam ex proccrum difcordii"; hoc anno immiricn- tem Henricus prudenti i i'ua fedauit. Etcnim Henricus Beufort Joannis Du- cisLancaftrenfufilius ex Catharina Swinfurt tcrtia uxore genitus, regis pro- patruu>, gencrisnobilitate&divitiis (quas ex Epilcopatu Wyntonienle cor- raferat) ampIifTimis clatus, Humfredi Ducis Gloceftrcnfis regii Curatoris imperiumsegrc ferens, apertas cum eo fimultatcs primo exerccrc coepit: in- deexaccrbatisutriuiqueanimi?, &plcrili]uc emagnatibus & plebc altcriuri adhsrentibu; , utcrque cum miniftris & latcllitibus armatusincederc, plu- rimique profiigati, & icditiofi Gives eorum excniplo, armis arreptis, omnes civitati^ Londinenfis vicos obirc, corumquc tantus erat numerus , ut civcs uni- verfi daufis oflicinis ab opcribus abftinere, & excubias intcrdiu noduquea- gcrc infingulis urbiscompitis, addepcllcndasi'cditioforum injurias cogeren- tur. Turn Henricus Cantuarienfis, afTumpto Pctro Ducc Conimbricenfi Lu- fitanias regis filio (quiad invifendum regcmcognatum nuper in Angliam ve- ncratj ofties unodie inter sdcsDjcis& EpifcopipcrCivitatcm obequitans, tantum authoritatc&prccibusfuis apud utrumque valuit, ut depofiris armis fcs pro tempore componcrentur. VVyntonienfisautcm odio cum armis non dcpofito, literas mox ad Bedfordienrem in Galliam milPisGloceftrenfem incii- fat, & monct Bcdfordienlem, ut in Angliam propcrarct, fi rcgcm incniumcm &rcgnum tranquillumcnc vcllct, qucd alioijuin inteftiniscxdibus & incen- diis. exarfurummoxiri ncccfTijmcfrct. Is licet in Gallia facliciiTime res gcrc- rct, multis oppidis mnnitis in fidcm acceptis, & magno Gallorum cxcrcitu ad Vcrro'ium jufta acic nuper profligato, acceptis tanien literis paci doiuefticae rcsGailicasinniti ratus, commifT.i muneris llii adminiftratione Thom.'S Beu- champ Comiti Warwicenfi, in Angliam advolat lub initium anni novi, & vo- catisLeyccilrixotdinum regni comittii--,'ie inimiciriis inter fratrem & Epifco- pum cognolcit.Cum utcrque offcnfionum cauiai coram ordinihus propoiiiiiTct, ,
& ex akcrcationibus animi magis effcrvcftci cnt,exorante Bcdfordicnfc contro- ^'* vcrfts: omncsex compromifTo ad arbitros dclatx ilmt. Primus arbitrorum no- q p„„^j_ Pjrjt. minatu'i eft ** Henricus Cantuaricnils, iccundum cum Thomas Exonienfis ]o- am.Ai.'i^. ff.t, jmncs Norfolcicnfis Duces, Thomas Dunclmcnfis, Philippus Wigornicnfis, Joannes Bathonicnfis Epiicopi, Humfiedus Conies Staflordicnfi>, Willici- mus Alucwykc figilli Cuftos,5£ Rodulph.is Croniv\ cll,qui prafcriptis vcrborum formulis uti inque rccitandis co?,con)un5>i5dcxtcris,injurias mutiias remittcre, & in grati.aircdirc jubcnt : eamquc conoilia-ioncui orJincs fulTragii^ lliis
F confinna»
:4.:2 7.
^ 4 Fita Henrici Chichele
confirmarunt. In eo etiamconventupecunix ad deleftum militum dccretae i'unt: candcmque ob caulam Henricus hoc ipfo tempore XV II. K..I. Miii. Ecclefiafticos ad Synodum Londinenfem cdifto luo vocat: in qua illuc accc- dgntibus Joanne Kempe Eboracenfc Archiepilcopo Canccllario, Waltero Hungcrford Thclaurario regni, & Bed ford ienfisimmenfis iaboribus oratione dilcrta a Canccllario commcndatis, media decimaconcelTa eft. Secundum hax Henricus Wyntonienfis hoc anno in Cardinalium numerum a Martino Pontifice cooptatus, in Galliara cum Bedford icnle anno i'equente profedus, Caleti in majorcilliusCivitatis BafilicadiePurificationis Beatx Virginis galerum & rcIiquainTjgniamagnoparatu induit. Earn ille dignitatem ante ofto annos i\ib Henrico V. fumma ambitione quxfitam a Joanne XXIII. impetraverat, qui eundem Cardinalem, & a latere fuo in Angiiam cum poteftate maxima le- gatum quampriraiim defignaturus crat : veriim Henricus Cantuarienfis ex- ploratohominisfaftu, apud Regcm turn intercept, Uteris ad eum in Gallia turn agcntem graviter & modefte fcriptis, in quibus legatorum Pontificiorum poteftatcmdcregiadignitatc, Icgibuspatriis, fiiEcclefiaE Anglicans priviie- giisderogare demonftrat. Earumque literarum, qux ipfius Henrici manu exaratae adhuc conlpiciuntur, exemplar hic fubjecimus.
S£)ueteyn )Lo?D a0 youc Ijumblc |5?ca anU fttbout 55el)Ci man, KlrecomttianD me to your l^ignefsf , Dcateing mx= moiz to Ijeare anDbnotne ctrom gracious? fpeeU, ^cle of boDp anl) of foule, alfo mp %mv^ i'tiui: b?etlj?en anti all yout royall Ijoac. 3inDaSl)ettlpa)E(3can, oz mav ttjanbe 3lilmigt)tv <©oD anD JLoiD ot all ftrengtljsi anU l}OltC!S tljat fo gracioufly bat^ con= tituieb '\0 niygty t)ont upon you fyt^en tlje iinie of vout bcgin= nmg l)eDtrtoix)arD into your moft toojOjip, yout ^Leigc nicnyief molt lirttly glalineirr, anD abating of tbe bv P?tbe of your ene= imfS, 3inbbefeclj ©ob botb bay anb mgbt tout) all your fab= gttt$ botb fpirituel anb ttmporclfo continue \)i$ by (I5?ace upon you anb yotorc tbat tbe moto come to tljc effect of your by labor, |)($S( of botl) your rcgmejEf after your Ijertly bffue0. (Kmciousf 3Lo?b Ufeeit toremembcr you tbat be your mood tooztlnc letter £5 ta)?itten at your toiwnc of Caen rrb bay of S^e pte mber r ou cbar^- gebme, tbatbetbtabysf of my Jioibyour b?otl)fr of JSebfojib, nnbofyourChaunceler (bolbebao?beygnrb tbat all maner of mar of your fubgct^ boat aHaat o? conbicion tbat tbei toere Ojoulb abayndetter of \))?ytes! o? purfuit maUing to tbe ^ope nftfr bis election, till tbe time tbat be babebo2itcn to you, anH ye again to bim, a^ it batb be acuftumeb of tjonrSe of your ionb, jFoitbebi3bicbcau[eneitber3!,no2 nonobir man asi fc2= fwtha^itmspbeKno^xie, W^ rit.bDT'itcn no? fent, nenoiebc
Jrchiepifcopi Cantiidrmijis. ^^
Ijatl) of paffagc to tlje Cototce, laotw it fo be t^at manp \tt\) u iLonDcn to puifac to mp tozD your bzottjcr, rout Ci)auuc€lfr> ant) yout CDounfeil fo? to babe lebc anb Icttcts! of pailagc. Q?iUtfo?e S)obezam tozb rap lo?b your hm¥x. cl)at;gcl) me U)?it£ to yoU) anb m a0 mtcbe a^ your letter fozfetb ina0 Ditect tome, tountc, luixjattDifetecCbolgoucrneujS bcraCter, to? i£ ye babe tirteybeb our bolv fabc t;5 letters, o? bazuten to bim it \% buhiiobocn to u$ bnto tbifi! tune, JLiUe it tbecfoje, gracious; }lo?b, to bo?itc to my lojtb your biotljer in boat maucr boiie t^ijs inatier fcbal be goucrncb bcrrafter.
jro?tbttmo?egcaciouS)Loj5D> of trotot^ ttjat J am bountj to you be my Ugeaunfe, anb alfo to quite nie to '©ob, tbe cbirtb of your lonb, of tbe boicb c!5ob anb, ye gracious ?Lo?b, baue luaUeD me goucrnoj, boboctb to open to you tints' matter tbat fuyrtb, of tbebobitbi b'i«^^)f«^^ pitbily, butnobo it 12! moze optnb, anb m fucbboiietljatcrebence Qjolbbce yibe tobyreafon, tbat 10 to feynctbat mybzotber of llclinrtjcffcrOjclb be mabeb a Carbi- nal,if ye booulbgiue your afent tberto anb tljat X^z t^olb baue Ijisi ^SiQjopucb m comcnb fo? ternie of W life, anb t!)erto babe s. aat,anb fent to you? rename of ^njlanb as; a legat a latere.to tbe toicb manier of legacie non batb bcacuftuineb to be naiiicb but Catbinaljs, anb tbat legacie alfo to ocupie tbo?gb all your obey= faunce> anb all t^e time of l)i$ life. S>ouereyn }io?b anb moft Ci)tiftien|&?iuce. cubat inttanfe fcballbe maabto your^ig= nede fo? tbis! matter, 1] boot not, but bleffyb be aimigbty ^SoU unbir your bocrtbic p?otecclon, your Cbtrcb of ^nglanb is at t\)\% bay, I bare bolbiy fay, tlje mooa i^^onorable Cbircbe Cl)?i= Oien as bocel a0 beiun fcruife, as \)miS\. Mwiwq, tberof, gouerufU after flrcu labors, anb boly con'ttitutions tbatbemaao ofb^'iw tDitboboten any grct c]co?bitaiinfc0, 0? any tbing tbat migt tome to by sulaunbre of your fo?feib Cbircb 0? of your loiib, anU if anv trcfpafes of mannys f velte f alletb \i3C may be cozcctib anb pmuCbeb by tbe OzbinacieS tljere as tbe caas falletb. 23ut boat Cbat tbis oftis of legacie to be ocupieb m tbe fo?me afo?feib, anU fuicbcomenbisof i5i(bop?icbeS not bfeb in yoiir boly 3iunfetre;5 time here afo?e< boolb cttenb to 0? genbie aiTcincs tbe goob go= bcrnanfcofyour fubgets, in your by boilbom^ltviftto^^obyc toiilconfiber. 3Knb foiafmicb as ye fcbal be enforimb bobat tbe office offuycbmamcc ot legacie cvtenDitb to, anb apply your Cleruysl?auenotmimube,fo? itljatb Qj:.bcbefeyn. anb^abe
^ 6 Ktta Henrici Ch'tchele
not alle Ijete boob^sf ixiitl) ijcm plcynlv to enfoime poii in t^ijaf time of iour gttte labo?, 3 fcno you a fcro^xie soutcn toitl) tnne H)i)3 lettt? comeyning ttjat ijS erprcaeD in t\)z l&opi0 latxic, anH fully concluDyD bt JDocto20. 3iiiD oucr tijat tol)at tjc may t)auc in fpccial oE t^e ^BopijS grace no man toot, fo? it ftonD m l)i?( txiille toDifpofe a;S Ijjm gooD lit^etlj. 3lnD bemfpection of lato^anU cromciesftx)a0t^ercnebetno]Legat a lattte fent into tiolonti anD fpetially in to your re ngme ot ^nglanD ttit^otote gtcteanl» notable caufe. 3inb tljct ttHjan tt)ci came after t^et ijaU Done Ijec legacieabiDen butlytu! tovle? notouet a yer? anD Cumme a quarter, oitumonftDesf, as( tlje neDes reqiuryD. Mti yit oijct ttjat tje toajs tretyt) toit^, 02 l)e cam into ttje lonU toljon 6e fcljolD l)aue ejcercife of ^is potoer? anD ^oto myctje fctjOlD be put m e]ce= cucion. 3ln abcnture after Ije t)aD be rcfeyueD l)e tobo*^ ^aii^ tCeD it to largely to greet cppiellion of your peple. Mlljercfo^e moollCriftien id?inte anD S)oucceyn)Lo?D,as! your tretoe|&?eeft, ijo^om It t}ate lyUeD you to fette in fo l)y atlaat, tl)e toycl) twittj otote yonr gracious XLo^DOjip, anD ruppo?tation 31 fenoto my felf uifufficienttoocupie. befectcyou in tbemooft bumble bay fctbat 31 can Debife 0? ttjenfee tljat ye boile tbisf ifiatier tabc tenDirly at l)frte,anDfeetbeifaatoftlje(tbitct)ebe ineynceniD anD fufley= niD,fo tt)at euetitlj of t^c Sl^uufters? tberoffebolDljcm content toit^ bet otone part : for trebly \)t tljat batl) leeft Ijatb inobo to teuene fo?e : 3inD t^at your pooze pepnl be not pyleD, no? opp?£f= fvDboitbliiberfeeractionsf anD bnamftumeD, tl)o?g^ toycbtber fc^olD be t^e more fcbleto refrefclje you otnre liege iLo?D in time ofneDe anD boljan itlyljetl) you to clepe upon ^tm, anD aU plecjai anD i3blaunD?e cefe in your Cl)irc!)e.
Cotxjc^inge obo?e ijply f aDir ttje i^opis? 3lmbafiat lijat late cam in to your lonD, 3! tootboelmyKLojD yourb?otberiB?ytetl)to youpIeynly,anDalfoofoDirgouernanceofyou? ionD tbe toyctj blefleDbedpoDflonDingooDquiet pee;£i anD refte boit^otote an? grete ryotig ot Debat! s anD all your tretoe peple bane bf t bftyjS opuntoberegooDtyDinge0 of you anD coHtinueIyp?ay fo?you? pjiorperueanDalyoboryjJ, tbe toycl) 21lmigbty<£^oD graunte fog. 5i0 meuy aimen, to?yten at JLambyt^ bt Day of <Ji9aw^.
YourPreft. H. C
jlnDOlTeD, AuRovnoftreSouuercin- S.
HUc«,
Archicinfcopi Cantuarlcnjls, t^J
Hilcc Uteris a Cantuarienfe in Galliam milTis ita commotus eft rex, ut Wyn- tonicnle iiiterdiccrot, ne Cardinalis graduni I'ulcipcrcr, &ali<]uoucsafrcre- rer, 'malic fe videre Wyntonicnlcm corona lua, quam ornamcntis Cardinalis r Volychron.ii infignitum : ifquercgcfuperftitc abeo munercabftinuit. At nunc regis puc- -'^'sw 5- ritui & Bedfordienfis nepi tisilii favore fretus illuddcnuo tentat, Si a Pontihcc Cardinalis titulo Prcsbyteri Divi Eufcbii creatus eft. QucC res facilem crroricorunicaufam prcebuit, ' qui pro Henrico VVyntonienIi tradunt Hen- •: Am'q. Brhtn. ricuniCantuaricnlemCardinalem titulo Prcsbyteri Divi Eulebii hoc tempore in Henr.cktih, pore faOum elTc, cum ispius &modcrati ingeniivirgradum ilium ambiiflTc nunquamdeprehcndatur, pcrqucmPontificis IcrvitutiaddiftusnccefTc habc- ret aliquando a fide illadiicederc, quam regi fuo integram fciuper & illibatam prceftitit. Erat cnimmajeftatis regice& immunitatiim hujus regni adverlus Pontificum anibitionem & Romance Curiar rapinas acerrimus propugnator, ea- quc ratione hoc ipfo tempore grauiffimam Martini V. offenfioncm in fe conci- taverar. Si(]uidem ^ Oxonienlcs Uteris Academicepublicis IX. Kal. Augufli t£f'//.v^iMie« hoc anno datisprocoapudMartinum.intcrcedunt, in quibus amplitTimo te- ox<>n.i6.m Ar- ftimonio, ipfum vitse I'peculum, morum lucernam, populo clcrc)quc cariflTi- ^ "*' mum, candelabrum aureum in tempIoEcclclix Anglicanx- conditntum appcl- lantes, Pontificcm obtcftantur, ne prarlulis optimi famam privatis obtrecta- torumdetationibusapud Ic fuggillari patiatur: eande'mque ob cauiam turn ctiam in conventu Ordinum VVeftmonafterii univerfi Civitatiim & oppidorum u i^otul. rurli- dclegati in inferiore concilio, libeilofuppliceregi porrei!.lo abcopetunt, ut 4)arrf«.6. //.6.- quamprjmum legatum Romam mitteret, ei inmandatisdarer, ut Archiepil- copum Cantuaricnfcm apud Pontificem excuiaret, cujus odium illc fibicon- ciliaverat, qiicd immenfe Curia; Romans pcteftati obniterctur. ^flquifTi- mumfanecrat, eum publiceab omnibus dcfendi, qui pro publicis omnium commodis, ^alTerenda regni dignitatc Pontificis iram pariim reformidaret. Wyntonienfi autcm prater Cardinalis titulum Legati etiam in Angliam, potcilas a Pontincc data eft, & mandata ampiifTima (fiicultates vulgo vocant) qux illctanta avaritia deincepsexcrcuit, ut congeftis opibus immcnfis Cardi- nalis opulentusab omnibus diccrctur. Ea cum in Angliam Icqucnti anno re- j,.-,o verfus coram Gloceftrcnfc regis tutore ut, SimuItisEpifcopis, proceribuique promulgaret, ^ Richardus Caudray Procurator regis nomine a Gloceilrenfc .. .*„ r • citenlque conliiiariis conftitutus publicc, conceptis verbis proteftatus eft, ;„ MM)rolog, nullum Pontificis legatum regis inji.fTu Angliam ingredi pofTe, fingulari rcgum [ub.h. 50. noftrorum privilcgio, qui eo Jure ab omni hominum memoria ufifucrint: Proindc fi quid a Cardinale Wyntonienfc pro legati munere fecus geftum fue- rir, fe nomine Regis intcrcedere, eique poteftatemomnem abrogare. Turn Wyntonicnfis Gloceftrcnfcra, &univcrlum aftantiumcoetumconteftatus pa- lam proniidt, fe injiiflu regis munere illo non ufurum, neque ineofaiturum aliquid, quod regis regnive juribus, immunitatihu?, privilegiifuc prajudi- carCjautdcrogarcpofTet. * Cum vero Cardinalis & legati infignia jam acci-
* F.odem jure femper iifi funt Galliae reges, quorum IniufTu Legatis Pontificum nunquam licuitGalliaoikngredi, aut maii.lata rronnilsare. Sicuti dariflimus Advocanis Regius .-c x L.Sfrviniux Luilovicus Servinus coram Senatu PanfieniiTuronibus tiimledtnte demonrtrabar, cum flijdour.f^ii:^. ann. MDLXXXX. Cardinalis Cajvtanus ad Henricum Illl. CjaUi.it Regem Legates mitt.rctur. perer,.
