This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/]
NN rd
qd) qne, cJOeCuso5 {αι
d
PATROLOGLE -
CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM,
SIVE LATINORUM, 8IVE GRA&CORUM,
QUI AB /£VO APOSTOLICO AD AETATEM INNOCENTII III (ANNO 19160) PRO LATINIS- ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ΑΝΝΟ 1199) PRO GR/ECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUA EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA . ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER 8E CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATA8, PERQUAM DILIGENTER ΟΑΒΤΙΟΑΤΑ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMA8 EDITIONES QUA& TRIBUS NOVISSIMI? SJECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS AUCTA ; INDICIBU8 PARTICULARIBUS ANALYTICI8, 8INGULOS 8IVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATE-
RIAM SIGNIFICANTIBU8, ADORNATA; OPERIBUS8 CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DPUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS; AUCTORUM 8ICUT ET OPERUM, ALPHABETICI8, CHRONOLOGICIS, STATISTICIS, 8YNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITURGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE ; SED PRAE- SERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET HERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON 80LUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCHRIPTUR:.E SACR/E, EX QUO LECTORI COMPERIRE 8IT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM 8UORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM 8. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI 8INT.
EDITIO ACCURATISSIMA, CARTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS ΟΒΑΒΤΑΙ QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA YOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIM DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITA8, PRÁAESERTIMQUE 18TA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CIIRONOLOGICA SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET M88. AD OMNE ATATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS COADUNATORUM.
SERIES GR/ECA
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIE GR/EG/E À S. BARNABA USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ;
ACGCUHANTE J.P. MIGNE,
BBibliiotheese Cleri universse, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN 8INGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICUS RAMOS EDITORE
PATROLOGLE GRJEC/E TOMUS CXXI.
GEORGIUS CEDRENUS.
——Á—— áo ——
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J..P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA: AVENUE DU MAINE, 908.
1894
BR l;
0 . IMj3f 4. |3ἱ
Clisby. — Ex typis PAUL DUPONT, 18, vià diotà Bac-d'Asnieres. 199.9.930.
| " TRADITIO CATHOLICA. -
SAKGULUM XI. ANNUS 1088.
ΓΕΩΡΓΙΟΥ. ΤΟΥ ΚΕΔΡΗΝΟΥ ΣΥΝΟΨΙΣ ΙΣΤΟΡΙΟΩΝ.
GEORGII CEDRENI
COMPENDIUM HISTORIARUM,
CUI SUBJICIUNTUR
EXCERPTA EX BREVIARIO JOANNIS SCYLITZ.£ CUROPALAT E.
ACGCURANTE ET DENUO HECOGNOSQGENTE J.-P. MIGNE Bibiiothecse? Cleri Universse SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS EDITORE
o O00 ass D ME Mil . TOMUS PRIOR... — ^
---- Ld
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208.
1804
TRADITIO CATHOLICA.
SAECULUM XI. ANNUS 1058.
ELENCHUS
LI 1 BOX
AUCTOHUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CXXI CONTINENTUR
— uU Om m—— —-
ο” -
GEORGIUS CEDRENUS.
Monitum Editorum Patrologit. | col.
Notitia in Cedrenum, ex Leonis Allatii Diatriba de Georgiis.
Caroli Annibalis Fabrotti Epistola nuncupatoria ad cardinalem Julium Mazarinum.
Ejusdem Prafatio ad Lectorem.
Guillelmi Xylandri Prefatio.
Geórgii Cedreni Compendium historiarum & mundo condito usque ad annum 1007,
s eui subjiciuntur Excerpta ex Breviario historico Joannis Seylitzzee, Curopalate, excipientia ubi Cedrenus desinit et ad annum usque 1080 pertendentia, quo, dejecto Michaele Botoniata, Alexius Comnenus imperium adeptus est.
23
—— E — P—— —————————————— P———oÓ€ MONITUM EDITORUM.
Georgius Cedrenus iis scriptoribus accensendus est, qui non propria cogitata scribunt, sed libros aliorum cum aliqua sagacitate. éxscribunt. Ideo apud multos vapulavit, quasi nihil sibi proprium afferret, sed ex meris latrociniis vixisset. Si tamen res :equi perpen- datur, videbit eruditus lector Cedrenum in exscribendis aliis auctoribus aliquod meritum sibi comparasse, et studiis doctiorum etiam hodie posse inservire, tum quia nonnulli ex iis antiquis auctoribus perierunt, et apud solum Cedrenum exstant; tum etiam quia Ce- drenus citatur a mullis scriptoribus sequentis etatis, qui libris a Cedreno expilatis care- bant. Unde fit ut non raro ad eorum mentem assequendam Cedrenus consulendus sit. Id attendant, precamur, docti lectores qui severius judicium Allatii mox legent, et for- lasse mirabuntur Cedreni Historiam in Patrologia nostra fuisse admissam. Videbunt etiam
Cedrenum nequaquam exscriptum fuisse 8 Joanne Seyliliza costaneo suo, ut asserit Fa- broti, sed eum exscripsisse.
NOTITIA SCRIPTORUM GEORGII CEDRENI.
(Leo Allatius in Diatriba de Georgiis, apud Fabric. Biblioth. gr. tom. X.)
Georgius Cedrenus, a quibusdam etiam monachus vel sacerdos existimatus, tam quod similis sortis hominibus genus dicendi familiare sequatur, tum quod de religione, et ceremoniis, et vita monastica prolixas disputationes sepe ssepius interserat, a quibus ipse non dissenserim, dummodo libri titulus, quem ipsi ctiam producunt, suspectus non sit. Ab orbe ipso condito compendium sus historie exorsus, ad Stratiotici abdicationem (a) deduxit : opus e variis historiis non sententiis solum, sed verbo tenus consarcinatum absolvit. Que si ab auctoribus repeterentur, nudus ipse, &que ac cornicula illa remaneret. Primam enim historie parlem a Georgio Syncello, et Georgio alio Hamarlolo, ad Maximianum et Maximinum ; cetera ad Nicephorum ex (θπίοο a '"l'heoohane Synceelli continuatore, de Basilio Macedone ex Constantini Porphyrogennete libro de vila et rebus gestis Basilii Macedonis; a Nicephoro (^) ad Stratioticum ipsum, in quo historiam flnit, a Joanne Scy- litza exscripsit (c), eL. nescio qua fronte pro suis divendidit, adeo ut vix unam alleramve periodum in tam vasto volumine Cedreni propriam ac legitimam reperias. Grati:e tamen ili agende sunt, quod auctores nobis precipuos et raros suo ipse furto conservavit, quando illi non haberentur ; sed cum jam nobis Georgii Syncelli, Hamartoli, Theophanis, Gonstan- tini, Scylacis (), aliorumque scripta, accuratissimorum hominum beneficio ac diligentia obtinemus, frustra faciet, qui Cedrenum perquirel : nisi aquarum rivuli, quam fontes, unde emanant, puriores ac dilucidiores, magis accepti fuerint. Editus est hic auctor Grece et Latine ex interpretatione Gulielmi Xylandri, qui annotationes et tabulas chronologicas etiam addiJit, Basilee 1566, in-folio ; ita tamen ut paginarum integrarum defectum pluri- bus in locis sentiat, qui ex manuscriptis in Αἰἰοπιρείθηα οἱ Valicana bibliothecis conser- valis suppleri poterunt (e). Erat quoque in Bibliotheca patriarche Constantinopolitani, ut tradit Verderius, et in biblioth. Antonii Augustini cod 131. Hunc aliquando Wolphius, sed quam sano judicio! pretulerat Zonare. Zonaras enim, licet in historia post Conatanti- num Magnum jejunior sit, et nonnisi obvia queque percurrerit, in his vero, qua ante Constantinum ad mundi exordia diligentius ac copiosius versatur. Sed quod laude dignum, eaque summa est, Zonaras res de suo componit et narrat, non alienorum furtis plausum caplat, neque tractatus integros exscribit. "
Josephus Scaliger notis in Chronicon Eusebii de Cedreno illa habet: Georgius Cedrenus totam chronograjyhiam | Syncelli verbatim. descripserat, et ez eo atque aliorum chronologorum scriptis ingens volumen contextum Σύνοψιν ἱστοριῶν vocavit. Sed πε illud gnoque breviatorum manus, librorum przsentissimum venenum, effugere potuit. Plus dico, non breviatores illi, sed mutilatores [uerunt. Nam qua habemus, non justum illius. Σννόψεως breviarium est, sed
(a) A. C. 1057. - runt Parisienses A. 1617, fol., ubi Basileensis edi- (b) Nicephoro Rangabe. tionis lacune explete, castigata in plerisque a (c)Coafer que supra, volum. IV, pag. 587. Carolo Annibale Γαῦτοιίο Xylandri versio, note (d) scylitza. pesteriores Jacobi Goari addite, Glossarium ejus-
(e) Post hasc A. 1644 ab Allatio seripta,Georgium — dem Fabrotti praemissum, et apposita Scylilze ad Cedrenum undequaque reparatum et absolutum ex — Cedreni historiam conlinuatio. Regia biblioth. typis pariter regiis publico dede-
PArRoL. G2. CXXI. i
WA
11 NOTITIA IN CEDRENUM. 12
potius cadaver, et disjecti membra scriptoris παρεχθολαἰ, et excerpta ez. eo ingenti volumine sine ullo ordine temporum, aut gesturum, aut. delectu eorum quz aut. omittenda aut. excipienda erant. ldiotam quidem hunc Cedrenum fuisse, iliius scripta clamant, sed pejus et de io et de tota chronologia meruerunt, qui eum tam crudeli genere lacerurunt. Denique totum. Cedreni opus est stabulum quisquiliarum, et. cento. ex multis pannis. sordidis, rurpureis, malis, bonis, integris, laceris consulus. Er ca farrugine multa Eusebiana eruimus, qux ex Georgio Synccello ille ezcerpserat, et prefato Eusebii nomine. producit: multa etiam que, quanquam tacito Eusebii nomine, manifesto E'usebiana constat esse tum 68 Syncello, tuni em aliorum fragmen- torum reliquiis. Non pauca praterea apud eumdem Cedrenum. supersunt. optimz notz. ana- lecta, quorum parlem — [7usebii, partem — Africani esse non. dubitamus, sed ea, quod, quibus opinionis mostre fidem faceremus argumenta nobis desunt, malumus. intractu. relinquere, quam incerta pro ceriís afferre. Cedreni vero Synopsim arbitramur. ΠΟΠ multo post. ejus obi- tum mutilatam fuisse, atque. ita ab illis librorum carnificibus, ut hodie edita est, posteritati transmissam ; quin ne ca quidem, qua Dreviatores collegerant. integra omnino ad mos perve- nisse. Nam Leunclavius vir doctissimus in notis αἆ Annales Turcicos. scribit. aliquot. Cedreni folia penes se habuisse, qux in excusis desiderarentur. Nos vero apud Syneellum | paginam integram reperimus, et quedam alia que ὑπ editione. vulgata non. exstare suo loco demonstra- bitur. Nec dissimilia sunt, que apud Vossium e hístoricis Graecis lib. 1, cap. 26, leguntur. Acre nihilominus est Scaligeri de Cedreno judicium, et injuriam, qua ipse idiolam, ut supponit, afficit, summis, doctissimis et in historia ecclesiastica proceribus facit: A(ricano scilicet, Eusebio, Syncello, Theophani, llamartolo, Constantino Porphyrogennele, Scy- Jitze et aliis, quos verbatim describit. Cedrenus: fateturque ipse Scaliger de quibusdam, de aliis, alii adnotarunt, et potissimum de 'Theophanis annalibus Dionysius Petavius not. in Nicephori patriarche Breviarium historicum : neque enim de suo quidpiam, quod illi prius scripto non tradiderint, scribit. Eusebius Africanum descripsit ; Eusebium sine ulla verborum mutalione in suum Chronicon transtulit. Syncellus; verba sunt Scaligeri : postea Theophanem οἱ Hamartolum, cum morte prerepltus Syncellus opus non absolvisset, Porphyrogenneta deinceps suppeditante materiam ''heophanis affinis, οἱ continuator, Theo- phanem excipit, et rerum seriem prosequitur: a morte Nicephori ad Isaacium Comne- num totus Scylitza proponitur. Quomodo tot tantique viii, et de historia Christiana bene meriti, stabulum erunt quisquiliarum, et panni sordidi ac laceri? An quia de rilibus et ceremoniis Ecclesie catholice fidentissime ac verissime tractant, stabulum olent Scali- gero el sapiunt? Primos talium rerum auctores, non collectorem, neque rescriptorem reprehendere debuerat. Annon sub persona Davi vapulat Alexander Macedo, et pro libi- dine sibi fingit howinem Scaliger, quem opprimat ? Leviores erunt Ecclesie ritus, con- temptibiliores traditiones, faciliusque reprobari poterunt, si earum asserlor nullius esse dignalionis asseratur ? Sed vellem in universa Cedreni historia aliquid, quod peculiare Cedreni sit, a Scaligero demonstratum fuisset, quod nusquaim perlectis dictis auctoribus demonstrabitur : ut hinc postea dignumne illud laude sit an reprehensione, dijudicare ossemus, Dicet illud esse sapere, qui ubicunque opus sit, linguam possit flectere ; sed 1d, quibus in pectore acelum esl, haud probabunt. Immerito prs&terea Scaliger teu. porum ordinem in Cedrenicis hisce, qua& supersunt, desiderat. Cedrenus enim JZistoriarum Syno- psim, non Chronographiam, cui distinctio temporum magis competit, scripsit Satis illi fuit regibus, res quoque sub eorum principatu gestas, nullo annorum ordine discriminatas supponere. Αἱ evolve, sodes, Cedrenum, quam ille dislincte pleraque, quam accurate, et ea potissimum, qus& ex Theophane mutuatur suo loco distribuit. Et in exscriptione Scylitze Scylitza ipse sequendus erat, qui actiones non ad annos, sed ad imperia refert. Neque prodentiori consilio opus Cedreni unicum in duo partitur; alterum ingens, quod ipse Cedrenus ex variis auctoribus compilatum conscripserat, alterum a junioribus, non multo post ejus obitum mutilatum, adeo ul nec prioris voluminis breviarium sit, sed potius ca- daver, estque illud ipsum, quod editum Grece et Latine pre manibus omnium e:t. Cedreni etenim opus, quod habemus non est primi operis a Cedreno compositi, quod nullum fuit, breviarium, sed illud ipsum ab eodem collectum, οἱ quod ipse nuncupavit Σύνοψιν, Breviarium, quod brevi verborum circuiti, et veluti in compendio res profixas, aique immens& scriptionis legentibus traderentur: argumento erunt auctorum sententiz, et narrationes, quas ille, ut apud eos leguntur, neque immutans, sed fida verborum con- tinuatione, rebus minus opporlunis neglectis, disponit. Et Breviarii est, rem longa verbo- rum serie cireumscriptam breviori sententia, et paucioribus verbis concludere : quod se- cus se habet in Cedreno.
Monet tamen Vossius ex Gesnero, historiam Cedreni a morte Nicephori usque ad impe- rium Isaaci Comneni etiam legi sub nomine Joannis Curopalate (qui idem est cum Scylitza) paucis exceptis; (a) et Casaubonum notis in lib. xvi Strabonis referre, cum a
(a) De similibus codicibus mss. Seguieriane sive Coisliniane bibliothece, vide eruditiss. Montfauco- num p..206.
13 FABROTI DEDICATIO 14
Greculo historiam Curopalate eruisset, eamque contulisset cum Cedreno, deprehendisse eadem iisdem verbis ab iis dici, ut alteruter necessario plagiarius sit. Addit Casaubonus: At cum me ab illo Greculo deceptum, qui magna me pecunia emunrerat, inique ferrem, hoc me iamen recreabat, quod er utriusque collatione multa rosse in utroque emendari videbam. Cedrenum enim ita. esse. editum sciebam, ut. multa. passim. in. ejus. scriptis. turpissima. relicta 3t menda. Sane Casaubonus non a Greculo, qui id quod erat, quam plurimi vendidit, sed errore suo, qui Scylitzam in Cedrenum translatum pnescivit, deceptus est. Frustra ergo queritur de Greculo illo, qui Curopalate historiam, quam vere profitebatur se habere, vernalem exposuit : at ipse grandi pecunia mercatus est ; cautius rem suam gerere debuit ; rerum namque pretium vendentis redimenlisque s&stimalione accrescit. Vossius ο /Aisto- ricis Grecis lib. n1 in Joanne Antiocheno videtur hunc Antiochenum Joannem cum Curo- palata confundere, quem dicit Sxncellum, quod tamen falsum est, exscripsisse. Quod multis in libris historicum Cedreni compendium tribuetur Joanni Curopalate. Certum tamen esti, non universam Cedreni historiam, sed eam tantum qua a Nicephoro Rangabe exordium ducit, Joannis Curopalate esse. Puerile denique est, dubitare (a) an Cedrenus a Curopalata, sive iste a Cedreno acceperit. De Cedreno vide Genebrardum in Chronico, et Bellarminum Je scriptoribus eccles. 88ου]. ΧΙ, anno 1070.
(a) Joannem Tbracesium (qui idem est cum — Cedreni synopsim demum in manus hominum ve- Scylilze) sequi se non diffitetur Cedrenus etprio- nit. Georgium Cedrenum epistola 84, ad Euthy- rem ἔχδοσιν illius utique in synopsim suam trans- — mium citat Nic. Comnenus Papadopoli in Prano- tulit: sed altera Scylitze editio ad Alexium jonibus mystagogicis, p. 961.
Commenum usque, h.e.ad Α. 108l,continuata,post
FABROTI DEDICATIO.