58
Vtta Hcnrici Chkhcle
peret, Cancellarii Anglix munus cjerare ei necefTe fuit, id quod anno fupe- riore in publicis rcgni comittiis Weftmonafterii praftitit, & fecretioribus con- filiis regis ciinteidicendumcratjcuitamcn illudlingulaiibcncficioinduitumcft ob generis nobiliratem, & conl'anguinitatcm, qua Rcgcm attingcbar, irt conliliis regis adhiberi & interefiTc pofTcr, nili caula aliqua inter Rcgem & PontiScem agitaretur, turn enim cxprcfTim amovenduscrat, camque cautio- yjcr.FarHim. nem inter lecretorum aflainfmuandam cflc i'olenniordinunv dccreto ar.nole- e»e.^.H,6. quentc i'ancitum eft. Pontificera autem illud piarcrtim impulit ad defignan- dum Cardinalem Wyntonienfem, ut ejus opera uteretiir in bcllo, quodad- ver'us Bov-mos nioliebatur, qui Wyclcvi doiHirina imbuti, monachorumccKno- biis, Divorumque ftatuis abolitis, & antiquatis tore omnibus Romans Ec- clefiaj ceremoniis, ab imperioPontificisapertcdeiciuerant. Eumigitur hel- lo Boemico praeficit, & legatum in Hungaria, Bocmia, & Germania uni- verfa conftituitcummandatislonge amplioribus, in quibus ci indultum elt, ut ftupri virginum monialium, matrimonii m quarto confanguinitatis gradu ■contradi aetatis eorum,qui ad ("acros ordines & Sacerdotia promovendi eranr, interdiAionum a fiicris, alio'rumqueplurimonim, quje a Canonicis inftitutis aliena erant, gratiam faceret •,additunique, ut in hujus belli ufum ob omnibus Ecclefiafticis apud nos decimam exigeret. Hanc ob cauiam Henricus turn re- icripto Pontificis, turn Uteris regiis interpcliatus, ut dc pecuniis ad bellum Gallicumconferendisageretur, Synodum,inchoavitLondini III. Non. Julii. in qua, poftulantibus iterum Eboracenfe Cancellario, & Waltero Hunger- ford Thefaurario Angliae, regi in primoconventu media decima, & proroga- tadeinceps Synodo, primoobcaloresaeftivos adDivi Martini diem Novem- 1429, biis lequentis, pofteaque ad IIII. Kal. Nov. anni fequentis, leiquidecima concelTa eft, perorante iterum Eboracenfe,qui cum Duce Norfolcienfe, War- wicenfe, Staffordienfe, & SarisburienfeComitibus,Cromwclloetiam Tipof- to, & Hungerfordo Baronibus a rcge ad Synodum miffus eft. Supplicationes porro lolennes pro vi(floria Bedfordienfis dccretas font, qui rebus profpere i'uccedentibus, Aurclianum urbcm celeberrimam ad Ligerim pofitam jam ob- fidebat. Qux conceffiones decimarum ita propenfe a Synodo h^x, compen- 28. W.<5. CI. fata? i'unt^ lege legata in conventuordinum, qui hoc ipib tempore Wcftmo- nafterii agebatur, quacavebatur, ne Ecclefiaftici, aut eorum Terui, dum Sy- nodo intcrfmt, auteo proficilcantur, in jusvocari pofiint, eodemprivilegio, quo fruuntur milites,& Civitatum delcgati, cum ad publica regni comitia vo- tati tunt. Veriim Conzo Zuolanus nuncius Pontificus Pontificis caufam in Sy- nodum Ixpe veniens fruftra egit. Cum cnim orationc acri & prolixa fubfidi- um adverCus Bocmos confcqui non potuifTct, litcras poftca a Pontifice fcriptas in Synodum attulit, quibus dcnunciat I'ercgno Anglise decimam ad fuftinen- dam belli Bocmici molem imperafse. Quod univerlbrum offcnfionem ita con- citabat, ut decimam ncgarcnt. Illud tantum importunisPontificis poftuFatis datura eft, ut exfingulismarcis OiTtodcnaxii pro beneficiorum ccnfuroiucren- tur^ additaconditione, fi concelTio ilia regias dignitati, aut patriis Icgibus traudi non cffct. Tum coram Synodo fiftuntur plurimi, quibus h3?retic£e pra- vitatis crimen inrentatum eft : Joannes Jourdeiay, Joannes Gallc, Robertus Heggiey, Rodulphus Mungyn, Thomas Garenter, facris ordinibus initiati,
quod
Jixhiepifcopi Cantumenfis. :59
quod dc folenni altaris flicro, de imaginum adorationibus, dc pcicgi inatio- nibus religionis ergo, de cultu lani^orum, perpcram fentircnt i qu d afTc- rercnt Papam cITe Antichriftum, non Dei vicarium j divina oracula in facris literis foils, non in Legend is, autvitispatrumcontinere-, & quod multos Jo- annis Widcui libros alidiquc de rebus liicris vulgari idiomate Icriptos penes fc clam habercnt : qiix omnia corum aliqui in Synodoejerarunr, reliqui.ad car- ceres damnati iunt. Poft eos Joanna Dcrtford fsemina dc iilclem dogmatibus coram Synodo interrogata, rcl'ponfione incerta crimen diluit, alTcrcns fe fym- bolum & decalogum tantumdidicilTe, nee aufam cfTe arcana Ecclcfia: my fteria attingere, idcoque VicarioEpilcopi Wyntonicnfis erudienda traditur. Ju- dicibusetiamordinariis omnibus inipcratum, utaccrrime inquirerent in cos, qui ab Ecclcfia Romana dilTcnticbant, quorum numcrus indies augcbatur, cos- que compofitis ad invidiam nominibus Wideviftas & Lollardos appellabanr, deiegatis Willielmo Lyndewodc officiale, Thoma Brono Canccllario Cantu- arienfc, aliifque juris utriulque conluitis, qui iilius inquifitionis Ibrmam prse- fcriberenr. Vcrura Martinus Pontifex inique fcrre clavium luarum potefta- tera quotidic apud nos imminui, decima a Synodo adverfus Bocmos non ero- gata, & accedcntibus injuriis recentibus, quibusfe ixfumqucrebatur. Cum cnim ante aliquot annos ad Archiepiicopi Eboracenfis dcfundi fcdcm refcripto fno per provifioncm tranftulifTct Richardum Flemmyng Epifcopum Lincolnien- I'em, Decanus & Capitulum Eboracenfe ei Ecclefiam luam ingrcfTuro reftitc- runt j idcoque Richardum ad Ecclefiam Lincoinienfem contrario refcripto iterum trantferre coa^us eft. Et anno proximo Joannes Opizanus Pontificis nuncius munerefuo in corradendis fifci Romani pccuniis contra leges regias ufus, in carccrcm conjccfluseft ; qua de re Pontifex cum Bedfordicnfc per li- tcras vehementer expoftulabat. Haec omnia ad animum fuum revocaffct, nifi gravioribuscurismoxoccupatusfuifTet, quas ei Concilium Bafiiccnfc jam in- dicendum faccnTcbat. Aduenerat enim tcmpus Concilio Bafilecnfi pr.rftitu- tum, feptimo jamannoa fine fupcriorisConciliiexcurrentc^ qux ratio Hen- ricum impulitad novamSynodum Londini XI. Kal. Martii incunte anno no- vo habendam, in qua dclc£>i« quibufdam legatis Bafileam profefturis ex fingu- ^"l-'^' lis redituumlibris duo denarii ab Ecclefiafticis conccfli funr ^ iilqueprxtcrca in mandatis datum eft, ut Ecclcfiae Anglicanx^ nomine petant niodum ftatui difpenfationibus, per quas quotidie indulgebatur aliis, utduo bcncficia, dig- nitate'fque confcqucrcntur, aliis, ut impuneii bcneficiis abcfTe pofTent, alii?, ut puberes vix-fa£)i ad fumma Ecclefix muncra admitterentur, & ne ficrenc Ecdcfinrum unioncs, nifi cxnobia infra parothicEterminos conflituta elTcnt. Rcgi ctiam intcgra decima conccfTa eft, i'u.idcnte Joanne Kcmpc Arcliicpifco- po Eboracenfe Anglia: Canccllario qui multis verbis ornate demonftrat, obfi- dioncm Aurclianenfcm, niortuo MonracutoComitc Sari^buricnfc duce cclc- bcrrimo, folutamenc, Trccas, Bellovacos, Rlicnios, ali.\fquccivitatesmul- tas ad Carolum defecifTc, multos tnoftrisconimifTo ad Patanim pralio Hupcr cccidifle, & Gallos univerfos Caroli fidcm mox fecuturos, niii pccunia; ex Anglia fuppeditentur: cam ob caufam ipfum cum picrifquec Concilio regis fecrctiorc ad Synoaum mifT.mi effe. Illud prxterea ad publicam utilitatcm Aatutum a Synodo eft, ut inftitorcs mcrces fuas ad pondus juftum vendere tc-
ncrcDtur, ,
40 yttd Hcnrki Chlchcle
ncicntur, prohibito pondcre quodam falhui, quoJ cmptorcs dccipcre folc- bat, lancit;rquecxeciationibus in omnes, qui co dcinccps utcrcntur. Con- cilium autcmBalilcenfc, quamvis Martinub Pontii'cx argrc indicerct, vcritus
aFr Guicciird- ^^ ^'"^ ^ moium luoium cenliiia agcrctur,Cob quain caul'am ' Pontificcs ctiam Jib.'g.iS. ratil. inl"cquentc> a Synodis oecumenicis dcinccpb abhorruciunt) quia tamcn dccrc-
^ou.ltb.2. tisluis, & patiuraluifragiis Conrtantia-prinr, & poftca Papiar, Bafilca Sy- nodi hoc tempore iiabciidx locus ccfignatus crat, ncprasvaricator publico Chriftianoruui omnium judicio habciccur Julianum Cxl'arinum S, Angcli Cardinalcm legatum conftituit, utConcilio luo nomine praeeflct. Erat is co tempore apud Bocmos bcllo advcri'us HufTita?, poft rcvocatum nuper ab co nvjncrc Cardinalcm W'ynconicnlem, a Pontifice prsfeQus. Priulquam vero
1431. Bafileam proficifcerctur, principio alterius anni, Martino Romce mortuo,
Gabriel Condelmarius, qucm a Gregorio XU. inter Cardinales Lucsrela- tum fuilTc iuperiub diximus, V. Non. Mart, luffciftus, & mutato nomine Eugcnius nil. diQus eft. A quo accepta dcnu.i Icgati poteftatc, Bafileam conccdens Concilium ineunte Deccmbri inchoavit. In ea de Romano Pontificc
-J.? 2. accerrim; deccrtatum eft: nam XV. Kal. Mart, decreverunt, Concilium
_! ^ ' ftatim a Chrifto habere poteftatem, cui Pontifex RomanusfubefTe debeat^
^' Concilium a Pontifice nee transferri, nee prorogari poflc •^ Pontificis eligendi
^'Jf-A' jus penes Concilium efle, fi is tempore Concilii moriatur, fupremum Ecclefis
imperium Conciliodari, nonPontifici^ ideoque ipfi jurcluo ufi, Alt'onlum Divi Euftachii Cardinalcm civitati Avenionenfi praficiunt, & Eugenio intcr- dicunt, nc ante fiiiem Concilii novos Cardinalcs cooptaret. Eugenius his de- cretis coramotus, Concilium Bafilea Bononiam edido fuo transfert, quam tranflationem patres Bafikenfes contrario edido relcindunt , & Henricum Cantuarieniemliterisutrinque datishinc Bafileam, indc Bononiam cvocant. Henricus igitur Synodo Londini indicia XVll. Kal. Oftob. Epifcopos & Pralatosconfulit, qnid in hoc Concilii Pontificifque diffidioftatuendum fit, £i univeifis placuit legates alios Bafileam ad patres, alios ad Eugenium pro controvcrfiis utrinque componendis mittendos cfTc, decreto uno denario ex fingulis proventum Ecclcfiafticorum libris praeter duos denarios, qui in fupe- riorc Synodo concedebantur. Regi etiammediam decimam tandem foncelle- runt, quam abiis Joannes Stafford Epiicopus Bathonienfis Anglix Cancellari- us oratione diferta regis nomine podulavit, cum quo ctiam Guliclmus Lynde- wodcprivati figilliCuftos nuper creatus ad Synodum venit. Is inter prima- rioicjus firculi virosobcruditioncm & prudentiam fingularem habebatur, & Henrico Archicp. valde charus, quieum e Cancellario Sarisburienfe Canccl- larium primo Cantuarienfcm, dein Curia; Cantuaricnfis officialem condituit, &Sacerdotiis aliquot opimis donavif. abeodemetiam regibuscommendatus, ab Henrico V. legatus priroo ad Hifpanum, dcinccps ad Lufitanum mifTus, jam fub Henrico VI. privati figilh Cuftos, & mox Epifcopus Menevcnfis h(\\\s
h fo. Bil-c. di' qft ; editifque praeter alia •" opera, quae jam dcfiderantur, in Conftitutiones
Jcrifwr. Ar.^u ^nglice cruJitis commentariis, magnam apud pofteros nominis fui famam com- '"'' ^' paravit. Quod opus Henrico nollro infcripfit, '^quem etiamob infignem juris
.clnepijt tic. ufriufquc icientiam, juris lucernam appellavit. Turn inferiorisSynodi pri- lati coram Epiicopis conquefti iunt, Vicarios generales Epifcoporum, Com-
mi^arios.
Jrchiepifcopi Cantuarieujis. 41
milFarios, & officiales eHe plerumque juris utriufque impcriros, &: nullum in Acadcmiis graduni confecutos, ideoque fancitum, ne quis etribunalibus Ecclefiafticis jus diccret, nifi quigradu aliquo Academico in ea fcicntia infig- nitus eflet. Ita ab ca Synodo omnes difcefTeriint. In hac autem Synodo coni- memoravimusjoannem Stafford Epifcopum Bathonicni'cm Anglis Cancellari- um Joanni Kempe Eboracenfi Archicpifcopo lliffcdum, qui inCardinalium Collegium nuper allc(n:us Cardinalis tituloDivi Balbincediitus, Cancellarii infigniadcpofuerat. IntereumCardinalem jam crcatum & HcnricumCantua- rienl'em acerrima de dignitate controverfia mox exorta eft. Nam in convcn- tu ordinum Weftmonafterii brevi poftea indirto, Eboracenfis pro Cardinalis graduprimam fedemprcECantuarienic vendicabar, quam ifte contra pro an- tiqua fedis iua: prxrogativa fibi merito aflercbat. Hujus caulk cognitionc ad Pontificem per mutuas contentiones dcvoluta, Hcnricus per literas cauiam fuam defendit, & Antoniumde CapharelliiProcuratorcm I'uum in foro Ro- mano conftituit, qui Hcnrici nomine propoluit, cum in tciuitorio fuo vcrla- ri, in quo ipfum omnibus pra:efrexquum Ik, edivcrlb in Eboraccnfc nullum gradusCardinalitii infra Provinciam Cantuarienfem habcndam effe rationcm -, qui a latere Pontificis jam fcmotus privctur corum radiorum iplendore, qui- busaPontificispracicntia illuftretur i cumetiam Epilcopus ''dum fit in alte^ AMadcJiv rius Epilcopi diocccfi, pro private, non pro Epilcopo habeatur. Eugenius r..^-d^forxoKtp autem liidem fuam & afcriptos fratres tucndi ftudio in Eboracenfis partes pro- penfior, Henrico refcribit, Cardinalcsprimuma Pontifice gradumin Ecclefia obtinerc', eos nimirumeflfeauguftos illos Sarerdotes, quos Moles XVII. ca- pite Deuteronomii denotaverit, fuilTe poftea ii D. Pctro inftituto?, pro membris corporis ipfius Pontificis habendos cfTc, iifque tanquam Cardinibus, Ecdefiam univerfnni inniti. Proindc cum ex fingularium Ecclefiarum moribus & inftitutis invaluerit, ut in eadem Provincia presbytcrdiaconum, ilium Epif- copus, hunc Archicpifcopusantccedat, multomagis EccIefiscecumenicGe le- ges ubiquc obfcruandas cfTc, utCardinalibus omnes pofthabcantur, quia ut illi fuisProvinciisfingulipralunt, ita hi EcclcfiseoEcumcnicar a Pontifice prx- ficiuntur.* Dcmum Hcnricum hortatur, &rogat, utEcdefix Romans con- i'uetudini acquielccns, Cardinalibiis fafccs fuhmittat, cique porro & fedi Cantuaricnfi omnia patris amantifTimi officia prolixc pollicctur. Hoc rcfcrip- tum integrum Cardinalis Jacobatius' libro fuo poftea inferuit, qucmdeCon- cli!>-\.itCtit- ciliisedidit, cumdcCardinalium fifPatriarcharumgradibusdilTererct. Quod *■''•""• 12. pofterisfidemfacit, Hcnricum ftrenuc propugnalTe Ecdefias Anglicans dig- nitatem contra Pontificem Romanum, cujus etiam otfenfioncm ipfum incur- riflc pro aftcrenda regia majeftate fupcrius diximus. Veriim Eugcnii & Concilii Bafileenfis controvcrlise alterius Synodi anno i'equente occafioncm prsbucrunt. Poftquam cnim Eugenius Concilium Bafilea Bononiam tran- 1433,' ftuliflct, & a patribus Bafilccnfibus de rcuncando dccrcto ibo fruftra interpel- atusedet, illi cum Concilioacquiefcere, ^jBafileam ante diem fexagcfimum proficifci cdi^o fuo jubenr, quod fi non prsftct, aOuros fc in cum, ut in con- tumaccm, &i Pontificatum ei abrogaturosdenunciant. Idcirco Hcnricus in Synodo Loadincnfi VII. Id. Novemb. inchoata, Proruratores Cleri & uni- vcrfosinfcrioris Synodi pra;Iatos dclibcrarc& ftatucre iudit, an Pontifici pro
^ arbitrio
42 Fit a Henrki Chkhele
aibitrio fuo Synodum oecumenicam diffolvere fas efler, & fi Bafilcenfcs patrcs, dcturbato Eugcnio, alium lubftituercnt, huic, an illi obtempcrandum efTct ? Ad quae poftulata Thomas Bekyngton oiVicialis Curis Cantuarienfis poft ali- quot dies corum nomine relpondit, Concilium I'olo Pontificis iuffb diflblui poflb, fiab Eugeniifide nonefTedircedcndum, quamvis Bafilcs alter Ponti- fex creaictur. Quam ctiam lententiam Epilcopi omnes in luperLorc Synodo i'ecuti I'unt. Apud nos enim a patribus Bafileenfibus alienari jampridcm ccpc- rant plurimorum voiuntates ex illius Synodidecreto, quod antiquata conlue-. tudincdccernendiperluffragianationum, ad arbitria quorundam delegato- rum omnia rcvocabat ; & propterca legati noftii, qui Bafiicx jam erant,. Thomas Epifcopus Wigornienfis, Willielmus Prior Ecdefix Norwicenfis,. Thomas Bronus Decanus Sarisburicnfis, Petrus Patrich Ecclefix Lincolnienfis Cancellarius, Robertus Borton Lincoinicnfis Praeccntor, Joannes Sarisbury iacrarumliterarumProfeflbr, Joannes Symondisborough in decrctis licentia- tus, abcoprovocarunt ; idcmque domi hoc iplb tempore prasftititGulielmus Lyndcwode regis procurator, appellationis formula conceptis verbis rccitata,. in qua dc dccreti vitio protcftatus eft, quod iftc decernendi modus turn regi, turn Ecclefiaflicorum, ordinumque regni privilegiis in pofterum fraudi cfTe poiTet. Inde dedccernendo ampliore Lcgatorum numero cum Synodo cgit Henricus, quod e legatisfuperioribus aliquot Bafilece fatis ccflerant. Ergo delccti funtoaoDoLtoresThcologis, & Juris utriufque Bafileam tranfmit- tcndi, addita conditione, uta patribus fine novi alicujus jurisjurandi formula admittantur. In Gallia jam res noftra; indies inclinabant, deficientibus civi- tatibus primariis ad Carolum , Rhemis pridem iplendido apparatu in- auguratum, ideoqueBedfordienfi, quinuperin Angliamvenerat, &Gloceft- renfi fratribus c rep. vifum eft novum csercitum confcribere, & pro pecuniis exorandis Joannes StafTordus Bathonicnfis Cancellarius Anglic , Comites VVarwiccnfis & Sarisburicnfis, Cromwellus Thefaurarius, Scropus, & Tip- toftus Barones ad banc Synodum miffi funt. Ibi Cancellarius oratione elcganti demonftrat afflitftam rerum Gallicarum conditionem, Stserarii publici angufti- as, tumuniverfosobteftatur, utregi&reip. fubveniant. Illiprimipalamre- cufant , obtendentes cxhauftas efle Ecclcfiafticorumopesaniduisinufusbel- licos pecuntarum crogationibus, rapinis provii'orum familiar regis, fiz iniquis- ad tribunalia regia cvocationibus : Sed accedentes fubinde alii proccrcs. Gomes Huntingclonenfis, Hungerfordus, Audeleius, & Cornwallius Baro- nes, & rcpetitisrationibus fuperioribus, cnumeratifque porro immmenfis re- gum noftrorum in Ecclefiam beneficiis, tandem decimse dodrantem impetra- runt. Gravitcr enim turn temporis Ecdefiaftici de JudicuraRegiorum, & juris municipals profeflorum injuriisquerebantur,quod Sacerdotes ad eorum tribunalia contra jus &fasraperentur, quod Judicium Ecdefiafticorum pote- ftas iniquis corum prohibitionibus cohiberctur, & prifertim quod gravilTiman^ Icgis RichardiH, contra provilbres edita: Cinftionem intcrpretationc vetcra- toria dctorqucrent in cos, quide iis caufis in foro Ecclefiaftico cognoicerent, quas ipfi fui juris cfTeconrendercnt. QuxraufaHenricum compulitadaliam Synodum poft annum indicendam Londini Non. Oftob in qua oratione vehc- H3-4t- j-,-ienji tcftatur, quam ibllicitus fit, ae quid d.etrimenti Ecclcfia Anglicana fub
adminiftra-
Jrchiepifcopi CaiitUitriaiJls. 45
adminiftratioue fua capiat, fiiut ad dignitatem antiquamrcvocataabinjufla illius juris intcrpretumtyrannide vindicetur, omnclquc in commune conliilc- rejubct, quaratione dc propuIIaiKlis hifcccalamitatibus abordinc ibo pio- Ipici poflct. Vcrum coorta in civitate peftilcntia a Synodo mox diniilfi (unt: Tantiim Fridefwidas Acadcmia.' Oxonienfis Divx- Tutclari dies I'o- lennis dcccrnitur ; & Chriftianorum conlbrtio iis interdicitur, qui dc Ecdc- fiacprivilcgiis & junsdi£tionederog.ucnt. Ab hoc tcmpoie provincia? iua: adminiftrationidiligcntcr incubuit, nulla per ties annos Synodo indi£ia do- nee anarii regii inopia ad luftincndos belli Gallici fumptus Ecclefiafticorum fubfidio indigcret. Burgundionis enim ad Galium dcfedio, & Bcdfordien fis mors vehcmcnter res noftras afFiixerunt, qux in annum Icquentcm incidc- runt. Siquidcmintcrvcntu Eugenii, & Concilii Bafilcer.fis, in urbe Atrc- batumconvenerunt turn tempoiis oratorcsadpaccmineundamaregcnoftro, a Carole, & a Burgundione mifTi, iibi noftris & Gallis ob inmiodicas conditio onesutrinque poftulatis d*iffidcntibus, Burgundi tandem cum iisconcihuti funti & mox Bedfordienfis Gallia; Prorex morbo extindus eft ; cujus mor- tem ingens rerum mutatio brevi eft fecuta. Nam Pariiicnlcs confpiratione 1436. clam fafta, noftros anno iequente civitate ejiciunt, eorumquc cxcmplo com- mota: civitatcs plurima;, & Gallorum populus fere univcrfus Carolo quafi fa- toquodam ultro fedediderunt. Igitiuad coniervandasGallix reliquiasGIo- ceftrenfiscumcxercitumaximo &in(lru(flifl'imanauiumcIa(reCaletumtrajicit, quod eo tempore a Burgundo oppugnabatur, & ad novum militum dclc£lum habendum rex Uteris fuis Cantuarienfcni interpellat, ut cum fuis de pecuniis dcccrnendis agat. Ille autcm a Provincia; fua; Epiicopis & praelatis ad Syno- dum Londincnfemvocattsprid. Kal. Majiintcgram dccimam facile obtinuit, _
quod fummo Gallic recuperandsc defiderio omnes afficerentur. Infcderat '^i-^T- jam diu Hcnrici animo propofitum conftituendi infignc aliquod EcclefiT, reli- gioni, bonis Uteris, nominiquefuo monumentum in Academia Oxonicnfe, quampius alumnus ornatifTimam clTc cupiebat. Etenim cxhauftistam publi- cis, quam privatis fere omnium facultatibus ex belli Gallici diuturnitatc, tan- , ta erat tum temporis Academia: illius vaftitas & folitudo, utaula: & hoi'pitia pleraqueolim ftudiofis refertifTima inquilinis carerent, & ex multis Acadc- micorum millibus, qua: eo dim convolavcrant , ne unus lupercflct , quod * ipfi Uteris ad Henricum & patrcs in Synodo convocatos niillisgravitcr, jam f^^w X;^^ deplorabant. lit igiturUtcrasinopiapublicaafBidasmunificentia ilia iuble- oxo)i.-i2^-ia varet, in.Suburbiis Oxonii fcptentrionalibus xdes quadrata forma collegio Anl:ii^ conftituendo fatis amplas & magnificas nuper conftrui julTerat, opcrcque pcrnc pcrfefto, fiveinftruc^uradcfiderarcturelcgantia, five locifitusnon platcrct, mutatoanimi propofito eas donavitmonachis Divi Bcrn:irdi religioncmpro- fefTis, ut in iis novitii ab omnibus illius ordinis coenobiis Oxonium miffi, ar- tibus & facris Uteris opcram darent, eafdcmque poftea communi coenobiorum calamitate fifco addidas Tho. White Mcrcator Londin.& equcs auratus,vir in litcraspropenfilTimusjab Hcn.Vlll.redemit,ibiq,cIarifrimum Uivi Joan.Bapri- Hz CoHegium inftituit, e quo dcinccps prodierunt plurimi in fcientisplerifq; &pra:fcrtim in ftudis facris viri infignc s qui propagando in Ecclefia Anglica- naEvangclio fs-liciflimi infudarunt. Exemplo fane optimovirprudcntifllmus
G 2 demon-
44 Vita He7inc't Chichek
demonftrabnt facras & auguftas aedes monachis adcmptas, litcratis, egenis^ aut publicis Ecctefiae reipublicafue commodis applicandas fuifTc, quas privatorura avaiitia,liixuriave ubiqi per nefas invadebat.Henricus vcro alium locum Colle- gio cxftrucndo in media Civitate juxta Bafiliram Diva: Marise deligit,ftudiofis perquam commodifTimu'n. Ibi domus a poflcfToribus coemptx folo arquantur, area quadrata defignatur, primus faufti aedifici fundamento IIII. Id. Fcbruar. hoc anno lapis fubjicitur, operique curando pracficitur Joannes Druell vir fa- crisordinibus initiatiis, quifumma in eomuncrcfidem ii diligentiam dem- cepsadhibuit. Eugcnius intcrea patrum Bafileenfium cdifto monitus Cut )am diximus) & accedcnte Sigitrnundi Imperatoris authoritate, qui cum mag- no principum Germanicorum comitatu Bafileam vcnit, Concilio Bononienl'c «y/r rtc ■; ''^vocato, Bafilcenle confirmat, mifliseo legatisfuisCardinaleS. Crucis, & Bafit. ' Epifcopo Patavino, quicaufam fuam tuercntur. Ibi fumma cum laetitiaac- Sejf.i^.2^. fipiuEitur Joannis Palcologi Grecorum Imperatoris & Jofephi Pataiarchae Conftantinopolitani oratores, qui nunciant Imperatorcm, Patriarcham, &c Grascos patresad Concilium venturosprocomponendisEcclefiajOrientaIis&: Occidentalis de fide Chriftianacontrovcr{is,mododc incolumitate fub Conci- fii fide publica lis caveatur, & itineris fumptus fuppeditentur. Utrumquc patres univerfi ftatim polliciti funr, & miffis Conftantinopolim legatis fuis fpo- ponderunt. Verum mortuo hoc anno Sigifmundo Imperatore viro magnani- mo &prudenre, Eugenius metu folutus, Concilium Bafilea Ferrariam revo- Sejf. 2p. cat, datilque in Angliam iHico Uteris Henricum regem rogat, ut oratores llios Ferrariam mittat, & Cantuarienfi mandat, ut Epifcopos fua; provineiae 1438. univerfas ad Synodum ineunte anno novo convocatos Ferrariam proficifci ju- Sef 12. beat. Idem^reliquisetiamPrincipibusChriftianis, Epilcopis univerfis per li- teras eodem tempore Eugcnius denunciat : At Bafileenfes patres interdifto contrarioChriftianosomnes Ferrariam accedere vetant. Ingrata erat genti- bus fere univerfis iila Eugcnii prcevaricatio : Itali enim plerique German!, Hifpanique Bafileenfibus obtemperabant, & Carolus Vll. Galliac rex non g PiKw. traR: modopraelatisfuisprofeaionems Ferrarienfem interdixit, verum etiam Eu- <ieC«;ijf/.qBj/7/. genio infeftus, vocato AvariciBiturigumordinumregni fui conventu, con- «.6.Cjro/..'W()- tj-jannataf, provifiones, &rapinasPontificias Pragmaticam fan<ftionem edi- linsJeMonarc. jj^.^ quas nihil aliud fere, quam Concilii Bafileenfis decreta compleftebatur, 49. V ^^^ .^ regno fuo jus dici voluit : eaquc Pontificum Romanorum in Gallia h Pnr. Rfbuff. imperium diu cocrcuit ufquead'^ Ludovici XII. tempora, qui precibus Leonis m^.demmi- X. Pontificisdeviclus, earn tandem antiquavit. Verum noftri Eugenio fe-- nit.iiufli.2Ji-2. re omncs favcbant. Nam rex primb infignes aliquot legates Ferrariam pro- fefturos defignat, & Epifcopi ad Synodum IIII' Kal. Maji a Cantuarienffe evocati iumpfjs iifdem pro dignitateprxftandos decreverunt, quos tamen cleri procuratorcs in inferiore Synodo propcnfioribus in Concilium Bafileenfe O'jdiisdcnegarunf, tantumcoenobiorum procuratores e fingulis proventuum libris quatuor dcnarios conceflerunt. In cadcm Synodo Londinenfi Henricus de rccente Eugcnii injuria graviter conqueftus eft: quod is pro poteftate fua Ecdefiam Elienfem Ludovico Rhotomagcnfi Archiepifcopo commendafTet, cj'jfdemque adminiftrationcm diplomate fuo contuliflet : idedque univerfos dfilibcrare juff.t, quomodo, rei a Pontificibus nunquam adhuc tentata; occurri
goflct^.
J)xhiepifcopi Cantuarienjts. 45
poflct. Et ccrteexcmplumpofterispcriculofum fuiflet, nifi Philippus Mor- gan tumtemporisElienfis Epil'copusRhotomagcnfi iupcrftes conatum Pontifi- cis irritum reddiflet. Dcinde coram Synodo prid. Non. O^ob. cjufdem anni prorogata Richardus Carpenter Acadcmia^Oxonienfis CanccIIarius ut triuliqueAcademiSE nomine peroravit, ut dccrctum dc coUocandis bcncficiis in cosiblos, qui gradibus Academicisornati efTcnt, annis hujus i'eculi XV'II. & XXI. in aliquot annos prorogatum, iis jam cfapfis iterum confirmarctur. Idemque rege jamper litcrasfuas a Synodo poftulantc, univerfi facile conccf- ferunt, adiedtis conditionibus, qux in fupcrioribus dccrctisintcrpofita*, c- rant. Ferrarias jam inchoaverat Concilium Eugcnius, eoquc Joanncm Pa- Isologum Imperatorcm & Epifcopos Graxos prccibus & pollicitationibus ad- duxerat, & exorta pefte Florentiam cxtum transfert, incuntc altcro anno. Ubi port longas de proceflione lacro I'anfti fpiritus, dc ignc Purgatorio, dc 1439^ primatu Roraani Pontificis, aliifque controverfiis inter utramque Ecclcfiam difputationes, Grsci qui intcrcrant, in Romanorum I'entcntiam dcfccnde- bant. Quosideo tamen reliqui Gr^rciitaexccratifunt, utcorummoricnti- um corpora Chriftianorum more fepeliri pafTi non cflent, ipfiquc ne ab unico priftinae fidci articulo difcedcre vcllcnt. Bafilca; intcrca patrcs EugcniL per- sejf. 33.. vicaciairritati, iternm pro jurifdiftione fuapronunciant, Pontificem Ronia- numConcilio I'ubefTe : Concilium a, Pontificcnon pofle difTolui, transfcrri, aut prorogari •, Eugcnium quod haee omnia tentavcrit hoeretica; pravitatis reumefle; eumque praeterea contumacis, fimonia:, perjurii, impictatis damnatumPontincatudcjiciunt, & ' dele6>is triginta duobus viris infigniori- yj3i.ns.S)lvlib bus exquatuor nationibus Italorum, Gallorum, Gcrmanorum, & Hilpano- i-ieiU. Condi.. rum (nam noftriomnesFerrariamdifccfiTcrantj &demandata iifdcm Ponti- ^-'f' ficisnovieligendi poteftate, Amadcus duXvSubaudiar, quircliQoprincipatu 6lio fuo in eremum feceflcrat, Pontifex falutatur, & Felix V. nunrupari voluit. Erant turn Bafilca? duo longe priciarifTimi Jurifconluiti Abbas Panor- mitanus, & Ludovicus Romanus, legati ab AlfonfoMagno Arragonum rcge ex Italia mifTi ^ Uli orationibusfrcquentilTimis coram Conciiio de ipfius potc- ftatc fupra Pontificem diflerere, & Eugeniifafta damnarc tanta fubtilitate fimul & facundia, ut nemo auderet corum diila rcfcllere: idemque fcriptis fuis pofterioribus faEcuIisconfignatumreliquerunr. NamPanormitanus" ii- VVjmm.trjff. bcllo pro Bafilecnfc Conciiio contra Eugeniumeditodemonftratauguftiorcm ^eConcil.B.iJII,. cfTe Cone i lit, qu^m Pontificis poteftatem, Pontifici in Concilium nullum jus "")-'"o^' eflc, Conciiio contra Pontificem fubjici, ab eo in jus vocari, cocrceri, & de. moveri pofTc, enfque poenas in Eugenium contumacem fidei dcfcrtorem, Ec- 1 PMor. ni c. clcfia^hoftcm, (imoniacum, perjurum, ficarium rcftcconftitutas cfTc : ?>ide fynificafli.n\,. Conciliii fupremo in pontificesimperio alibi Isepe in ' commcntaris agit : Lu- ■'^'W^-'i'^f-/'' dovicusautem Romanus in refponfisfuis difTerir, a ■" fcn^cntia Pontificis ad ""''^'■'j'"^'"'''"* Concilium re£le provocari, Pontifici concilium" dimittcnti non cfTc obtem- }rjurrluthrt% pcrandum, quin Pontificem ipfum°gradu fuo a Conciiio pofTc fpoliari: \\x'diLua. (inquit r^'li.neas Sylvius) non Roma lantum fed ccclodignus, ncc adfniratio- 'T>\?'^'f"»/-';2t> ni, fed ftupori futuru?, fi cEtatistempora duplic.iflct : illium autcm fortuna "^K^^i-fonL-^ni Italiac invidit, quae virum vix trigcfimum annum cetatis cgrcfTum per pcftcm p^,'^""/,]/^- Bafilca tumabftulit. Intererat cnim Bafilcenfi Conciiio ^neas Sylvius, ci- xJei^.CmiU. dcmquc opcram fuam adhibuit; laudatis iis cranibus, quaeconiraEugcniTim b<:(1i..
gcfla.
46
Vita Hennci Ch'ichde
gcfta funt, cditifqueduobuslibris, in quibus illius CoBcilii hiftoriam defcri- pfit. Quos tamcn Pontifex pofteafa^us, & Pius II. di£^us, mutatocum fortuna animo, abolitos cupiens levocavit. Sane iftam dc Concilii in Pontifi- qCLincfiPipi CCS Romanos poteftate, fentcntiam '^ Jurifconfulti tuebantur, quamdiu di- c;'cMt»''"'^F '■"'^'' fcribendiijue iibcrtatc ufifun:, donee pofteiiorc feculo in Pontificum ^j(.j^yj^j^^<^* iervitutcm rcdaifli iisadblandiriincipcrcnt, &' damnato exprelTim Concilio voum.de hAret. Bafilecnlc, Pontifices tandem lupra Concilium ScEcclefiam univerfam evexe- in6.Card.zeb. runt, & imperium itlud adco led i Romans affisum eflfe ' Theologi deinceps cor.j. ii,o. An- aflcrueiunr, acfi Pontifex nee illud exuerc, nee feiplum Concilio quavis rati- ftVi^'^df.O/fa' ^"'^^^'^^''•'^'^P^^''-' Piiufquam exiret hie annus, in quo Bafileae ifta gere- literit.K.'ix.de^'^^^^^^'t Henricus aliam Synodum Londini vocavit Xl. Kal. Deccmb. cui «/i.T/pf. Je. ^)- adverf a valetudine impeditus eo die interefle non potuit : fed poft af.iehisrit.K. aliqijot dies accedens a lachryniis vix abftinuit, dura oratione copiofa ^il" oi/^'*''" o'^''^^'^™'^^ Eeclefise arrumnas rccitarct, panis illis Judicibus Ecclefiafticis rOrJ.jdcoixf. 1'J0^i^'^iiT0gatis,quGein provifores lege ilia ( qux vuigb de Praemunire lib. I. de Condi, apellatur) fancitae funt, &clericis promifcue ad Judicum Civilium tribu- «. 85..^/ir.^/- nalia evocatis. Idco ab omnibus conftitutum eft, fupplicem libelium bin .ie foteft. j.gg- Ecclefiafticorum nomine ab Henrico efle porrigcndura , in quo de- tildin. de'son- monftrant panas lege a Richardo II. promulgata lancitas in eos, qui in compig. de fo- foro Pontificio Romse, aut alibi fubditum regis in jus vocatent, fubdoJa tfft.Ptf.K. 31, Jurifconrukorummunicipaliuminterpretationeper calumniam intorqueri in Alfon.rjoied.de ^qs, qui in foro Ecclefiaftieo apud nos agant de re aliqna, cujus cognitionem t.ittir7'n%6 ipfi fibi vcndiccnt : undcdcterritis omnibus abillo foro jurifdiftio Ecclefiafti- ^Cird. 'Belief. ' ca valde imminuta fit & privilegia Ecclefia; a decefToribus fuis concefla cluforia lib.z.deconciJ. reddantur. Idcirco rcgem obtcftantur, utcontraria lege lata in publicis reg- f.i;. 18. ni coraitiis deccrnat, pcenas iilas ad eos folos fpeftare, qui adioncs, refcrip-
\^Etfi^A^T *-^» autinftrumentapublieaRomae, aut alibi extra Angliam impetraverinr, OxoH. 26." ' Si ne ex ea in qucmpriam agatur, qui in foro Ecclefiaftieo hujus regni de jure cxpcriatur-, cum judices Ecclcfiafticijuiiidiftionisfuce terminos egrcffi pro- hibitionibus & aliis pcenis Icgitimis cocrceri poffint. Rex autem Henrico pro ordine fuo intereedenti refpondit, fe in proximis regni comitiis de ea fupplicatione cogniturum,intcrca curaturum, ne Judices fui, nifi caufa prius a feipfoautproceribuseonfilii fecretioribus probata, quempiam ea lege ar- cefFant. Qus benigna regis refponfio ita univerfis placuit, ut mox integram dccimamrcgiconcederent, adjeftanorainatim conditione, ne bona 5i bene- ficia CoUegii omnium Animarum ea concclTione tenerentur. Ab eo tempo- re Henricus nullam Provineia; fuae Synodum habuit, quin cogitationes omnes, quantum per publieas curas liceret, perficiendo Collegio adhibuit, quoci Mufis facrumeffe cupiebat. Jam enim muris sedifieii Iplcndidis juxta 5: mag- nihcis artifices te(flum accommodare ca;perant, fundol'que & prxdia fundator comparaverat, quorum proventusperpetuialumnis fuis luppeditarentur, ea- quc omnia fuppliciter ad regem defert, obteftatus, ut Collegium fuo nomine inftitui pateretur, quod regii nominis fp!endorem& authoritatem Collegio legitime conftituendomagni momenti efle Jurifconfulti arbitrarentur. ^ Erat rex propenfin"imo animo in Ecclcfiam & literarumftudia, & Cantuarienfem compatrem fuum fummo amore fimul & veneratione profequebatur. Igitur jEdes illas fundis praediifque omnibus acompatre fuocoemptisdonatasdiplo-
matfi
JrcJ?iepifcopi Cnntuarienfis. 47
mate fuo Collegium eflcjunir, privilegiis ampliOimis auxit, eique poteftatem' conccffit Cuftodem & Socios defignandi, leges porro & ftatuta condendi,qui- bus ipfi cum pofteris i'uis parercnt. Henricus itaque Anno fequcnte Oxoni- umvcnir, Sacellum Collegiifolennibusccremoniis luftratiim confecrat, Ri- chardum Andrew Lcgum Doftorcm & Canccllarium Cantuarienfem in Cufto- dem pracficit, viginti viros IcitiflTimosexunivcrfo Academicorum caetu, So- cios conftituit,iilqueviginti alios in Ibcictatem fiiam cooptandi poteftatem fe- cif, e quibus viginti quatuorartium&racraiumliterarum, reliquos ledecim ■
Juris Civilis atque Canonici voluit ftudiis incumbere. Porro univerfos alu- nos fuosjulTit Hen. V. Th. Clar. Ducis, procerum, militumque, qui in belloGallicooccubuifTcnt, &Chriftianorumdemum omnium memoriam ce- lebrare inter divina officia pro ratione temporum peragcnda , rcligione uti vidcturpcrcuHus, qukl illius belli author & iliafor fuilTct, in quo homines innumcri animascfFudifTcnt, idco'que Collegium fnum Animarum omnium fidelium defunftorum de Oxonia appcllari ftatuit. Turn Sacellanos duos, Cho- riftas aliquot, &rervosad)ccit, qui publicis Collcgii muneribus infervirent. Deinceps Icgc6,Si ftatuta pra^rcripfit, ad quaeuniverforumftudia, mores, of- ficia, &:emoIumcntaexigerentur. Denique acceptis a Johanne Druell ope- ris huculque confecti rationibus, sedificiotum interius expolicndo, tum ex- trinfecus amplificando curatoremprasficitRogerum Keys, qui poftea in lo- cum fuffeftus eft Cuftodis. Nam clauftra, & aliqua ccdificii pars, quxin Hiaximam civitatis plateam profpicit, partim Henrico fuperftite, partim poft ejus obitum conftru^^a fuifife perhibentur. De cstero poft conftitutum Col- legium nihil ab Henrico publicegeftum five in aftis publicis defcribitur, five ab hiftoricis ejus foculiproditum eft', tantum commemorantur aliquot cxi- mia illius in Academiam Oxonienfem & Ecclefiam Cantuarienfeni bcneficia, quasfupremamkudibus luisperiodum adjicicnt. Inchoatum jampridem Oxo- riii crat munificentia prsefertim Humfi'edi Ducis Gloceftrcnfis excelium & fplendidumillud aedificium, cu jus pars fuperior bibliothecsc, inferior public ca Sholae TheoJogornm defignata eft. Ad hoc opus Henricus baud exiguam pecuniarum fummam contulir, & cum Epifcopis, proceribufque ad conven- tum ordinum Wcftmonaftcriumevocatisvehementer cgit, utfinguli aliquid erogarcnt, qux omnia in Mitcris ab Academia ad cumdatisofficiofc recog- tEp;'}. Ajii*- nofcuntur. Donavitetiam Acade'miceduccntasmarcas, a tribusartium Ma- Qxm.26. giftris, duobus rcgentibus, uno non regente quotannis cligcndis, llibjara- menti religione cuftodiendas in cifta publica equa Academic ad ufum publi- rnm centum folidos, cuilibetCollegioquinq-, marcas,Magiftroartium quadra- ginta folidosjIiccntiato&Bacchalaureoinqualibetfacultate duas marcas,Scho- lari unam mutuo accipere liccret •, ca lege, ut finguli pignore idoneo intcrpofi- to priuscavcrcnt, itemq-,pecunia infra menfemlolutioni prrtftitum nonredl dita diftrahercntur. Optimc porrode Academicis meruit conftitutione ilia in Svnodo Londincnfi, corogante, edita, quam fupcrius recitavimus de bcncfi- ciis Ecclcfiafticis incoslblosconfcrcndis, qui graduum Acadcmicorum infig^ nibus ornati cflTcnt. Quod illi fummi bcneficiilocohabuerunr, eiquegratias immortaicsfaepiftimc CO nomine "egerunt,qi;od viri omnium fcicntiarum cog- "5^/'' -^'''"'•'■ nitionemadcpti anteeam conftitutionemcditnm in Academia confcncfccrcnt. 12!;" 14 -"44.-. Ifta, verb,alaq-,plurima in Academia abcocoliata bcneficia in Epiftolis Acadc- i^jrclMii
mitis
48
f'^tta Hemici Chichele
xStiucifi-Ckicb micis honorificepridicantur: quorum utperenniseflrctmemoria,decrcto''A- iaJrckiu. cademis publico lancitum eft, ut nomen ipfius inter Mecxnates afcriptum a Sacellano Academia; fcholasquotannis obeunte recicarctur, & ut folenniter •fieret proeo I'acrum anniverfarium codem die quo ipfe e vivis cxceflurus elTet. I'llud enim jure optimo ci debebatur, qui Academiam duobus CoUegiis, & totdonariispublicis illuftraflet, pmer privatam ipfius iiimultos Acadcmicos indigentiores beneficentiatn ; quibus fingulisannuum provcntum aliquem tup- pcditabat, quod ex privatis rcrum fuaruni rationibus etiamnum conftat. Cantu^rienfemetiamEcclcfiam i'cdem fuam plurimum ornavit .• lEd'i Chrifti reftaurandaf, conftruendis Bibliothecas & campanili magnam pecuniarum vim crogavit, gemmas&ornamenta plurima ad facrorum ulum, hbrotque magni precii ex omnilcientiarumgenerc Bibliothecse donavit : caque omnia a Priore SiMonachisCantuarienfibusin publico inftrumento inter afta Cantuarienfia defcripto enunierantur. Inquoipfi vicilTim poUicentur, corpus ejus po ft mor- tem luam impofitumiri mauloleo,qubd ad partem presbyterii fcptentrionalem ipfe jam exftrui juflerat, eumque locum nemini unquam I'epcliendo permiflum iri, idque fe & fucccflbres fuos pcrpctuo Curaturos. Dcnique Ecclefiae Croy- donenfi aedificandse, pontique Roffenfimultumimpendit. Reliqua taceo, ne cujuflibet exigui doni enumeratio illuftriora ejus fafla imminuifle videatur. Ita reliftis ubique pietatis Si liberalitatis fuae monumentis, fenio confeftus ad ccelos migravit pridie Idus Aprilis, anno lalutis MCCCCXLIII. Corpus fepul- chro, uti jam diximus, a fe conftrudo illatum eft, in cujus parte fuperiore ftatua ipfius marmore candido afFrabre incifa confpicitur, & e latere alcribitur hoc Epitaphium. ^icjjcff HENRICliS CHICHELE. Legum Doctor, qiion- dam CancellartM Sarum, qui amiofcpiimo Henrici III I. Regis ad Gregortum Pa- j>am XII. in ambafciata traf/fmiffm, m civitate Senenfifer marita ejufdem Papa in A-Ienevenfem Epifcopum conjecratm cfl : Hie etiam Henricm annoftcundo Henrici quint i regis in hac fanUa Ecclefta in ^rchiepifcopum poflulatu^^ & a Joanne Papa XXI 1 1, ad eMidem tranjlatns efi qui obiit anno 'Domiui millefimo quadringent cfmto quadragefimo tertio menfs Aprilis die XII. Henrici mortem deplorata reip. con- ditio fubfecuta eft. Nam Margareta Regina, virilis ingenii fcemina, initis cum Gulielino Polo Duce SufFolcienfe confiliis, Regem & rerum adminiftrationera ad fuum arbitrium revocat : inde principes in diverlas faftiones abeuntcs, po- pulum univerfum cxai>ionibus opprefium una trahunt. Tum Galli, qui Regi noftro obtemperabanr,dircordiis noftris commoti ad Carolum deficiuntjamifla primb Normannia,poftea Aquitania univerfa,trecentcfimo fere anno,poftquam Henricus II. earn accepcrat. Domi feditionibus,foras bello externo laboramus : nam Can tiani Ducf Joanne Caddo armis arreptis tumultuantur, & fines noftros hinc Galli ad oramCantianam, inde Scoti Limites regni Septentrionales inva- dunt; &quod mifcriarumultimum habetur,familia Eboracenfis, arreptahinc occafione,bel]um illud intcftinum omnium gravifllmum concitat, in quo Henri- cus Rex bis in acic captus,fcmel ex Anglia fugere coaaustotiefq-,per fortunae ludibrium regno reftitutus,demum ab Ed. III. I vitafimul & imperio fpoliatus eft. Proinde mortem HENRICUS. obiit opportunain,& a pofteris elogium rr.eruit tum pi udentis, cujus confiliis innixa Rcfp, eo fublato una collapla eft, tum fslicitati: , quetn Dcus Opt.Max. tot calamitatibus jam imminentibus fu- percHTe noluit.
F J N 1 S.
49
VITA
G U L J£ I il^f / TT J TNFLE Tl,
EPISCOPI WINTONIENSIS.
CLARISSIMO VIRO
Nicholao Bondo,
Collegii Beatx Mari^ Magdalene apud OxoNiENSES Prxfidi Dig-
niffimo, cxceioqiie le<^iflimorum ejufdem Sodalium Scholariumque ca»tui,
JOHANNES BUDDENUS,
\BSO Ll'I t Anient {cUrijJime PrtefesvefqueorfiA- tiffimi Magdalene nfes) opus a vobis mihi olim de- legntum. Gnlielmi WAjnjieti mxiyyi^cniu c>~ quic- quid hactenta efacrofan£f£ antiquttatis pcnetrali- bus, quaft cum tempore colluilatrts, cruere 7}ica Ar- te & tndujlnapotuijjem^ in lucis confpeHum pro- tuli^ vcJlroqHcncmini^ cui ipfoveiar'^umentoz'el titulo potijjimum debet ur^ confecravf, Qju.rc gra- tes tibi Ago fumme Beus^ quifAtAlem Imnc Fitnd.ttorisfiipitcm e tot y?- culorumquafiincendio nunc ercptiim {quod dim tn gratiam AielcA^ri Althjtam jcci^c legimm,
flagrantcm mater ab ignc
EripuitramurPj ("parfitque liqucntibus undis.)
H Mck
50 Epiftola Nuncupatoria.
Mcis 'ininibtis confervnre voluijii. Quan ti fane hominis memoria con- ftif»^tajamp^»e fuerit^ vel igniummoraprcLtrifoteJl^ qitrppe per cen- tum quit nor decimplfts mhius anncs vix potnit incendium extingui. Vo- bis etiam (magnijice Pr^fes, hitmafiij^'wique Magdalenenfei) gratias tametfi qu.ts agxm referamque non habeam, hnico tamen qiias non ags^ (ctLimqnoAdi'ivam) fenipermnxim.ts ^ qjfbd wei foliits operant a.d h.ts IcintiUarum reliquias ccnfciendas ecu aqu£ ptiilam adhibuijlis^ Qjiorum voluntati qutim morem megejlurum non igmrabAm^ {id quod Tiro CO ac dchcoplunmi femper facto) turn fepultampropi' ejus viri memo- ri.am excitare^ cui me tmi fcilicet mortaliunymancipio ac nexu objiricl- u:n libcntiffime agnojco^ id vero perinde mihi gratiim-fttit ac quodgra- tijjimm-/i. Sttcidi enimpndorem (^ iiffamiam fuijfc neceffe ejl^ f per (ocordtam nojlram illorum mmina inter ire diutiuspateremur^ qui nt no- bis profpiccrent opem c^ diligentiam fuam (parum ejl^ impertiverunt^ immo omnia fibi pojlputarnnt pr.e nojirh commodis, Sed nej'cio quo rorum humAnartim vitto tllud i^rijlotelis, ©V 7nt^K'oy)v ^mfjSfJov, ufupcene quoti- diano evenire z'idemus^ nempe quod cvcp)4^ Ivcpy^T.i'.vm JhKvm {^tt^^vfiKtif, a 01 Xv m^'ovTM »K\} J'fo.mvm.s. &ive qtiia illorum amor ex bonitate propcif- cittur, hornm e-x neceffitate : five quia ejufmodiejl meritorttm caufa^ ut quenfadmodum pia artificibfis folent ejfe pcrchara opcra^ it a benigni i/t quos bcneficium contideriint eos amant maxime, Cui ego malo dum me- diunarn.qu.irer em, qiticquidhacfenm nosiris Annalibtts int actum apud reconditos author es tnvenerim^ funmia fide expromendum curavi : fu mulne tanti prxfulis hiftoriam, quam [ilentium din occuluit^ plane op' preffam cerneremU'S :. fimul neparum officio noHro defunsH videremur^ quipr^jlitijfe quodpotuerifni-ts (plnritnum certe ft potuiffemus pr<tjliturt) cenfebintur. yos tnterea candide labor em hunc nojlrum interpret art telle ^ tacit a quadam anlmi mei indu^ionc cogor ut exijlimem : quia quemadmodum Lucilms Confentinis c^ Tarentinis fe fcribere prcjiteba- ttir : fic ego affirmare pofjim folis me Magdalenfibus ijla condidijje. Quod (inonulla quia templis confecrantur^ idcirc})precium invcncriint : fpera- boequidemfore ut qu.e clarifjimi Collegii vejlri patrocinio lubens dedica-- ^verim^ facile apud boms omnes all quam ft non laudis^ [alt em fidei indu.- ^rixque gratiarn confequantur,
f^ejlri fludiojijjlnms ohferVantiJpmiifilue
JOHANNES BUDDENUS.