EMINENTISSIMO PRINCIPI JULIO MAZARINO S. R. E. CARDINALI.
ficite Grecus auctor ait, Eminentissime Cardinalis, deorum templis donaria dicanda eese, viria aulem illustribus ingenii monumenta nuncupanda. Quemadmodum enim mu- neribus hisce religionem nostram erga Deum, ita et hoc animorum fetu cultum ac obser- vantiabi nostram erga viros summa dignitatis vel doctrine precipue testamur. Inter Deum autem et homines longe iuterest, quod Deus, velut omnium Conditor et Dominus, rebus quarum precarii possessores sumus non egeat, illustrium autem virorum gesta penitus intercidant, nisi sit qui ea litteris mandet et posteris tradat. Sed et quemadmodum humili cuique ad deorum templa accedere et ibi vota sua nuncupare fas est, ita nec illustres animas ea qu& tenuiores hoinines eis dicant aspernari videmus. Alle scilicet mentis homines se- curi sunt magniludinis suae, adeo ut Deum referre quodam genere videantur. Hec cum ipse mecum reputarem, ausus sum, Eminentissime Cardinalis, religiose te adire et librum opera mea perpolitum licentiore forte hac epistola tibi inscribere, quo devolionem erga te meam publice testarer, scirentque omnes ad venerationem tui eliam eos qui longinque agunt libros tibi dedicare, ut ex sacro etimmortali nomine tuo famam et gloriam sibi qu&- rant ac immortalitate donentur. Hoc tamen vereor, ne te in excelso humanarum rerum fastigio positum et nunquam vacuum ego unus e turba audacius incondilo ac rudi ser- mone interpellem, teque morer, cujus amplissimis cogilalionibus ac consiliis imperium Gallicum gubernatur, cum potius occupationibus tuis bono publico parcendum esset. Sed magne quoque anime litteraria hec avocamenta non recusant. Hic autem admirari subit quam sagaci consiiio oplimus maximusque princeps, cum excederet vel potius intercipe- retur et in colum rediret, tibi, Cardinalis Eminentissime, pene dixerim, cuncta regendi onus imposuerit, cum juvenilis successoris animus nondum par esset imperio. Sic Atlas cum coeli oneri se subduceret, Herculem submisisse fertur, velut tante molis capacem : at qualem virun ? majorem humana natura, Deo proximum, denique Jovis, non Amphitryo- nis filium. Certe non alius quam n.tus Deo ccelum deorum sedem ferre poterat, sicut nec alius quam diving mentis homo onus imperii Galiici sustinere. Tu, inquam, Wminentis- sime Cardinalis, vocatu regis prudentissimi ad regni arcana tractanda non sine numine admissus es; id quod ex rebus ipsis feliciter et ex volo fluentibus nolius est quam ut quisquam preter :nalignos inficietur. Quando enim terrarum illo predo, quando orbis univzrai candidatus certius intellexit se rerum solum potiri non posse, seque aliena regna irrita spe invadere ? quando feliciter secum actum putavit si flnes suos non propagaret sed tueretur, nisi ex quo principem nostrum invictissimum anima reliquit? Quid singula com- memorem ? Prostrato primum stupenda felicitate exercitu validissimo, tum munitissimis oppidis qua locorum natura qua milite non ignavo, cum interim inclinatas acies et laban- tes, tum milites sues velut attonitos et pavore defixos cerneret, iutremuit Flandria. Animos sumpserant Gallici hostes nominis, quoniam in contrarium cecidisse videbantur Gallorum
15 FABROTI PRJEFATIO 16
impetus semper hostibus metuendi, quod scilicet externa vis contra fas piumque eis adfuis- set velut Deus e machina, quodque eoa obsidio liberatos viderent qui jam ing;oriam dedi- tionem parabant: sed statim Galli ingenii ad pugnam avidi vicinas urbes animosius aggressi sunt; quibus captis extimuil Italia non secus ac quondam populus gentium victor Gallis iastantibus sepius expavit, In Hispania bello quidem ancipiti pugnatum est: sed ducis forlissimi nomen Hispano militi vincendo jamdiu f;tale est. Germania bello diu- turno vexala, agrorum populationibus, urbium vastationibus concussa, impcralorem miseris dudum imperare coepisse non diflitetur. Hec latius exsequentur horum temporum diserti. Ego siylo remissiore attigi tantum, εἰ quod longum essct ea prosequi, et quod verebar ne fastidium nascerelur ex plurimis. Colum igitur ambitione affectent exteri (quanquam ex- pilationibus ccelum non petitur, sed religione et pietate, que reges Christianissimos astris inserunt) aliena regna avido animo pervadant: quandiu stabit Gallia validissima terrarum pars (quam pereundi legibus aliis quam que orbi terrarum imposite sunt, fatorum vis vterna vel potius Deus fatorum arbiter et dispensator exemit), coepta eis nunquam ex vo!o succedent. Cum autem serenissimus princeps noster spes totius generis humani adolescit, cum animi ejus vis augescit, libi, Cardinalis Eminentissime, summa rerum permissa est, cujus fides iu rebus diflicillimis spectata, cujus devolio erga principem omne vincent exem- lum. Nemo in posterum te rerum moderatore tsi securus potentie erit ut Gallos pene inter ferrum el arma natos provocare vel offendere audeat, quos intelliget nullius armis esse superabiles. Nemo (αἱ socios aut federatos lacesset; nemo amicos ledet, qui hoc Gallie debent, ut qui summa cum injuria et bonorum omnium indignatione fortunis suis exuti velut nudi exsulabant, plenissime restituti sint: tanta est cum sacri nominis tui ve- neralio, tum imperii Gallici felicitas semper invicta. Verum quo impellor ego fandi impo- tens? Non enim multum interesse puto sive quis famam alicujus ledat, sive iníra dignita- tem eum laudet. Nou possum tamen hee citra crimen ingrati praeterire quod omnium commendalione dignissimum est: bibliothecam scilicet multis librorum millibus constan- tem instituisli, quam eruditis o;mnibus patere vis. In qua quidquid Gallia bonarum artium feracissima, quidquid Italia vel Germania eruditum protulit, invenire ia facili est. Omitto preclara illa marmora, principum οἱ virorum qui litteris claruerunt statuas, quas cum videas et ingenii monumenta legas, putes non mula marmora, sed animata, et eorum non interiisse corpora, sed cum animorum fetu de perennilate certare. Quo quidem egregio facto litterattores quosque tibi obnoxios fecisti, et non miuus in ore hominum agis quam propter alias acerrimte mentis dotes; ex quibus boni omnes intelligunt tanto te ceteris mortalibus superiorem esse, quanto foriuna tua excelsior et praestantior est. Vive igitur, Eminehntissime Cardinalis, Galli& felicitati, qus, te sospite, culmen adipiscetur et diurna- bit! Vive, rei Gallice rector et propagator, cujus vigilantie hoc debetur, ut Gal'i pacem equissimis conditionibus sperare debeant, aut exteri bellum inlernecinum timere? Vive diu, Gallie felix tutela salusque !
Eminentie tue devotissimus
CaARoLUS ΑΝΝΙΒΑΙ, FADROTUS.
LECTORI
De scriptoribus hislori& Byzantine publicandis spem fecimus edito Joanne Cantacuzeno. Ecce fidem prestamus felicioribus auspiciis annixi, jussu nempe illustrissimi Francie can- cellarii Petri Seguierii, qui ut opus hoc egregium ederetur su& cure fecit. Quid autem huic Cedreni editioni accesserit, lector, monendus es. Plures es& jue ingentes lacune eraut in editione priore, quie Cedrenum deformabant. ΑΙ minores plutes paginas occupave- rant. Eas omnes ex aliis scriptoribus calamo exa:atis supplevimus, mulla correximus ex Joanne Scylitze Curopalate, qui Cedrenum αὐτολεξεί descripserat unde mirari subit quanta securitate sseculi sui Curopalates alienum opus sibi vindicarit. Itaque si quis Curopala- tem desideret, sciat eum Cedreni si:'»jam esse: nam totidem verbis Curopalates constat. Qui tamen non per omnia nobis inutilia fuit, sed supplendo, .ut cixi, et emendando Ce- dreno multum profuit. Quoniam autem toto pene Cedreno exscripto — Curopalates excipit ubi Cedrenus desinit, ideo non ingratum fore duxi si cum Cedreno ederetur. Joannes Bap!ista Gabius interpres ejus multis in locis ab auctoris sententia aberraverat. Ei quan- tum fieri potuit consultum est interpolata ejus versione. Xylandri quoque versionem in- terdum emendavimus ; nec tamen veterem loco suo deturbavimus, sed nostram ad oram libri rejecimus. Preterea fatetur interpres ingenue sein quibusdam herere. Nos sine ulla insectatione sententiám nostram proposuimus, et notas quasdam addidimus ei firmande.
T XYLANDRI PRAEFATIO 18
Denique Glossarium adjecimus, quo voces mixobarbare, quibus Cedrenus utitur, expli- cantur, dignitates ecclesiasticee pala'ine et militares exponuntur. Quo in concinnando usus non sum opera Meur:ii, quem plerique alii qni rapto vivunt solent exscribere, sed vel auctores nondum editos vel alios omnino auctores ad lestimonium cito (a). Accedunt etiam R. P. Jacobi Goar varie in Cedrenum animadversiones eruditissimse, que non amodicam Cedreno lucem afferent. Postremo numerosa operarum menda sustulimus, quo tam auctior editio quam emendatior opera nostra prodiret. Cedreno igitur fruere, quem antea, pene dixerim, auro conira veniisse non ignoras. Cedrenum sequetur Theophanes multorum volis exnpetitus, quem ex regis Christianissimi bibliotheca in lucem edemus, una cum Anastasii Bibliothecarii historia ecclesi:stica hactenus inedita, que beneflcio Cardinalis Eminentissimi Francisci Barberini ad nos pervenit. Sequentur et alii ex variis bibliothecis eruli, quos non interire quantum reipublice litterari& intersit hi tantum intelligunt. qui litteras tractant vel fovent. Vale.
(a) Nor. possumus citra erimea ingrali preterire clarissimi οἱ eruditissimi Jacobi Mentelli medici
auctores Greco barbaros, quibus usi sumus in hoo Parisiensis. FABRorUs in calce Nicetse. glosssrio, nobis utendos datos ex bibliotheca viri
GUILICLMI XYLANDRI AUGUSTANI IN GEORGII CEDRENI ANNALES ΡΙΙ EFATIO.
Ad magnificos et generosos dominos D. Marcum et D. Joannem Fuggeros, Antonii ff. Fratres Germanos, Kircgbergi εί Weissenhoani dominos, ctc., optimarum litterarum | alumnos gra- tissimos.
Georgii Cedreni annales, qui auspiciis ac impensis vestris, viri amplissimi, a me non sine magnis &rumnis in Latinam linguam conversi in publicum hodie exeunt, pro more dedicaturus diu multumque cogitavi quanam de re potissimum npud vos dissererem. Sive enim historie utilitates explicands& essent, quo hic liber prodiret commendatior atque gra- tior, jampridem id propositum ita copiose ornateque noram a summis viris tractatum, ut citra arrogautie crimen non possem conari ista vel amplificare vel etiam inculcare. Sive in vestris laudibus prtedicandis occupanda oratio, ad quas profecto illustrandas augendasque hec Cedreni versio editioque conducere debet, quid iis ornamenti poterat mea conferre infantia ? Aut quolusquisque, ut nunc sunt mores hominum, non potius assentando me mu- nus captare quam grati animi significationem raris virtutum exemplis demonstrandis com- mendandisque edere erat judicaturus? Itaque horum ego ntrumque prudens sciensque omisi, presertim cum recordarer de priore alibi me nonnihil etiam dixisse. Sed et alienum aliquid personis vestris aut presente instituto, qualia ad animum accidebant multa atque varia, in medium afferre intempestivum videbatur atque insolens, neque enim laudari sentiebam eum qui delphinum silvis appinxit, fluctibus aprum. Itaque in presentia satis habui pauca de ipso hoc historico opere et. mea quam vobis ac reipublice in eo conficiendo navavi opera dicere ; itaque lectore non inutiliter, ut quidem ego puto, de quibusdam premo- nito, dedicationis munere defungi.
Jam primum, quis fuerit Cedrenus, certo deprehendere nullo indicio potui, cum de se ipso nihil, hoc quidem in opere, memorie prodiderit, neque ab aliis sit, quod ego sciam, laudatus aut nominatus scriptoribus. Eo tamen inclinat animus ut sacerdotem fuisse suspicer aut eliam monachum ; tametsi videtur hoc non fuisse dissimulaturus. Mee conjecture ansam praebeut cum genus dicendi quo est usus, tum quas de religione et ceremoniis ha- bet disputationes. De quibus non impedio quin quisque suo captu et sensu judicet: quid ego judicem, salis credo esse bonis notum ; neque est cur mutem sententiam ulla idonea causa. Quando vixerit, nihilo magis constat quam qua conditione vixerit; nisi quod proba- bile est rerum potito Isaaco Comneno (qui iniit imperium eodem fere quo Heinricus IV anno, qui fuit a nato Christo 59 supra millesimum) eum scripsisse suos Annales: hi enim in istam desinunt. ls qui colicem vestrum scripsit librarius, 1saaci Angeli aliquoties men- tionem fecit in. margine. Fuit hic Isaacus Friderici Ahenobarbi imperatoris Germani equa- lis, et &ccepit Cpolitanua:. regnum circa annum 1182, αἱ centum fere annis codex iste- auctore suo recentior fuisse videatur. Non dissimulavit librarius aliquolies se in exein- plari, quod descripsit, aliquot paginarum defectum sensisse. Sed utrum reliqua omnia ita fuerint ab auctore composita quomodo ad nos scribe istius opera pervenerunt, dubitari haud injuria potest: non enim mendosa modo quadam, sed plura etiam his mutilata vel comperi vel suspicatus sum, quod aliquoties in annotationibus ostendi. Porro autem facile crediderim lectores in bonis scriptoribus versatos et judicio aliquantum quam vulgus
19 XYLANDRI ΡΕ ΛΕΑΤΙΟ 20
acriori preeditos, ubi lectionem hujus operis instituerint, molestie principio aliquid aut etiam nausesm contracturos. Pollicitus enim auctor ab inilio mundi usque ad sua tempora historias se compendio recitaturum, ubi ad rem ventum est, neque optimo ordine ea pro- ponit qua in sacris Litleris et Flavii Josephi antiquitatis Judaice descriptione atque alibi copiose describuntur ; et inserit multa nescio quam relatu aut creditu digna : et interpolatis narrationibus sepe, sepe mutilatis, aliquando idem non sine tedio et odio inculcat. In summis mundi imperiis el eorum successione. ac. mu!ationibus exponendis jejunus plane est. Res Romanas ita attingit ul videatur earum fuisse admodum ignarus. Et in ipsis im- peratoribus ordine recensendis eorumque in summa exponendis rebus geslis fere ad Cons- tantinum usque Magnum nihil preclari aut etiam opere pretii est consecutus, ut subve- rear ne quis ista legens exclamet : Quid (anto dignum dedit hic promissor hiatu ? Digres- siones quoque in disputationes de vita monastica, contra Judsos, et alia id genus, talia sunt qua annalibus parum omnino conveniant et non possint a quovis ventriculo conco- qui. Que ego 8 me dicta ita velim accipi ut ab eo qui non vituperet sed excuset Cedre- num, scriptorem qualem ea tempora et forlassis eliam vitas institutum tulit, ut uno verbo dicam, interdum εὐήθη. Certe si quid ab eo peccatum est, non magno rerum dispendio peccatum est, cum abunde librorum sit ex quibus historiarum ab ipso preteritarum aut minus commode tractatorum cognitio repeti possit. Hoc autem vere possum affirmare, plu- rima esse in Cedreni hoc opere, que cum alibi non inveniantur, maximam ei apud omnes veritatis et histori: amatores conciliare possint debeantque gratiam. In Justiniano presertim Magno, in Heraclio et aliis deinceps Cpolitanis imperatoribus multo est quam ipse Zonaras fuerit diligentius ac copiosius versatus describendis, annis etiam singulis res gestas divi- dens. Nam quae anle nove Rome ortum habet, ea videlur utcunque ex variis libris non magna cura ac judicio perexiguo consarcinasse: in Cpolis autem rebus οἱ exercitatior fuit, ut apparet, et majore est usus industria ; et si quid ego judico, hoc illi ἔργον fuit, cetera πάρεργα. Qui eum cum Zonara conferrent, iis deprehendere erit proclive vere me ista di- cere. Nam omisit Zonaras multa que noster habet, scitu perquam digna, et quibus omissis historiam mutilari obscurarique fuit necesse. Multa ille breviter admodum indicavit, que sunt a nostro cireumslantiis omnibus explicatis illustrata. Neque ego primus hoc depre- hendi: sed Wolfius noster, quem honoris causa nomino, vir harum rerum (quod, quibus ignotus ipse est, lucubrationes ejus evidentissime demonstrant) longe peritissimus, aliquanto ante codici vestro schedam prefixerat qua argumentum ejus in hec verba exprimitur « tractat idem argumentum quod Zonaras, sed multa habet a Zonara de industria pree- termissa, brevitatis, ut opinor, studio, sed certe non pretermittenda. Quod si mihi optio data fuisset ab initio, hunc Zonare pretulissem. Nunc cum Zonara denuo edendus erit, consultum fore videbitur ut hoc totum opus perlegatur, et quidquid memorabile visum faerit, Zonare suis locis certa nota apposita inserendum. » H&c Wolfius ; qui, haud dubie, cum hoc ferret de Cedreno judicium, ad ea respexit precipue que aliunde quam ex eo aut Zonara repeti commode non posaunt. Nam duo priores Zonare, tomi longe alioqui sunt meliores ac laude digniores quam ea que ad Constantinum usque Magnum noster collegit. Et tamen in hisce ipsis sunt nonnulla quas cognitu digna atque utila tamen neque apud Zonaram occurrant neque alibi sint adeo obvia. Enim vero id affirmare ausim, ex hoc nostro scriptore ab homine injlustrio mulla posse desumi quibus Zonare Procopii Diaconi alio- rumque id genus scriptorum, recentiorum quoque, ut Cuspiniani, Egnatii Panvinii, impe- ratores et historie parlim corrigi partim illustrari ac poliri possint. Que utilitas vel sola ejus editionem apprime apud equos lIcctores gratiosam facere debet. Neque nunc proponam exempla : tametsi enim rei gustum aliquem annotationes nostre prsebebunt, tamen malo hec solerli lectori observanda relinquere quam iis commemorandis me jactare. Addatur et hoc: cum eorum qur sunt circa Byzantium et in ipsa urbe locorum, tum aliarum mul- tarum urbium fluminum montiumque notitiam permultis hujus scriptoris locia posse expli- cari atque illustrari ; ut magno rerum geographicarum incremento et antiquitatis reco- lende adjumento diligentibus sit futurus.
. Verum de Cedreno satis, aut fortasse nimium : legatur, ipsus se probabit, οἱ ostendet vendibili vino non opus esse hedera, Venio nunc ad meam operam, non profecto ut eam vel jactem vel etiam ἀχχισμῷ extenuem, quorum neutrum ego ingenui hominis arbitror ; ne- que etiam ut qui vestris et aliorum bonorum (ceteros enim nihil moror) judiciis diffidam, ideoque causam mihi dicendam putaverim : sed quod, cum ipse in hoc opero fajsus ali- cubi sim, nolim alios quoque errare. Primo omnium ne conat!us quidem sum id consequi, ut Zonare, Nicetae ac Gregore facundiam Latinam parem Cedreno conciliarem. Nam probe mihi mes conscius tenuitalis, nemine etiam monente, habebam exploratum me moliri hoc non debere quod elegans pastor merito odisse ait, ἴσον ὄλευς xopoog τελέται δόµον ὠρομέδοντος. Et quidem Grecs lingua usu Cedrenum iis quos nominavi multo inferiorem esse, multo- que minus in suo foro disertum, non difficulter judicabunt lectores ; quos minus habet etiam quod conqueratur, si Latine purius ii nitidiusque ipso loquuntur. ÀÁc nescio quo- modo mihi accidit ut interdum invitus, magis tamen solito, balbutirem ipse etiam, dum reeuntis verba subsequor et exprimere conor. Sed hoc quidquid est mali, sequanimitas ectorum vel dissimulabit vel corriset.