5»
»#» »iI-» •*» •>?■> «^ »>lf> *iS« »<*-• »*» »<{r> «!?<» #■♦!» «•?» «<J'» *tr* «•!'» ♦•^-^ *■?■» *•*»
^2P fiP t^ilP «>*'3 C^jp Cyp tvO CW3 C'P Cvp CVrj C;P Cv^ ew3 CvO CVp CVO Cvp CV_«
c*-5 eS J c y 5 (iS?i cT?r c';ts cbj CSS et«5 e« ; eSs a-Srr cSi ait^ csa ctii i"; e.~s e<?jD
_ .<» cTJ ^ b^ cS C}?«3 C^CJ;^ C/JIO CSi3
^Jf^ Clf'i v2» V{W C-J'* •{••
;-a r23 7K-3 "fis csa (?£-3 rfta ji^-b c2-? i^Sz frS? -,2-i) rz;^ li?!
vji, ^y «^ *f» «^ *Jw «/J« f '^.» cy» tjCT ^jj, *^ e^
Gulielmi Patteni^
(C//i WAYNFLETI Agnomen fmt)
Wintonicnfis Ecclefix Prxfulis quondam Pientiflimi, iiimnii Angliit Cnnccllnrii,
CoUc^iique ViVct Maria: Magdalene rt^ttiOxonicnfes Fundatork cdebcrrimiyVita obitujqne.
•Uliclrai Patteni (cui VVaynfleti agnomen fuit) vitam obitumqueduni Uteris illuftrarc,verei"einquc tanti viri mcmoriam ab injuria oblivionisconor afTerere, putavt illud imprimis hiimanidimo Iciftori prcedicendum, ne aut quod alumnus ejus nunc fini, aut quo-d aliqucni for- tafTib ingcnii cultum ibi ccperim, ubi frcqucns quotidie numerus ad ubcrrimam doftrina; meflem lolidamquc Chriftianarpictatis gloriamenutritur, aliquid lupra vc- lifidcm finxiirc mc arbitretur. Nihil hie ftudiodidum., nihil grati.i, nihil l<riptuni quod faflutnnon eft, nihil dcniqucbcneficiis, qux maxima profefto crga mccxtitcruntjquibut'quc fruftum repetcre longe ampliffimum potuiffet, blandicntium more, rcpcnl'um eft. Tantiim quippe vcl a Ipccicadulationis abeflc cupio, quantum abcfle ncccffitatcm video qux mc impcilcrct. Nam ft quisab obitu ejus omnem cetatem animo compleftatur indc ulque ad hodicr- num diem rcpctcns, centum & quatuordccim annorum i'patium cflluxifTc in- telliget. Quceresfacit, ut quamvis hiftoriam ipfis adhuc fcnfibus, oninium- quc inemorii infixam Icribcrc non profiteniur; tamcn&inrc non plane in- cognita, & a noftio lirculo non valdc reniota, &rquod caput eftj) teftibus non indigcntc, non tam prodivc eft fallcrequam rcfelli. Ubi vcro vanitatis .nut errorislcnid poftulatustucris, authoritatcm illico omncm fidcmquc pru- dcntumatuisicriptisavertis, iplbrum dignitatem quibus maxime confultuni \oluiftioppugnab-, dcniqucidagisnc non tarn opus ad pcrpetuam poflcfTio-
H z nem.
5^
Vtta Gulielmi Wanyflctl
nem, quam ad intuitum prarentem comparafTe videare. Atque ego, fi voti mci compos forem, optarcm hcrde, ut qui fccdis adulationibushiftoricsE venu- ftaii vitium faciunt, & fontem ilium publicum lasthali veneno inficiunt, ex quo ciarifiimorum virorum facta morclquc poftcritas omnis haurirc debuiflet, quibus ad vitam formaiidam deinccps inftruatur, Alexandrum aliqucm fibi in- feftum habeant : Siquidemille Ariftobulo, hiftoriam de luis rebus geftis in- ter navigandum rccitanti, \n qui fane componenda longemajorem operam quam in veri perveftigatione pofuiflc vil'us eft, creptum e manibus librum in Hvdafpcm fluvium projecit, &te (inquiciis) eodcm lane mode acceptum cfl'e oportebat ('Ariftobule) quifoluspro meficdepugnas, quiquc vel iplb jaculo Elcphantos trucidas. Hiftoriam quippe quae orner, qua^que illi peren- ncmlaudemparitura eft, eamegomaxime veritatemputo, <\ux (fi Luciano credamus) falfum quid admiftum non niagis ferre poteft, quam arteria alpcra aliudquammerumfpiritum. Quod fi pierique iuam iplbrum vitam delcribere, fiduciam potiiis quam arrogantiam aliquam esiftimaverunt, neque illud iis citra fidcm ncdum obtre£l3tioni fuir, credo ego raihi nunc vitam demortui homini^ narraturo vcnia opus non elTe, utpote qui neque propter res ab illo pradare geftaslaudari debcam, neque oiBcio pietatis exculiiri vclim.
G
tut.
HnU inviu ysnricifexti.
Uliclmus Pattenus ( cui Waynfleti agnomen fuitj vetere Lincolnicn- fiumoppido Waynflcto, famili'inonperinde celebri atque honefta na- S»genei\fun- tus, patremRichardum Pattenum, matremveroMargeriam Gulielmi Brere- dit.^lib.Pi- toniequitisclarifTimifiliamhabuit. Qui tamctfi ampios in agro Ceftrcnfi, undcortuscft, fundos occupabat, nonpafTuseftper intertiamdomiin patria virtutemcorumpi, led in Galliam abiit militatum, unde rem fimul cum glo- ria reportavit, au^ufque jam equeftri dignitate Cadomi praefefturam obti- nuit, & fiib aulpiciis Domini de ScalisnonproculamonteMichaelis (utlo- quuntur) maximasGallorumcopiasfudit &profligavit. Quae quiim per fc clara exiftunt, & pofterorum memorii non indigna, rccenfere tamen in hoc loco confultbdiftuliflem, nifi fidtis vulgi rumoribus implicati nonnulli, humiv 1cm atque obfcuram fuiile hujus familiae conditionem, non tam certis quam loquacibus argumentis foleant defendere. Putantque fe tum praedare fabu- Jam cgifTe, fiutquilque ad excellentem aliquam dignitatem eveftus eft, ita eum ab ignobili tugurio priiis & a rcmo (fi diis placet") ad tribunal deducunt, quafi aut cum natalium dignitate Iplfendor virtutis effe non poftet, aut nihil raagis admirationem pareret, quam quod propter exempli novitatem minus, indies cxpcftatur. Sparfaeftin vulgus (incertum quo autore) fabula, Gu- licimumhunc fuiffc tonlbrisfilium, qui pc(fline& novacula vidum quxrita- bar, & ut luaviter dciirenr, ajunt etiamnum in monumento ipfius apparerc hujus artis aliquot veftigia, quse temporis injuri.i ctiam fi multum dctcrantur, liquidb confirmare poffjnt ex qua olKcina primiim prodierit. Ego fane qucm- admodumabiftaopinionealieniorfura, quam ut dolus per fpcciem veritatis callide excogitatus facile mihi imponat, ita fi pra-ter erofi raarraoris conjeftu- ramaliquidafferrepolTunt, unde ille aut tonforis filius, aut vulgi fars ultima r.oflri fuiffe deprehendatur, non reculb quin adverfus me lege Cornelia de Fal
tyr.
Si-
hlihut.
dipui:^^^ (quae conditionera mentien:ibus pxnam irrogatj judicium expcriantur.
Quod.
Epifcopi Wmtonienfis. 5 5
Quod fi intcgerrimis fidei cuftodibus, fi vetuftorum exemplarium autlioritati, contra infcitiam importunam & tcmeritatcm, locus non relinquatur ; fi leuis aliqua per exoletoscharafteres divinatioplus valebir, quamconftans& incor- rupta tabularum vox : profccfto nullum deincepsantiquorum teftimoniis pon- dusacccdet, nihil eritquarea veritate potius quam a rumoribusftare veli- mus. Scio non eflcacritcr pro umbra nobilitatislitigandum, nequc homines humiliorcsin alienumejurdem nominis genus infundendos ; &Senccambene moncntcm' audio, Noii tacit nobilem atrium plenum imaginibus. Nemo in no- sen.-eiiii. ai, ftramgloriamvixit : ncc quod ante nos fuit, noftrum eft. Scd qux tamcn invidia eft, & hanc fi habeas vclle ncgligere ? ct ut alienis titulis libcnter ab- ftincas, propriis non g<iudere ? Tarn eft in vitio qui infra Cortcm luam ipfe le dcmittit, quam qui alienam ambit. Utrumquc cnim vol abjcfti animi vel ni- misexaggeratieft argumcntum. Atque ego interim dum ifta proccrtis& compcrtis fic dcfinio, fcntio equidem mihi niolcftam fciolorum turbam ex par- te alia minimedefuturam, qui non fine indignatione multa erroris aut ililtem incurix me infimulare non vcrebuntur, ac fi veritatis Icfx reus forem qui a- licnum huic famili.T nomcn tcmcre adfcripfifle, aut famam thm communibus pocne omnium calculis comprobatam fero niutandam affirmaviflcm. Quid c- nim ? nonnc pafiim ab ipfo collegio condito, omnium literis & Unguis VVayn- flcti nomen Temper increbuit ? In concionibus, in orationibus, in colloquiis, in ftatutis, in fcncftris, nomen Waynflcti nonaudivimus, non vidimus, <iion celcbravimus ? Nonne illehoc nomine fcmpiternam fibi apud pofteros laudcm & gloriam propagauit? Quid igitur fibi vult tam repcntina novi nominis cu- dendi ratio? iEquum eftquicquidomnescolunt unum putari. Cenforcsfci- licet ifti rigidi & acuti i'atis pro imperio fic me alloqucHtur. Quorum ego llTaih' V" tam intolerabilem in male judicando arrogantiamdicam an infcitiam, ut com- ''' ' primeremaximc vclim autdebeam, itahcrclc nunquam ponTim: dabo tamcn quantum in me eft opera: nequid Patten icum nomen capiat detrimenti, utquc fuis potius quam acquifitis aliunde titulisglorictur. Atque ut non minus li- bcralitcr quamcandide fecum aiflum putent, qui in diverlam fententiam pra:- cipites fcruntur, adjiciamaliquid inipforumgratiam, quo magis apud vulgus , hominum opinioncm fuam vcnditcnt. Vidi ego inter monumcnta qua'dam E- ^,0".'^'"" '"' tons diligcnter affcrvata, Locationum fquas vocant) formulas Waynflcti nomine infignitas, quaruminfpicicndicopiam mihi fecit ornatifiimus Etonen- ^''"""^'"- '■* fis CoUegii prxfeaus Hcnricus Savillus. Legi apud Lclandum FcvJIuUim Si- ^^"^[f^„M. menorum Epifcopuni, non femel in commcntariis ufurpatum. Hcnricus ScxUis mim.O".Cj'B. Rex ( ut cum Lclando dicam) longe picntior quam imperio fortunatior, ubi hArdiuis Ec- fic eum Priori cxteroque monachorem coetui per litcras commcndaflct, ut ma- cU I'inwu. jori ftudio aut animi follicitudine non poflet amplius, \V^iyi:fietim bis appcllat. Ki%''fi EcdU: Hoc nomen in fronte prxferunt cjufdcm Prioris & conventus ad Rcgcm & ^"".''"* Pontificemrcfcripta: RcgcftumColicgii Etoncnfis fic ilium nuncupat: Cic c- cof/.' ""'" nim habcnt verba. 'Difcrctiffiwus vir & providtifimus WiUiclmtis Way/iflctc. BihJ.Mi^d. Dcnique hoc nomine GuliclmoVyccftero, qui ipfumlibclUiloquodam dc Sz-Col. cramcntis dedicationis donavit codemquc ixculo vixit, Polydoro Vergiiio ^'"h'^^'^S^'^'- hiftorixAnglicanxKbro vigcfimotertio, Mathco Parkcro (feu quifquis ille y'„lj,Vj,/o..5-Mfi- fiiit,, qui vitam Archiepifcoporum Cantuaricnfium nobis delcripfit) Johanni /wJ.. '
Eoxo-
r^. Fita Guliehni iVayuflcti
Foxo cjulclcni Collcgii alumno, NichoIaoHarpsfeldio, fibi dcniquc ipfi, de
■''''*" 'i^"'''' cuius fide liicrilcgii mftar eft dubitarc, hoc (inquamj Wavnfleti nomine
fi.ia.hifl.feil. notus Icmper Siciclcnptusluit. Acccdit hucctiamaliuc non levc incommo-
1 ^. dum i nam quo minus ipl'um Pattenica gcnte oriundum putemus, vel maxime
faciunt diverlarum familiarum notx, clypcorum infignia, in quibus prater
E.fxculibai. quadratas illas albi atriquc arcolas (qus propria luntPattcnorum fymbola)
Waynflctus luprcmam Icuti rcgioncm trium liliorum fioribus diftinxit,id quod
/ccifTcproculdubiovirprudcns nunquam cogitaiTet, fi violatas ob earn rem ma-
pruni imagines vcUcviiTimecrcdidifiet. Nam quid (quifo) opus fuifletan-
tiqucE nobilitatis Ichcmata propter novam aliquam fortunx accedioncm muta-
re, aut abiis intantillaprslertim re diiTerrc voluilTc, qui fplcndoris digni-
tatilque tuy authorcs extiterunt ? Ego contra ut pro me proque Fundatore
xneo quara brcviflime rcfpondeam, poi-ticum illud ulurpare foleo.
- Piidet hac ctfinomina nobis
Stfifiaipotiiip, & rwiifotnijfe refclli.
Tollendus eft cnim e medio ifte difficultatis obex, qui omnem Tiaf^cnus ad ve- ritatem prcedufit aditum. Utque quod in ultimo loco propofitum eft primum amoliamur, illud ego frequenter ul'u venilTc inter Icgendum compcri, quod utquifquenovaaliquadignitate, aut rebus ferundioribus au«ftus eftet, ille fi iacrs militice nomen fuumdediflet, turn adjicere aliquam clypco fuo quafi tcf- I'erani Iblebat, qua facilius a ceteris e^ufdemftirpis agnatis, dignofci potuif- rurkp-ushvlr ^^^- Non opus cft longe repetitiscxemplis. Nam Joannes Staffordius nobi- "ylrchitpc. liiTmiiComitisfilius (utfummum Antiftitem facile agnolcas) infigniisfuistia- Cmc. ram appoluit. quamvisillismajoribusprognatusforet, qui bina tigna, mutuo
,^ . .,. fibiinviccmcontraftuinclinata geftitabant. EtGulielmusCourtneiusut Ar- ^J}:ill[cir.t! '^^'^^^V'^^^^?^^ Icutum gentiliciuni tribus infulis epifco-
palibusiliuftravit. Super qua re ubi ego aliquando Guliclmum Camdenumvi- iiim fut coctcra taceam) totius antiquitatisinterpretum conlultiiTimum inter- rogaffcm, ultro fcntentis mcx patronus effe non recuf^ibat. Quod quum prajter morcm illorum temporum & exempla majorum faftum nonvidctur, tumexoptiniisetiamrationibusprofcilumefTcminimedubitandum. Mea fiqui. «!eni opinio temper fuit, atqueadeo nunc eft, hoc modo profiteri eumvokiifTc uiiruni Principis favorem, cui fcilicet uni regum omnium plurimum debebar. Scnt'crat quippc ille Henricum fcxtum fibi pcrbenignumpatronum, Collegium- qu e ab eo Etonx pofitum matrc m indulgcntiflimam. Quocirca ubi ad ampli- <.;cmfoitunse locum cveilui cfTet, iaitem fi non paribus ofiiciis, gratum ta- nien & mcmorcm ib coniprohavit. Hanc itaque ob caufam liliis fciitum fuum dcpinxit, qua: funt Etoncnfis gymnafii pcrpctua Emblcmata-, illis nimiriim artihusul'us, ut PattenicagentcpariteratqueEtonenfi, natum ieconfirmarct. A parcntibus acccpit huj'isvitx ufuram, a Collegio dec us & dignitatem: ut- ri 1UC pro co ac debuit rcfpondendiim fuit, gcfCt id circo in codcm dypeo ut- yiufque infignia Rhombos cumLiliis.Sed modeftiam fimul & prudentiam vide •, gymnafii inlignia cenl'uit anteponendaiuis. Quse fi vera lunt, turn argumen- rationis inftitutae h^c eft futuraclaufiala. Omnia ifta honoris gcnerifque or-
namenu
EpifcopiWintonicnfis. 55
namenta jure Icmpcr optimo ad Pattenos fpctftaflc, Culiclmum noftrum qui
Pcittenorura infigniis ulus eft, vcl proadmiiri qualuatc lege Cornelia punicii- -f.-^a',V?Cor-
dum, vcl eo nomine donandumfuiUc. V'enio nunc ad ilium noduuiiblvenduni ^'''"'" ^^ ^"1-
qui primo in loco proponebatur. Cui quidem cxplicando non opus eftvel "''
gladio vel bipcnni, ita palamfeprodunt omnia. Illud cnimafTirmarc ibxcen-
tii pocnc excmplis pofTuni, condita picrumque atquc impofita fuilTc pro vulgi
arlMtriohominibuscognomina. Simon Sudburiuspaterno nomine Tibolduscft ^''^'^""'?i''-^..
didui. •- Citcrum ex oppido Sudovolgorum unde prodiir, Sudburias pafTim CdmhdcnuJin
audicbat. Mens acutus nomcn loci apud Belgas Anglicanos Celebris, at in- /w Lriunm.
de nobilifTima Vicecomitum dc Monte acuto familia ('non fine infigni honoris
prcefatione ctiam atquectiama nic nominanda) origincm fimul cum appclla-
tione deduxit. Notiuseft quam ut ncfcire quilquam pofTit, pientilTimi pr£E-
lulis ad verum decus &i immortalitatem nati Guliclmi Wiccami, a loco origi- D.Afjrt'm. In
nis inditum cognomcntum. Infinitus fim fi fingula pericquar. Tclas in rem pre- '>■"'' ^'tccan.i,
Icntemomniexceptione major Thomas Fanlhaus advocctur, is eilquivel la- ,
, , r ■ CA ■ • 1- 1 i- u 1- a. TloniM Fin-
bantcm hanc kntentiam ex nde antiqux cujuldam lyngrapnae qucat lultcntare. ,;.j„^.
Sed ne ulterior fiat agnoniiniscontrovcrfia, lobriniUjicaulam oblignatis tabu- lisdefcndit Juliana C'.hurchftiiia, qux cum fundum alienare, jure agnationis (utafifcruit) ad fe Ipeiflantcm voluifTet, &Icglbus cautumfit, quotics dege- ncre genteve quarftio oboriatur, ei<iuidicit probandionus incumbere, rem univerfamfic deducit. Sci.tnt ^r^ftntcs & fntitri t^uod e^^o Inlia/ht Ckttrchflilta vidua tiHper uxor Rich. ChiirclijtHe defiinlii^ confunrninca O- httrcs, Muj^iflri WUlielmi de Waynflete nupcr Winton, Epifcopi : videlicet, uriica filia O- hxns Ro- bcrti Tattenfratris & hxredis Richardi Patten (ali.ts dicli Barbour) dc Wnyu- flete, patr is prediffi Willielmi dc IVaynJIete Kuper Epifcopi, inpuraviduataic mea E-K^^'firoCol- C-c. Quin tu igitur negabis mihi, quifquis es, hanc quafi fataleni optimis '^-S''* quibufque atque cmincntibus viris families mutationem ejulmodi fuilTc ut in Fundatoremnoftrum non convcniret? Richardus Pattenus hujasnoftri pater cum eo in loco natus eflet, occafioncm novi norainis primus invcxit, ex quo citeri VVaynfleti vocarentur •, fed nccillc llnipliciter Waynfletus diccbatur, led VVaynfleto oriundus. Nam cum multx eflent tarn generofir ftirpis propa- ^^" ''^' "*" gines, nifi una ab alia commode dilccrncretur, ingens profcclo cveniret no- niinumconfufio. Qaamobrcm Fundator iftc noftcr paternarum virtutum a'- muhis & agnominisfuit, & vici titulumdari fibi magis prxoptavit quhm fa- miliae. P. Scipioni ("ut eft apud Livium) a devi(fta Africa cognomen Afri- cano fuit : noftro huicab inftaurata pcrpolitaque Waynflcto, niultomea quN d'Sm fcntentia aptius Waynfleti iTmfuuov accomodatur. Quippc omnisop- pidi fplendor futiegoaccepi) in Icholapublica eft, quamibi loci in altricis- gratiam bcnignifluiius alumnuscrigcndam ruraverar, Hinc nomcn patri rc- pertum, fimulcjue natalibus dcbitum, deincejis nunquam fibi diilimulanduni ftatuit. Hincqucadco latcferpfir, quoi etiam hodic intim.is nonnullorum h- bris graftatur opinio, grandem Fundatoii illatam inj-ariam afT^rcntium, fi quifquam veropotius quam alicno nomine, infignicndumputavcrit. llli inte- rim vel ad ravimrcclamitcnt, mihi ut vidctur iufccpta caul'a pcragcnda fic fuit. Hec igitur vitaeprimordia Guliclmus lortitus, pcftquam iis Uteris quibus ai humanitatero pucritia informari Iblct, imbutus cffet, opportunara Acadcmiam.
ftudiis
s6
Vita Gtdielmi IVainfleti
ChjundeU i«. vit. IV/e.
S. Su!:H eel viigd.
Ang. Polit.
•ftudiis fuis obfequcndo, Oxonium ratus , eo fc contulit. In Collegio ipfo quaercndo, Ibdulitate plulquam ambitiosa (fit venia verbo) ufus fum, Acla diligcnter excufTi, hiftoiias vcreres, rcccntiorcs indagavi, famam confului, nihil dcniquc nontcnuvi, quo fugitivaui ejus rci memoriam ad me retrahe- rem. Raphael Hollinfhedusdum a comrauni hominum opinionc longius dif- rcdit in Mertonenfi Collegio narratipfum prima ftudiorum ftipendia fecifle. Thomas Neliis, NicolausHarpsfeldius, unum c IViccamcfifi LyctC9 contendunt fuifle, quibus praeter confentientcm niultitudinis voccm, adftipulari videtur Thomas ChaKndlcrta, qni eodcm fimul tempore ipfc vixit, & librum de Wicca- wwvitJ, & rebus geftis, fane perclegantem confcripfit. Hue accedit etiam depifta in folio fedentis Wicmn imago, dextnimfiniftrumque latus claudcnti- bus hinc Cantuarise Archiepifcopo Chlchcleio, illinc GiiUelmo IVintonix prdfuky quafique honorem tanto Mccarnati exhibentibus, id quod de alio prseterquam dcGulielmo IVayt/Jictodidam vera affirmArc nemo poteft. Neque enim iliis teraporibus prsetcr Gidiclmum hunc, fedem epifcopalcm quifquam occupabat. Nam quod in extreme loco firmamentum huic opinione effe poteft maximum, nimirum, m nnHsvelduode}ociisiffmiCollegii aut de tills qui aliqna*ido fuertmt ipJiM Collegiifocii & ex caitfis licitis O" honejlis inde reccjferiirt, atitutiM vel duo de Collegio Be at A Afaria virgiriis Winton, inOxonia^vel de hiii qui quondam fue- rumfocii ipjim Cotlegii CT ex cait/ls reccJferHfrt ho/iejirs, ad gubernacula reip. Magdalenenfis, depofcerentur, non poteft elTe non veteris in illis aedibus hof- pitii vitceque anteafts argumentum, Quod.
Gratos bUfida officio uutricis alumms Effe jiihet longumque pia mercede labor em Penfat, cr cmeritis cumulat compendia curls.
Chiundel. in vie. wicc.
Ego certe ab hac fcntentia five plane cognita & perfpefla, five a majoribus quafipermanustradita, propter fummamCollegiicelebritatera & hominum, non libenter recede. Neque ut AtticumLyfiam, quafi Licinia & Mutia lege, TimiusSyracufanumefTevendicat, egoeumcultiHimxSocietatis jure priva- tum, in aliud Collegium redaftum cupio. Quinimb plurimiim ad famam cru- ditionisarbitror,pertinere,quis tandem vel forte oblatus, vel confilio quasfL' tusinftitutionis locus illi configerit ('adeo eftilludverum quod de Henrico Chicheleio ad pietatcm & ftudia literarum rccreanda divinitus nobis concefTo, ibidemque educato, ufurpatur, fxpe docet frnlim de qua fiiit arbore duUfts) quem nofter tamen virtute fua illuftriorem (fifasfitdicere) reddidit quam accepit. Qiiamobiem ex tantse fundationis pullulans radice (verba funt chiunid. In vl- Chaundleri) flrrifcens quafi'virgul.i^ ope & adiutorio Thoma Bcki»gtonii bemfi- tiUtcc. centijfimi dotnirii & Vclle/ifis Ecclejia pr£fu!(S leRiffimi, ferine in cedritm crevit
ma^nam, qnaftque lignum plantatttm ficHS decttrftts aquaritm, uberrimos fru^HS protdit. Nam ut validiorcm ejus cetatera praeteream quse excellentifTimis orna- TofiJeft. Trx mentis decorata in fupremo authoritatis faftigio collocata fulfit : Adolefccntis jHht.^Ciis- cura in bonis Uteris perfequendis prorfus occupata luculentum prxfentis JEvi mortalibus exhibuit fpecimen, quo tanta indoles fubi femel maturuiffet) fo- rct porrcOura. Ingeniumfcelix, vjgil[aniraus, ftudiumpertinax, crebra con-
tentio.
ce'.Ur.
Epifcopi Wmtoniehfts. 5-
cntio, ecquid aliud prsedicare pofTunt quam infignc aliquod & cgregium de- incepsl'ecuturum ? Invifta corporis vis qusnon aliunde magis quam per labo- rcscrevic, ingensingcnii aviditasqux cxplcrinon potuit, trcijiiens concerta- •tio quaenunquam nifi viftoremdimiiit, Ipem certe nunquxm mentiuntur hu- •jufmodi praelagia. Docirinajcd-jimfronrovct infit,mi — RccUque cu'.tm fcciora ^ „,. robormu-^ inquitpoeta, Quatnobrem ad eas quas natursebencficio dotes ac- odf *' cepcrat, foelix pro iilius temporis infortunio, accclTit inllitutio. Nam hu- nianitatis&eloquentiaequidcm ftudia itaardenti animo cxcoluit, ut in illis longe I'upra vulgi confuetudinem exccllere,pcculiar€m illi laudem adlcribcreni, fi Johannes frater iilius in hujusquoqueparticipationcninonelTctadmittcndus, BiiUusiniiki. Cujus cum prxclaras aliquotab iplb habitoE orationes rcccnlbntur, faciunt pro- fmptc-.Sfti!. pcmodum ut exiftimem, gentis potius fingularem iilius, & non unius hominis fuiflc pracrogativam. Jam in philofophia quantum open induftrixque poiuc- lit, quantoque iliam araore complcxus eft, exiniu quadam iilius in profcflbri- busalcndismercede propofitafatisdcdaratur. Nequc tamencum humanio ribusftadiis, aut cum philofophia ita conluctudincm habuit, quafi cum illis artatcmomnemtradufturusforet, quemadmodum (^uteft in tabulis) procos j);„f^,^ Pcndopes faditafic Icgimus, qui ubi ad dominam sftettarcnt viam cjulquc po- tiundaei'peexcluderentur, coeperunt pedi(Ic(iuas & ancillas ejus perditennia- rc. Eorum quippe famiiiaritare tantilper uluscft, donee ingenium probj: jam fubaftum cceleili prudentiae vacare liberius potuilTet. Cuiiileftudio dum totumquod liipererat vitJefuEEconfecrarcdeftinaflct, ratus nimirum id quod eft, nulla in re alia fe^gratiorcm Deo opcram, aut humano gcncriutiiiorem locarc potuifTc, ad SchoU Wiccamlca prxfc^mam, turn forte propter T/;iW»d; »r,;;£^, ^j,^ ^/tr/m difcefTum vucuam, poftulatur. Ad hoc munus I'ubcundum quumju- r^w. i'^r^n-; diciumgravilTimorumdeic viroriimnon plurimi faccrc nonpotuifTet, utpote Hnr^sftcl-i. qui Tiifi moribus atque eruditione fpcftiitum iatis admittunt ncmincm : turn nulla alia re magis impuU'um reor, quiim promptl atque expofit.i bene mcren- divoluntatc. Pra-gefticbat fcilicct iilius animus, utcunque tenui fortalTis in re, luculcntum aliquod mpgninccntise lute documentumhominibus oilendcrc, ijuumque facultatcs non adinodum I'uppctcrcnt, iLbridio fibi diligcntiam & la • borcm compararc, quihus prodeflTe quaniplurimis pofTct. Certe extrema li- tica bene facere baud nihil eft-, & fi rcfte interpretari volumus, haudqua- Term.kEt* quam video, quare ultima benoficcntia; pars fit tencriores pucrorum animos »"('■'• bonis prsceptis informarc, incuntis atatis inlcitiam llnili prudentia rcgere & conftituerc, fcrocientcs a liccntiadeterrcrc, dilciplini fcvcritatc diltipulo- Tum mores adftringcrc, talemquc crga pupillo; affeeftum inducrepcrinde acfi parentiim vicilnis ipfc dcfungerctur, denique ita lb gererc quafi ipic vitia nee habcat nee fcrrcpoffjt. Hcmicm BciifurtiM, (qui=i nclcit ?) in Hemico pri/j- apf cdoccndo, quot illc fimul quafi per compendium informavit. Rogcrtu j^Jchamm dum Lliz.nbctham fercnifTimam Reginam ad eas artcs adduxi(ret,qua- nim vit.T parui"us& pofTefTiocft, univeriam prope Angliam fingulari bcnefi- ciocomplexus mihi vidctur. Cctcrum illc, ubi perannos duodccim , hanc doccndipiov'.nciam fie adminiftralTet, ut nequc bonus aut eruditusquifquam ejus opcram aut fidcm improbaret, ab Henrico [cxto rcge longe pientilTimo, ad fcholae ttomnjis moderationcm atccrfitus cfl. Utque nova lurgcntis Col-
1 Icsii
58 ^f'^ Gnlidmi Waynfliti
Farier : in viti Icgii fundamcnta fccliciohbus aufpiciis poncrcntur 3 5. difcipulos Wiccamicos, Stjfford. e? fociofque ciufclcm CoUcgii quinque fimul adfcivit. Ita cum rccenti pucrorum ^Mnk in examine in hoc alucariumtraduftus, locurci vcrius mutavitquam vitx inftitu- vlt] lyir. ' turn. Nam qui tranfafto quafi duodecim annorum curriculo, multam jam fa- jE.^^/y/.O//. lutcm operofo docendirauncridicercdcbuifict, non tam ftudiorum ul'um & is'fru. conluctudinem intermitti fcnfit quam augeri. Hie itaque rurlus oeconomia
fcholx inftituenda, optimis confeftim excmplis pucritia imbuenda, doccndi dedoccndiquegeminatumonus perfcrendum, condendce leges magis ut pueri qua: honefta funt fiicere incendantur. quam ubi non fecerint puniantur •, dan- da cum priniis opera, ut ampliffimcE rcccntis gymnafii dignitati, parentum votis, juvenum indoli, patriae defiderio, conccptJcquc de tam illuftri prscep- torc apinioni, cumulate fatiffiat. Id vcro illc (eximius Icilicct ac 'pcrfeftus magiiler, cujuique domus cunftae Anglix quafi ludus quidam patuit, atquc xic.ffarfsfehi docendi officina) quam fedulo prseftitit, copiofa quidcm pro illius fsculi fato fecl.i'f.hiS. eruditorum hominum fegcs abcofata & culta, ex utriufquc Collegii agro,. ^"'^' magno cumChriftiani nominis Reipub.que bono pullulantium, aperte tefta-
tur. Summa interim & prima regcndi CoUcgii authoritas penes Johamem . , . Stamheriiimivd.ntm {wtknh'M EaUm) Carmelitanumfuit, cui ante alios om- ^,^'^'""'-''^'''^'' nes propter vitcE inculpate literarumque cclebritatem rex fie indulferat, ut primum ad Etonm gubernacula admotum, dcindc a conicicntias coUoquiis faft- um, poftea ad Nordovkenfu Ecclefi.-E prsfulatum promovendum curaverit. ZtUnd.Ccm- Sed illc ubi propter OV/f/wj Po/; Sudovolgarimi ^\xck^ hominis (ut Lelandi mfM.inC)g.. verboutar) invidiofifTimi potentiam, iude efTctdeturbatus-, provincis 5rf«- '^':''"Ach Co!! .?ow#pedodonatuscft. Veriimdchoc, fuoloco uberior pro re nata, da- IfarfOK. Wff.'bitur diccndi occafio. Stamberio fuccelTit HcnricM Seaverns CoUtgii Merta- feff.25." ?;f////; Cuftos, huic C/<//f/»i«i nofter, qui propter egregiam& fruauofamopc- ram in pube inftituenda collocatam, i'ummus Collegii moderator aRegeeft defignatus. Ab eo confeftim tempore, maximis dignitatis, fortunsquc prae- fidiib ficabundarecacpitut paratiorem certcabiis rebus dicercs ncminem, in ./¥yiexs S)l-yi.- q'.iibus filicitas fita ell;. Henricm quippe Princeps otii & lolitudinis cupien^ us -.s^ Hill. tinTmiu;, totius imperii curam aliis demandabat: Ipie interim ubi a negotiis feriari per tempus licebat, totumi'e ftudiis pietatis confecrabat: na£tulque /»«■# ^■'i'' tamfidclcm, atque luismoribusobfcquenteni /^cWfw, ad facra primum, dc- rtm: C5 Con- .^^^ -^^ confilium adhibuit. O quam rara eft hxc felicitas, & vero tua ( Her.^ Vint. li'tr.t.. ^.^^ ^ ^^^ j^^^^^ j.^,.^ ^^ unquam majorum cuiquam acciderit, ut unum habercs viram cui omnia confilia tutu pofTes concredere, nequede illius minus quam de tua fide ccrtuseflc. Alebanturca tempeftatc magna animorum contentio- ne inter principes nobilitatis, partium ftudia, Hitrnfrcdiim Gloceflrice ducem £i Ednnmdum Polnm Sitdovolgarnm CMarchioticm : Inimicitiarum caput hoc fu- it ; Muncrlbus a 6"^//.; capt'us, itacum principeegerat 5«^ow/f;«, ut permur- tationis nomine Gdlo rcftituendam Andcgaviav. impetraret. Glotcflrevjis Lelmi-.inCom- baud arquoanimb ferens, malisproditorisartibus fraternifilii fams, Reipub: mentinCyx. que bonapcffimeconfultum, huic inccptoiblusobftitit, & quod virum fortern LM!. mil. decebat, honorem patriae faluti luff prxfcrendum judicavit. Hsbc prima in- JJiS' grucntium malorumiemina faerunt, haec prima Imperii Henriciani caUmitasx
quae, poftquam adolcuifTcnt, ingcntera Reipub. Anglkani cladem peperc-.
runt.
Epilcopi Whitonknfiu ^-q
runt. Nam Gallia qus jure fane optimo in Anglorum poteftate diu tuit, quafi poftliminio rcverla liberratem fibi alTeiuit: .Sfudcbat icbui novis Hiberma: Anr.nks ^irt. cum ^cofotumultuatumeil, verius quani pugnatum. Domi impurus illeO- ^«^funcfto civium languine patriam fedavit : Rtchardm Ebctact du\^ omnis mora; impatiens Regiam dignitatem per civiles turorcb prarcptuni tuit : Hinc magna bellorum tcmpcftatcs commotx, mults:pr.Thandi vico, nobilitati nni- -^tKiies ^i-^;, tuiscsdibus>^«^/», advcrfisaquilisquariduodecicsdunicatum, nonaginta plus ■^"'■i^es ^,'j^. minus hominum millia cecidcrunt, o^osinti familise principalis dcliderati ':?''"'••'•'■'* 7-
//(•«, ^uantumpotmt terra, feU^ique farari. Zucmm.i^U
HoCy quern civilts hanferHut fangmne dextra i" IhrC,
Inhocfsculum varium, leditionibusatrox, domefticisinfidiisinfame, cicbris fliftuationibusobnoxium, ubi eoufqueperiditatacft Rcipub. lalus ut qiiara majores florentifTimam rcliquiflent, fatagerent hujus avi mortales plane nullam habere, quum incidi(rctG"/<//V/«>«<nofter, turn quo illeconfilio, qua fide &in- noccntia valuctit, inter reciprocos fortunjae arftus tamdiu ja(flatus,l'atis dcmira- rinonqueo. Sub idem tempus e vita cxcefTit Henricm Bcuforti-m, £pifcopm Tolyi.yi\ IVimo/tienfis, Cardinalium omnium facile ditiffimus, cujus prudcntia atquc opibus ita //fwncw juvari potuiffct, utdcpulfoquantivis periculi impcndcn- tJs metu, fumma animi tranquillitate frueretur. Quamquani cam gravcm ja- £turam, quam Henricm Rc\ in ejus morte fccerat, iarcirc polTe vil'us eft Gh- litlmiu Wayiifictm qui illi in cpifcopatu fuccefTit, uti I'cribit Pelydorm. Et ge- ^IH- yif- rebatille quidem Reipub. quamdiu vixit optinie, Sed ubi divitiis cumulandis imraodicus fuit, excellentemrcrumabillogeftarum mcmoriamvitiavit. Cse- terum Henrico c vivis fublato, iurrogatus eft CnlielmHs Waynfletm, in!lgnis ^»fff>cli^ doftrina &pietatevir, (^inquitAfatthcMParkertUj) quem iV/cW.j/«quintus ^'"'^''"''■'^ dumpronmiia illorum tcmporum licentii, per provifionem (ut loquuntur) '"^*^"'' EpifcopospafTim conftituit, Ecclcfix Ws>ito»ieti/i pxxfcccrdt. Saneca demum magna voluptas eft, sequalem ac parem meritis gratiam apud cos, qui dignita- tc emincnt,invcnire : ncque fraudi propterea efle dcbuitG'w//f/wo, (1 Nicholai quinti pontificis optimi heneficio ad hunc honorem eveftus fuiffct, utpote cujus cafan«aimoniafui(rc pcrhibcturwt nulli unquam magiftratum precio vcndiclc- ^''^'"''^'^- -f- rit, quifingulosf/owmltbrosduccntisaureis, latmis vcrfibus reddcndos cu- ^p1u"^^^^'^o ravcrit, quidoaoscoiuit, &pra;miisad ftudia litcrarum invitavit, ut facile rerottuiinpx- primumvel folum honoris locum occuparent , dc quo nullo unquam fccculo /•"• •*'"''*• -^-i- magis compertum eft illud. '^^^•i*'' BarUni,
Sint Mecanates nondeerHttt Flacce Maroncs.
Dcriiquc cui renunciatum quum cftet, quofdam cfTc Romaf qui bonos verfus fa- f^ermol. Sir. i» ccrent, negavit bonos efTc, curcnimadmc finqiiit) non vcniunt, qui poe- '"/''•'''' ■^'''^•^' tis etiam malis patco. Ab illo (inquam) laudatiffimo Pontifice ad iummam authoritatem pcrduAum cflc, non video quare c uiquam vitio vcrti dcbcat. At cnim cffracnatx huic in epifcopatibus difponendis liccntis afilnfum non prs
I 2 buiffc.
5o Vita Gultelmi Wayiifteti
huiflc, nonfiroulatx (inquiurvt) inRegem obfervantix argumentum fuifler. Nam quid fibi volunt ram ablolutse rcrum alienarum largitioncs ? tantumne cuiquam hominum ut liccret impunemearum facultatum domino efle, & pro arbitriofuohoscrearc, illosad prifulatuumdignitates transfcrre pofle, con- 2<. Edmi.pri. ccdi ? Prsvidcrant hoc malum non procul abfuturum illuftriflTimi Regcsnoftri, i^.Edoird.ter- qui quum intclligerent nihil cfle tarn lanftum in civitatc, quod non corrumpat ^ii audacia " ravilTimis lan£^ionibus nos ab hujufmodi malcficiis dcterruerunt,
qux aperte vetant ne quifqnam per provifionem (ut loquuntur) Pontificiam cujufquam dignitatis arabitaefentiatbencficium. Verumtotohujus Archicpif- Tirk^r.i'-^it-' copi tempore, Papa finquit Parkcrm) provifione adhuc epifcopos ftatuit, ^o.sttff'ord. inter hosinfignem doftrina & pietate virum WilUelmum Waynjkt. Sed non gravabuntur RevercndilBmi Park^nmmzs fut fpero) fi ego pro illo veritatis ftudio impulfus, cujus ipfe amorc fi nunc vivcret, in fcipl'um cxcitaretur, in mediumquidamproferrc nondubitaverim, inquibas incorrupta fide digno- rum exemplarium authoritas, (quibus ego ut debeo plurimum tribuere foleo^ abilliusopinionccoegitmedilTcntire. llludautcmeft huiufmodi : GulielmHm IS^'^hviu noftrum tametfiproillius I'aeculiconfuetudine, & virorum illuftrium autho- ^^i^ctni. yit;j{e ofmderetalibusprivilegiis potuiflet, ut omnino fortaffis ab illis non ab- ftinuerit, ita melioribus rationibus ad I'u^r dignitatis faftigium pervenifle, nam & Ww?"'" Regis candidatusfuit, Sicommunibus Cleri Wintomen/is (uf^mgihy faftuseftEpircopus. Idquaretamconftanter affirmem, nunc fubjiciam. Su- "•remum jam diem clauferat HefsrictaBeufortiw Ep'ikopus Wintomen/is., anno lalutis inftaurats, i +47. Aprilifque (quod fatis conftat J undecimo : ibi fffM Ksf;itjd {^ex tametfi quod Hoirkm primus ab Anlelmi obitu fecifle narrator, itidem rior.ivmi. /^f,;-^/c«.Hcxtus faccre potuiflet, plenum quinquennium expeftare ut cjufmo- yf^efiis PoT!- (Ji tandem epilcopumconftitueret efui velatjms faffihus virtntum Antecejforet ..j.AvglJib.x. r^g; ^gy,rfpi(cretur vd enwlaretiir frotiriM : rcjcflo tamen hujufmodi fuco, muf- Mi^msbu" ^^ j^j^j'^ gxplorat-i ir^;'w^cf2 prarftantia, continuo&: eodemdiequo nunci- r»j.r//j-. ^^ accepiffet, Ecdefiae \V intonienfi veniam alterum Epifcopumcligendi con.-
cedit fimulque obnixe rogat (quamvis fua luce confpicui prccariis teftimoniis S)mmich.li. non iuvantur j maximam in comitiis fuis Gultelmi Waynfleti xd^noncva habe-
JO
m tcrri. Ex. ' gpiftolx forma fic fe habet.
LET-
Ep'tfcofi Wmtonienjis. 6 1
LETTERS
Sent by the King, to chufe William Waynflete Provoft of Our Lady
Colledge of Eton, Biflioppe of WINCHESTER.
Tlluftr ant) l)ocll=beloljfD in dPoti, w gree te rou twclL. ^Letting you totcte tljat it iisfcome to out hnoiwleDge) to outgreate ^amne$, ne toe ate oJoDDts' iMil> ^otot^at OUtlate Cardinall Ot England OnD 25l(^0ppe Of Wim=^
cl)cttf r isi pad out of t\\\^ uncrttaineH life, SUnD ijotobe it t^at xzz ougi)t not to p:ocaDc unto tl)e flection of a netu pailo? anO faUetfo? tl)e Cl)irc^ of QCJinct)eIler afotefaiDe luitljout out li^ cence fttft 6af •" ft)at pattr, ret nacl;f lest tx)e as( tocll fot tl)e gteate loueanD aSection tl)at txie beate untotbe faiD Ctntcl), aiS to.zotl)etgteat caure0 mobing u0, toollingtn no boife t^e faiD Cbitcb to QanDenybDlHlebiDiiate; licence vou top^ocfebe unto i\)t elf tticn of a ncboe ^aftor tbete. 3llnb p^ay jhju bartelv tl;at in all tbe l)aft tt)at vougoobly mar^ m booU fo coe. I^abing br one affentour rigljt tniftte 61 borl^belobrb Clatfec anb Councelloui; Rafter Qdilliam QZHaynflete, ^^oboKof our Collcbge I'ioyal of out Uabr of Cton at tbe rebetcncc of u0 anD contemplatton of tbis out Ujjiting, on rout faib demon to beJSuC^oppe of your faibe €t)ircb before all otb^r efpecially recommenbeb, boljom a;^ you linobo boell, bote babe in tbe uiol^ tenbet fabout of out goob grace. UCibftinyou (ball not only p?obibc yoiit faib Cl)ttcl) of rigbt a notable ClatUe anb a fubftantial perfon to ^JJobbisi plefir, an^ to tbe booiOjIpp ^ toele of tbe fame a0 boe ttuft, but alfo boe imro us ngbt finaulat plefir , anb caufe uS to babe botb you auD' tbe faib Cbircbin tbe iKo^cfpectal fabout of out gmb gtace iti timrtocomc. dSebrnunber ourfignet at ourCaltle of ^irnb- foitet^ett. baieof3iptitl,
Cretcrum Ecdcfia Wintonicnfis tantlpatrisorbitatcpcrculfajiaud diuncgo- tiunadiffcrcndumrata, litcrasad Rcgcmftatimablcgavit \ quibus ipfum d;-
6 2 . Vita GuMm't Waynfieti
Elf Archiv,
fvinEccI,
per Henrici Cardinalii mortc ccrtiorcm fecit (tam fubitae fcftinationis pariim utvidcturconfcia) poteftaremfibinovipraElulisiiirrogandi dandam hifce ver- bis hurnillimedeprecata.
LITERA
MifFa Domino Regi pro licentia obtinen-
ad ad Epifcopum eligendum.
Excellent ijfinto iKChriJloprtficip, & Chrijiiamjfimo Regi mflro DomimHen" ricOf Dei grat^ Regi AngUa & Framidt et domino Hibernid, vos vejhi humiles & devsti orator a contivni. Trior Ecclefidi veftra Cathedrals^ Witt' ten., & ejufdem loci Captnlumfalutem in eo cui otnnes RegesfamuloMHr, & fer ijttemprincipes proxime dominantHrj Veflraregix Majeftati cum ea qua decet reverent ia, tenoreprafentiumintimamMy quod recoUnda memorix Domintu Heu- ricM BeufordultimM Epifcopm ncfter^ die Afartis^ undecimo u4priliijam inftantU advitafuaterminum {quod dolentes refer imiii) pervenit (jveruntamen fwliciter ut fperamm '^^ ne igitur fedes Epifcopalis antediHa., diutino paflorumfotatio defti- tuta, [nx vacationis detrimenta deploret, aut \acluram infpiritualihusfeu tempera- hbiispatiatury adveftracelfitudinu Regid prafentiamunanimi nojlro confenfu CT Mjfenfu, nosfratresKohertumPuntonSuhprieremf <«: Richardum Marlebergh Hordarium, eonfratres & commonachos nojiros mittimm per prafentei dictd -veJirA excellentia humilius^ quo pajfumm, fupplicantes, quatennSy ut ad liberamfuturi Epifcopi cr pafloris Ecclepa vefird mcmorata eleElionem procedere valeamtu, li- centiamgratiofe concedere dignetur veflrii regalis gratia magmtudo :, quam adfui laudem & honor em, ad inimicorum collafitbiuganda, at que ad populi fui merit or i- timregimen foelicijftmeregat c'^ gubcrnet dementia S ah at or i^ per tcmpora duratu- r/i. Datum fubftgiUo nojirosommuni in domo mjira Capitttlari 1 2. die diiii menjis jlprilis. Anno Domini I /^iSr-j.
Rex ubi votumEcdefiae intellexiflet, baud diii curKflatus (illorum quippe precibusad id incitatus quod ultro fponte iuafaiTluruseflet) peramanter ia gjratiam Fundatoris noftri fie refcripfit.
A L E T-
Epifcopi IVmtonietiJts.
LETTER
Sent by the King to proceed to Election tlie Satiirdn) following.
TEudr ant) tMcUbcIobet in <^oD toe grcetc rou toel, anD Doubt not but tbat you bee pe t»eU in remcmbjance,l)OU> toe bpon Unotjjlctigc tl)at ixinu babe of tbe bcccaCc of out Uncle, late your paltcur anD gobernour, borote unto you our mott fpeciall letters foj tbe rccommenbation of our rigbt iruttie anb Uiel belobeb Clarke !^a(te( William USHaynOete pzoboftof our Collebge lioyall of our )Lal)yof €ton,inyoi'x nect election to bcc mabe fo? your 25iajoppe, JDefiring you fut= tbermoie m our faiD letters \\\ afmocb as boe booulb not tbe Ca= tbeb^ali Cbircb of ^Uncbelter Ojoulb any bobile ftanb biDuatr, t^at you booulb p:oca:De to election inallgobly baft) anb fo?af= mucb as U)c Defire \\\ tbe moft effectuous boifc tbat boa can^tbat ye C^all p^tocnebe to your faibe election on ^atiirbay nejtt coin== mmg, fo? bibers rigbt gteat caufes efpecially iiiobmg uS? boe pzay you to bifpofe you tbereunto, not abibiag bppon any letters unber our great Ceale. f o? boe i)abe m fucb boif c oJbeineb tbat yre C^allnotnaBbe tbeni at tbat time, but babe tbem ingoobly bad! after, bearing bate befoie, 2fnb aS toucbing a iBocto? nccella= ne in your laib elertion ircc babe ajriten to iJi^ailer S»tepbcii "UCJiltontoaiMyou. GUbercfoie boe beflre anb pjey you \\\ asl barty boife as toe can tbat all ercufations laibe a part, yon p2ci= cflEbr to your fcibe election on §>aturbav, baumj recommenbcB in mod fpeciall toifeour feybe ClerUe itll^after aciiilliam 5i2aayn= flctebetozeallotljer. 3liib furtbermo?e tbat ya gibe full feitb anb crcDence unto tbe bearer of tbfESin tbat be tbailfev unto you m our bcbalf e, anb tbat w fail not bcreof as ya: Defire \x^ to be encluicDtolbctountoyoutbe fabour of ourgoobg^ace in time to come, ^eHcnunberoucCignft atonrCaftleof 5lQJinDfoje tbe jctu, Dayof3ipnlIv
Cogniia
<^4 " FitaGulielmi Waynfleti
Cognita principis voluntatc, frequentcs ad eleftioncm ftatodic conveniunr, prompt! alacrefque & pro interpofit.i Regis authoritate, ChUelrnum lalutai^t cpifcopum, quod ut ratum fixumquc habeatur his Uteris dcpofcunt ferio.