Postguam vos, Maecenatis nomine dignissimi heroes, uliro pro vestra benignitate de me
21 XYLANDRI PR/EFATIO 22
honeste senlien!les, impulsore maxime D. Ludovico Carino, sene longe doctissimo veroque officiose in cullores bonorum artium, humanitatis exemplo, vobisque non absque gravissi- cis causis et meritis charissimo et acceptissimo, de me autem jamdiu ita merito αἱ gratia- vum aclionem (quas enim possim pro tot beneficiis hac mea conditione referre ?) hic locus diznam non capiat, memoriam autem ab eo in me profectarum commoditatum me vivo nibil sit obliteraturum ; suadentibus idem cum aliis primariis viris tum ipso etiam Wolfio, qui (rihil jam de ipsius laudibus dicam, cum praedicationem meam excedant, neque hoc sibi reponi muneris pro suis meritis ipse cupiat) abundantia quadam amoris semper me prose- cutas quasi lampadem hanc in decursione vertende Grece historie recte se liraditurum mihi existimavit ; postquam ergo Cedreni convertendi provinciam mihi credidistis (id quod mihi fuit, ut debuit, gratissimum), equidem in hoc incubui ul exsqeclalioni vestre meisque promissis mature et fideliter satisfacerem. Omnia expeditu facilia fore animo pr&ceperam, fortasse non nimis arroganter, ut qui non nunc primum hoc genus rei tractandum, su- sciperem. Sed in progiessu tamen id expertus sum quod Alceus olim eleganter ceci- nit :
Delata in allum cum semel est mare,
Quocunque tempestas vocabit,
Ut tibi navis ea£ necesse est.
multa spem meam fefellerunt. Incidi in loca vel obscura vel mutila sepe ; ubi cum nonnisi unus codex mihi esset aut alibi eadem aut similia perscripta in promptu non haberem, oportuit me haerere. Conjecturas scio aliquid pos:e, sed es neque satis tute aliquando sunt, et non raro quod conjicerem aut quo me referrem non succurrebat. Ne tamen vel auctori vel lectori mea ignoratio fraudi esset, ubi visum est rem habere aliquid morv:enti, annotationibus meis pro virili rem exposui aut saltem aliis enodandam proposui. Maxime barbarica me vexaverunt vocabula, quorum magnam copiam lector inveniet, partim hy- bridarum ac µιζοθαρθάρων aut (si ita velit aliquis µιξελλήνων, partim prorsus et apud Latinos et apud Gr&cos peregrinorum. Quorum alia rerum sunt, ut scaramangium, tuldum, cum- paria, barducium, lesa, et alia plura ; alia officiorum appellationes, ut baraugi, protove- stiarus, logotheta dromi, caniclium, protospalharius, drungarius, ameras. Reperiet etiam multa Latina Greco habitu velata, κχινστέρναν, σκάµνον, λεγάτα, silentium, asecretia, scalam, χρῦρσον, SeXCcenta alia. ln quibus animadvertendis eti vertendis quam fuerim felix, nescio : fui certe moleste occupatus. Quod ad annotationes meas attinet, poteram eas extendere οἱ amplificare indicatioue et comparatione eorum qus apud alios scriptores iisdem de rebus habentur; quod ignavo fortassis aut librorum copia destituto lectori fuisset non ingratum. Verum ego brevitati studui ; et cum postremo eas relegerem, permulta ampu- tavi αυ alio loco commodius me persecuturum videbam, cum hie vel brevius quam ut salis intelligerentur indicare ea oporteret, vel commentando extra fines annotandi progredi. Has autem ipsas annotationes lectori magnum momentum allaturas ad intelligendum Ce- drenum, aut saltem quedam diligentius scrutandum, confido. Mihi quidem incredibili la- bore constiterunt. Ponetur in lucro a gratis, si ad alios quoque intelligendos scriptores inde aliquid poterunt pelere adjumenti : quod ego spero fore. Numeri eorum numeris mar- gini Cedreniano appositis respondent ; nisi quod ssepe plura unico sumus complexi loca. Ad finem tabulas chronologicas (a) adjeci, jampridem eas a me compositas, el ciim ad alia tum ad συγχρονισμοὺυς prompto inveniendos ac intervalla temporum supputanda utiles. In his fere sum Funckium secutus, quanquam ipse quoque de quibusdam quod moneam et dispulem videor mihi habere ; quod ipsum quale sit, alio loco, si Deus volet, proferetur. ιΦουθ codex editur diligentissime et summa fide ac labore non exiguo descriptus, colla- tusque cum vestro exemplo. Ex eo poterit emendatio eorum sumi in quibus est a me pec- catum, Ut enim nusquam me hallucinatum profitear, non facile mihi quisquam persuase- rit. Confido tamen d&quos peritosque rerum et erumnaram qu& in hujusmodi operibus sunt exantlande lectores non ila multa desideraturos, ut non sint mihi pro laboribus hisce gratiam habituri. Vobis autem, Viri amplissimi, vobis acceptum ferre debent, quam hoc opere legendo utilitatem delectationemque capient: vobis, inquam, non mihi. Tametsi enim sludio reipublice litterarie juvande atque locupletandee tenear vel maximo, pau- cisque (quo.| velim nemo dictum arrogantius putet) voluntate bene merendi de patria ceo, aut fortasse nemini, tamen ea est rerum mearum tenuitas, ut nisi aliis locata mea opera, qui fortunarum mearum habeant ac laborum et sus liberalitatis rationem, scribendi facul- tetem habeam nullam. Et quamvis multo est quam imperiti credere possint erumnosius, ista, qualia nos fere edidimus adhuc, conscribere; ut non domino tantum fundi maximam, sed et colono aliquam gratiam debere videri possint qui frugibus vescuntur; ego interim quod ab aiiis exigam non habeo, cui dubium non sit quin meos in hoc opere labores pro vestra liberalitate atque munificentia ita silis compensaturi, ut insigni vobis obstrictus beneficio perpetuas sim debiturus atque habiturus gratias. Atque ego sane neque volo neque debeo etiam dilfiteri, hanc mihi potissimam fuisse mee vobis operse offeren.!& atque na- vande causam, ut consecuto quod volui, nemo alius porro sit appellandus. At vestre magniflcentie quis, nisi animi prorsus obnoxii, negaverit plurimum & republica litteraria
(a) Hao chronologia, quia virorum doctorum judicio non satis accurata est, in hae ediáone orelattNe- sa est. FABROTUS.
23 GEORGII CEDRENI 24
et omnibus io ea ingenue versantibus deberi? Nam πο quidem, ne quid dissimulem, paupertas, ut ille ait, impulit audax ut libros facerem. Quod ipsum tamen adhuc ita tem- eravi, etin posterum quoque rebus meis sic poscentibus ita instituam, ut non minora ad Bonarom literarnm studiosos quam ad me meis e laboribus redeant emolumenta. Vos autem quid, preter publice ulilitatis rationes et voluntatem de me quoque privatim bene merendi, ad hoc Gedreni dandum munus adduxerit, ne cogitari quidem potest; nisi si quis ita est in Europa hospes et fame ignarus, ut vos el avit el vestris meritis parta glo- rie inopes suspicetur voluisse hujus liberalitatis opportunitate nomini vestro laudem de- cusque conciliare. Enimvero cuod vestro sumptu in lucem e tenebris eruendis ac pu- blicandis hocque pacto ab interitu vindicandis bonis libria et magnilicentiam vestram patrie demonsitratis el rempublicam angelis atque exornatis, non id glorie, qua abun- datis, querende sludio, sed laudatissimi pie inclyleeque memori: herois Antonii Fugge- ri, patris vesti, legitima quadam et hereditaria successione atque initatione facitis ; ne- que commiitendum vobis putatis ut cum aliis in rebus eum patrie repr:sentetis, hoc unico in tam laudabili instituto ab eo vos degenerasse opinari quisquam possit. Valete, Viri amplissimi ac veri Mecenates, nosque in vestrorum clientum numerum semel receptos fovete, sedulo curaturos ne quid vobis in nos collatorum beneficiorum pereat. Heidel- berge, Nonis Januarii, anno a Natali Chrisli 13606.
ΣΥΝΟΨΊΙΣ IXTOPION
APXOMENH ΑΠΟ ΚΤΙΣΡΑΩΣ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ IZAAKIOY TOY KOMNIINOY ZYAAETEIZA
ΠΑΡΑ KYPOY ΓΕΩΡΓΙΟΥ TOY KEAPHNOY
EK ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ;
COMPENDIUM HISTORIARUM A MUNDO CONDITO USQUE AD ISAACIUM COMNENUM IMPERATOREM 4 DN. GEORGIO CEDRAENO
EX DIVEBRBIS LIBRIS COLLECTUM,
Guilelmo Xylandro Augustano interprete, cujus versionem ad incudem revocavit Carolus Annibal Fabrotus.
1-8 Multi ante nos religiosi atque cognitionis A rerum gestarum studiosi viri in compendium histo- rias contrahere aggressi sunt. Nam et Georgius mo- nachus idemque syncellus,ab initio mundi orsus,
(P. 1.] Πολλοὶ τῶν πρὸ ἡμῶν φιλοθέων ἀνδρῶν καὶ Φιλιστόρων τὴν ἑπίτομὴν τῆς ἱστορίας έπρα- γματεύσαντο' ὅ τε γὰρ μρναχὸς Γεώργιος xal σύγχελ- λος (4) ἀπὸ καταθολῆς ἀρξάμενος κόσμου cle. Μαξι-
XYLANDRI ET GOARI ΝΟΤΕ..
(4) Syncellus dignitatis est seu offlcii nomen. Ita aapellabant eum qui patriarche (sic crebro nun- cupant Cpolitane Ecclesie summum antistitem) defuncto successurus erat, quasi suffraganeus quidam. Auctor noster in vita Constanlini Mono- marchi, de bello Sultanico et Liparita capto agens ; etestidem apud Zonaram. Atque in Leoue Icono- macho noster Anastasium Germanisyncellum facit, in'eone Basilii filio Steplianum ejus fratrem Photii, in Romano Lacapeno Tlieophylactum hujus filium Stephani Ameseni ; alios alibi. Vox unde sit deducta, ut et mult» alis id genus, conjectu e:t difficile neque magnopere necessarium. Quid si is δὲ (qui in eadem cella cum eo degat cui sit suc- cessurus ? [n Michaelo Stratiotico mentio flt pro- toscyncelli, quasi principem syncellorum dicas,
Leonis Strabospondyle, qui tum in republica primarius fuerit gerenda. Id videtur aliquid ab aliis abere diversi. Ego in his adnotationibus ea tantum statui referre que maxime necessaria videbantur. Quam brevitatem pro excusatione accipient equi lectores, sinon ubique eos adjuva- bimus Zvr. — Syncellus primis temporibus, non alius quam contubernii societatis ac convictus par- tliceps, successor nusquani erat, virtutis siquidem et eruditionis merito, CP throni, sublato e vivis Tarasio, successionem adeptus est Nicephorus confessor. Plura de Syncello expetita suis locis exponentur ; quique de illo, non plana licet et integra, probanda tamen Xylander retulit, alibi commodius inserentur. GoAR.
* Prologum isto prolixiorem ex cod. Coislin. 186 a Moptfauconio editum habes ad calcem tomi 1I. Eptr. pATR.
HISTORIARUM COMPENDIUM.
26
μιανὸν καὶ Μαξιμῖνον (2) τοὺς τυράννους κατέληξε, A usque ad Maximianum et Maximinum tyrannos rem
καὶ ὁ ὁμολογητὴς Θεοφάνης (3) τὸ ἐκείνου τέλος ἀρχὴν ποιησάµενος οἰκείαν ἂχρι τοῦ τέλους Νικη- Φόρου τοῦ ἀπὸ γενιχοῦ (4) κατήντησε. Μετὰ δὲ τοῦ- του xal ἄλλοι ἐπεχείρησᾳν, olov ὁ Σικελιώτης (5) καὶ ὁ ὑπέρτιμος Ψελλὸς (6) xal ἕτεροι σὺν τούτοις. Αλλὰ τῆς ἀκριθείας ἁἀποπεπτώχασιν, ἀπαρίθμησιν µόνην ποιησάµενοι τῶν κασιλέων καὶ διδάξαντες τίς μετὰ τίνα γέγονεν ἐγκρατὶς, xal πλέον οὐδέν, 'O γὰρ Δαφνοπάτης (P. 2] θεόδωρος, Νιχήτας o Ila- φΦλαγὼν, xal ol λο,ποὶ Βυζάντιοι (7), Ν.κηφόρος τε διάχονος ὁ Φρὺξ, Λέων ὁ Καρίας (8), θεόδωρος ὁ Σίΐδης, xal ὁ τούτου ὁμώνυμος Σεθαστείας (9), καὶ ὁ Κυζίκου Δημήτριος (10), καὶ ὁ μοναχὸς Ιωάννης (11), οἰχείαν ἵκαστος ὑπόθεσιν προστεσάµενοι, ὁ μὲν ἔπαινον φέρε εἰπεῖν βασιλέως, ὁ δὲ Ψογον πατριάρ- χου, ἅτερος δὲ φίλου ἐγχώμιον, πόῤῥω τῆς τῶν εἰρημένων ἀνδρῶν διανοίας ἀποπεπτώκασι xai πρὸς ἀλλήλους διηνέχθησαν. 'O δὲ πρωτοθεστιάριος (12)
perduxit : et quo is loco desiit, 4 inde principium sumens Theophanes confessor obitu Nicephori.qui de generali logotheta imperator fuit factus, histo- riam suam flniit. Post hunc etiam alii idem opus in manus sumpserunt, ut Siculus, ut honoratissi- mus Psellus,ac praeter hos alii.Cieterum isti accu- ralam alque exactam temporum rationem non tenuerunt,neque aliud prastitere quam quod nuda regum enumeraLlione exposila,quis cui in imperio successisset docuerunt. Nam Theodorus Daphno pates, Nicetas Paphlagon ac reliqui Byzantii, tum Nicephorus diaconus Phryx, Leo e Caria, Theodo- rus Sida oriundus, aterque Theodorus Augustanus, Demetiius item Cyzicenus ac Joannes monachus, horum qui vis peculiari sibi proposito $ argumento (verbi gratia, laudationem alius regis, alius patri- arche vituperationem,alius amici praedicationem), procul à nominatorum virorum sententia aberra-
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(2) Mazimianum et Mariminum.Horum prior col- lega fuit Diocletiani,cognomento Herculeus,poste- rior ab eodem Diocletiano imperatore gener ac Cesar est ascitus. Cedrenus Maximianum vocat in ipsius historia. Quidam Mazimianum scribunt. Nomen ei fuit Gallerio. Tyrannos vocat, quod Chrislianis fuerunt iniqui. Xvr.
(3; Hic Georgii Syncelli fllium secutus ab ejus fine principium historie sue dedit, Theophili et Michaelis filii tempore, quo monasterii Agri pre- positus decessit. Goan.
(&) Sic etiam Zonaras eum vocat in inscriptione imperii ejus,tomo tertio f. 99, paulo ante ea refe- rens que ego huc perspicuitatis gratia transtuli. Est apud Suidam in ᾽Αρτέμιος, γενικόν vocari eum qui tributorum vel redituum rationes putat, τῶν Φόρων λογιστήν. Et in Basilio Macedone noster ejus mentionem facit,ac ibidem non procul initio γενιχόν loci nomen fuisse ostendit, ubi debite publico seu tributi seu vectigalis nomine pecunie exigerentur. Alioqui creditur voce λογοθέτης can- cellerius aut libellorum magister aut aliquid tale, designari : officii nomen utique est. Fuit Nicepho- rus iste equalis Caroli Magni. Xvr.
(5) De Siculo ísto nihil a me temere dictum volo: quod Possevinus Heidelgergensis Biblio- thecee cod. 394 scribit, fideliter exscribo : Joannis Siculi Chronicon ab orbe couditio ucque ad imp. Michaelem Theophili F. practpuas historias com-
lectens. Meminerunt ejus Zonaras et Cedrenus, Hc ille. GoaAR.
(6) Quis hic Psellus? Non unus siquidem co- gnomine Psellus.sed plures, iidemque τῶν Φιλοσό- φων ὕπατοι, non consules, ut quoniam rentur, sed supremi, quasi ὑπέρτατοι. Primus Michael Leonis philosophi praeceptor eruditissimus οἱ ὑπέρτιμος, quo celebriorem et antiquiorem, Baronio judice non reperias, de.quo relert auctor p. 550. Alter Constantinus, de quo p. 803. Priori quedam hi- storica ascribit Possevinus. Ác cum sua tempestate Psellum scripisse testetur Curopalates, de pos- teriore sermonem ab auctore fieri penitus est indubium. 6048.
(7) Quos de nomine citat Curopalates, Josephus Genesius et Manuel Byzantius. (ΟΛΑ.
(8) Grammaticus cognomine, Romano classis dux, novem imperatorum post Theophanem gesta conscripsit. Letet adhuc in Regia Bibliotheca.
(9) Augustanus, Sebastem natus. Est autem Σεδά.
D
στεια ÁAugusta, a. Σεθαστός Augustus. Utque Au- guste, multe fuerunt urbes in regionibus occiden- talibus, ita Greco nomine Sebastem in Oriente fuerunt. Nam et Samariam Herodes Sebasteam aqpellavit, ut Strabo testatur, et Sebasteam Cap- padocie commemorat Plinius 6 3. Χνι. Augustanus nusquam dicendus (nisi forte Xylandro Augustano, Latine quidem,verum improprie laquenti) qui non Augusti natus, verum ecclesie quao est in Sebaste presulatum geessit. GoaR.
(10) Hic trito loquendi more Cyzici episcopus censeretur. Num ille Cyzici, Demetrius de quo narrat auctor p. 723 et 740, quipp; in Armenos Dioscori discipulos feliciter stilum exacuit? nullo scriptorum habito sermone reliquit incertum.
OAR.
(11) Joannis monachi nomine Zonaram alias intelligi notum est. Xv. — Is mihi nonnullisque aliis et Zonaras. Nomen, professio, scripta id evincunt. At repugnant illi qui Cedreno Zonaram habent posteriorem. Unde? quod ulterius hic deduxerit narrationis filum. Levius argumentum est: Cedrenus etenim opere nundum absoluto scribendo destitit. GoaR.
De Niceta Paphlagone non habeo quod dicam : nam Choniates ille Phryx fuit, vel seipso teste. νι. Hunc cognomento Davidem vite: Ignatii
atriarchee sanctissimi et rerum sui temporis (vive-
at autem nono saxculo) fidelissimum scriptorem laudat Baronius.Eumdem Paphlagonem cognomine citat Meursius in Lexico GoAn.