LI TER A
sx^uLrrint. Procuratoria milTa Regi Henrico Sexto ad confirmandam Eled:ionem fadam
deGuLiELMo Waynflete Epifcopo WINTONIENSE.
EXctllentiffimo & Chriflianifftmo in drifio Principi & domino nojlro Hen. ricoj dei gratia illuflriffimo Regi Anglitt, c^ Francix , ac domino Hiber- nite, veftri hnmiUimi & in Chrifio denotijjimi oratores Willielmus Aulton Ecclejia vejira Cathedralis Wintan. Trior indignus-, ac ejufdem £ccieji£ veflr-t cafituliint, orationmnfujfragia, c^ in eo profperart per tjtiem Reges regnant C- Principe s dominantur. Shblimitati veJIra regia prefentibus Uteris htimilitir in- timannti, cjHodvacantevHper EcclefiaprAlibataper mortem naturalem Celebris C^ recoleridiC memoriA domini Henrici miferatiane divina titulo Sancii Enfebii facro- fanCl-e Remane 8ccle[i£ presbyteri Cardinalis yinglia-, diiidtjue Ecclcfia vefim ul- timi& immediati (cuidetis parcat) \N inton. tpifcopiy ac obtenta ex vefira re- gia dementia, alium nobis & Ecclefia veftra in Epifcopum & paftorem licentia e- Ugcndi : Nos venerabilis & in/ignis prudentia virum magifirnm Willielmura Waynflete facrofaniia Theologiie Bachalaurem, ferenitatis njeflra conftliarinm, virum utie]ne providum, Cr in agibilibus difcretiim deo devotam in fpiritualibtis (fr temporalibus plnrimam circitm/pcclum, ac nobis Cr Ecclefta vefira ncccjfariiim, vc- hif^ue & regnU veftris (jtit firmiter credimus^ tttilcm Cr jidelem, mianimiter (^ eoncerditer fpiritus fanCi^i ( m [per nmus') gratia injpirati, inipfius Sccle/ia vefirxt Cr noflrnm epifcopum confenfu noflro ttnanimi hullo penitits recUmante elegimm, cfr . paflorem. Rcquijitocjue pluries poftmodiem ipfus elecii magiftri in hac parte confen- • ff*^ ipjocjue fiepiks lachrymabilitir re clamant e, tandem prxfatus elect hs pofl delibera-
tionem dnttinam, diUe elecHoni defe fatl£funm confenfitm adhibuit pariter et affen- fhm. Ad im^Lorandiim igitur humUiter vefirum conjenfum Regiitm elecii sni, (^ ■ eleH^o hn']ufmodi gratiose per vos concedendum, Fratrcs Robcrtum Puryton Stib- p?-;o>-f»» c^ Richardum iAAx\thtr^hordarinm, commonachos, & confratres diila •veflrA Ecclefix Winton. con]unllim (^ divifim, confenfu nofire Hnanimi dejlina- tnHs-j vejira Regid celfiudinifupplicantes humilitir & devote-, t^uatenHS Ai.Qo cleElo
0"
Epifcopi lVmtonie)ifis. 6^
(^ EUclionl huytfmodi fancle rite^ & flemn'tcr ctlehr^tta vejlrum Regium confcit- fum favorahilitir im^crttre dignetur vefitit Re^ia Clcmenria Mitjcjh' is ; qium in profperitate conrinuuy ad EccleJi/efiiafafiHa-y cr rc^narum vrjirorum rntiffimum regimen, (j-mnnimen, diHtijfims: foelicirare dlgnetw filiu!: vtrginisgloricfe. In quornm omnium fidcm ©" teflimonium fgillum nojhunt contnmne prejemihiis appofiii- mm. Datum in domo nofira Capitxlari, qno.7d can/i^nationcfM prtfentiamy fab fgille noflro communi decimofeptimo dit men/is yiprilis. Anno, 1447.
Satis jam conOare arbitror cuiquam, raodo pertinaciter incrcdulus non fuc- rit, quemadmodum legitimo fuffragioriim jure, &nonimperiofis (utvocant) Duir.iebenef. diplomatis (quibus facerdotum bcncficiaconfcrri aliisfolcnt, in diem mor- lib.^.ap.i. tis eorum qui ipfis fruuntur) ad Pontificiam dignitatem afpiraverit. Ccetc- riim ut inrelatis luculcnta verbis etiamutarminimencccfldriis, illud quoquc auftarii vice fubjungcndum curavi, quod in publicis Ecclcfiae Wintonicnfis ^xAnb.vt'mK tabulis dcfcriptum rcperi. Nam peraftis comitiis, litcias confcilim Romam ablegant, ipfumPontificcmunivcrferei, itautigcftacft, certiorcmfaciunc, &quia virum dignum qui fccundus a Cardinalc numcrcfur crcavcrint, Papam dcindedemifTiflrime obfecrant, ut author forct.
SAncHjfinto ac beAtijfimo in Chrijio patri, ac 'Domino, Domine Nicholao divi- nu providentiafacrofanlta Romans ac tmiverfalis Ecckfid fummo Pontiflci, Pra- ter Williclmus Aulton Prior Ecclefu CaihcdralisJarMi Suithini Winton. & e- in[dem Ecclejite capitulum Cfr convent us Ordinis SancJi BcnedicJi, [id hitmiles ac de- vtti orateres, tbedienti^m & omnimodoi rcverentioi <^fub]e[lfoncs ad dez!0tijfima pedtm ofcula hatorum. Sacris Canonibus &c. & interjeclis nonnullis. Sta- lim, fitbito, &repentefpiritusf.tncH gratia (ut fortiter crcdimtis) imfpirante, ^'Pmii^fT- nnlloque nofirum ptnitus dijcrepante vota nojira direximus in vcncrabilcm virum ''" magiflrHm Willielmum Wainfletcy^cr^ Theologia Bacchalaurettm ferenijfimi in Chrijfo principisHenrici dtigrati^ Regis tyfnglite & francia, Cenfdiarium, ac Preptfuum Collegii Regalis beats Marit de Etona {virum titit^ite providum ac difcretum, literantmfcientiu, vita, C^ moribusmeritocommendanditm, in ordi- ne Jacerdctali (^ atate legitime conflitutiim liberum ac legitimnm,nec non de legit- imo matrimonioprocreatum, in fpiritaalibuj O" temporalibus plnrimiim circumfptil- um, aliis virtutihus inji^nitum valcntem c}- fcientcm]nra ditli Ecclefx nofira dc- fendere 0" tueri) O" tumejuaft iwavocc Cr Hnofpiritnnoflrnm C- Ecclefie nefirs epifcopum elegimus d" pafiorem. Eaproptcr beatijftme pater, fancfitati vcdrt. tarn devote tjn.lm humiliter veto unayiimifupplicantus, quatenus cleclionem eandc7H ficfmili, folcnnitcr, concorditer & canenice celebratam dignetiir vcflra fvitii' tus confirmare, ac tidem eleEio Magifiro munus confecrationis favorabiliter imper- tire •, lit deo aitthore nobis & diiJte Ecclefnt velut pafler idoncus pnteffe valeat itti- liter cf" prodejfe ; ncftjue & alii ipfiits fnbditi oi itliits regimen pojfimhs cum deo falubriter militare. In quarum omnium &c. Datum in domo nojfra Ca- pitulari &c.
Qeteriim Pontifcx ubi rem omncm per nuncios intellcxifTct fimul ftudio principcm optimum demcrcndi, qui Amcdeum Allobrogum duccm huic Ni- FilKinu.\ cholaodiuadvcrfantcm dcpofitar/muitatcconciliafTct, fimul quia quod fatft- um eft infciftum rcddi nonpotcft, PC quidvis impune fibi liccrc non putaret dum proarbitratufuocuniladifpCBfarc acdiftribucre Iblcat, in hsc verba
K refcribit.
66 Vita Gulielmi Waynfleti
Ex ^rck.Domi- rcfcribit. Nos decernentes per prafata Scdis ^rovidentiam utiUm cr idonc/tm ^■'J^-^'"'''" prafidere perfonamprovijio>ic,&c. J'exto Jd,Maij. TontificatHameprimo : Sed ^'^' "* quid libi vult (inquis) hoc provifwnis vcrbum? Nonne co potcftatcm fibi vcndic;itpra;tcrmeratn confecrationcm fcilicet aliquid indulgcndi ? Ergone c^oucs providentift ant provifwnis '\'n\<:iks.c^ mcntio^ tantam largiendi licen- ^^''^' tiam comminifci opus eft? Sane Uitliclmum y^«//ow/»» eadem voce ufumfuilTe, qui nccaufus necpotuit tarn immenfam fibi authoritatemunquamarrogare, non iemcl obiervavi ; Egoinquit (nam obfignatis tabuli? agendum eft) Wil- iiilnntm Waynflcte in epilcopum & paftorem hujus Ecdefii cligo, (parum for- tafTis illud eft) ac huic Ecdefise provideo de eodem. Neque id alio fuifTe con- filio fiiflum videtur, nifi utauthoritatcm quamjure I'uo epifcopi obtinebant maximam, perindc ac fi a iede Romiwa primum cffluxiflet, illi acccptam den- uo referrent. Quippe ex quo rerum Ecdcfiafticarum lumma poteftas penes Archiprefules C^«f/wnV»/f J in Anglia fuit, eos nimirum ut fuos legates no- C^Tfar'-'ir^ minabant ^otmw Pontifices-, eo nimirum confilio, ut qusecunque in ac'mini- "^ * ftrationc lua alii gefTiflent, univcrfalcm illam authoritatem illis femper ac- ccptam ferrent. Sed ut e divcrticulo in viam iterum redeamus .- Fundator ubi per fuffragia cleri renunciatus eftct Epifcopiis, regiaque voluntate confirma- . , j_ tus, dein coram iUuftri Archicpifcopo /'o/w«w Stajfordio in x^ihws Lumebi- r/iiK. riri^rin '^^-^w^ Sacramento fidem obligaffct, decimoquinto Kalendas Julias, jubente w. //«r;. Df- eodcm Archiepifcopo, fpiritualitatis (utioquuntur) jura liberant^ & onus n-A.ExArcbiu. adminiftranda? totelaedeponunt /J;VW^w £/>j!/copf« ^'^f»/7/, ThomM Johan- Dnmm. ^™" ;7fy^;<f Z/^w^f/Wwutriufque juris confultiffimi Bacchalaurei. Tcrtio deinde Kalendas Augufti, facriscxremoiiiisdc more inauguratus, fauftis omnium acclamationibus Epifcopus Wintonienfiseft falutatus. Et pcrafta fie eft (ut £x<4r;KEM«. vidctis) totius dramatis fibula. Fueretamen (utegoaliquando accepi)qui narraciunculam ( haud pol illepidam) acommuni tamen judicio valde diffe- rentem, nobis occogitarunt, quam ego in ipforum gratiam nunc fubjiciam. Ferunt accitum ab Henrico lexto Gulielm;im, tunc forte ubi collegii Etonenfis prxfecfluram gcrebat, atque iftis verbis compeUatum Magifter (inquit^ GHlkl»ie(Cici'xpc &perfamiIiariterprincepsfolebatipiiim alloqui) fi benefi- cium aliquod eX bcnignitatc mca obtinucris, potin'es ipfum rctinerc ? an- nucnti Gidielmo lepolTe & quando itajuberetrex, fat^urum fedulo, proin re- fcrtpnnccps, volo jubeoque tc clTe Wintonienfis Ecdefise pr:rfulcm. Re- ceniere in hoc loco nccefTenon habeo, quos ille fumptus & quam grandes fa- ciehat, dum univerfam Archiepifcopi familiam lautifiimis epulis excipiebat, !n Alh.F/,'!,iji. Cappam (uti vocant) profeffion.ihm Archiepifcopo donabat, remunerationis c.tfpi fic diiii beacvoientiasque ergo centum libras eidem dabat, tapetafua & veftesfoluta ^loi toium ho- pecunia redimebat, magnam quinctiam pecuniae vim inter famulos diftribue- lindwol de '^''•^' ^ '•'^ '■^'^^ copiofa largitas ab aliis cegre fortafils exprefTa, ab illo luhenter MccU. j:Jti(iun. cfFufa prolixam imprimis & bcncficani naturam fatis dedarat. Sed iftam rci iic.ctp. 2. }a:Tiiliaris jiicluram rclarrirc pofle vifa eft ampliftimorum proventuura ipes, Parker in vit. qyos ab ubcrrimo Prafulatu ftatim coliigcbat,in eminentiori folio i'cderint alii, ^ ""■ ii. tamen in pinguiori collocatum probe meminerat. Nam fi nunc dierum de-
tiitis (proh dolor) bonorum pra'fulumfacultatibui^, propter nimias poten- tiorum Iordc5,ipcf ies tamen antique dignitatis non plane imminuitur : Quern
olira
Epifcopi IVintonknjh . 67
olim Iplcndorem turn fuifTe arbitremur, ubi co foirunx ftatu ufi iunt, qui
vcl hominum opinione fingi potuit maxiiiius ? Multa Tunc hiijus Ecclcfia; &
peregregia ornamcnta quJE cum lulccpt.i nov.i dignitate ilmul adveneiunt.
Nam &i nobiliiTimse Equitum Geor^iMorum I'ocictati a Ikci is o(V, & Cancclla- pari^ir pne z^,
riimunerc apud primatcm fuumdctungitur : qui ratione inrerduui Afi^lntxc-
gtisbc^'i^QO^isWimenienfibasui^QtcCtvitturtci.fium \\c\\i\\% ungi & lacrari ''*'' ^^•
non dedignantur. Igitur ille ubi opulentiirimum pontiticatum non foede (quod
picrunquc folet) per fummum dedecus mundinatum, ncquc citra princ ipis
autcleii voluntatcmadeptus, Quid dcindc tanta Cz/W>-.j rantaquc anipli-
tudinedignumgelTerit autquomodo tanti nominis mcnluiam inipleveiit, id
nunc potiirimiim confcribendum fufccpi. Fataliseniminvidia eft qua; bonis
inceptis fempcr obftat, prohibetque videlicet, ne quantum homini datum eft
noftra provchantur. Infcuit animis hominum hoc i'emen noverca aliqua na-
tura, ut dum privatam vitamagimus niagiftratu non indigni videamur, at
pauci luntqui utriufquevitxperibnamfic cum dignitate polTuntruftinerc, ut
non fit longc deterior eorum conditio poftquam dignitatibus aufti fuerint. ^«/(,«/;,
Adco eft illud poetae verum.
Spcmfrujlrate fencx, privatusfceptra mtrer* Vifm eiy mperio prodiins inferior.
ENimveronofter harum rcrum minims imperitus, anixiiisagebatquo be- ncficiigcncre non iolumprifentis cevi mortalcs, fed longo port tempo- re nafcituros fibi devincirct. Nam ct novis acccptis honoribus parem le exbi- bere volebat, & magno Rcipub. cum bono natum fc demonftrare id vero ve- hement er difcupiebat. Itaqucdum ingcns benc-mcrendi ambitioanimum il-. lius occupabat, opus fane foerulorum omnium pisrdicatione dignum inchoauit. Et quod foelix fauftumquc bonis literis & pietati fit, Aitlam bcat<e Aia^dakr.ie Ex /{e^ij'i CoU confecravit. Inceptum {'nequid parciusdicam) vereheroicum. Fides nu- '')?• minum ! namque altero a confecrationis ipfius anno tam gra.ndc negotium par- turire, quod (inc maximis prudentix fortunseque fubfidiis aggrelTus opcram omnemcluderef, & maturitate tam feftinata contendere quafi feiius quani par eratad rem adeo prseclaram animum adjccifTet, incredibile in bonis literis promovendis, defidcrium aperte profitetur. Ncratins Prifins inter Juris conditore* author non ignobilis, e tribusconftarc collegium afTirniaf, (\\vim I^-Jevcrb-fg- itnicmmn Marccllits quoque fecutuscft : wo/?frvcrbfodaiitiuni hoc fuum nu- '"^* mero quinquagenario dehnivit. Ca;terum ne quid, fub iacri convcntus prae- tcxtu, advcrfus leges moiitus videretur quinto nonas Maji illis coeundi j is ab Henrico Rege'im'^cixSi\'\t. Simulque infignem ilia tcmpeftatc vwrnw, Johnn- nem Hornky Sacrse Thcologia; Bacchalaureum PrafJcm, artium magiftros trc- f' ^-i'^- ^''^' decern, icptemquc Bacchalaurcos (quibus bonus illcfcnex cum impcrioprff- ^' cfTet) collegas admifit : reliquaftudioforum multitudocx niinorum gentium chmtfurJi- fcholaribusconflataeft. JohMus Godmanftofins q\ ea nobilium not.i, qui Ar- tiontf. migcri appcUantur, bonarum artium fummus admirator, Fimdatcrem ipontc fua fatis incitatum, benign-} etiam inftigavit. Et ne in alicno folo ^cmcxc ^ v^fja ^oi- xdificarct, fundum pic eft clargitus. jamquc fcrvCreopusincipicbat, quum /rg.
K 2, dercpcntc
68 VitaGttMml Wayuflett
derepente caula belli prope erubcfccnda cmicuir, qus: lVintonienf<m nam lanfto propofito parumper avocavit ^ quip^c Londinnm pariter & helium, vir Folyi r'pgiU ultimsE fortis Johannes CadHsima.icra.1 •, dubium liber an lervus, fed qui Tfeu- Mntortynterui tamen vocabatur. Ibi Rex ut concitatis rcbellibus frsenos ma- ture injicerct, fic quafi cxplorabundus, &utverumdicam, contemtim ///««^ frcdum Staff or dim> cumclcda militum manu pr«mittcns ab illo imagijiario St i'cxmco M'-riyntero m pr'imo diUm congreflu profligatum defidcravit. Indc qui rebellantiumfuerit furor: Qax poft viitoriam infolentia, vel ex eo in- telligi poteft, quod fummo (proh dedecus) Anglia: Quaeftori Johanni Sayo cervicem amputarunt, locuplctifTimumquemque maxinieprofcripferunt, op- timosiitlbrsobtulerar, foedctrucidarunt, nihilquead extremam crudelita- tCiiireliqui fecerunt. Quocirca cives non thm ex fiJuci], fed quia oppreffi erant, ut auJere aliquid viderentur, improbum perducllemintempefta noftc adoriuntur, pari fortunas alea utrinquc ad fummum mane dccertantes ; docu- mcnta dadisrautuoB, cruentaaliquandiuTi»54»»f/7f, plenae casdibus vi^e, pons cadaveribus interclufus, fiammamque alii fugientes in fubjeftum flumcn prs- cipircs dati. yirfil j^ndL ^lasclAdemillitisnociis^ (juU futiera fando
2, ExpUccty ant pojfit L-ichrymjs dijuare dolorem ?
Adeoeft illud verum Cornelii Taciti in turbis Stdifcordiis pefflmo cuique phiriir.am inefle vim, pacem & quietem non nifi eonfilio & bonis artibus con*, parari. Prima redeuntis, atque ut ficdixerim, repubefcentis imperii fpes, Cantuarienfis & Wmonunfis fuerc, qui novam de perfido latrone viftoriam U^n commcnti funt, nonfujttare : novum fane illud fed falutare Reipub: confili-
um. Accerfitus quippe a Cancell.-iria Wintonienfis ab asdibus HalywelienfibhS ^in quibusobmetumfeditioforum fefecontinuerat) rogatufque fententiam q>iid in tarn prarfenti calamitate fafto opus efTet, re diu delibcrata, utriufque vifum eft e re Reipub. futurum, ut, quos armis compefcere haftenus non va- lebant, eos tumultu per fpem impunitatis fummoverent. A Turre igitur trajefto fluminc, Sudovercam&ppeWunt, cdifloque perprasconem promulga- to omnibus deliftorumgratiam (excepto C^eio) impertiunt, bonammentem iiiodo deinceps colercnr, & fereniflimam majeftatem comiter obfervarent. Haecubi per exercitumdifleminata funt, dicivix poteft quibus laetitiis per- fufi, & quam immortaliter gavifi feditiofi : neque data acceptaque falute, fed incredibili ccleritate ufi domum repetiverunt. Quod fi gubernator prse- <ipua laudc fertur qui navem ex hyeme marique fcopulofo fervat : turn quan- tam ejus viri prudentiam exiftimari par eft, qui ex tot tantifque procellis pluf- qvumcivilibus, Reipub. ceu lacerae ratis membra eripuerit. At C<<^«i jam fraiflusanimo, poftquam in latibulis faiutem diu quscfiuiflet, ultimo depre- henfus, animam fimul cum viftoria fquam non bene coxerat) evomere eft co- aftus. hiceftillefratercuIusGygantis, terraefilius.
Cujusfupplico mn dehuit una parari Simiay nonferpens nrnts non culeus mm.
Caeterum
EpifcopilVmtomenJis. ' 69
CaEterum Rex ut omnes flamma: tam exitialis reftinguerct rcliquias, non ita multbpoft C<«/?r//.zn.?wprofcduscft. Ubi ilium pro eoacdecuit oblequio accepcrunt illuftrifTinii Antii\itcs Cam narien/is c~ Wintonienfs noflcr, convo- lo-Vtondeobit. catilquc in Cttpe/l.tm Donmi Prioru confiiiariis, (aderant autcmfoha>i>i£s St,if- '^""maraud. /flr<V«i Archicpifcopus Cantuarienfs, Johaw.esKem^iiti Archicfifcopts Ehora- '' "" ' cerijis, IVtntoriienfis nof^cr, Epil'copus Elycnfs, dux Somcrfctcnfi, Salcpitt Co- tnesy Comes Wihonitt & Prior S.mcli Johannit Baptifla London : quid de facibus & furiis Reipub. tererrimis ftatucndum forcr, in commune confulcbatur. Poft bene longum deliberandi Ipacium, vicit tandem corum fcntentia quibus aequitatis quamjuftitix potior fuit ratio. Itaquelliblatis c medio perniciofi- ffimisfeditionumpatroni?, innocentia ubique tuta & incolumis cvafit. Vix dumrcfpiraverat Iniiila, quum ftatini Richardus Eboraci dux homo potens & faftioius, quiquc Regem ipfum cognatione proxime attingebat, opprimendse Reipub. confilium ccpit. Bonus Glocefiri/c princeps Humfrcdus iniquifTims Anndesjlr^. damnationis ruin.i proilratus ad fuperos abiit, infcftus lubditis Somerfctatfis propter amifTam A'l[!>-w^w;/<jw, exhaufta bcllis C alliaifm mWium vivtus, in ^w?/;(« cxcrcitus nullus, Ipfi impcrium confequcndi Ipcs magna, tiUK tran- quillarque res omnes, ied ea prorfus pcropportuna Eboracoifi. Igitur cum a- niicis re communicata copias confcribit. Quod ubi Hairico nunciatum efl ve- nientimorbooccurrendumputans, Blachethi c&^tT^ mtts.i\xs eft, indcquc ad Ehoracenfem legatos mifit (non qualcs dim popuIusRo: inBythiniam, de quibus Cato Ccnforius diccrc folebat, illos nee pedes ncc caput nee cor habe- re j fed eximiaefpeifiatarqueprudentise prcelules duos Wintonicnfeni noftrum atque Elyenfcm, penes quos caufam tantimotus intelligcndi deque pacis con- ditionibus tranfigendi fumma authoritas fuit. Qui poftquam in confpei^um Ducis prodiifTent, hu jufmodi orationem habuifTc dicuntur.
Quo tc nomine infigniamus {Riclh^rde? ) principemne hodie alioquamur an proditorem, tute ipfe ambiguum nobis reliquifti. Nam principis dignita- tc pcrinde ac titu!o alicnum cum judicamusqui patri* ftatum vel mcdiocriter labefaiflavit : Et cognomcntum proditoris ab antiquiflTimis Regibus originem repetcnti tibi indecorum non negabis. In tua manu pofitum vidcs, quid nunc fisautvelis elTe. Quamquam opinionenoftraquid vclis elTe, ubi inftruLlam acicm, infcftaque figna confpicimu?, haud amplius inccrtum fit. Hue nimi- rum tc adegit impotens dominandi libido, & quam crrore animi finxifti, principatus fpes. Sed per vimquidcm patriam adminiftrare, quanquam & pofTis, St facinorofos coerccas, pratcrquam in dcum impium ci^, etiam eft importunum : quum praefertim omnes rerum mutationesparricidia, direptio- nes&injurjas fecura adferunt ; Fruftra autcm contendere, ncquc aliud tu- multuando nifi apud bono? & cordatos cives opprobrium qu-xrcre, horainis eft tum opihus turn ingcnio intempcranter nbutcntis. Qyare fi vel ullus dignita- tis am faiutis tux apud tc fit locus, quod fieri tandem neceflTc eft, lubens fa- cito : Exue quamprimiim arma, dimitte excrcitum, recipe tc in clientclam non minus mctucndi, qnamamati Regis, ipfum C&authoribus nobis) csquif- fimumliabiturc tuaruni litium judicem, aut fi mavis arbitrum. Quae ubi acccpifTctEboraccnris, fubitoncdicam Regis adventu & ccrtaminis pcriculo perculfus, an expe^ionc Ixtioris fortunae paulum secreatus ita fertur refpon- diflc, DcHm
JO Vita Gididmi Waynjleti
Dcumhomimfcjjte leframnr {Rcvcrendif.iref) nos contra Rempub: autCi- cratilTimam domini Regis pcrlonam, nihil hoftilc raachinatos fuifTc, neque quo pcriculum cuiquam bono crcaremus proptcica copias eduxilfc. Seel uti e lanftioribus Regis confiliis improbos quofclam nobilitatis carnifices, rciquc Ecclcriaftica: facrilegos pradoncs fummovcremus, quorum violcntia & cru- delitatc mileri cgentelque diu vexati fuimus. Horum flagitiorum caput & AtMiks Ar.g. !iut\ioiem SiimiMdimiDucemScmcrfctenfem omnespoidmus, quemfi in carce- rem tantifper conjeftum vidcrimus, donee ilium in publicisAnglise Comitiis propofitis criminationibus reum peregerimus, ut debitum fupplicium prodi- tornefarius perlbluat , rcprimam me illico, & ab armis difcedam. Vosin- tereaobteftamur ("Legati) confulatis miferis fubditis, Regiquc (a quo ne- mo unqijam fruftra auxilium petiverit) noftris omnium nominibus fupplicare velitis, ne eam'nobis neceffitateni imponat, ut rebus turbatisalacres, & per inccrta tutiffimi, miferias noftras cruore vindicantes, confolTi inter prcejiaa- dumoccumbamus.
Hisita expofitisRegcm continue totius negotii certiorem legati faciunt, qui ubi praiter sequum & bonum nihil poftulari audiverat, Somerjetenfem cap- tivumefTejubet, moK Eboraccnfim dedititium clementer accepit: qui non , ffiU, ita multo poft, apud Regem in cy£^c Paulina, una cum nobilKTimis confiliariis, , adftante Wmomenji (utpote totius ncgotii bene confcio) jurisjurandi rcligio- nedevin(flus, profeflus eft clientuli in fide & obfcquio, fe dcinceps perman- furum. Atque ita lopitaeft civilisdifcordia quse longius procul dubio pro- ceffiflet, nififide Szconfilio Wmonicnfis noftri commode fuiflct interrupta. HdU Per iftas ab inteftinis conjurationibus inducias, nafcitur Edovardus Wallixprtn- ceps, quern peperit Henrico M'^rgareta y4ndium Diicis filia •, eum faais lotioni- bus intinxit Wintonienfs nofter,intcrque ipfasconfirmationis ceremonias (quod 49. Vm. niunus obibat ArchifrfifidCantu-irienfis) infantuli nomine fidejufibrem fele ex- hibuit iterum Wintonienfis. Sed ilk de improvifo quafi tcrris fubduftus, tri- . ftilTimum lui defiderium Angli'i reliquit , de quo Aiaronianum illud affir- mari verc poteft.
Oflendent t err is httm t ant urn fata., nee nltrh
Ejfefment. •
Eripit fe fubito, aufertque ex oculis prasdara virtus, & invidia certe eft , aliqua, quap fpesmaximas Temper dcpafcitur ; vix dum enim annum fupra de- • cimum oftavum impleverat, quum miferrima laniena Tewfinria occiditur, & incredibili dolore fimul & orbitate Wintonienfem afflixit. Qnis tibi chare pater cement i taliajenfus,
Qucfque dabasgemitm ?
Haftcnus, qux levi brachio pertranfivimus, XMCMltntMm 6t Fnndat or is no-
ftri virtute & fanftitate fpecimen prae fe ferunt : integritatem nunc & fapien-
tiamvideamus : qmsHenricus (certe eximius ille Regum) adeo eft admira-
tus, ut adminiftrationemduorum CoUegiorum, quas ampliftirais reditibus nu-
Sxjfrch.Eton. per dotavcrat, bonis etiamlegibus&inftitutiscupiensexornare,PF/«row<V«/j
noftro , una cum Jehanne Epifcopo Lincolnien/i commikrit. Qijos ille duos ut ;
D.ieenginke olim populus ^o»> .- decemvirosconftituit,non Iblumut juraconderentverum
Ji,rif, etiaracQrrigercot fiopuseflet, Sc inter^retarentur, neque provocatio ab eis
Epifcopi Wintonienfis . yi
ficuta reliquismagiftratibusfieret: Qui ubianimadverterunt deefTe aliquid primislegibus, prorcnata alias adeafdem, tabulasadjeccrunt. Hsecfumma poteftasdiplomatcRegiofaftaillis eft, 3. l^xxum Jidtarum, Rcgnique3 3. ex Anh.Ettn, in hsec verba.
Henrictts1>ei gratia Rex Anglis CT Francix., & Dominm Hiherma ommbus ad quos wefentes Utters pervemrint^ Saint em. Sciatis quodnos intendentes^ quali- ter adintentioiicm mftramferimflendam-, de dr" in fimdatiomhus CoUcgiorum tw- ftrorum Regalium heata A-fariity or Sancli Nicholai dc Cantabrigia, c^ Beata Alar id de ttonjuxta Windcfori^int, phira bona & netabiliafiatiita, c~ crdinatiofics trofa!nbri rtgiminc C^gitbernatione eorimdt m Collegiorum mfirorhm per nos cdita^ condita^ ordmata, dr ftabilita cxiftn»t,ficiit nobis conflat. Ac licet crdinationes acftatuta pradicta infeipfn app or earn fore pro bujufmodi rcgimine & gubcrnatione eorimdem Colleyiorum valde neccjfaria cr opportiina : J.<m tantcnpcr exccntionem ear undent ordtnationnm & fiatmoritm %'idetur O" rcpcriiur, quid all cjiia eorundem re format ione egent, Cr magis perfctJa ad dil^am intcf.tioncm nojbwn perintplen- dam fieri pojfunt. Ac pro ee quod nos circa tarn phira c~ grandia alia necejjaria, regimen & gubernationem Kegni nojiri Anglixconcernentiatam fvllicite occiipati fumits, quod circa refermationes dcfelhtum itbi oportebit tn ordinationibiis cr flat li- tis pradiclis contentoriimy utfupradiniwiej}, ad inieniioncm noftram perimplencLtm continue attendere non ptjfumns :, Nos de gratia noflrafpeciali commiftmns & te- nore prefentium commit timus Reverends nobis in Chrijio patribus Willielmo Win- ten. dr fohanni Lincoln : Epifcopis poteflatem Cr aitthoritatem nojlra in hac par- te., ut ipfi per advijamentiim & confilium prapojitorum CoUegiornm nojlrorum pnt' dicioriim, ubieis videbiturneeejfariumfore, fea quomodoltbet opportunum, dicia crdinationes V" JIatuta, durante vitunofira tn hac parte declarcnt,corri^ant, c?" reformcnt ad honor em dei C^ gloriofijfinne virginis Afarix matris fwe, Cr ad com- ynodHm& perpetmim ^abitimentum Collegiorum nojlronim prsdi^ioruyn. In ciijits ret teftimonium, has literas mflras fieri fecimiis patentes. Teftc meipfo apud Wcfi- mmafieriamj duodecimo die Jitlii, Anno Regnimjlri. 33.
In hoc officio quum ita fe gefiifTct Wintonienfis ut omncs fidci prudcntia?. qucnumerosprsccIarcablbluiOct, non co folum contentus, dtv-mKofyixv mc- ditatus, bcncficum porro erga £fo»f;?/<? Cc//i?g/«w I'e oftendit. Nam bona a- dificierumpars accrevit (Cic Lclandus) ut ego aliquando iifide dignis didici cfr Lehxd.in Cent- epera C" tmpenjis Gulielmi JVcnfit^li Epijcopi Vents Simcnorum, J'avebat quippe riir,i.C}g.Cint. is impenfms operi ab Henrico incepto. Et nc quis tcmcre LcUndum vanitatis in- fimulct, quafi fdmi tanti viri & non veritati infcrvivifTcr, fubjungam hujus rei claiifTimum argumentum. A GulielmoOrgardio lathomo principal! ftipu- latuscft Wintonienfis czm faxorunimolcmei.ipicidinri [hdifigtonenjidbi cffbf- iam, quanta latis cfTc pofTit, dari (intra dchnitum aliquod tcmpus) ad_/5</, EionenJifqiteC oWcgh cXitflificationem. Qiio<]uidcm faito quum infignes ab omnibus £;c?;<«aIumnisgratiaspromeritus fucrit, turn virtutis hujus (utcgo fonjicio) bcncvolcntiarque ergo (quamis crga £fo«f;;yfj incrcdihilcmfem- perhabuitj quotannis lupplicatio pro eo dccrcta eft. Sic eniai ftatuta ju- bent. Ut, Stngulu annit mfra duodecim dies, feflum natalif domtni proxime £ ^f^,„f ^^^j,
pr^cedentes,
y2 Vita Gtilielmi Waynfteti
trictdenteSy uhi congrncnttM fieri feterit, froammu Rtverendi in Chrifto pairif Wiltieltui Wintori. Epifiopi, naper Prdpojiii mftri Recalls CoUegit, qmim ab hac luce mi^raverity i.mmtilufque emnium bctiefutlorum ejujdtm Regain Colle^i folemnes excquis, cum commendationibM atcjut niijfa in crajlino, celebreninr. Quifquamne hominutneft qui tantis pr^coniis & honoribus cjuibus Rex Win- torienfcm affecerat, poffe adcli aliquid putct ? Mea quidcm lententia, ita pri- oribus certant proxima, ita nova temper efflorefcunt, ut vel principis gratia, vcl fides praefulis, inter fcribendum mihi videantur crefcere. Religio tefta- rnenti condendi habita eft Temper antiquiffima, nequc lupremam voluntatis noftrsElententiam nifioptimo cuique atque integerrimo concreditam volum- us. Rcxverocum neminem haberet, quemautipfeplusdiligeret, aut cui plus fideret, ultima voluntatis fux executioni ('negotio inter homines longe ExAnh.Eton. lanflifiimo) Wintonienicmdeputavit, haeredemque fidci commifTarium in ta- bulis fcripfit.
I|iltl)cnameo£ t^e lleffeD ^timti'c fater Sonne anD ^ol? (S^oft, of our )LaDpS>aintSJ^atyinoDcrofC^?ia,ani)aU tl)e ^oly company of tjeaben. 3| !F>cnrv br t^c grace of ©oD iiing of (SnglanD anD of jf raunce, anU TLojo of irelanD after t^e con= quetf of csnglant), tlje Qirt) f o? Diber? great anD notable caufeiS ntobingmeattt^emabtngof tl^erepielentsi, i^aue Hoo mv toill anD myne entent to be to?ittcu in manner tbat follotxietb. jf 0?= afmuc^ as{ 3 ^aue e nf effeD before tbt;S time lloljn Carbmall anD airc^l5i(^PDf^o?be. Jo^n arc^bil^op of Canterburie. mo= bert23i^opof LonDon. ?!iMltam iSiCl^opof TLincoIne. wm= liam }3iC^p of S>aUieiburie. C^otnaiei 23i(bop of 23atl^ anD dmelleig. Jol)n 'Carpenter el^te of t^ C!)ircb of MJo^ceQer, notD^SiCbopof tl)erame. aiDam ^olernejs; Clerkenobos&tfl^p ofC^icbcftfr. iKiaalter)ivl)ertclfrfcenotoe53i(^opofiao?tx)ict Jobn Langton Clerbe late }5i(^op of ^aint l^autDs^, anD noD) toi^oDpadeD. liol}n 3^elabarclerkcnoU)}3« of S« IDauiDis* William €rle of Suffolbe> note n^arquesi of S>uffoItie* ^en= r(e Crle of ^o?tl)umberlanD. 3!o^n mifcount23eumont. I2ila!= tcr 1. of i^ungcrfojD. WafelojDof CromttielL laafe ».orD of SDenDlr. ilol)n23cuci)amp&nigl)tnob[)7lo?D:^eucbanip of0o= Doifee, anD JIameis! jFcrrijS fquirc, nolo lo?D of ^m* 3o^n S'omerfet. J^cnrp&eber. micbarD 3linD?etoe, QXElaltct Siiji? tington ClerfeejEf. CDmunD l^ungtrfo?D anD CDtoarD ^all Snigi^t^. 3ol3nS)aintlonott)eto(l5oDpaffeD. ^.obn l^antpton. iobn iBojrtjf. QUilUam CreC^am. Jobn mampage, anD iiitcbarD3inD?eD notoe to ®oD palltD, fquierss : in DiteeriS Ca= aellE?, JLo?D(^ippe?t, ^annour^, %m^^i ^encmentjs, iRcntesf,
Ep'ifcopi Wintonienfis. 7^
S>:ri)ice^, anD otljer poffcffionsf, parccll of tlje l!utc!)te o£ tm-- carter lx)Ut;in CnglanD atiD Gxiialcs^, ajS it ijJ xam cfptcialle antJ at large conteincDanDttJ^iten m Diuerji icttc r0 patcnt$ tljcrcoE malie, of U)l)ic!) letter?, tljr firit bcarftl) Date ttje laft Dav fauc one of ^i^DUember t^e ycare of my reigne %%\\, Cf)C fccono bear ctl)Datetl)efeaUent^ Day of Julie tijcfame yearc. COetljirD baretl) Date t^e %%m Day of JFeuert r tlje yeare of my raigne tlje Will. 'Clje foiirtl) beazetl)Date tljcrrir or June tl)cfainc yeare> Bvill^icl)Ca(tel0lo.2Dajippcs.i;eannoiir$,jLanD0,€eneiiifnt0, iHentjSj fe2tice;S atiD ctljer poffedion^ bene of tl)e yearly ualet» of5 595.Hb.iri.f.mi.D. UlOJljen tl)ey be DifcljargeD of tljef cc0 anD annuities ixiiti) inlHcb tljcy be noiu cijargeD. ^l^iljict) let- ters patents atiD all tljings contameD m tl)cin, by tlje autljojit? of my idatlamau laft i)olDen at Ql^urnmmfler, aS by an art of tl)c fauie iDarlament it plainly appearetb^ U)f re autipstifeD, ap' p?oueD, ratiheDauD conhrnvD tcr toperfonne anD fulfill my toillofanDuppontljeDifpoiitioncf tljc feyDfaflel;S,]fl.o?Da)ip?, mannourg, lanDisf, tenements, rents fcrbiceg anD otl^er poffeiTt- cns by me to be maDe anD ozDaineD anD to my fe iD feffees on my bel)alfc, fo^ to be DeclarcD anD notitieD 3 by ttiefe my pjcfent let= ters Declare anD notiftebntomjfeyDffffeesf acco?Ding tnto tljc feyD 3i(t, tl)at in ttjcfc my letteriS is conteineD my feyD toilU toljicl) 1 Defirc to be Done anDperfojnuD by my feiD feffeesi of tlje cartels 3c.aboucfeiDe.
^cmo?anDum tl)at tljc jEiing ^is? plcafure isi tijat tljcfe cartels; ^c. Ojallremainemtbe ftffees l)anDSbntill tljrtime tljatall l)iS ixJiU m cbery point be entirely crecuteD anD ttjat afterbaarDjf tl)eyrcmatnetoljisi)eyre0anD fuccefforS, lyings cf CSnglanD. 2diit if it fortune tljat befoie IjiS idUI taue effect, ttjeyDieall fabe tl)?0e, ttoo, 02 one : tl)en tbefe t l)?ff , ttoo, 0? one, mart enfef = fcfouretrene in all tl)ore cartels ^c. biDelicet ^Ulliam J5. of uCUncDtfter. iJveinalD23. of ^. arapl) Cbomas die ot Debon^ Q)ire,L'iicl)arDCrlcof^arum. i^enric Crle of il^02tt)umber= lanD, 3ol)n (£rlc of ^b?rtoSbiirie. <Ct}omaS L©iii£> Clif= [02D. TLyoncll JLoiD of OClelleS. Rafter loljn CljaDUio^tl) |B2o» bort of my CollcDge of CambjtiDgc. Ciflilliam cuaiertburie ^iq= bott of my fevD ColleDgeof Cton. .barter 5lCiilliam ^ay. ilipa« rter l&mtMi l^uilfS. ^ir IRobert Horte Itnigbt. anD ^tr dio= mas ^tanDlcy liinialjr. ainD if ic lofall tbat tl)efe fouretane petfon? iwljiclj tije TcyD tt)?rt:, iU)0, m one Ojoulo fo c^ftrte at ti)at
L time
74 y^^^ Gidiebni Waynfleti
time as! fuel) fnfcfffmcnt a)oulDlicmat)c,i3call3eli: tljen tljefc
tl)iffi) tU)o, 0? one» mud enfcde tourctane otljcr fpintuall anO
tcmpojall ot gmD fame, faitl) anD cteljence. i^iotoilieD altoaiesf
tljat it am' of tl)e ftcfc foureta;ne be on Uue. 1)e imouID l)aue tljrm
allputmtlje feSemciu bcfozc anvpecfLti of tl)e Came ftace oj
i3egr£r. j[iirtl)ermo?c fo? ti/c finallpcrfojminj of mpfeiDU)ilI,
to be put eSectuallj' u\ cicecution, 31 conriDcnnj tije great M=
crcticnoftt)efaltitDo:£^ipfuUfaDenu »L"^oD UCUlUam notu i5.
of QUinC^tftei; tjijf l)igt) tcutti aiiDfemcnt jtai, )x\\)ict) at all
timeg l)el)ati)l)aDanci ^attjbnto mp mit, aiiD im'oicI) J iiaue
f oimti anB piobeu m ijiin? ar.D fo? t^e great anD ijoale con&Dcnce
lx)ljicl)3 l)aiie(n l)im to? tl)oo catife^, ImoI tljat l)e not onelp ag!
futbeicurj but alfo ajS cicecuti)? auD Direrto?, of tnr fcin U)ill, be
piebv Unto al anD ebecy etccution of il)e p:rfozmin3 ofmv feiD
icilUnD tl)at ^i;5 confent in any mfe be t)ut) thereto. 2CnD if anp
crtcuticn of tbe perfozmmg of my feiD boiil, o? it my part tl)ere=
of be Doo in anp iMife conttarv to tl)e tetioui auo effect Ijcreof 3
twill tl)at It ftanD boite anD foj eber ba: IjaD fo? none. 2inD if it
befall tljat tl^rcbe anv Diber0 opinions, batiance o? DUco?D be=
tocvc niF fciD felfflc^ anD rnin:c]i;aato?s, in o? to? anv erecution.
of tlje pcrfojnting of my fcicic UiiU o? of any patie tljereof . J gibe
. tl)tn anD grant tinto iljt fciD ©. of asim^be Her by tl)efe p?efenrs'j
plame po\«cr auD aiittjO?ity, 2tnD finally 3 i»ill tliat ijft n<s bm-
piec in tUt bel^alle Ijaue at all tinier poixjcr anD autl)0?ity to?
to call anD take bnto t)im fuel) DifctKte perfonj! of my feiDe f cffasf
a^ bnro l)im fo? tlie acccmpli(^ment of my feiD boill, Ojall frem
bea DtfpcfeD, anD l)e aftf r tl)eir aDbice i)erD5 Dcu luabe tije ftnall
cpnclufion m ttiat party. ^I'nD 31 toiil tl)at ti)e poboer, itate, title,
anD intered of tl)at perfon, anD of tl)oo petfons of my fciD feff^iS
in i}onie tl)e caufe of fuel) bartance anD Difeo?D by tl)e feiD 25. of
^in:l]efi?r anD tl)oo ot^cr of my fame feffres C^allbe founD,
ceafe anD be bciD af ijjel in all tl)ing£( tcucl}ing mv feiDe fefEc=
iiif nt, a0 in all tbmgiS toucl)ing my feiD iiiill. 3inD if fo be tl)at
tl)e feiD 25. of ^SUncljcfter palTe unto (BoD out of tl}i0 moztall
life 3 being en liue, tbaiH boitl tljat tljlS autl)o?ity anD poboer
by mebntot)imEntl)cto?mc abobe feiDeyebenanDgtanteD, res
Jurne agame triply tnro me anD abiDe in imne oojuDifpofiticn,
^ riD m care tbat 31 be calleD cut of tl)iiE( mo?tall Ufc, tl)e feiDe 25»
of UlUluKbeRer meober liUmg, 31 boilltDen tl)at at fuel) time
asf <3oXi {^ail giuc bnto ijim UnouoleDgeby UKcl^^ooD otw
biiefg'.
Epifcojj't Wmtonknjts. ']'y
biiefe pallageoiit of tt)ist too?lO, mp feifi tcill at tijat time not fulUeaccoutpIiQjeD, t)e remember l)un of tl;e moll DifcrfEtefaitlj' full atiD true perfon aUojo fpiritual o?tcmpo!rt[l, U)i)ic!jtt)e faiD)5. of dlQiinctjeftcr by uery ocpenence IjaD. r{}C mearte tiire C^all fmlic aiiD pjoouc fo? to tie beft anD moa gcDiy DifpofeD, atiD mod f cruent m 5eale to t^e perfoiming of mp feiD \q\\\ ; a«0 a0txiilltoutot!)e famrtozDiiiitljout (uoiDmate affcctton 02ac= ception of perfon, a0 l)e %^\ in bziete (Ireitly anftoerc ^erem be= fojettje tribunall feare ot Cl)Ult our alDec S>autoiic anD terrt= bleiuDge, a0 bnto tt^e |I>?ouo(t;g of bott) mv fertJ CoUeDge$ foj t^e time being-, commit !)ooiv bnUer lji0 letter ant) feale tt)C ferD potoer anD autl)ontv un.iicl) Ija liati) m tlje fozme aboueCaili of inr Qift anD grant maDe bnro l)im tntbi^ bet^alfe. a>nD if it Co be tbat tbe fe) D lio,2D,bnto irljom Vc,t fc) D poixier auD autl)0?itp, in t^c fojme abouefaiD br tlje feyD 23. of UviJtnci)c{ler be com* mitteD, be not pzo&ttable Unto tbe prrfojnung of tiie fej'D UjiI, 31 U)il tljat tl)e jdzouott0 of m ColleDge0 Difctjaree t)im of tbe au^ tbontr. 3inDtl)attlKntl)fy commit by tbnrletteriS anD fealcs full potoer bnto anotlirr Lo:D,anDfo frcmtime to time iintiU tljctoiU bre entirely acccmpliCljcD.
Hujus teftamcnti videndi, excribcndiquc facia eft mihi copia Wfwnn 5^- <?»//»' viricIarifTimi opera, quidum bonosconatus promovcr, ctiam ad hsec uf- quc officia fe demittit. Quare ubi tot cxploratr & pcrfpeftx fidci documen- ta Rexjam haberet, ad fuprcmam Jn^li£ CinccllariatHs 6\gn\u^cm ipfutn f Pf//, ^x'-Vof evexit; & ducentarumlibrarumin fingulosannos falariodonatum, afTiduum c'iCinde in aula regia effc jufTit. Quimagiftratus ut inter togatos prcccipuus eft & a Rcgc fccundu?, ita fiimmam rcrum omnium poteftatcm ad fe trahit. Jam errantibus veniam, mifcris fubfidium, opprcffis patrocinium, fupplici- bus aram, prjcftarefolct-, & arquitatis pariter ac jufticia^ fuavilTima tcmpc- ratura illuftris apud Anglos fcmpcr cifulfit ; dcnique hie eft.
Qui rej;ni le^^es cancelUt inicjHM
Et nuvjdatapii frincipis aquafactt.