(12) Litteram B puto pro V consonante eum usurpasse, ut cum Αάῤῥων, Βιργίλιος scribunt Graci, et similia. Nam minus rectum esse O5zz- όων Οὐιργίλιος vel hoc docet, quod numerus sylla-
arum augetur. Neque doctos homines puto moris esse bestiis preefici ; neque sane crudili imperio in belluas aut honorantur aut delectantur. Itaque suspicor ποωτοθεστιάριον nomen quidem esse officii, sed eum notare qui regio vestitui pro- esset, quod cubiculariorum videtur hodie? officium esse. Neque est alienum dignitate ac conimodo regis eos habere assidue sibi ad quoscunque usus
resentes qui sint litterati. Vestiariorum quidem infra mentio fit. in 22 Justiniani anno, βεττ'αρ:: τῶν. quorum incuria imperatoris corona fuerit amissa.Et saepe ad res summas ac besttario nequa- quam committendas protobestiari leguntur desti- nati, ut in nupüis .neptis Lacapeni imperatoris cum Petro Bulgarie principe est videre. Nounun-
GEORGII CEDRENT
sique inter se dissenserunt. Jam Joannes A Ιωάννης ὁ θρᾳκήσιος τὸ ἐπώνυμον, συντοµωτέ,
stiarius, cognomento Thracesius, compen-
em eorum que diversis evenerunt tempori-
titiam tradere conatus, supra commemora- scriptorum historiis accurate perfectis inde-
| suos commentarios qua ad rem facerent
198. ab exitu Nicephori. cujus paulo ante me- mus exorsus est.repudiatisque quie ex animi motione aut in gratiam alicujus scripta fue-
;, nudam historiam tradidit. Nos autem evolu- horum libris, indeque iis qua attinebat col- tis, adjectis 6 etiam quae, cum non essent ripta,ab antiquis hominibus tradita didiceramus, )n pauca etiam ex parva Genesi, ecclesiasticis istoriis aliisque libri complexi, cursim omnia in anum composuimus volumen. Quod opus posteris -elinquimus tanquam alimentum tenerum ac mola preparatum, ut et qui dictorum historicorum scripta legerunt, commentarios habeant (etenim lectio ad recordationem excitandam est efficax, recordationi ad alendam augendamque memoriam vis est,quemadmodum contra incuria et negligen- tiaimmemores reddit; unde prorsus oblivio conse-
ἐνδιδόναι κατάληψιν τῶν iv. διαφόροις συµθεθτκότι Χχιροῖς, τὰς τῶν ἂνη θενλεχθέντων συγγραφέων loc pac ἀναλεξάμενος καὶ ἐγχατάσκευον ποιπσάµενος «i γραφὴν ἀπὸ τοῦ τέλους ἧρξατο τοῦ ἀπὸ γενικῶν Ν χηφόρον, καὶ τὰ ἐμπαθῶς T, xal πρὸς χάριν λεχθένι ἀποδιοπόμπησε, γυμνὴν τὴν ἱστορίαν παραδέδωκε Ἡμεῖς δὲ, τὰς τούτων ἐπελθόντες βίθλους, τὰ elxó: συνελέξαμεν, προσθέντες xal ὅσα ἀγράφως ix πι λαιῶν ἀνδρῶν ἐδιδάχβημεν. ᾽Αλλὰ μὴν καὶ ἀπὸ ci Λεπτῆς Γενέσεσεως (13) οὐκ ὀλίγα συλλέξαντες x ἀπὸ ἐκκλησιαστικῶν ἱστοριῶν καὶ do' ἑτέρων B θλίων, xal ὑφ iv ἐπιδρομάδην συνθέµενοι, co µεταγενεστέρο!ς χαταλελοίπαµεν τροφὴν ἁπαλὴν κ. ἀληλεσμένην, ἵν, οἱ μὲν τὰς τῶν ῥηθέντων ἑστορ xiv βίθλους ἐπελθόντες ἔχοιεν ὑπομνήματα (οἶδε vy: Ἡ ἀνάγνωσις ἀνάμνησιν ἐμποιεῖν, dj δι ἀνάμνησ τρέφειν καὶ µεγαλύνειν τὴν μνήμην, ὥσπερ τούνα' τίον ἡ ἀμέλεια καὶ ῥᾳστώνη ἐπιφέρει αμνηστία Jvc πάντως ἔπεται λήθη, ἁμαυροῦσα καὶ συ] χέουσα τὴν μνήμην τῶν πεπραγμένων), οἱ µήπ ἐντετυχηχότες ταῖς ἱστορίαις ἁδηγὸν ἔχοιεν τήν τὴν ἐπιτομήν,
quitur,memoriam rerum gestarum obscurans atque confundens),et qui historias nondum cognoverun!
hoc compendio ductoris loco utantur. Principio fecit Deus celum et terram. Confusius iic mundi partibus nominatis que maxime reliquas
Ἐν &oj ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὗρανὸν xai ci
γῆν. Παχυμερῶς εἰπὼν τὰ συνεκτικώτατα τῶν στο'
in se continent, distinctius deinceps creationis U χείων, μετὰ ταῦτα λεπτομερῶς ἐξηγεῖται τὴν dj XYLANDRI ET GOARI NOTE.
quam ac rem gerendam, quod ex locis plurimis constat : quinetiam in Basilio Romani fllio pro- tovestiarius Leo dictator imperatoria potestate creatur contra Sclerum. Aliquando, quod est inti- morum, ad insidias ipsi structas imperatori explo- randas ut in Leone Basilii filio noster ostendit. Et in Constantino Romani fllio protovestiarii dignitas
roxima à doinestico scholarum et accubitore,
igl:e drungario superior ostenditur. Quod si cui a vestitu deductum hoc nomen minus placet. is sciat βέστιάριον apud Choniatuni. αντὶ ταµιείου poni, pro cubiculo nimirum wuf!. sicut dixi, hac quoque ratione intimorum aliquem administrorum
esignet. Ad ἑἐνδιδόναι deest, opinor, participium, utpote βουλόμενος aut simile Xvr.— Joannemistum eumdem esse qui vulgo Curopalata.probat nomen, confirmant scripta. auctor ipse Cedrenus non obscure seggerit. Nomen in manifesto est: ejus
sit eadem narratio verbis, si panca demas, iisde! contexta, hunc ex alio sua mutuari fuit necess Memoratis autem in utriusque prosemio iisde historiarum auctoribus, Joannis Thracesii nom et opera Cedrenus exprimit, cujus velut ips Cedreni apud Curopalatam nulla mentio: q! argumento est Joannem illum, quisquis fut Cedreno.non Curopalata priorem : alias quom Curopalate ignotus.si precessisset? vel qua rat
ἃ Curopalata previos historis scriptores en! rante tum Joannes ille, si foret alius, tum Ct nus ipse sileretur, si Cedreni verba sigil secutus cunctos alios auctores ordine recen horum nomina suppressa vellet ex invidia « ignavia ? Satius itaque dicendum.Cedrenum Curopalate supparem nondum absolvisse his Curopalatam vero ulterius deduxisse,et ex
non aliis plura absque labore et immutatc
historia ab exite Nicephori, a Michaelis videlicet D tionis stylo, in suam synopsim Cedrenum
cognomento Rancabis imperio, sumit exordium nec est scriptorum hic memoratorum ullus a quo plura collegisse Cedrenus convincatur, qui com- pendiosam, qua graditur ille, viam secutus est; nec ad damnandum vel commendandam ullius memoriam, quod in illo laudat, manum ad scri- beneum se admovisse testatur. Adversatur nihilo- minus. quod nemo facile non deprehendat, Scy- litze cognomen et officium curopalate.a Thracesii et protovestiarii notatis hic non modico spatio dissita. ^t si patrie hic, alibi familie nomon, nil quod secum oppositionem vebat producitur.Officia vero quantumlibet varia diversitatem hominum non arguunt frequenter.cum is idem primo curo- palata historiam texere,tum secutis annis ad pro- tovestiarii dignitatem promoveri eoque titulo a 'Cedreni potuerit decorari. Alienus quippe sum ego ab eorum conjectura, qui Curopalatam Ce-
7**eriorem affirmant. Nam cum utriusque
et plagiario transtulisse. GoAR.
(13) Idem liber Apocalypsis Mosis no ut paulo post Cedrenus monet. Hujus et minere Theodorus Metochites, Zonaras, Syncellus. Est autem aprocryphus ; « magno religionis et litterarum detrimer interiisse. una cum Enochi Apocalyp ejusdem farine commentis. arbitror. ( fuerit. satis ex iis que inde proferur Zonaras principio suorum annalium eum ἀποδιοπομπεῖται. Judei magna magnum Leviticum, etc., habent, in nugas. Quod de alimento sequitur reddidi. Est autem prope hoc quod verbio extulisset,se quasi premansu ingerere, compendio omnium «eta tradentem. In quo tamen plura m quam prestare potuerit, ut in pr& mus. XvL.
29
HISTORIARUM COMPENDIUM.
30
χὴν τῆς κτίσεως, λέγων « Καὶ εἶπεν 6 O:0c, Γενη: À principium enarrat, dicens: « Et dixit Deus, Fiat
θήτω φῶς. » Ἱστέον οὖν ὅτι πᾶν ὃ ἦν πρὸ τῆς τοῦ Χόσμου τούτου συστήσεως, lv φωτὶ Tv: οὖτε γὰρ αἱ τῶν ἀγγέλων χορεῖαι ἓν σκότει διῆγον, οὔτε πᾶσαι αἱ ἑπουράνιοι avpatial: ἀλλ᾽ dv τῷ φωτ' xal πάσφ εὐφροσύνῃ πνευματικῇ τὴν πρἐπουσαν αὐταῖς λειτ- ουργίαν ἐκπληροῦσαι. Τὸ γὰρ σκότος Ex τῆς τοῦ οὐρανοῦ ἐφαπλώσεως xol τὰ ὑπὸ τούτου σκεπόµενα γέγονεν. "Eni τούτων tolvov εἶπεν ὁ θεός « Γενηθήτω φῶς » καὶ ἐγένετο φῶς ἐχωρίσθη γὰρ ἀπὸ τοῦ σχότους, xai ἡμέρα ὡὠνομάσθβη παρὰ τοῦ Δηµιουρ- γοῦ. Ἡ πρώτη bcti τοῦ παρ’ Ἑθραίοις λεγομένου Νισὰν τοῦ πρώτου µηνός, [P. 3] εἰχοστὴ δὲ πέµπτη τοῦ παρὰ Ῥωμαίοις Μαρτίου μηνὸς, παρὰ δὲ Αἰ- γυπτίοις ζ Φαμενὼ τοῦ κθὶ (44) καλουμένου παρ αὐτοῖς µηνός. Ἐν ταύτῃ xal Γαθοιὴλ τὸν ἀσπασμὸν ἐπὶ τῇ θείᾳ συλλήψει τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ τῇ παναχράντῳ θιοτόχῳ ἐφθέγξατο. Ἐν ταύτῃ xai ὁ μονογενὴς Υ]ὸς τοῦ Ηατρὸς μιτὰ τὴν ἐξ αὐτῆς ἂῤῥη τον γέννησιν πᾶσαν πληρώσας οἰκονομίαν ἐκ νεκρῶν ἀνέστη" ἦνπερ xal Κυριαχὸν Πάσχα οἱ ἅγιοι Πατέρες ὠνόμασαν, ἀρχὴν λαθόντες κατὰ τὴν αὐτὴν ἁγίαν τῆς ζωηφόρου ἀναστάσεως Άμέραν τοῦ πεντακισχιλιο- στοῦ πεντακοσιοστοῦ τριακοσῦτο ἐννάτου ἔτους (15) ἀπὸ χτἰσεως χόσμου. Kal τινες δὲ τῶν ἁγίων ϐεο- φόρων [Ιατέρων ἐν τῇ αὐτῇ ἔφασαν τῇ ἡμέρᾳ, δηλον- ότι τοῦ Μαρτίου μηνὸς, xal τὴν ἐπὶ γῆς δευτέραν τοῦ Yioo καὶ τοῦ Θεοῦ xai Σωτῆρος ἡμῶν γενήσε- σθαι παρουσίαν, ἐν Jj κχρινεῖ πᾶσαν πνοὴν, ὡς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος ἀπ᾿ αὐτῆς πάλιν τὴν ἀρχὴν λαμ- ϐθάνοντος. Ὅτι (46) ἐν abt tf πρώτῃ ἡμέργ, τις ἓν Κυριαχὴ, ἤγουν τῇ μιᾷ τῶν Σαθθάτων (17) ἐποίῃ- σεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, πνεῦμα xai φῶς xal νυχθήµερον (18) (xol ἐκ τοῦ συµθεθτκότος)
lux. » Sciendum est, quidquid ante hujus mundi constitutionem exstilit, id in luce fuisse. Nam ne- que angelorum choremin tenebris degebant neque universi celestes exercitus, sed in luce, et omni spiritibus congruente letitia suum "quivis munus oLibant. Tenebre autem extensione cali, qua tege- bantur ea qua infra colum sunt, exstiterunt. De his ergo dixit Deus « Fiat lux, » ac exstitit lux. Nam a tenebris separata est, et ab Opifice Vei no- men diei impositum. Est autem prima dies primi Hebraeorum mensis,qui mensis ab iis Nisan dicitur; eademque quinta post vicesimam ejus mensisquem Romani Martium vocant; apud JEgyptios et septi- ma mensis, quem ii Phamenoth appellant, estque iis in ordine vicesimus nonus. Ea die divinam Dei nostri Servatoris conceptionem castissima Virgini Dei Genitrici Gabrielus salutatione denuntiavit.Ea- dem die unigenitus Patris Filius, cum ex ea ineffa- bili modo natus omni suo in carne defunctus esset officio,e mortuis surrexit.Quam diem etiam Pascha Dominicum beati Patres nominarunt facto ejus rei initio ab ea ipsa sacra die viviflcz:e resurrectionis, qua fuit anno ab origine mundi quinquies millesi- mo quingentesimo trigesimo. Preterea quidam beatorumet divinoinstinctu predicatorum Patrum eadem die (nimirum 28 Martii) alterum Filii Dei et Servatoris nostri Jesu Christi adventum fore pro- nuntiaverunt, quo de omni anima est judicium acturus, quippe futurum srxculum rursum ab hac ipsa die inchoandum existimantes.Nota : primaista die, que fuit Dominica sive prima post Sabbatum, fecit Deus celum et terram, spiritum et lucem, diem naturalem,que die ac nocte constat, ac (quod
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(14) Mihi religio fuit quidquam mutare,cum unico tantum uterer codice,et eo satisnegligenter multis locis scripto. Nam plures duodecim mensibus ha- buisse /Egyptios nemo, quod sciam, tradidit. An- num aliquando iis menstruum, aliquando quadri- mestrem fuisse Plutarchus in Numa aliique, et Augustinus eliam de Civ. Dei ]. xv meminit. Sed hec antiquitus : post duodecim mensibus eum definivisse constat. Caeterum Martium mensem ab JEgyptiis Phamenoth appellatum diserte testatur in Areteis Theon, quo loco poeta spheres primarios circulos describit. Et Plutarchus novilunium men- sis Phamenoth esse princi ium veris perspicue docet, Hisp! Ἴσιδος χάὶ ᾿Οσίριδος. σι.
(45) Nicephorus quoque in sua Chronologia ab origine mundi quinquies mille quingentos annos usque ad Christum numerat. Veriorautem etsacris Litteris demonstrata ratiocinatio docet Christum anno ab initio mundi 5963, anno ab u. c. 51 esse natum, initio jam anno imperii Augustini 41; id quod in Augusto Cedrenus quoque expressit.
YL.
(16) Semel illud ὃτι volui indicare in mea ver- sione, deinceps omissurus. Solent Graeci recentio- res capitibus eorum qua aliunde collecta tumul- tuarie in suos commentarios transferunt, eam notam preefigere, sicut nos vulgo item vocabulum usurpamus. Apud Suidam id est frequentissimum et apud Eustathium.Xrr.— Plura deinceps se omis- surum pollicitus scholiastes,hoc quoque precipuum omittit in observationibus, vocabulo Ότι, contra- cto charactere in mss, exemplaribus expresso ao
C
in principio periodorum tumultuario congestarum semper pr&fixo,semel vel pluries aliud vocabulum σηµείωσα. (ut ex eo. qua lecto qua subintellecto, cum alio acsequentibus sensus integer habeatur:27;- µείώσαι ὅτι, etc.) in margine correspondere. Num integre fideliterque tot particulas expunxerit inter- pres, equus lector judicabit. Goan.
(17) D. Augustinus ad Casulanum, epist 86, ci- tato loco de una Sabbati, Actorum xx :. « Una San- bati,inquit,tunc appellabatur dies qui nunc Domi- nicus appellatur, quod in Evangeliis apertius invenitur. Nam dies resurrectionis Domini prima Sabbaji a Matthaeo, a. cometeris autem tribus una Sabbati dicitur ; quemconstat eum esse qui postea Dominicus appellatus est. » Hic ille. Ante eum Justinus Martyr Διαλόγῳ πρὸς Τρύφωνα ila rem explicarat: Μία γὰρ τῶν Σοθθάτων πρώτη µένουσα τῶν πασῶν ἁμερῶν, κατὰ τὸν ἀριθμὸν πἆλιν τῶν πασῶν ἡμεῶρν τὴν γωκλοφηρίαν ὀγδύη καλεῖται, καὶ πρώτη οὔσχ μένει, Huc faciunt etiam qui». Eusta- thius annotavitad versum Iliad II 173.
Της μὲν i« στιχὸς Ίργε M:vioü:o αἰολοθώρτξ.
Quas annotavi rudium causa, et ne cui temerarius viderer. XvL
(18) Νυθχήµερον verti diem naturalem, qui integra s&quinoclialis revolutione absolvitur. XYvL. — Docte magis et clare litteratus Allatius de mensura temporum cap. 3: Simile spatium est νυ7.0. ἥμερον, quod scilicet elabitur interim dum sol exo- riens vel obiens vel in meridie existens iterum ον ortum vel meridiem «el occotum revertitur. , Qoi».
81 GEORGII ΟΒΡΒΕΝΙ 94
erat istorum consectarium) tenebras: septem nu- Α τὸ σκότος, ὁμοῦ ἔργα ἑπτά. Ὁ δὲ ᾿Αφϕρικανὸς (19)
mero opera effecta. Africanus autem primum diem intelligentia tantum considerari ait, quhd eatenus lux qua ante omnia creata fuit, internosci non potuerit ac diffusa fuerit. Secunda naturali die 8 firmamentum est factum: opus unum Hoc autem nomen habet.propterea quod tenuis est et rara eo- rum qu: supra id atque infra sunt natura.Calum autem (Graece οὐρανός) divitur, quod pellis instar videtur supra caput expansum. Tertia die terre apparilio ac siccalio, paradisus, omnis generis ar- bores,herbo et semina : quatuor opera. Arida au- tem seu cicca appellata fuit terra, quod nomen naturis ejus proprium est: proprie enim siccum quod sit, terra est. Hec ubi se injectis desuper aquis exoneravit, jussa porro est germinare.Jussa est autem producere animam viventem, ut inde cognosceretur bruti ac hominis anime discrimen : nam brutorum anima ex terra est nata, hominis autem ex divina inspiralione orta est. Esse autem brutorum animam terrenam rursum ex ipsa potest intelligi Scriptura : dicit enim : « Anima omnis pe- coris est sanguis ejus. » Porro sanguis concretus in carnem mutatur, caro suo interitu in terram dissolvitur. Itaque consentaneum est brutorum animam esse terrenam.Quarta die solem, funam et stellas Deus fecit: tria opera, Luminarium ortus multiplicem universo utilitatem attulit, cum lu- cendo suoquesplendore mundum affatim illustrau- do, tum ortu obituque suo tempora distinguendo. Tum qualia signa praebeant, luna declarat ; cujus cornua acuta ac pura si sint, constantem diei se- renitatem 9 promittit, sin obtusis cornibus ac sub- rubens appareat, aut largos imbres aut tem- pestatem fore indicat. Eodem modo sol quoque, si prune instar candeat ac sanguinis colore ünctos radios splendoremque edat, motum violentum im- minere ostendit.Testes harum rerum . sunt nauta, agricole,viatores. Quinta die repeutia, quecunque natant, cetos, pisces, et quecunquein aquis vivunt.
τὴν πρώτην ἡμέραν νοητὴν λέγει, διὰ τὸ ἁδιάγνω- στον εἴναι τέως τὸ πρωτόχτιστον φῶς καὶ κεχυµένον. Ἐν τῳ δευτέρῳ δὲ νυχθτμέρῳ ἐγένετο στερέωμα (90), ἔργον tv. Στερέωμα δὲ ἐκλήθη τὸ ὀτμιούργτμα διὰ τὸ τὴν φῦσιν τῶν ὑπερχειμένων [dj ὑποχειμένων λεπτὴν εἶναι καὶ ἁραιὰν, οὐρανὸς δὲ διὰ τὸ καθορᾶ- σθαι τρόπον ὀ:ῤῥεως ὑπὲρ κεφαλῆς Ἡπλωμένος. Ἐν τῷ τρίἰῳ νυχθημέρῳ Φφανέρωσις γῆς καὶ ἀναξέραν- σις, παράδεισος, δένδρα παντοῖα, βοτάναι καὶ σπὲρ- µατα, ἔργα τέσσαρα. Ἔτρὰ δὲ ἐπεχλήθη d$ γῆ, ἐπειδὴ καὶ ἴδιον αὐτῆς ἐστι κατὰ φύσιν τὸ πρόαρηµα" τὸ γὰρ κυρίως ξηρὸν γη ἐστιν. ᾿Ἐπειδὴ ὥσπερ τι βάρος ἀπέ- θετο τὰ ἐπιχείμενα αὐτῃ ὕδατα, λοιπὸν βλαστάνειν προσετάχΧθη. Wy,» δὲ ζῶσαν ἐξαγαγεῖν ἐκελεύσθη, v. ἐκ τούτου γινώσκηται τῆς τε ἀλύγου ψυχῆς fj διαφορὰ καὶ τῆς ἀνθρωπείας ἐκ γὰρ γῆς ἐφύη τῶν ἁλόγων ἡ φυχὰ, 4 δὲ τοῦ ἀνθρώπου ix τοῦ θείου ἐμφυσή- µατος συνέστη. Καὶ ὅτι Ὑεηρά ἐστι τῶν ἁλόγων d ψυχἠ, d αὐτῆς ἔστι γνῶναι πάλιν τῆς Γραφῆς: εἶρηται γάρ' « Ψυχὴ παντὸς κτήνους (21), τὸ αἷμα a5- τοῦ ἐστιν. » Αἷμα δὲ πηγνόµενον εἲς σάρχα µεταθάλ- λεται' σὰρξ δὲ φθειροµένη stc γῆν ἀναλύεται. Ε ἰκό- τως οὖν γεώδης ἡ τῶν ἁλόγων φυχή. ΤΠ τετάρτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν $Àtow, τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἁστέρας, ἔργα τρία. Τῶν φωστήρων [Ρ. &) γε- νοµένων πολυμερὲς τῷ παντὶ παρεσχέθη ὄφελος, Ex τε τοῦ φαίνειν καὶ ταῖς Ὀἶγείαις λαμπηδόσι καταυ- γάζειν τὸν κόσμον πλουσίως, Ex τε τοῦ ἀνίσχειν καὶ καταδύεσθαί τὴν τῶν χρόνων ἀπαρίθμησιν γίνεσαι, ᾽Αλλὰ xai τῶν σημείων, ola ἔστι διὰ τῆς σελήνης
φαίνεσθαι. Λεπτὴ γὰρ οὖσα ταῖς κχεραίαις καὶ xa-
θαρὰ περὶ τὴν ἡμέραν, σταθηβὰν εὐδίαν χκατεπαγγέλ- λεται, παχεῖα δὲ ταῖς χεραίαις καὶ ὑπέρυθρος φαι- νοµένη ἤ ὕδωρ λάθρον ἀπὸ νεφῶν [f| γειμῶνα ἔσε- σθαι µηνύει. Ὡσαύτως καὶ ὁ ἡλιος ἀνθρακώξτς γενήµενος xai ὕφαιμος ταῖς ἀκτῖσιν ἢ τὸ ἀπαύγασμα βιαἰαν Χίνησιν δηλοῖ ἐπιγενέσθαι, Καὶ µάρτυρες τούτων πλωτῆρες, xol γεωργοὶ, xal ὁδοιπόροι. Tij € ἡμέρᾳ τὰ ἑρπετὰ, τὰ νηκτὰ πάντα, κήτη, ἰχθύες καὶ
XYLANDRI ET GOARI ΝΟΤΗ.
(19) Africanus scriptor fuit ecclesiasticus magni nominis. Eusebius citat de genealogia Christi ad
Aristidem epistolam ejus lib. 1 Histor. eccles. 6, et ῃ
Augustinus ftetract,et vitet alii. Gotefridus Viter- biensis, qui historias conscripsit cirea annum Do- mini 1600,Julii Africani chronica sub M Crasso scri- pta se habere affirmat. Quod ego ab inepto homine profectum pulo,qui cum legeret Marcum, Crassum ascripserit crasso errore, qui praeter M. Crassum nullum Marcum δυἱτοί Quis enim non videt hoc ad Antonium debere referri ? Sane sub Commodo flo- ruisse Cedrenus noster alicubi tradit. Eusebius Hist. eccles vi, 34. sub Maximino eum innotuisse perhibet. Africani libros y:ovoypao:xov. busebius de Prapuratione evangelica l. x citat, οἱ alibi. Cae- terum locus est obscurus, cum Cedrenus νοη- τόν modo id dicat quod inente sola percipitur, modo id quod sub alio indicatur. Mihi de his phi- losophari non libet,cun Basilii, Ambrosii, Augus- ini aliorumque de re hac exstent doctissime dis- putationes. XYr.
(20) Vox [firmamentum Grece voci στερέω-
px videtur non pessime respondere. Cedrenus de celo interpretatur : alii aerem intelligunt, cum quibus facit Abnezra Judaeorum, ut aiunt, doctis- simus, teste Kimchi in Ps. xix. Et Thargum Hie- rosolymitanum pro voce cui στερέωμα respondet, Genes. 1 posuisse aerem, testis est Elias The- sbite suo. Sed meum non fuit quidquam mutare. Aridam porro et siccam terram cognominari v. 6 usitatum est. Epitheton loco substantivi positum nescio an inveniatur apud Latinos, nisi quis Vir- giliana hec sic accipiat, donec rostra tenent siccum, AEneid. x, et alibi ezsilit in siccum. Homerus qui- dem ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρήν dixit lliad. €, 308, terram et mare notans humidi et sicci vocabulo : est enim τραφερὸν τὸ συμπαγὲς xal στεῤῥὸν xal οὕτω τοῦ ὑγροῦ διεσταλμένον, solidum ac compa. ctum probe. Jam colum παρὰ τὸ ὁρᾷν a videndo dictum esse opinio est recepta: et apud poetas Dorica dialecto ὁρανός positum ipsi animadverti- mus. Xyr.
(21) Omnis carnis, est in Levit. xvit σαρκός, non, ut Noster habet, κτήνους. XtL.
33
HISTORIARUM COMPENDIUM.
34
ὅσα ἐι τοῖς ὕδασιν, ἔτι τε καὶ πετεινὰ, ἔργα τρία. A Ἄο preterea volucres Deus creavit : opera tria.
T5 « ἁμέρᾳ τὰ tetpino2a, τὰ ἑρπετὰ γῆς, τὰ θηρία xai τὸν ἄνθρωπον, ἔργα ticcapa. Ὁμοῦ πάντα τὰ ἔργα εἰχωσιδύο, ἰσάριθμα τοῖς ἙΕθραϊκοῖς γράμμασι, καὶ ταῖς εἰκοσιδύο αὐτῶν θίθλοις (22), καὶ ταῖς ἀμὸ ᾿Αδὰμ ἕως ᾿Ιαχὼθ εἰκοσιδύο γενεαρχίαις, ὡς ἐν Λεπτῇ φέρεται Γενέσει, fjv καὶ Μωσέως εἶναί φχσί τινες ἀπογάλυψιν. Αὕτη τὰς οὐρανίους δυνά- μεις τῇ πρώτη ἡμέρᾳ λέγει ἐκτίσθαι. Τίνος δὲ χάριν τὴν ζ ἆμεραν εὐλόγησεν ὁ θεὸς, xai οὐ πάσας ; φασί τινες. Λέγομεν οὖν ὅτι ἑκάστη τῶν ἄλλων ἐκ τῆς ἐν αὐτῇ γενομένης δημιουργίας ἔσχε τὴν εὖλο- Ἱίαν' ἐπειδὴ δὶ ἔμελλεν αὕτη µόνη µένειν ἀγέρα- στος, μηδεμιᾶς ἐν αὐτῃ γενομένης δημιουργίας, τούτου χάριν πὐλογήθη xal αὕτη ὑπὸ τοῦ θεοῦ xai Ἀχιάσθη, καὶ Σάθδατον ὡς χαταπαύσιµος προσ- ηγορεύθη, καὶ ὡς τύπος τῆς ἑθδόμης χιλιοετηρίδος καὶ τῆς τῶν ἁμαρτωλῶν συντελείας, ὡς Ιώσηπος μα2τυρεῖ καὶ ἡ Λεπτὴ Γένεσις.
Τὰ θηρία xal τὰ τετράποδα καὶ τὰ ἑρπετὰ ὁμόφωνα ἦσαν πρὸ τῆς παραθάσεως τῷ ἀνθρώπῳ, διότι, roiv, ὁ ὄφις ἀνθρωκίνῃ φωνῇῃ ἐλάλησε τῇ E23. Πᾶσα δὲ λογικὴ φύσις (23) κατ εἰκόνα θεοῦ" ταῦτα δὲ οὐκ εἶσὶ κατὰ εἰχόνα θεοῦ' τὸν γὰρ Dow ὁμολογοῦμεν λελαληκέναι τῇ Εὖφ, στόµα γινόμενου τῷ νοητῷ ὄφει, dv ᾧ ἐνεργήσας ὡς συνήθει ὄντι τῷ ἀνθρώπῳ παρὰ τὰ λοιπὰ θηρία δί αὖτου ἡπάτὴσε τοὺς προπάτορας, ὁ μετὰ τοῦτο xal iv ἀψύχοις εἴἲ- δώλοις λαλήσας τοῖς ὑπ᾿ αὐτοῦ δελεχσθεῖσι πολυτρό- πως ς᾿δωλολάτραις. Τὸ δὲ εἶναι τὸν ὃφιν τετράπουν τὸ πρὶν καὶ μετὰ tiv πονηρὰν εἰσήγησιν ἑρπυστι- γὸν, καὶ lóv αὐτῷ ἐπὶ τὴν γλὠσσαν ἐντεθῆναι, [Ρ. ὅ] οὐχ ἀπιστοῦμεν' Φρόνιμος δὲ ὁ ὄφις ἐκλήθη, ὅτι τὸ λογικὸν ζῶον τὸν ἄνθρωπον, καὶ τῶν ἄλλων ἀγχι- νοίᾳ διαφἑρον, ἐξαπτᾷν ἔμελλεν. "λλλοι 86 φασιν ὅτι οὐ τῷ κατὰ προφορὰν λόγῳ ὁ ὄφις ἐχρήσατο, ἁλλ᾽ οἱ πρωτόπλαστοι, ἅτε χαχίας ὄντες ἀμιγεῖς, ἀκρ.Οεστάτας εἶχον τὰς αἰσθήσεις καὶ πολὺ τῶν ἡμετέρων διαλλαττούσας, ὥστε τὴν ἀχοὴν αὐτῶν πάσης ὑπάρχειν φωνῆς ἀκουστιχήν. Ἐπειδὴ γὰρ βασιλεὺς ὥσπερ πρνήχθη ἐν τῷ χόσμῳ ὁ Άνθρωπος, εἰκότως κατ εἶχόνα θεοῦ γεγέννηται' ἴδει γὰρ τὸν μέλλοντα ἄρχειν τῶν ἄλλων ὥσπερ τινὰ εἶκόνα εἶναι ἔμφυχον τῆς τοῦ παµθασ.λέως ὁμοιότητος, οὐκ ἐν πορ- φὐρίδι καὶ σκήπτρῳ xxi διαδήµατι τὴν ἀξίαν ἑἐμφαί- νοντα, Enel μηδὲ τὸ ἀρχέτυπον ἐν τούτοις ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἓν τῷ κεχοσμῆσθαι τῇ ἀφθαρσίᾳ xai ἀθανασίᾳ, καὶ ἐρετῇ΄ τούτοις γὰρ τιμηθεὶς ὁ ἄνθρωπος τὴν πρὸς τὸ πρωτότυπον εἴκόνα καὶ Ὁμοιότητα διασώζει. Ἔτι δὲ xal dj αὐτεξουσιότης τὸ βασιλικὸν xal ἐπῃρμένον τῆς φύσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ προς τὴν θείαν εἶκόνα
C
Sexta die quadrupeda ; ea quse humi serpunt, bestias et hominem : opera quatuor. Numerus omnium operum simul viginti duo ; quee summa sequat numerum litterarum Hebraicarum,et rursus librorum quibus Judei utuntur, itemque viginti duo graduum generis ab Adamousquead Jacobum, ut in parva Genesi legitur, quam etiam nonnulli aiunt esse Mosis patefactionem ldem liber tradit celestes quoque potentias prima die creatas esse. Cur autem,inquiunt quidam,non omnes,sed septi- mum duntaxat diem Deus faustum esse jussit ? Respondemus,reliquarumunamquamque ex opificio quod ea die peractum est, suam habere prosperita- tis denuntiationem: cum autem sola septima eo honore esset caritura. nullo ea die opere condito, ideo ipsa quoque a Deo fausta esse jussa est ac consecrata et Sabbatum eppellata ; ut que requie- tem afferat, et representet septimum annorum millenarium, finemque peccantium hominum, ut Josephus testatur et Parva Genesis.
Besti& ac quadrupeda et reptilia ante delictum communi cum hominibus 80 voce usa sunt. Nam (inquit) serpens humana voce Evam est allocutus. Omnis autem natura ratione predita est secundum imaginem Dei. Αί vero ista non sunt facta secun- dum imaginem Dei. Etenim serpentem fatemur Ενα verba fecisse,ita quidem utis oris loco fueri, serpenti, quem et significatum intelligentia depre- hendimus. Hic illo, ut cum homine ples quam re- liquis sit animantibus consuetudinis babente, usus instrumento, generis nostri auctores decepit.Item postmodo etiam in simulacris inanimis locutus est ad variis modis a se inescatos simulacrorum cul- tores. Neque tamen non credimus serpenteminitio fuisse quadrupedem, ac post malitiosam istam in- ductionem humi serpendi necessitate astructum, lingusmque ejus virus impositum. Vocatus est ser- pens callidus,quod homini,animali ratione predito et reliquis acumine mentis prestanti esset imposi- turus. Alii dicunt non expressis verbis usum ser- pentem, sed primo creatos homines, utpote ab omni malitia puros, acutissimos habuisse sensus multoque nostris praestantiores ; itaque suo auditu omnia vocis genera percepisse. Quando enim in mundum homo tanquam rex productus fuit,conve- niebat eum ad imaginem Dei factum esse : quippe oportebat eum qui aliis esset. imperaturus, veluti imaginem quamdam animatam esse similitudinis ejusqui Rex estomnium ; qui nonpurpura,sceptro ac diademate dignitatem suam monstraret,quando et exemplar ad quod ille factus est nihil horum habet, sed eo quod interitus vacuitale, immortali -
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(22) Receptius est, hodieque usitatum, libros Veteris Testamenti xxiv recenseri ; unde etiam Vetus Testamentum, que sunt Judeorum biblia, D'"oy y2^N, id est, viginti quatuor, inscribuntur ες nominantur.De utraque sententia satisfaciet non nimis curioso lectori prologus D. Hieronymi in
Biblia, qui galeati titulo exstat. Xvr.
(23) Hatione pradita aut sermone: utrumque enim λογός significat ; neque est hoc unquam sino xllo,cum oralio sit quasi sensilis quedam ra- tio. XYr.
-- ui
35 GEORGII CEDRENI 36
tate ac virtute exornatus esset: his enim rebus A ἐμφερὲς προφανέσνατα δείκνυσι. Κατὰ τοῦτον τὸν
decoratus homo similitudinem imaginemque exem- plarisad Ά 3 quod effectus est, conservat. Jam li- bertas quoque potestatis suz, nature humane regiam praestantiam inqueea divine imaginissimi- litudinem manifestissime demonstrat. Atque secun- dum hanc rationem homo manuum Dei opus dicitur ob dignitatem structure : omne enim hoc est con- silii effectio. Porro hasc :« Faciamus ei adjutorem accomodutum ipsi ; » propter futuram prolis pro- creationem dicit: adjuvat enim femina marem in propagando conservandoque genere. Effecta autem muliere,cum eam conspicatus esset. Adamus, non ita "affectus animo est ut qui mulierem cerneret. sed perinde ac se ipsum contemplans letatus spi- ritu est, videns eam simili modo efflctam. Sed et mulier virum contuens magno gaudio est perfusa, intelligens se ei esse adjunctam. Ceterum hzc verba, «Morte moriemini, » id signiflcant, Mortales eritis ; quomodo etiam Symmachus interpretatus est. Operari et custodire signiflcant, illud gratia- rum actionem et laudationem tot tantornmque bo- norum prebitori rependere, hoc cavere ne quando per v:cordium sui benefactoris oblitus presente felicitate ac vite commoditate excidat. Adami vo-
λόγον xai χειρῶν Oro) ἔργον à ἄνθρωπος διὰ τὴν τιμὲν τῆς χατασκε»ῆς' xai Υὰρ βουλῆς ἑνέργεια τὸ πᾶν. Τὸ. « Βοιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν xav! αὐτὸν, » διὰ τὸ μέλλον τῆς παιδογονίας λέγει συνεργεῖ γὰρ τὸ θήλυ τῷ ἀνδρὶ πρὸς τὴν τοῦ γένους αὐζησίν τε καὶ διαµονήν. Πλασθείσης δὲ τῆς Ὑυναικὸς, ὡς ἑώρα αὐτὴν ὁ ᾿Αδὰμ, οὐχ ὡς γυναῖκα θεώμενος ἔπασχεν, ἀλλ᾽ ὡς ἑαυτὸν ὁρῶν πνευματικῶς πὐφραίνετο, τὴν ὁμοίαν βλέπων val ταύτην ἔχουσαν κατασχευήν. Ὡσαύτως xai ἡ yov? ὁρῶσα τὸν ἄνδρα µεγάλως ἠγάλλετο, κατ’ αὐτὸν οὖσαν ἑαυτὴν ἐννοῦσα. Τὸ δὲ, « θανάτῳ ἀποθανείσθε, » θνητοὶ ἔσεσθε σηµαίνει, ὡς καὶ ὁ Σύμμαχος Ἱρμήνευσεν. ᾿Εργάζεσθαι καὶ φυ- λάσσειν σηµαίνει, ἐργάζεσθαι μὲν ci» εὐχαριστίαν xai τὴν αἴνεσιν τῷ τοσούτων xal τηλικούτων dya- θῶν παροχεῖ, φυλάσσειν δὲ καὶ τηρεῖν μήπως ἀπονοηθεὶς καὶ λήθην τοῦ εὐεργέου λαθὼν τῆς ἐν χερσὶν ἀποπέσῃ µακαριότητος xal εὐζωῖας. ᾿Αδὰμ δὲ ἑρμηνεύεται γήΐνος, KÜa δὲ ζωή” καὶ γὰρ αὐτοὶ τῆς γηΐνης καὶ σαρχικῆς ζωῆς ἀρχηγοὶ καὶ πατέρις τῷ ὄντι χρηματίζουσιν, ὥσπερ τῆς οὐρανίας καὶ πνευ- ματικῆς ᾿Γησοῦς Χριστὸς ὁ νέος ᾿Αδὰμ, xal ἡ πειρ- άνδρως αὐτὸν τεκοῦσα, ἀπαρχὴ καὶ αἰτία τοῖς πᾶσι τοῦ θεοῦ τέχνοις εἶσίν.