Ut non infcite dixit Joharmcs SarubHrienfls. f-erius opinionc vulgi banc ao- guftam Cancellarii purpuram Wwtomenfs induit •, qui ncqucm locum aut tem- pos inilloornandopratermittant, fimul cumepifcopatii, hacquoquc inllgni dignitate amplificatiimarbitrantur. -Sed ego iynceris Chartophylacii tabu- lis, quas in turre Londinenfi cuftodiuntur, fidcm potius meam adftringo, quamplebcculx rumufculis. Tuxfingularihumanitatiacceptum fero (Fr.tii- c/ycf TTip/wantiquariorumfplcndor maxirae^ qui iftas crrorum nebulas pri^ jmusdifpulifti.
L 3 'MmoraRduKi
76 yita Gtdielmi Waynfeti
^
jntumtorJon. ' Memorandum quod undccimo die OftobrLs anno prxfcnti,venexabilispa- rDtuliiCltufi- 'terTho. ArchiepifcopusCantuaricnfis&c. & CanccUarius Anglije, in praf- rur)ii<^.b.6. tfgpjjj ygj^j;rj[),]iytnpatj.uy-, jho Epifcopi London. Johannis Epifcopi Lin- bTin.io. ' * coin. Tho. Epifcopi Vigorn. £iRcginaldi Epifcopi Covent : &LichfeIdis: *ncc non honorabiliumDominorum RichardiDucis Eboracenfis : Humfre- 'diDucis Buckynghamias: Hcnrici Ducis Somerfetenfis : Jacobi Comitis
* Wilton : & Johannis Com : Salopiar, Thefaurarii Anglix, ac alioriim quam-
* plurimorum Dominorum Ipiritualium & temporalium, cxhibuit Domino 'Regi in Camera fua infra Prioratumde Covcntrye, tria figilla fua regia in
* tribus bagis de corio, fub figillo prsedidi Cancellarii figillatis inclufa •, viz. ' Magnum figillumaureum, acaliud figillum argentcum de magna forma, & ' tertiumfigillum argcnteum dc minori forma, quas quidem bagas pracdift- ' us Cancellarius ad tunc, ibidem apcriri fecit & fingula omnia figilla pras- 'dicla, manibus fuispropriisprafato domino Regi in prifentin dominorum ' praedidorum liberavit. Ac idem dominus Rex reccptis per ipfum de prse- *diao Canceltario figillis pracdiflis pra;fatum Archicpifcopum de officio
* Cancellarii & figillis prjcdittis pcnitiis exoneravit, Et eadem figilla venera-
* bili patri Williclmo Epifcopo Winton. ad tunc Cancellario Anglia:, per
* prsfatum dominum Rcgem ordinato, & conftituto, ad eadem figilla falvo ' fifecurecuftodiendum, occupandum, & exerccndum, nee non ad brevia *■& literaspraediai domini Regis patentes cum figillis illis quotiens opus fu-
* crit & nccefTe pro commodo & utilitate ejufdem domini Regis & Regni do-
* minonim & populi fuorumfigillandum & figillari faciendum liberavit, pra?- ' di<f>ufquc Epifcopus Winton, praftito per ipfum in praefenti.! domini Regis "& dominorum pr3Edi(ftorum prius facramento, in forma confueta, deofFi- *cioillo bene &f fidcliter facicndo &exercendo, prsedida figilla a prarfatodo-
* minoRcge rccepit, ac qualdam literas patentes de perdonatione pra»fato '^ Archiepifcopo, prsJicfto undecimodie Oftobrisconfeftas, figillo argenteo '<lc magna forma figillari, &deinde omnia & fingula figilla praedifta in bagis
* prsdidis reponi, & bagas illas figneto fuo per Johannem Bale unum Cleri-
* corum CanceKarife pra;diifti Domini Regis ad tunc & ibidem figillari fecit & ■ ' demandavit. .
Sub idem tcmpm, quo ida Coventri:^ fie geruntur, Eboracenfii; rina cum Warvici & Salisburiae comitibus ad Rcgem vencrant, quibusnifi melius fibi J?<j?/i prolbexiffent &clanculumcx aula fe i'ubduxilTent, ab impcndcntc mortis periculo evadendi fpes nulla fuifTet. Namquc Margareta Rcgina ipforum vi- t2 infidiascallide tctenderat, dum nimiam illorum potentiam fufpeftam ha- bucrit. Cffiterum Wuitoniciifu nofter dum in hoc honorum curfu ita veriare- tur ut & princcps optimus confilium & induftriam ejus indies collaudaret : in- ccpti tair.cn operis apud Oxonienjes mcmoriam ex animo deleri liaud pafTus eft. Itaquc longe magnificentius holpitium excipicndis Mufis conditurus Cregia quippe benignitate adjutus) Aulam /1-/^^p'(^rf/<'»'«quamvisparcntemCo//tf7n de- rcliquit, domumque confanguincamnc omnino peijifTe vidcrctur, in fuum quafi corpus iterumtranftulit TulliiHofliliiprudcnsin hoc nimirum cxem- filuix) iojjtatus, qui poftquara Mb,im eflet deroolitus, civitate Romanamox
Epifcopi ^Vintonienjis. yy
^IbMos don^vk. In ipfoOxonii fuburbano, Eurum verfus Collegium ver- git : a qua regione amne pcrlpicuo prstcrflucntc alluitur, qui Chcrwellm di- citur, latusrcptentrionalearboretodauditur. Utiinqvie multse ambulacro- ruai & feccfflium aminirates, & in utroque elemcnto quali dclicias excogi- tantc natura. Surgit quadiato lapidc, viiendum ipl'a vcl materia vel fubtili junitura sedificium. Duplici pinnarum ordinc advcrfus paries decoratur. Frontem Collcgii occupat cxcella turris, quse erudito ftatuarii opere-incifa, intuentiumoculosmiread Ic trahit, aream interiorcm cingunt clauftra, (fic hodicappeliamus) cofto latere perftrata, qustopiariivel porticusulumnon incommode prarftant, vivis animaliumSguristibicincs, occultum nefcio quid & hierogliphicum fignificantibuscxornantur. Antiquiflimorum codicum fu- pelletftilc inftruitur bihiiothcca. Tcmplum auguftum &divini numinis reli- gione verclufpiciendum. Aula elcgans & fpatiofa. Collegium qua borcam Tpcftat ingcnti murorum ambitu dcfenditur, qui nifi horribilis ilia disjicienda- rum urbium machina ex inferis ad uos piodiifTct, infignem noMofKiiriu', aut cluderc, autprohibere diu potuifTcnt. Bonis ftudiis in hoc contubernio in- vigilant So^-i/r^ quadraginta, Sc/jpAira triginta , lacrae theologias unus, & philolbphiac utriufquc prslccVorcs duo, Icriniorum pra^feftus qui afta dome- fticaexcipit, Grammaticae informatores duo, quatuor proesbyteri capcliani £ WMy^um*- facellani, dcriciocto, puerifymphoniaci fedeccm, chovi prctcentor, famu- lorum baud cxiguus numerus, quos illc omncs bonus paterfamilias fuis fump- tibusbenigncaiit. Leges poiTo fancivit quibus finguli in officio contincan- tur : fi qnid rc<flc fecifTent premium, fin fecus pro admifTi criminis qualitate, pcrnas relaturi. Huic a I'c tarn prudenter conftituta; Reipub. iitterarisr prac- cfTc aliquemvoluit, moribus atqucuibrerumgercndarum priftantem virum qui reliquis cum fumma authoritate jus dicerct ; quippe multb antea futurum prsviderat (homo minima imperitus) fruftra aut Collegium conditum, aut <omporitas leges, fi per incuriam,aut temeritatcm noftram has nonobfcrva- remus. Eft cnimLvfiiillud contra AIcibiadcm,vcrum f' ifsrai onlvng £sx«3 TO/fTc, tiSirltiK^- v'oui< ■xJh^^ Idcirco nobis ceu liberisimpubcribus, qui propter j^yr^ronrrs- ,T:tafcm{edcfcndercnequivi(rcnt, teftamentofuo tutorcmdcdit. Quod of- ^/{,^;j^;„. . ficium fide optima nunc adminiftrat clarif. Prrtles Nicholaus Bondus, vir Cnam fatismanifefta fum diclnrus) non authoritate magis quam prudentia, & virtute vcncrabilis. Practeriri in hoc loco abfquc fingulari ingratitudinis in- fami.'\ piam Mewicifcxit bcneficentiam, non dcbco : qui ubi Wimoucfifem noftrambonislitteris promovcndisintcntumviderat, nalcentiCW/e^io fuppe- tiastulit: & divi Jo W»« hofpitiumca lege f/<.Wi/cr roncefftt, ut non de- P-^'A'J^- ^"^^ cflTctqua Col/ca^tHm commode poneretur, & ftudioficcnfilius in paupcrum ulus ^'^''^' priiis crognis, ad vitamfuftcntandam amplitcrutcrentur. Bonis deindeau- I'piciis furgerc j.im incepitCt/Zf^*/ fahrica Anno Chrifli domini. 1458. men- ^ jfrcTSroCoh- filquc 7«w/» duodecimo. Quod poftquam abiblutum forct 'BEAT ^AL /-f M ARl oyE MAG T) A LT.N-A: nomine Rex in^lgniri jifTir, Titii- lo (ut vcrum fatear) ad rcmipfamfignificandam valdearcommodato, nequc ESciccmiH^' afafto& laudibus ipfius /W??'i^^/«;4; abludentc. Videntur enim {^NkhoUi gto. ^rf)'f/<rW< vei-bis dicam) SiChrUli pedes fragrant! &prctiofohorumbono- j-^J't^f'^i'i--
7 8 Fita Gulidmi Waynficti
rum ejus operum unguento, in paupcrrimis C«r//r/ membris delibuti, ^uura quicquidob cjiisgratiam uni vel ex his minimis tribuitur quafi fibi ChriftM erogatum adlcnbar. Vidctur& capillis terfifle pedes C hrifit & adhuc terge- rc, dumcxternis illis bonis &idivitiis, quxilli, ut capiti capilii, quafi ex a- bundanti & iupeifluo fupercrant, tenuiores fovct. Vidcor mihi videre (quo- ties diviniflimam Fundatoris noftri benignitatcmcontcmplor^ refpondentem per omnia utriufque, si//i7ad«2*. Chrifli gcnibus pronus uterque advoluitur. C^ny?< pedes uterqueabluir, ncc utrique capilli^deUmt pro linteis, quibus C/;r;//» pedes tergant. C/3r//?«w uterque lavat, & ab eo vicifTim uterque la- vatur. It.i quod de Marin Maod rUnk noh incondite Tut mihi videtur) olira cccinit poeta, id etiam de f««<i<jf (jre noftro pulcherriraa (Hercules) an'jia/i'f queat uiurpari.
Proctimbit Chrifli ^edibtu tion Iota lavatrixy Inde lavAnd^fiiis fordihm^ nude lavat. Vafa qutdcm defunt, fedftou exprejfa decenter
(rine, fnu, lachrymis, lintea, peluis. Aqua. 0 Chrifli pieus ! o gratia grata, victjfim
uimho lavant, Chriflumformina., ChriflM earn.
Enim vero nihil jam apud eum antiquius fuit, quam ut opus inchoatum ad exitum perduceret. Hoc unum fpeftabat, hue denique cogitationes fuas referebat. Qiium interim Reginalds Pecockim Epifcopus Cicefirenfis prop- SiUus'inifenL terdiffeminatasin concionibusluish3erefe«»'Occafioncs, defidcC/; iftiatapn- advinJ^X- PC- j.^^-, j'^j^.jg opiniones imbibifife perhibctur : addudus igitur m judicium, quae- ,eo{ii. fitufqueanillanim partium cflet, quas antea propugnalTet. Intrcpicie re-
' Ipondct, nullole partiumftudioabduftum (qux in caufa religionis vacare periculonon poffunt) in diverfam fcntentiam abivifTe, rem ipiam modo se- qu'i lance expendercnt, iplum (fi veris vinceretur) crrores fuos libenter ag- niturum. Ibipatrespoftmultamdilceptationem ^fg»W^;<»» imminutse reli- gionis reumfaciunf, ultricibus flamtnis primum libros comburunt: deinde ipfumad £)/'i;/P.?K/ilententiam abdicarc cocgerunt, domique fu3C cuftodis ."SiJ^ui- mancipatumcontinuerunt. W^;«/o«/f«/7j nofter tametfi fuopte ingenio mitif- fimus, nequid Refpub: £cc/fy;<i/?;V;? capcret detrimenti, rem ampliandam . minime exiftimans, in feiendo calculo Archiepifcopum reliquolquef r<«/«/f/ fe- cutuseft. Qiiod fi eandcm proceres inluis itidemdil'cordiis fedandis dili- gcntiamadhibuiflent, quam Epilcopi in componendis EcdeficEdifildiis, & teralcsillasinimicitias,amicapotius diiceptatio quam Mars diremilTet: nun- quam illuxilTet illc y^nglU dies, qui tot calamitatum quafi myriadas fecum ad jjtll. vexit. Aflfiduivero SipervicariflTimi hoftes fuere hcrilis t hracoijis dliui &c Wurvicenjis quibus quum ex parliamenti fenatufconlulto pcrduellionis crimen intentatura, ademptx pofreffiones, irrogata infuper intamia, bilem commo- ■viflcnt: fcrroremfimulac famam repetituri Northartiptomm, quo Rex ante Sieveus. contcnderat, colleftamilitum manu perveniunt. Dein oratores ad Regem
Warvicenfu nomine ablegati, petunt faltem ad colloquium Regis admitti Warvicetjfem, qui iliorum innocentiam exponeret. Negatfascfle Buckingha,
Epifcopi Wmton'mijis. no
mius: Itenim iupplicatuni eft, fed fruftra. Hac indignitatc vehcmenter
permotus Warviccnfs. Narra igitur finquit) Henrico {'fecialis,^ & con-
fidcntcrnaira, quandoaquifTimas poftuhitioncb noftras tain nihil taciat, ho-
ram a ineridie circitcrfccundani, vcl in acie pugnans occunibam, vcl ipfum '
conveniani. Fcr triduum antcquam hac in caftris lie agitabantur, apud Re- ^x.^rch Tur-
gem fuit Wintonienfis : qui cum videret eos chifTicum cancvc quos ex oiTicio m lorjoa.
pacis cultoiesmagis cfTcoportebat, utcx tarn manilcftis aninioium difiunini-
onibus Concordia amplius I'perari haud potuillct, lelignatis honoiihus, Can-
ccllariatu i'cie abdicavit. Unde minuenda mihi eft Polydori Anrr(7t7« iententia,
qui fallacibus quantum ego puto, conjcLliunb Actus, opinionem a vcritate
alicnam proniulg.uc non dubitavit. \n\\i\^^cuh'\ Fimdatoris noftri injcifla
eft mcntio, iic icribir. Eteinm propter ytpuiam pmdcmiamque diu Anglu
CancclUriusfuit. Atquamdiu? Ceitc non per dcccnniura : quod tamen ^^^ fid com-
tcinporisintcrvallum (diu) intcrpretaturI/'/p/.:;w«, •Quinimo ncc per trien- ""«'""• ''"^" ^•
temdecennii. NjniqucdieJ///;* rcptimocaium molcftiarum pcrtxlus, quas
Camellarii munu^atferre lolct, fimulquc reruni humanarumiatur, quicquid
fupcreratvitx, totumDcoconfecravit. Quarc adtis pro tam infigni bencfi-
cio ingcntibus gratiis, figillum in manus Hennci principis iubcns tradidit.
Sic enim habcnt Archiua turris Londinenfis. Memorandum t^mddie Lu>u viz,, ^""'''f Zwii/os.'-
feptimo die m >:fii Julii circa horam qHirtam pofi meridiem^ /Inrto regni Jiej^is fgxtjfnd'ir'fo
Henrtcifexti >. veneratilis pater Wi /lie /m^ EpifcopulVixtonie-nfis tunc Cnn nembrani,^.
ce'/an-ti Anfr/ia deliberavit pr/tfato domino Regi uniim magnum figillum fuum
argenteiim in teKtoriofuo tunc ftUiito in ijiitdam campo Hariiinjloxfield, juxta Al-
taihiam de pratu^ frofe vi'lam Ncrtbampton, prefe/itibi*) thnc ibidem vererahi-
libm patribiu JahAme Herefor .tyifi-, L Dur.elmenficufiode privMi fti^iUi Domini
Regis, Epifccpin Ala^iftro Thoma AiarKt'-ge Secretario Re^is, Burtholomeo
Hiillj., fS" ^VtHielmo Slton Arminjri^ .^ Et Jn?e>- Hoc de mand^to domini ReaU
prtfat urn figi lum pcfitum er^t tn ^uadam cijt a Jua i» ten tor io pr<edi£l f, & cUves
ejufdem cttls: prafato Regi cotitinm liher.tt. Moxque eodem munerc inautora- Thin.in Cn> -
tuscft CTfC^/'^i /Vfi77/«j ExonixEpilcopus, magni illius Warviccnfis fratcr ^"&'>^''i«cel.
natu minimus •, Triduointerjcc'^o Iccundum iyy/>\m» ilumcn commifT) prslib, Annaks Ar,f\'.
poftquamalbcfcere jam dies incipicbat, ad meridiem uique dubio fortune; e-
ventu victoria pependit. Turn //fwr/rj.w; paulatim hoftibus cedcrc incipie-
bant, mox in tugam fufi profligatique civili triunipho Warvicenjcm dccora-
runr. Hanc funeftam bonorum civiimi ftragcm, vcl quia futuram VVhitonien-
y;/muItoantca prividebar, vcl (]uia tatitusapud ie indignam Eboracenf.s con-
ditionemdepiorabat, (lucm infinitis tmpoteMijfim^ melicrcuU injuriis expofi-
tum viderat, et propterca ncquc intcrcfle iptc Winton. ncquc u!!a diutius in-
figniageftarcfuftincbat, quibuspro tcmporis rationc, etiam adnobilifTimum
& optimum quemque opprimcndum uti cogerctur: Certum illud eft gravi
fufpicionc apuii /"/;/»» /fc/c-YVwwpontiticcm maximum laboraflc cum, quafi pa-'
rum fidelis in obfcquio Regis permanfiirct, aut quafi mcdius inter duos for-j
tunam cxpcaaflTct fcujus criminis infimulatus JohafiuesTiptofins Vigorni«' P.iUkt. ■
Comes & in publico Nobilium confcfTu reus peraAus, capitis judicium pertu-. :^ ''*'''' '^'' ^^^ '
lit, Jccuri percuflus. ) Scd hac infaaiia Rex cum liberavU Ihiptis ad Tapam "If"'^,: J'^' ' '
UttctU in hxc verba. . ^ ^ \^^- ^•'"'*' '
Biatijftne -
8o Vitu Gul'iclmi Waynfleti
BcAtiJJime pater himiillima. rccoTnmendatione fr^mijl^^ cum devotif- fimis pedum ojCHlii devotertim. FideUm atqne cathdicumprincipem rem dignAmperagere credimm quotiens pr/eclaros <^benemeritos viros I'e- firx Unci ijjimx pat crrnt.xti curamus addicere : tit perinde honis jttxta J'u/i merita cefidigna virtutumprdmia tthcraliter irrogentur^ (^ de eif- dewfifiijlra fefitiendi^ jt forte per <imHl0S cjrfalfo quicquam de fern con- tinent^ occajio qu^lihet an/putctnr. Him ejl beatijjime pater quod^ quum nuperrimis hit tcniportbu-s^ qitibm vehementi (^ civili qttadam tempe- Jlate^ rcgni tiojlri publictuJhtM gravemja£luritm fenferit^ ne perntci- bus evolans alis ambigttafama^ verts mnunqnam falfapermifcens, utia cum Noxiis viris infontes alios dr in nulla demeritos in ctilpam trabat : Ariimo nobis ejl ^vehementer ^cordi, clariffimovirofortaffe per <£mu- los tralfo in tnfamiam, nojlro tejlimonio quantum in nobis cjl omnem a- dimereculpam^ huic pr.ffertim quern plurimum carumhabemm, Reve- rendo in chrijio patri willtelmo Winton. tptfcopo : Cuj/t-s cum opera, ^ obfequiis, in regnis nojlris gerendis nonpirum ufifumus,^ in nihilo tamen eum excejjijje tejlamur quojujik denigrari pcffit aut dcbeat tanti fama. Pr^eUti^ quam ha^enu-s omnium ore con(lat intemeratam extitijje. Ea cert e put at ur in eo vita c^ honejltjfims converj'ationis integritas, ut deo placeat, (jr regni nojlri majores ty- inferiores Jlatus hominum bonam c^ fynceram de eo cpinionem jcntiant^ tnfanilam i^poHoltcam fedem de- votum femper fuiffe c?' obedient em plium tejles jumus, pro qua nee un- c[uam injlare dcstitit,^ quo minus cmni conatii^ honor em^ rcverentiam (^ obedientiamyfacrs Sedi debit as, omnibm ter rents re ^ verbo ante- poneret, Hxc qiittm it a junt beatjjfime pater, rogamta quo valemta de- votiti'S femper piijjimam paternit^tcm vesiram, ut adpartempofitis aC' mulorum comment is ^fi qu c in hujus nojlri (jr indubitati teltimonii con- trarium referuntur, eum utifidelem ac devotum fltum vcjlrijiati*5 (jr xojlri^pacijque zelatorem quern obfua merita uti colendumpatrem ho- nor amus^ ^plurimo dignum honors cenfemus, in uberiorem gratiam fe-^ dis K^pojloltcji.vtrtutum Juartim ^ nojlrartimprecum intuitu gratiose velitis admitterc, at que in gerendis ejus negotiis in cur am G. V' fm. gttUriter habere recommijjum. Et velit vejlra eadem beatijjlma pater- nitasfdeli nojlro Johanni Lafcy^ c^pr<ejentium latori de nojlra volun- tate fujficientcr injlru^lo^ in his qux pro parte huius venerabilis patris diliurifunt, indubiam habere fidejn. Et almam vejlram perjonam ad gregis Dominici regimen falut are ^ votiva fcelicitatc facial prefperari Jefus chrijltu Ex London, O^avo Novemb. K^nrto T)ominic£ incat' nationis, 1 450. E. V. S.
Devotus filius Henricus Rex Anglise & Francise.
Epffcopi Winlonknfts. 8
PRorogabiturinomnem a'tcrnitatem, ftclifquc innumcrabilibusapudpo- ftcros conlcncfcet induIgcntiiTima; pictatis tuse erga iVmonienftm no- ftrumfama (dive Hcnricc princcps cIcmcntifTimc), qui virum innoccntem dc tc, deque Repub. tu.i prxclare meritum, ciebris iycophantarum calumniis ceu mucronibus iiTipetitum, tu3 cequitatc recrcarc voluifti •, quodadhuc vi- gctaEtcrnumquc f ut ipcro) vigebit illius tama, quam nulla unquam viola- bit malitia, idtuum facile agnolcit & poftrcmum & maximum bencficiumi Namque ab illo tempore convci la rcrum fcenl, i'ummam poteftatem Sdoardus occupavit. Caterum Wimonicnfs quamqiiam hoc uno malo fic affliifius vide- retur, at nulla ampliiis foituna ipfum poflet cfficcre foeliccm : dcjefto fcili- ccte I'ummo dignitatis i'olio Hcnnco^ in quo fpem unicam icneftutis iuse repo- fuerat, cujulque patrocinio nupcr unus ex omnibus & erat fortunatilTimus & habebatur : In maximo tamcn Iu£lu, iplumconfolata eft EdoArdi. dementia (quippe qui tarn benignus ac facilis fuit, ut nemo unquam lenatui populoquc >4«^/iC4wchariorcontigerit, necqui perindc omnibus in gratia concilianda ^.^^ Mms Itt obvius atque expofitus fercbatur) fic utrcm iplamfi putare volumus, patro- ktfi.Rkhnrd.i. nummutaveritverius quam amilerit. Srio non decflc quamplures, quibus haecfententia minus arridef, qui principis ingcnium ex intcftina familiarum dilcordia metientes, in quaneccffe erat partes mutuofibielTc infeftas, Edo.-ir- <:/«wamicis &la^is Heanci iniquiffimum fuilTc judicarunt : quocirc.'i & Wn?- leUnd ^Tho. tonicnfcm noftrum earum injuriarum illico aiBnem cfTc volunt, quas tcrt inimi- Cooper. citia. EmmvCTo Johannes Epifcopts HcrcfcrdiHs, quod mil'num animos ora- tionc fua ad pugnam, contra Edoarditm in prarIioiVi7r//j<»wro;7fK/7acccnderat, in Caftcllum Warviccvfc coniciflus eft : Et Gcorfius Ncvillus omnibus fortunis ""^«'^- muk'^atus, cum libertatis etiam dilpendio, infcnfo regi pocnas perfoluit. De- nique Con>es Oxonii nobilifimnis jam provecftoe retatis Icncx, ultimo lupplicio affeftus eft. Nam