cabulum terrenum signiflt, Eavoa vitam. Nam ii reipsa nominibus, qua eos terrens ac carnalis vite principes 8ο parentes denotant, respondent, sicut Jesus Christus novus Adamus, et de qua nullum experta virum ipse natus est,coelestis ac spiritualis vite primordium et causa sunt omnibus Dei flliis
12? Notandum est quosdam, ita ut traditum an- ( "Oct τινὲς ἐκ παραδόσεως ἑκατὸν ἕτη τὸν ᾿Αδὰμ
tiquitus est, referre. Adamum centum annos in Paradiso exegisse. Alii tertia hora fictum sexta peccasse, nona ejectum perhibent, eo argumento uteutes,quod hora sexta Dominus cruci affixus, nona pro nobis mortuus est, fortassis eo. quoque in hanc adducti opinionem quod sub vesperam ad eos venit Dominus. Sed trium horarum spatium quo in paradiso Adamus moratus sit, breve admo - dum et nimis incredibile est ac magnificentia ejus qui universa impervestigabilibus sapientie judiciis cispensat, indignum. Qui enim in tribus istis horis Adamus ad imponendum omnibus terrestribus ac volucribus nomina tempus habuisset ? Qurndo re- liquis in paradiso fructibus vescendo, ad eorum jruitionis satietatem prolapsus cupiditatem gu- stando arboris qua ei interdictum fuit, in animum induxisset ? Ut noxiam invidentie frudem et ser- pontis ad mulierem aggressus atque consultatio- nem non commemorem, qua ipsaamplius ee tem- pus requirebant. Quapropter probabile admodum ac credibile est sexta die et sexta hora delictum illud ab iis admissum, nonaque ejusdem diei hora Paradiso ae vila ob violatum Dei mandatum exci - disse * sed anno demum septimo id factum, sicut ex antiquis quidam pronuntiarunt. Atqui Joannes Chrysostomus vir magni inter doctores nominis, in expositione sacri Evangelii quod a Mattheo con- scriptum fuit, sexta die prime 18 septimane, hoc est die eflictionis Adami, hunc et Evam Paradiso ejectos ait. Cui et nos fidem habemus, neque ulte-
ἐν τῷ Παραδείσῳ φασὶ πεποιηχέναι. "Αλλοι δὲ τρί- την piv ὥραν πεπλάσθαι, ἕκτην [|P. ϐ] δὲ παραθῆναι, ἐννάτην δὲ ἐκθεθλίσθαι, τὸ ἐν Έκτῃ μὲν ὥρᾳ ivotav- ρῶσθαι τὸν Ἰησοῦν, ἐννάτῃ δὲ τυῦτον ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανεῖν τεκµήριον τιθἐµενοι. Ἴσως δὲ, ὅτι xal τὸ δειλινὸν Ἴλθεν ὁ Κύριος πρὸς αὐτοὺς, εἷς ταύτην ὑπενεχθῆναι τὴν ὑπόνοιαν. Στενὸν δὲ κομιδῇ τὸ τρίἰωρον τῆς ἐν παραδείσῳ διατριθῆς τοὺ προπάτο- poc διάστηµα, καὶ λίαν ἀπίθανον ὡς τῆς µεγαλο- πρεπείας τοῦ τὰ πάντα δυσθεωρήτοις τοφίας χρίµα- σιν οἰκονομοῦντος ἀνάξιον, Πότε γὰρ iv τρισὶν ὥραις χερσαίοις τε καὶ πτηνοῖς πᾶσιν ὀνόματα καλεῖν siye καιρόν ; Πότε δὲ τῶν ἄλλων ἐν τῷ παραδείσῳ xap- πῶν μετασχὼν, καὶ τῆς αὐτῶν µεταλήψεως xó- pov λαθὼν, εἲς ἐπιθυμίαν τῆς τοῦ ἀπηγορευμένου ξύλου γεύσεως ἐλήκυθεν ; "Iva μὴ λέγω τὴν ἐπήρειαν τῆς βασκανίας xai τῆς τοῦ ὄφεως πρὸς τὴν γυναῖκα προσθολῖς καὶ συµθουλίας" καὶ γὰρ αὐτὴ πλείονος - ἐδεῖτο τῆς τοῦ χοόνου τριθῆς. Διὰ ταῦτο μὲν ἐν ἕκτῃ ἡμέρᾳ καὶ ἐν ἔχτῃ ὥρᾳ τετολμῆσθαι τὴν παράθασιν, ἐννάτῃ δὲ pq τῆς αὐτῆς ἡμέρας τοῦ Παραδείσοῦ καὶ τῆς iv αὐτῷ ζωῆς τοὺς ἀθετήσαντας ἐχπεσεῖν σφό- δρα πιθανὸν καὶ πιστὸν, δι’ ἐἑτῶν δὲ ἑπτὰ τοῦτο γε νέσθαι, ὡς τῶν πρεσθυτέρων τινὲς ἀπεφήναντο. 'O δέ γε μέγας ἓν διδασκάλοις Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐν τῇ ἑ2μηνείᾳ τοῦ κατὰ Ματβαϊῖον ἁγίου Εὐαγγελίου τῇ ἔχτῃ ἡμέρᾳ τῆς πρώτης ἑθδομάδος, τουτέστι τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῆς πλάσεως αὐτοῦ, λέγει τὸν ᾿Αδὰμ
ἐκθληθῆναι τοῦ Παραδείσου xxi τὴν Εὔαν d καὶ ἡμεῖς πε.θόµεθα. Καὶ οὐ χρὴ ζητεῖν περαιτέρω τὰ
-3
$93 HISTORIARUM COMPENDIOM. 38
τῇ θτοπνεύστῳ Γραφῇ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος A rius inquirenda sunt qua Spiritus sanctus in divi-
σεσιγημῖνα, ἵνα μὴ ἀντὶ xípOouq μικροῦ μεγάλην ἐπισπασώμεθα ζημίαν.
Τὸ δὲ εἰρημένον ὅτι « ᾿Αδὰμ γέγονεν ὡς εἷς ἐξ diuine, » οὐχ ὡς OC ἀπειθείας dri xaxlav προκόψαντος, ἀλλὰ δνὰ τὸ εἰρηχέναι, « Κατ’ εἰκόνα θεοῦ ἐποίτσὲν αὐτόν. » ᾽Αλλὰ μὴ τις ὑπολάθῃ ὅτι τὸ ξύλον τοιαύτης ἦν φύσεως ὡς γνῶσιν παρέχειν καλοῦ καὶ κακοῦ. Οὐ Υὰρ 9» τι βλαθερὸν ἐν Παραδείσῳ, ὄρος δὲ ἐτέθη ἐπὶ τῷ φυτῷ πρὸς γυµασί[αν τῆς Ἐλετβεριότητος, Kal ὅτι οὐ τὸ ξύλον αἴτιον γνώςεως τῷ ᾿Αδὰμ γέγονε, 970v: 3$, γὰρ ἐντολὴ ὡς πρὸς εἰδότα ἄμφω ἐδόθη, τὸ τε κα- λὸν καὶ πονηβρὸν, τὴν τε ὑπακοὴν καὶ τὴν παρακοὴν, ὥστε ἡ Ὑγνῶσις προῦλαθε τὴν ἔντολὴν, Δέδοται δὲ αὗτη διὰ τὸ, ὡς εἴρηται, αὐτεξουσίῳ βουλήματι »ι- νοῦμενον τον ἄνθρωπον, ém' ἀδείας τε ἔχοντα ἀπό πάντων µεταλαμθάνειν τῶν ἄλλων δένδρων, ἑνὸς δὲ µόνου νόµῳ προσταττόµενον ἀπέχεσθαι, xal γινώ- σκειν ὡς ὑπὸ δεσπότην dati τὸν καὶ τὴν ἐντολὴν δεδω- χότα . Τὸ δὲ, « Διηνοίχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλ- gol, » οὐχ ὡς τότε βλεψάντων [Ρ' 7] τῶν πρωτο- πλάστων εἴρηται (δείχνυνται γὰρ καὶ πρὸ τῆς βρώ- σεως ὁρῶντες ix τοῦ λέγεσθαι «Καὶ εἶδεν d) γυνὴ ὅτι καλὸν τὸ ξύλον εἰς βρῶσιν xai ὅτι ἀρεστόν ἐστι τοῖς ὀφθαλμοῖς ἰδεῖν »)' ἀλλ᾽ ὡς τὸ ἀπειρόκαχον ἀπο- θεµένων διὰ παραθάσεως, ὃ xal τὴν γύµνωσιν ἁδιά- φοβον παρέσχεν, ἐρρήθη ὅτι διηνοίχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. Πέφυκε γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς ἅπας ὑπὸ τοῦ λο- γισμοῦ διεγείρεσθαι πρὸς à βλέπει’ σύνεσιν γὰρ καθ) ἑαυτὸν ἀὐτὸς οὐκ ἔχει. Ὥστε πολλάκις πρὸς ἕτερα τῆς διανοίας ἀσχολουμένης τυφλοῦ δίκην παρ- ερχόµεθα ἑνίοτε καὶ τὸν πάνυ γνώριµον, καὶ ἐπειδὰν ἐγχληθῶμ.ν, τῇ ἀσχολίᾳ τοῦ λογισμοῦ τὸ αἴτιον áva- τιθέντες ἀπολογούμεθα. Οὕτως οὖν ὁ ᾿Αδὰμ καὶ d E2z τῇ αἰσθήσει τοῦ νοῦ πρὸς τὴν ὄψιν διηγἑρρη- σαν. Τὸ γὰρ, « ἔγνωσαν ὅτι γυμνοὶ ᾖσαν, » ἀποχάλυ- ψιν σηµαίνει τὴν ἐγγενομένην τῷ λογισμῷ, οὐκ ἀνά- ϐ6λεψ.ν ὀφθαλμῶν. Λεχθήσεται δὲ xdxtivo, ὅτι πρὸ τες ἀπειθείας, ἐπειδὴ καιρὸν οὐκ εἶχε τὰ τῆς παιδο- ποιίας, οὐκ ἐδέδοτο παρὰ Θεοῦ ἡ παρατήρησις τῆς Ὑομνώσεως, ἀλλὰ διετέλουν ώς ἄσαρκοι, σαρκικῆς διαθέσεως οὕπω καιρὸν ἔχοντες. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀπεί- θεια ἐπισυμθᾶσα τὸ θνητὸν ἐπηγάγετο, εἰκότως λοι- πὸν ἐνεθόθη τούτοις ἡ πρὸς ἀλλήλους αἰδώς' xal νενοήκασιν ὕστερον τῶν σχημάτων τὴν διαφορὰν, προθεωρηθεῖσαν τῷ πλάσμµατι πρὸς τὸ ἀναγκαῖον τῆς τοῦ γένους διαδοχῆς. "Ex φύλλων δὲ συκῆς ἐποίτσχν ἑαυτοῖς περ.ζώματα, αἰνιττομένων δ.ὰ τοῦ ξύλου τὸν τρόπον τῆς καχοπραγίας ὡς γὰρ ἡδὺς ὁ καρπὸς τῆς συκης, τραχὺ δὲ καὶ πικρότατον τὸ φύλλον, οὕτω πᾶἁ-α Ἁμαρτία iv μὲν τῇ πράξει δείκνυται ἡδεῖα, μετὰ δὲ ταῦτα ὀδύνην παρέχει τῷ πεπραχότι, Ηερὶ δὲ τῶν δερµατίνων Ἠχιτώνων φησὶν ὁ θεολόγος Τρηγό- Ρος ὅτι θνητὸν αὐτὸν ἀπεφήνατο ὁ θεὸς νεκρότητι περιθάλλων. Τοῦτο γάρ ol δερµάτινοι χιτῶνες σηµαί- vit ἀπὸ τοῦ λόγου τῆς τῶν ζώων νεκρότητος, ὅπως διὰ τῆς λύσεως τοῦ σώματος καὶ τῆς ὄψεως ἡ ἁμαρ- ta πᾶσα αὐτόπρεμνος διαφθαρῇ. Διὰ γὰρ τοῦτο xal τοῦ Ἡαραδείσου ἐχθάλλεται, la μὴ τῇ αὐτεξουσιό-
nitus inspiratis Litteris reticuit, ne loco exigui lu- cri magnam nobis accersamus damnum.
Quod autem dictum est, « Adamus factus est tanquam unus ex nobis, » non eo referendum est quod per inobedientiam in vitium excidit, sed ad id quod dictum fuit : « Ad imaginem Dei condidit eum. » Neque opinari quispiam debet lignum ejus fuisse nature ut boni malique notitiam praeberet: nihil enim in Paradiso erat noxium.Sed hac arbor termini loco statua est,ut esset libertatis exercendo materies. Acliquet arborem Adan onon fuisse causam cognitionis quando pr:eceptuu:ei tanquaniutriusque cognitione predito datum est,boni,inqnam,etmali, obedientie et contumacie. Itaque cognitio prse- ceptum antegressa est. Hoc autem datum est, ut, quemadmodum diximus, voluntate, cujus ipse po- testatem obtineret, motus homo, permisso ei ut fructibus omnium reliquarum arboruia vesceretur, unaque tantum ut abstineret imperato,intelligeret ne sub Domino istius mandati auctore esse. Hoc autem, « Aperti sunt eorum oculi, » non dicuntur quasi tum demum videre ceperint (nam visu prediti etiam ante esum demonstratur ex his verbis, « Vi- ditque mulier arborem et ad esum commodam et aspectu gratam »), sed eo pertinent, quod eo de- licto omnis mali ignorationem, qua nuditatem 114 quoque eis indifferentem redegerat,amiserunt. Omnis enim oculus, cum ipse a sese intellectum non habeat, ea est naturauta ratione ad objectum quod videt excitetur. Itaque sepenumero intellectu aliis rebus occupato etiam notissimos homines tan- quam οεθοῖ priterimus, eoque nomine reprehensi rejecta in mentis occupationem causa nos purga- mus. Sic ergo Adamus et Eva sensu mentis ad visio- nem excitabantur. Nam hec, « cognoverunt se nudos esse. » patefactionem signiflcan!, quz in ra- tione venit, non oculorum apertionem. Id quoque dicendum nobis. Ante defectionem, cum liberis dare operam nondum iis esset tempestivum, non dederat hoc illis Deus ut nudationem corporis ca- verent, sed degebant veluti carnis expertes, non- dum opportuno affectionis carnalis tempore. Sed postquam contumacia superveniens mortalitatem introduxit,convenienter in posterum eis indita est mutua verecundia; ac postmodo animadverterunt
D figurarum diversitatem, jam ante provisam in ipso
figmento ob generis propagandinecessitatem Sub- ligacula autem sibi fecerunt ex ficulnis foliis, rei male geste modum ex ejus arboris natura quasi per ambages indicantibus : quemadmodum enim fructus ficus dulcis est, folium asperum et amaris- simum, sic omne peccatum actionem quidem ha- bere jucundum ostenditur, postea vero doloremei qui peccavit affert. De pelliceis porro tunicis Gre- gorius Theologus sentit, Deum ita mortalitatem ho- minis declarasse, mortalis exuvio eum amiciens. Hoc 115 enim pellicee tunice designant, ratione ab animalium mortalitate ducta, ut dissolutione
" $ σε.
-- ο. -
50 GEORGII CEDRENI
40
corporis ac visus abolitione omne peccatum fundi- A τητι χεχρηµένος λάδῃ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς καὶ γένη- -
tus aboleatur. Atque ob hanc causam etiam Para-
ται τὸ xaxóy ἀθάνατον.
diso expellitur,ue libertate voluntatis utens manum ligno vite injiceret,malumqueita immortale fleret.
Satanas Hebraeorum lingua desertorem significat et adversarium. Diabolus a calumnia appellatur Grecis, qua Deum ab hominibus abalienavit.
Cainus primus inter homines homicida exstitit, Lamechussecundus: quiduas uxores duxit et duo homicidia fecit. Vir autem et adolescens quos inter- fecit, Enochi fuerunt fratres, qui certa impetrandi fiducia Deum precatus ne talem porro videre ne- cem cogeretur, exauditus et eterra translatus est.
Abelus justitiam coluit : ideo aiunt cadaver ejus e conspectu hominum sublatum fuisse, quo post ipsum juste victuriin bonam spem vocarentur. Cainus primus aratrum invenit, urbemque Enon filio suo cognominem condidit. Idem post damna-
tionem raptor fuit etalienis bonis inhiavit; primus- B
que mensuras et pondera et limites excogitavit, suosque in unum conductos bello operam dare do- cuit. Idem ab eo tempore quo eum Deus exsecratus est, humilis fuit, omnesque ab eo prognati. Terram autem incoluit que tremens est et humilis, Adami mandato a Sethi progenie separatus. Cainum hunc Parva Genesis, quao Mosi inscribitur, ruina domus sua oppressum vitam finivisse tradit. Lapidibus enim fratrem suam Abelum necaverat: itaque ipse quoque lapidibus est interfectum.
16 Sethus Adami tertius filius recensetur, qui germana sorore sua, cui nomen Ásuama, in maltri- monium ducta Enosum procreavit. Sethi nomen restitutionem notat. Deus quoque idem appellatus est, ob splendorem faciei, quem per omnem vitam habuit. Qua gratia etiam Moses praeditus velata fa- cie cum Judaeis loquebatur** * quadraginta annis. Idem Sethus septem errantibus stellis, Graeci pla- netas vocant.nomina imposuit; colestiumque con- versionum scientiam excogitavit, quam duabus co- lumnis, lapidec uni,alteri lateritiz, inscripsit.Prm- sciebat enimuniversiinteritum,quem si aqua affer- ret, lapideam superaturam, sin ignis, lateritiam ; atque hanc etiamnum exstareinSirido monte Jose- phustestatur.Idem Sethus Hebraicas litteras conscri psit. Nam ducentesimotrigesimo Adami anno natus est: cumque esset annorum duodecim, ablactatus ; annoque Adami supra ducentesimum septuagesi- mo raptus ab angelo imbutus est cognitione fu- ture suorum posterorum impietalis, qui iidem
Ὅτι ὁ Σατανᾶς xoci τὴν τῶν 'K6palov φωνὴν &mo- στάτης λέγεται xal ἀντικείμενος' διάθολος δὲ ὡς τὸν θεὸν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους συχοφαντήσας εἴρηται,
"Ost ὁ Κάῑν ἐν ἀνθρώποις πρῶτος φονεὺς ἐγένετο,
δεύτερος δὲ ὁ Λάμεχ, Ojo γυναῖκας λαθὼν, xai δύο φόνους ἐτέλεσε. Oüc δὲ ἀνεῖλεν, ἄνδρα καὶ νεχνίσκον, ἀλελφοὶ ἦσαν τοῦ ᾿Ἐνὼχ, ὃς καὶ πίστει προσευξά- μενος τοῦ μὴ ἰδεῖν ἔτι τοιοῦτον θάνατον, ἀκουσθεὶς µετετέθη. . (P. 8] Ὅτι "Αδελ δικαιοσύνης ἑφρόντιζε" διὸ καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ φασὶν ἀφανὲς γεγονέναι τοῖς µετέ- πειτα διχαΐοις ἀγαθὰς ἐλπίδας ὑποφαῖνον. 'O δὲ Κάῑν πρῶτος ἄροτρον ἐὗρε, καὶ πόλιν ἔχτισε ἐπὶ τῷ ὀνό- ματι τοῦ υἱοῦ σὐτοῦ Ενών. Καὶ ὅτι μετὰ τὴν xata- δίκην ἅρπαξ καὶ πλεονέκτης ἐγένετο, µέτρα — xal σταθμὰ xal ὅὄρους γῆς πρῶτος ἐπινοήσας, καὶ τοὺς οἰκείους εἰς ἔν συναγαγὼν ἐν πολέµοις ἀσχῦλεῖσθαι ἐδίδασχεν. Οὗτος χθαμαλὸς ἦν ἀπὸ τῆς κατάρας τοῦ θεοῦ, καὶ πάντες οἱ ἐξ αὐτοῦ γενήµενοι. "Quei δὲ τὴν γῆν, ἥτις ἐστὶ τρέµουσα, χθαμαλὴν οὖσαν κε- χωρισμένος ὑπάρχων ἀπὸ τῆς τοῦ Σὴθ γενεᾶς κατὰ πρόσταξιν τοῦ ᾿Αδάμ. Οὗτος à Κάῑν, ὡς d Λεπτὴ λωσέως Γένεσις φησὶν, τῆς οἰκείας πεσούσης ἐπ, αὐτὸν τελευτᾷ" λίθοις γὰρ τὸν ἀδελφὸν Αθελ ἀπ. έχτεινε, καὶ λίθοις ὁμοίως καὶ αὐτὸς ἀπεκτάνθη.
"O: 6 Z0 τρίτος υἱὸς ἀναγέγραται ᾿Αδάμ’ ὃς τὴν δίαν ἁδελφὴν ᾿Ασουάμ µκαλουμένην γήμας ᾖἐγέννησε τὸν Ἐνώς. Σημαίνει δὲ Σὴθ ἑξανάστασιν. Ὠνομάσθη δὲ καὶ θεὺς διὰ τὴν λάμψιν τοῦ προσώπου αὐτοῦ, ἣν ἔσχεν ἐν ὅλῃ αὐτοῦ tfj (wn. Ἰαύτην δὲ τὴν χάριν καὶ Μω- σης ἔχων, τὸ κάλυμμα µτιθεὲὶς ὠμίλεῖ τοῖς Ἰουδαίοις. — 'Emi ἈΧρόνοις Ἠτεσσαβάχοντα — (24), τοῖς τε ἑπτὰ πλανήταις ὀνόματα τεθειχὼς, xal τὴν τῶν οδὔρανίων κινήσεων σοφίαν ἐπενόησε. Καὶ στή- λας δύο, λιθίνην τε καὶ πλινθίνην, κατασκευάσας ἐχεῖ ταῦτα ἔγραψεν, εἰδὼς τὴν τοῦ παντὸς φθορὰν καὶ ὡς el μὲν ἐξ ὕδατος Ὑένηται, τὴν λεθίνην σώζε- σθαι, ct δὲ διὰ πυρὸς, τὴν πλινθίνην' τις σώζεται, ὡς Ἰώσηπος μαρτυρεῖ, εἲς τὸ Σίριδον ὄρος, ἕως καὶ νῦν. Οὗτος καὶ τὰ ᾿Βθραϊχά γρέµµατα συνεγρά- yato. Ti Ὑὰρ διακοσιοστῷ τριακοστῷ ἔτει τοῦ ᾿Αδάμ ἐγεννήθη ὁ Σὴθ, καὶ Ὑενόµενος ἔτων δώδὲκα᾽ ἀπεγαλαχνίσθη * xal τῷ διαχκοσιοστῷ ἐθδομτκοστῷ ἔτει τοῦ ᾿Αδάµ ὁ £50 ἀραπαγεὶς ὑπὸ ἀγγέλου ἐμυάθη
Egregores appellantur et filii Dei, ac diluvii et D «4 περὶ τῆς παραθάσεως μέλλοντα ἔσεσθεχι τῶν υἱῶν
XYLANDRI ET GOARI NOTAE.
(24) Χοόνους frequenter loco ενιαυτῶν ponit, quod facile est cuivis observare. Sed ante hmc verba deest aliqiud : itaque asteriscum appinxi. Apud Josephum non est Siridus mons. sed κατὰ τὴν Xo2:3203, in, Syria. Egregores quid vocabuli £1t, non assequor. De coruscante Mosis facie res est ex sacris Litteris nota, Exod. xxxvi, II Corinth. 11, etc. Xvv. Filios Seth Deo dilectos, pios, pro-
ceros, formosos, sacerdotes, natarum Cain cupi- dine captos, necnon exortos ex profano cum iis complexu liberos Georgius Syncellus vocat 'kyov- γόρου » ab auctore dictos 'E Ρήγορας, à patris αμ venustate : Εὐσεθὲς ἦν ὁ Σὴ9 καὶ εὐδιάπλαστος σφό- 6px, καὶ ol ἐξ αὐτοῦ πάντες εὐσιθεῖς xal ὡραῖοι ἧσαν. GOAR.
41 HISTORIARUM COMPENDIUM. 42
αὐτοῦ (ὗτοι τῶν Ἐγρηγόρων, οἵτινες xal υἱοὶ θεοῦ À adventus Servatoris. Cum autem quadragesima die
ἐλέγοντο) xx! τὰ περὶ τοῦ Χατακλυσμοῦ xal τῆς παρουσίας τοῦ Σωτῆρος. Ημέρᾳ δὲ τεσσαραχοστῇ ἄφαντος γεγονὼς, ἐλθὼν διηγήσατο τοῖς πρωτοπλά- στοις ὅσα ἐμυήθη διὰ τοῦ ἀγγέλου. Εδειδὲὶς δὲ ἦν καὶ εὐδιάπλαστος σόδρα αὐτός τε καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ γεν- νώμενοι, Εγρήγορες καὶ υ'οὶ θεοῦ διὰ τὴν λάμψιν τοῦ προσώπου τοῦ Σὴθ λεγόμενηι' xal τὴν ὄψηλο- τέραν γῆν τῆς ᾿Εδὶμ ᾧκουν, πλησίον τοῦ παραδεί- σου ἀγγελικῶς βιοῦντες, ἕως τοῦ χιλιοστοῦ χοσµι- xo3 ἔτους. Τούτων τὴν ἐἑνάρετον πολιτείαν μὴ φέ- βων ὁ dzy£xaxoc βλέπειν, εἰς τὴν ὡραιότητα τῶν θυγὰ- τέρων τῶν Ἀνθρώπων ἤτοι τοῦ Καϊν αὐτοὺς ἔτρωσεν.
(A. 9.] Ὅτι τὸ, «Ενὼς ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κωρίου τοῦ θεοῦ πρῶτος » προσαγορεύεσθαι
ὀνόματι θεοῦ, ἔστιν (25). ᾿Ενὼς γὰρ ἑρμηνεύεται ἄν- Β
θρωπος χατὰ τὸν ᾿Εθραϊκὸν νοῦν' οὕτως ὁ Σωτὴρ Γἱὸς ὄντως ἀνθρώπου, χατὰ τὸ, φυσικὸν λόγον ᾽Αφρι- κανοῦ, ᾿Ενὼς δὲ γεννᾷ τὸν Μαλελεὴλ, ὁ δὲ τὸν "Iapsó, ἐξ οὗ Ενώχ. Οὗτος πρῶτος γράμμΊατα µλχνθάνει καὶ διδάσχει, καὶ θείων μυστηρίων ἀποχαλύψεως ἀξιοῦ- ται. Καὶ πρώτη περίοδος τῶν πενταχοσίων τριάκον- τα δύο ἐτῶν πληροῦται' ἦν δὲ χρόνος τοῦ μὲν Σὴθ τριακόσιοὶ δύο, τοῦ δὲ Ἐνὼχ ἐννενηκονταοκτώ.
Οτι ᾽Αδὰμ τῷ ἑξακοσιοστῷ ἔτει µετανοήσας ἔγνω 0i ἀποχαλύψεως τὰ περὶ τῶν ᾿ἘΕγρηγόρων καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, xxi τὰ περὶ µετανοίας xai τῆς θείας σαρκώσεως, καὶ περὶ τῶν καθ) ἑκάστην ὥραν ἡμε- pi, καὶ νυκτεινὴν ἀναπεμπομένων εὐχῶν τῷ θεῷ Ἀπὸ πάντων τῶν κτισμάτων δι’ Οὐριὴλ τοῦ ἐπὶ τῆς µετανοίας ἀρχαγγέλου, οὕτως, "Dog πρώτᾳ ἡμε- pir, πρώτη εὐχὴ ἐπιτελεῖται ἐν τῷ οὐρανῷ, δευτέρα εὐχὴὶ ἄγγέλων, τρίτῃ εὐχὴ πτηνῶν, τετάρττ εὐχὴ κτηνῶν, πέµπτῃ εὐχὴ θτρίων, ἔκτῃ ἀγγέλων παρἀ- στασις xai διάκρἰσις πάσης κτίσεως, ἑθδόμῃ ἀγγὲ. λων εἴσοδος πρὸς θεὸν καὶ ἔξοδος ἀγγέλων, ὀγδόῃ αἴνεσις xal θυσίαι ἀγγέλων, ἐννάτῃ δέτσις καὶ λα- τρεία ἀνθρώπου, δεκάτῃ ἐπισκοπαὶ ὑδάτων καὶ δεή- σεις οὐρανίων καὶ ἐπιγείων, ἑνδεκάτῃ ἀνθομολόγησις καὶ ἀγαλλίασις πάντων, δωδεκἀτῃ ἔντευξις ἀνθρώπων elc εὐδοχίας. Τῷδὲ ἐννακοσιοστῷ τριχκοστῷ ἔτει ᾿Αδὰμ ἐκοιμῆθη κατ’ αὐτὴν τῆς παραθάσεως ἡμέραν, xal εἲς τὴν γῆς U ἧς ἐλήφθη ἀπῆλθε, καταλείψας ἀῤ- ῥένας υἱοὺς λγ' καὶ θυγατέρας κζ. Οὔτος Ἡγεμόνευσε τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων δι’ ὅλης αὐτοῦ τῆς ζωῆς.
rursum in hominum conspectum rediisset, paren- tibus ea quibus ab angeloinitiatum diximus recita- vit. 17 Formosus autem admodum fuit, et pulchre ficto corpore cum ipse tum et prognati, Egrego- res et Dei filii ob Sethi faciei splendorem, dicti ; terramque Edenis sublimiorem incoluerunt, vici- nique paradiso vitam angelorum vite simjlem egerunt usque ad millesimum mundi annum.(Quo- rum honestam vite consuetudinem auctor prjmus malorum intueri non sustinens, formositate filia- rum hominum, id est Caini, eos sauciavit,
Hsc verba « Enosus primus speravit appellari nomen Domini Dei, » hoc significant, nomine Dei vocari : nam Hebraica lingua Enosus homo est. Sic
Servator Filius vere hominis, ut Africanus in natu-
rali oratione auctor est. Enosus Maleleelem genuit, is Jaredum. Hoc Enochus nascitur. Enochus pri- mus didicit ac docuit litteras, ac divinorum arca- norum patefactione dignus est habitus. Tum prima quingentorum triginta duorum annorum revolu- tio perfecta est, annum agente Setho secundum. & trecentesimo, Enocho nonagesimum octa- vum. |
Adamus sexcentesimo anno cum resipuisset, patefactione divina de Egregoribus et diluvio edo- ctus est, ac de penitentia et incarnatione Dei, atque de precibus que ad Deum ab universis. creaturis diei ac noctis singulis horis perferuntur ab Urielo, qui angelorum princeps (archangelum Greeci vocant) ponitentie prepositus est. Des ita habet: $8 Prima diei hora preces peraguntur prime in celo, secunda preces angelorum, tertia volu- crium,quartajumentorum, quinta bestiarum: sexta angeli assistunt, omnesque dicernuntur creaturs ; septima ad Deum angeli intrant et exeunt ; octava laudatio et sacrificia angelorum, nona precatio et cultus ab hominibus, decima aquarum inspectio precesque celestium etterrestrium,undecima mu- tua confessio et exultatio omnium, duodecima interpellatio hominum Deo accepta.Adamus nonin- gentesimo tricesimo anno vita defunctus est, eadem qua olim deliquerat die; et in terram, unde fuerat desumptus, reversus est, relictis filiis 33, filiabus 27. Imperavit autem hic humano ge-
'H δὲ ταφὴ αὐτοῦ κατὰ τὴν τῶν Ἱεροσολύμων γέ- D neri per totam suam vitam. Sepultus est in terra
Ύονε γῆν, ὡς Ιώσηπος ἱστορεῖ. Γῷ αὐτῷ χρόνῳ καὶ Κάῑν ἀπέθανε, πεσόντος ἐπ᾽ αὐτὸν τοῦ οἰκήματος, uet! ἐνιαυτὸν ἕνα τῆς τοῦ ᾿Αδὰμ τελευτῆς,
Hierosolymitana, ut Josephus narrat. Eodem tem- pore Cainus quoque obiit, uno post Adami mortem anno, corruente supra eum domo sua,
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(25) Hoc vult, Enosum Dei nomine appellatum fuisse. Sed inepte sunt he nugs, et que (ne de Hebraica veritate dicamus) usu Graece lingue re- felluntur. Est enim medium, ut vocant, verbum ἐπι- χαλξέομα:, invoco, quod nemo nescit nisi qui biblia Greca non legit. Enosus ergo, qui a vite humans miseriis hoc nomen habet (quod Hebraice eruditi norunt, et hoc loco demonstrare intempestivum est) inter eas primus in Deo spem suam reposuit
PATROL. GR. CXXI.
eumque flducie plenus invocavit. Porro locus videtur corruptus: manifesto quidem falsum est Mahalaleelem fuisse Enosi fllium, cujus fuit ex Cenano nepos. Quod sequitur de Urielo, ambi- gnumest isne Adamum docuerit an preces ad Deum deferat; quam ego ambiguitatem reliqui. Prius probo, quia Urielus idem post Enochum quoque quadam docuisse traditur. XvL.
3,
43
GEORGII CEDRENI
44
Post Adamum Sethus humano generi prefuit. A — 240 μετὰ 'Aóàp ἠἡγεμόνευσε τῶν ἀνθρώπων. Οἱ
Anno ab origine mundi 1200, qui fuit Jaredo vite annus quadragesimus, Setho septingentesimus septuagesimus, Egregores Sethi progenies errore ducti descenderunt, ac sibi mulieres de filiabus hominum sive Caini desumpserunt, atque gigantes illos celebres generaverunt. Gigantes hi propter justum Sethum fuerunt robusti acvastissimis cor, poribus, monstrosique 19 ob id et abominandi, unde et nomen iis impositum, propter impium vero Cainum validi, fortissimi et firmissimo ro- bore, vita homicidiis et impietati ac lascivia dedi- tissima. Quidam hos anguip edes cognominarunt, sive quod venenato bestiz in morem efferatus eo- rum animus nullaque bona erat cogitatio, sive quod, ut nonnulli memoriw prodiderunt, bellum cum quibusdam in excelso habitantibus gerentes manibus, pedibus ac in ventrem proni anguium in modum sursum reptassent, a quibus eliam srpe multi desuper telis conjectis interfecti sunt. Ho- rum multos celitus Deus igneis globis sive fulmi- nibus ictos absumpsit : cum autem reliqui nullo pone sensu moverentur neque quiddam de flagi- tiosa vita desciscerent, postea diluvio universos sustulit. Hiin monte Hermonim coniuraverunt se uxores ex filiabus hominum seu progenie Cainisibi delecturos ; montique id nomen indidere, quod in eo conjurassent seque diris mutuo obstrinxis- sent. Hi suas uxores veneflcia et incantationes docuerunt ; primusque Azaelus, decimus ipsorum princeps (nam eorum qui descenderunt principes ducenti erant), docuit eos gladios ac thoraces fabricari omniaque instrumenta bellica, tum ex visceribus terre aurum,argentum et reliqua metalla eruere. Similiter quivis principum aliquid docuit : alius corporis exornationem, alius pretiosos lapi- des et tincturas, alius radices herbarum, alius sapientiam et ea qua incantationesinef(íicaces red- derent, alius 20 astronomiam et siderum obser- vationem, alius astrologiam, alius aeris considera- tionem, alius terra signa, alius solis et luna. lta- que tum neque Babyloniorum erat neque Chal- deorum regnum, ut Berosso et eum secutis con- ira sacras Litteras placuit; neque /Egyplorum principatus, ut Manetho tradidit, /Egyptiorum gentem extollendi studio mentiens. Etenim prin- cipium regni Babyloniorum sive Chaldeorum a Nemrodo ducitur, qui ad annos 630 post dilu- vium floruit. Quicunque vero de his fabulosius scripserunt, ii qu: ex divinitus inspirata nostra Scriptura suffurati erant, sibi vindicarunt; pro-
δὲ ἐκ γένους αὐτοῦ 'Εγρήγορες διακοσιοστῷ χ'λιοστῷ τῆς κοσµογενείας ἔτει, τεσσαρακοστοῦ δὲ ὄντος τοῦ Ἰάρεδ, αὐτοῦ δὲ τοῦ Σὴθ ἑπτακοσιοστου ἑθδομικο- στοῦ, πλανηθέντες κατέθησαν, καὶ ἔλαθον ἑαυτοῖς γυναῖκας ἐκ τῶν θυγατέρων τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώ- πων ἴγουν τοῦ Κάῑν, xat ἐγέννησαν τοὺς γίγαντας τοὺς ὀνομαστούς. Οἱ δὲ γίγαντες οὗτοι διὰ μὲν τὸν δίκαιον Σὴθ ἐγένοντο ἰσχυροὶ καὶ µέγιστοι καὶ τὸ μέγεθος τοῦ σώματος ὑπερμήκεις, τερατώδεις τε καὶ ἀπευκτοὶ (Όθεν xxi τὴν προσωνυµίαν ἐσχήχασι [20], διὰ δὲ τὸν βέθηλον Κάῑν ἄλκχιμοι καὶ xpa- ταιότατοι καὶ στεῤῥοὶ καὶ τὴν ἀλκῆν, τὸν δὲ τρόπον φονικώτατοι xal ἀσεθέστατοι καὶ ἀσελγέστατοι" [P. 10] οὓς xai ὁραχοντόποδάς τινες προσηγόρευσαν, f$ ὡς τεθηριωµένους ταῖς Ὑνώμαις xal μηδὲν ἀγαθὸν
Β λογιζομένους, 7, ὥς τινες ἱστοροῦσιν, ὅτι πόλεμον
C
D
ἔχοντες µετά τινων οἰκούντων ἐν ὑφηλοῖς, εἶτα χερσὶ καὶ ποσὶ καὶ κοιλίαις ὡς δράκοντες ἀνρποντες κατ᾽ αὐτῶν, óg' Qv καὶ πολλοὶ πολλάκις ἄνωθεν ἀνῃροῦντο βαλλόμενοι, δρακοντόποδες ἐκέχληντο. Τούτων οὐκ ὀλίγους μὲν σφαίραις πυρὸς ἦτοι χεραυνοῖς οὐρανό- θεν ὁ Ὕψιστος ἐξανάλωσε βαλών' ἀνεπαισθήτους δὲ τοὺς περιλοίπους καὶ ἁδιορθώτους ἐπιμένοντας κατλ- κλυσμῷ μετὰ ταῦτα τοὺς πάντας ἐξανάλωσεν ὁ θεός. Οὖτοι ὤμοσαν ἐν τῷ ὄρει τῷ ἘἙρμονιεὶϊμ ἐκλέξασθαι γυναΐκας ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων Ίγουν τῆς τοῦ Κάῑν γενεᾶς, xai ἐκάλεσαν τὸ ὄρος Ἐρμών (21). καθότι ὥμοσαν καὶ ἀνεθεμχτισαν ἀλλήλους ἐν αὐτῷ. οὗτοι διδάσρουσι τὰς γυναῖκας αὐτῶν φαρμακξίας καὶ ἐπαοιδίας. Kal πρῶτως ᾿Αζαὶλ ὁ δέκατος ἄρχων αὐτῶν (καὶ γὰρ οἱ ἄρχοντες τῶν χατελθόντων δια- κότιοι σαν) ἐδίδαξεν αὐτοὺς ποιεῖν μχχαίρας καὶ θώρακας xa: πᾶν σχεῦος πολεμιχκὸν, xal τὰ ἐκ τῶν μετάλλων τῆς Ὑῆς, oiov χρυσίον, ἀργόριον καὶ τὰ λοιπά. Καὶ ἕκαστος ὁμοίως, ὁ μὲν χαλλωπ:.σμὸν σώ- µατος, ὁ δὲ ἐκλεκτοὺς λίθους xai τὰ βαφιχὰ, ὁ δὲ ῥίζας βοτανῶν, 6 δὲ σοφἰχν καὶ ἐπαοιδῶν λυτήρία, ὁ δὲ ἁἀστρονομίαν καὶ ἀστροσκοπίαν, ἄλλος ἀστρο- λογίαν, 6 δὲ ἀεροσκοπίαν, ὁ δὲ σημεῖα γῆς, ἄλλος ἡλίου καὶ σελήνης. "Ωστε οὐδὲ Βαθυλωνίων ἦν οὐδὲ Χαλδαίων βασιλεία, ὡς τῷ Βηροσσῷ καὶ τοῖς ἑπομέ- νυις δοκεῖ πρὸς ἀνατροπὴν τῶν θείων Γραφῶν, οὔτε Αἰγυπτίων δυναστεία, ὡς τῷ Μανέθῳ ψευδομένῳ καὶ μεγαλύνοντὶ τὸ τῶν Αἰγυπτίων ἔθνος' d γὰρ ἀρχὴ τῆς τῶν Βαθυλωνίων θᾳσιλείας τοι Χαλδαίων ἀπὸ Νεθρὼᾷ τοῦ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν εἲς ἔξαχόσια τριάχ.ντα ἄκμάσαντος Ὑέγονεν. Οἵτινε δὲ ἄλλως περὶ τούτων μυθιχώτερον γεγράφασιν, ὁπὸ τῶν θεο- πνεύστων ἡμῶν Γραφῶν κλέψαντες γεγράφασιν ἴδιο- ποιχσάµενοι" δι) ὦν οἱ ἁπλούστεροι xal τοῖς λοιποῖς
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(26)Sane [ΐγας Grzcum videtur vocabulum ; placetque Eustathio idem significare quod γΊηΥε- γής, terra natus, non inepto quidem etymo a δίνεσθχι et γᾶ. Exemplis id probat, in Ulyssem 4 ad v.159. Hebraice 191979 vocantur, quod ut doctis- simi Judaeorum scripserunt, cor horum qui eos vident pr» terrore concidat. Chaldeus αν à
robore transtulit. Sed et a terrore iidem C'vyN nominantur, terribiles, Deut. 1 et alibi Χτι,.
(27) ΏΠ anathema significat, Judicum vii et Νι - mer. xvii et alibi, rem devotam. [taque hoc ety- mon colore non caret. Et hujus narrationis persi- milem invenies apud Hilarium in Ps. 132, quam referre supersedeo. XvL.
|
45
HISTORIARUM COMPENDIUM.
46
τούτων ληρῄμασι προσέχοντες εὐχερῶς βλάπτον- Α pter qus simpliciores etiam reliquis eorum
ται.
"Qc: τῷ αυπη’ ἔτει τοῦ κόσμου Ἐνὼχ µετετέθη ἐν τῷ παραδείσῳ, τριακοσίων ἑξήκοντα πέντε χρόνων Ὑενόμενος. Εὐηρέστησε τῷ θεῷ' « Καὶ οὐχ πηὐρίσκετο διότι µετέθηκεν αὐτὸν ὁ θεός. »
Ὅτι κατὰ τοὺς λεγομένους Ὑγεωµέτρας, iov! τὸ ἆμισυ τῆς κατοικουµένης τῆς εἰς τὸ μῆκος μίλια χι- λιάδες δώδεκα, sl; δὲ τὸ πλάτος μίλια χιλιάδες δέχα ἓξ.
"Ott τὰ ὄρη ᾿Δραρὰτ ἴσμὲν iv Παρθίὰ τῆς 'Ap- µενίας (28) εἴναι' τινὲς δὲ φασιν, ἐν Κελαιναῖς τῆς Φρυγίας.
(P. 11] Ότι ἐπὶ ἑχατὸν χρόνοις ἐσκευάζετο ἡ κι- θωτὸς, ἐτληρώθη δὲ τῷ φςθ) ἔτει τῆς ζωῆς τοῦ Νῶε,
nugis animum attendentes facilo decipiuntur.
Anno mundi 1488 Enochus in paradisum est translatus,annos natus 365 : erat enim Deo acce- ptus : (« Et non inveniebatur,quia Deus eum trans- tulit. »
Geometrz tradunt dimidiam partem terre que inhabitatur, milliaria in longum duodocies millia patere, in latum milliaria decies ac sexies mil- lia.
Montes Ararat scimus in Parthia Armenie esse. Quidam aiunt apud Celenas Phrygie oppidum.
Arca Nos centum annis constructa est,absoluta anno vite Nos uno de sexcentesimo, mense Maio,
py,vi τινι Μαΐῳ χς, ἡμέρᾳ πρώτῃ (29) ὁ πῆχὺς δὶ p vicesima sexta die, prima septimans die. Cubitus
τῆς χιθωτοῦ ὁργυιὰ μεγίστη doti κατ Αἱγυπτίους' p δὲ ἑμέρας Χατήρχετο ὁ ὑετὸς καὶ μ’ vóxtàc. Απριλλίῳ δὲφηνὶ, ἡμέρα πρώτῃ τῆς ἑθδομάδος,ἐξῆλθε Nee ix τῆς χιθωτοῦ . Τινὲς δὲ, καθ ἣν ἡμέραν ἐκλείσθη πρῶτον ἡ κιθωτὸς, xav! αὐτὴν τῷ ἐπιόντι χαιρῷ ἀνοιγῆναί φασιν, ἐν τῷ δισχιλιοστῷ διακοσιο-
στ τεσσαρακοστῷ τρίτῳ ἔτει τῆς τοῦ κόσμου γενέ-
σεως. Καὶ θυσίας προσάγων τῷ θεφε ἴχετεύει μηκέτι ποιεῖν χαταχυσµόν. ᾿Αποδεξάμενος οὖν ὁ θεὸς τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν ὑπέσχετο τοῦτο, σημεῖον ἐπιθεὶς τὸ τόξον τῆς ἴριδος'
Ὅτι ὁ Νῶε Ἐίσουθρος παρὰ Χαλδαίοις ἐλέγετο.
Ότι πρὸ τοῦ καταχλυσμοῦ οὔτε ἔθνος ἦν οὔτε βα- σιλεία: ἑτῶν δὲ περίοδος ἣν. Περιέχεται δὲ ἐν τῷ βιθλίῳ τῶν ᾽Αποχούφων Ἑνὼχ ὅτι Οὐριὴλ ὁ ἄγγελος ἐμήνυσε τῷ Ἐνὼχ , τί ἔστι μὲν καὶ τροπὴ καὶ ἐνιαυτὸς, xai τὸν ἐνιαὺτὸν ἔχειν νβ' ἑθδομάδας.
"Ott $, Αἰἴγυπτος ὑπὸ τοῦ Μεστρὶμ, τοῦ δευτέρου υἱοῦ Χὰμ xarà τὴν Γραφην, θείου δὲ τοῦ Νεθρὼδ, υἱοῦ Χοῦς, υἱοῦ Xàp τοῦ πρώτου, οἰχισθεῖσα xai βασιλευθεῖσα ἕως τοῦδε παρ) ἸΕθραίοις καὶ Σύροις καὶ "Apad: Νεστραία καλεῖται.
Ὅτι τῷ δισχιλιοστῷ διακοσιστῷ πεντηκοστῷ πρώ- tp ἔτει Νῶε ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα ἐν ὄρει Λουθὰν τῆς ᾽Αρμενίας, θύσας τε τῷ θεῷ xal πιὼν οἶνον ἐγυ- μνώθη.
Ὅτι ἡγεμονεύοντος Νεθρὼδ ἐκτίσθη dà Βαθυλὼν
autem quo eam mensus est, maxima est /Egyptiis ulna. 2 Quadraginta dies totidemque noctes plu- via decidit. Prima die septimane mensis Aprilis Noa egressus est ex arca. Quidam eadem die qua ante annum clausa fuerat, apertam arcam asse- runt,anno ab origine mundi 2243. Tum Noa Deum re sacra facta deprecatus est ne posthac diluvium terre immitteret.Probans autem Deus hominis ejus virtutem,ita fore pollicitus est,tessere loco arcum qui Iris dicitur constituens.
Noa Chaldzis Xisuther dictus fuit.
Ante diluvium neque gens ulla fuit neque re- gnum,annorum autem circuitio erat. In libro Oc- cultorum Enochi continetur scriptum,Urielum an- gelum Enocho indicasse quid mensis sit, quid solstitium,quid annus ; ac annum quidem 52 con- stare septimanis.
JEgyptus a Mezromo,secundo Chami filio (auctore Scriptura),patruo autem Nemrodi (nam is Chusum, qui primus Chami filius fuit,patrem habuit) culta ac regnata ad heec usque tempora ad Hebreis,Syris et Arabibus Mezrea nominatur.
Noa bis millesimo ducentesimo quinquagesimo primo anno vineam plantavit in Lubano Armeni monte ; cumque Deo rem sacram fecisset ac vinum bibisset, nudus jacuit.
Nemrodo imperante Babylon edificata est et tur-
XYLANDRI ET GOARI NOTE. (28) Aliis apocryphis auctore relatis venia [) θἀτήριον δὲ τὸν τόπον χαλεῖσθαι τοῖς ᾽Αρμενίοις
data, liceat hoc ex Ármenorum scriptis historiis et paternis traditionibus adjungere. Jacob Mous- onoe catholicum (ita vocant patriarcham) impulit ibido ad supremum montium Ararat verticem, Massis dictum, proflcisci. ut curiosius inspecto loco et generis humani Deo reparatore adorato, ex diluvii reliquiis (arcam enim Noeam inter ni- vium aggeratos cumulos ibi superesse credunt accolg) fragmentum ligni, si. daretur, asportaret. ler aggressus, a Massis vesticis accessu secreta Viriute repulsus, precibus fusis, fragmentum quod optaverat Dei dono recepit, quod in op- pido Aquiri ad montis radices sito repositum Ar- meni frequentius invisunt, et penes se, ut aiunt, asservantlignum quo Deus humani generisreliquias Jussit quodam ab exitio preservari. Zonáras ; ἆπο-
φησαὶν ὁ ᾿Ιώσηππος , καὶ λείψανα δε[κνυσθαι τῆς λόρνακος ἐχεῖ. GoAR.
(29) Nimirum «f ἑθδομάδος,ααοὰ infra expressum, hic omiserat.Porro annum diluvii ab initio mundi, eumdem habet Nicephorus. Sed Hebraicus calculus habet 1656,quem docti sequuntur.Clemens Alexan- drinus annos ab Adamo facto usque ad diluvium 9149 et & dies numerat, l. 1 Strom. Quod paulo post sequitur. Noam a Chaldais fuisse Xisuthrum appellatum, Eusebius Ργαραγ. Evang. ix Abydeni Assyriam historiam citat, in qua Seisither dicitur, Zelot20c, fol. Greco 243 b. Ceterum pro στ in Mestrom et Mestrea,id quod perspicue verum est secutus, t posui; nisi quis c malit, ut est apud Zonaram. Xvr. |
41
GEORGII GEDRENI
A8
ris annis 2 Nemrodus Chami fllius fuit, et ab A καὶ ὁ πύργος ἐπὶ χρόνοις τεσσαράχοντα «piolv, "Hv
Enocho genus duxit. Eidem Nemrodo etiam 22 Euechius nomen fuit. Qui turrim «&dificaverunt, ex septuaginta omnino nationibus fuerunt collecti : omnes autem eodem sermone utebantur. Quibus Nemrodus gigas, Chusi 4thiopis filius, in. cibum feras venando suppeditabat.Cieterum Heberus Sale filius ediflcationi prefectus fuit anno termillesimo. Postea cum Deus sermonem confudisset homines- que dissipati essent, ipse Nemrodus ibi habitavit, a turri non digressus, ac multitudini, qua: prioris istius pars aliqua erat,imperavit. Turris vi venti, ut cum alii tum ipse etiam Josephus narrant,dejecta ac communita divino judicio Nemrodum percussit. Id primum ab Adamo condito regnum in terra fuit; ac mentiuntur qui plura fuisse referunt. Nemrodo Assur genitus est,qui Niniven, Rhobotam et Chala- cham urbes condidit.Manifestum vero est annis a diluvio 630 a Nemrode Chaldaeorum sive Babylo-
δὲ Νεθρὼδ υἱὸς μὲν τοῦ Χὰμ, ἔκγονος δὲ Ενώγ. Ἐκαλεῖτο δὲ ὁ Νεθρὼὸ xai Εὐήχιος. σαν δὲ τὰ πάνια τῶν οἰκοδομούντων ἔθνη ἑθδομήκοντα, φωνὴ δὲ αὐτοῖς πᾶσιν ὑπῆρχε pix. Νεθρὼὸ δὲ αὐτοῖς ὁ γίγας, ὁ τοῦ Λἰθίοπος Χοῦς vloc, elc βρῶσιν ἀγρεύων ἐχορήγει Qua. Ὁ δὲ τοῦ Σάλα υἱὸς "EÓsp ἐγκεχεί- Ριστο τὴν οἰχοδομὴν ἔτει q^. Εἶτα τῶν γλωσσῶν συγ- χυθεισῶν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ πάντων Οιασκορπισθέν- των, αὐτὸς ὁ Νεθρὼλ ἐκεῖ κατῴχει μὴ ἀφιστάμενος του πύργου, μερικοῦ τινος πλήθους βασιλεύων" ἐφ᾽ ὃν ὁ πόργος ἀνέμῳ ειχίῳ, ὡς ἱστοροῦσί τ'νὲς xal α)- τὸς ]ώσηπος, χαταπεσὼν συνὲτρίθτ, καὶ θεἰ χρίσει τοῦτον ἐπάταξεν. Αὕτη πρώτη βασιλεία ἐπὶ τής γῆς, ἀφ᾿ o0 ἐπλάσθη ὁ ᾿Αθὰμ, γέγονεν᾽ οἱ Oi λέγοντες καὶ ἄλλα γεγονέναι ψεἸόονται, "Ex τούτου γεννᾶται Ασ: σοὺρ, ὃς οἰκοδομεῖ τὴν Νινευὶ καὶ τὴν 'Ροθὼθ καὶ τὴν Χαλὰχ τὰς πόλεις. Καὶ gavepóv ἐστιν ὅτι μετὰ χλ' ἔτη τοῦ καταχλυσμοῦ (30) γέγονεν ἡ ἀρχή τῆς βασι-
΄ XYLANDRI ΕΤ GOARI NOTE.
(30) Numerus hic justo major est ; et sane pacem convenit inter scriptores de annorum numero a
Sed de larum notarum origine diverse sunt conje* cture. lllud primo omnium liquet, recte intra qui^
diluvio usque ad natales Abrahami.Hebr:i tradunt. - narium ac denarium numeros reliquos tanquam in
4 annis demptis bis mille annos unicum sermo- nis genus in terra fuisse, confusionem linguarum annis post diluvium 340 exstitisse. Verba eorum sunt nmx Του own ma nas 3 mne Dex 2 de tempore diluvii et confusionis linguarum,5y Ό ΤΝ 3 nic mu nien wen yo amm s aea. Funckius annos non plures 122 in sua chronologia ponit a diluvio usque ad eam confusionem. Paulo ante Heberus,turrisarchitectus,hic planeab eare alienus idem ponitur. Et mons Lubanus, in quo deinde Noa plantasse vitem scribitur, Lubarus postea legitur : cujus varietatis similia etiam alibi anno- tavimus. Catalogum historicorum videtur ex Jose- phi principio collegise.
Ceterum ad notas numerorum quod attinet, antiquis usus libenter sum ; et qui in usum talia reducunt, minime reprehendendos duco. Interim non nescio de his ipsis aliud aliis videro. Ego id secutus sum quod putavi simplicissimum ac veris- simum. Neque pigebit post Priscianum οἱ Manu- tium, qui µωο in doctissimo ad epistolas Tullii ad Atticum commentario explicavit. me quoque rudiorum causaexponere quid sentiam.liuitari ergo has notas puto rationem linearuin.quibus in abaco du-tis calculorum adjumento ratiocinamur. Quod üt melius intelligatur, exemplo ante oculos con- stituta aperiam.
CCCI220 100000 199€ 00000 CCI2D.— - 10000 192 9000 C19 ——M——————————— *———— — — —— 10000 16 500 C 100 L 90 X —10 γ 9 1 1
Vides ut calculus in linea superiori positus in proxime inferiore collocati sit decuplus, et qui in spatio seu intervallo ponitur.eum proxime superio- ris dimidium lineis proximeque. inferioris ob id ipsuin linea quineuplim pes * Compositionisralio esl nota, eL Lx esse GJ, eL xL. esse 40, nx. vel vit 8, 1v aut nit &, xc 90, xyc 80, etc.,nemo non vicet.
C
D
cardinibus versari, cum manus utraque digit os habeat quinque, qui sunt decem omnes, qua de re etiamAristoteles Problem. sect. 15 mentionem facit; etdigitos primum acsimplicissimum esse numeran- di instrumentum, usus vitae communis demonstrat ac simplicium ratiocinationes, indeque adeo ducta proverbia. Jain i: unitatis nota non est, puto, littera, sed lineola ; idemque de i, 11, iri judico : singulas unitates singulis lineolis etiam ab ilititeratis idiotis, ut vocant, notari nolissimum est. Proinde quinario veluti cardini primo quarendus fuit suus character quo cum reliquis conjuncto usque ad denarium perci posset. Is est v, non sane littera: cur enim non Q polius esset? Sed dui» line: ad. angulum acutum concidentes ; qua nota utuntur itidem om. nium ignari litterarum, aliqui inversa sic 4. Ex hac geminata, aut altera potius alterius verticibns jun- ctis addita, fit x, quasi X : qui enim fiat ut littera £ decem signilicei, ratio esse nulla videtur. Unde aulem 1, nota sit quinquagenarii, subtilem afert Priscianus causam, et qua meo judicio multo est subtilior quam ut in re vulgari locum habere pos- sit. Ero duas lineolas pulo esse ad rectum angulum commissas,qua χατὰ συνθύκην, ut loquiturde rerum vocabulis Aristoles, usurpata et recepta 50 denota- ret, ut v 5. Ab hoc usque ad centum non fuit nova opus nota, cum prioribus cum liac compositis omnia scribi possint: placuit tamen 90 non Lxxxx,sedcom - pendii causa denario a centenario subtracto expri- mi, ut 9 non 1x, sedia x detracto ; quod fit, cum minor character majori preponitur, ut ix 9, xc 90; atque etiam xr usitatius quam xxxx ob compendium 10 signat. Hinc etiam illa xxc pro Lxxx, 1v pro iri, et 1ο pro xc:x, aliaque id genus. Nota centenarii est c, quod receptum est putari litteram c in or- dine tertiam esse, ut qua vocabuli centum sit ca- put ; idemque sentiunt de littera κ, qu» millenarii sit nota, quod vox mille ab ea littera incipit. Et habot hoc aliquam speciem : sed ubi ad rem veni- tur. aliud apparet. Cur enim non ϱ etiam vel qui - narii vel quinquagenarii nota est,aut p denarii? Cur x et v οἱ r littere hue irrepserunt, si quidem capita vocum pro notis sumebantur? nam et illud perin- firmum est, n significare 500, quia a c proxima sit littera : sic enim x decem nugabimur signiflcare etr quinquaginta, ut κ ob similitudinem atque affinitatem in x degenerarit. Nam v vel z, ut non
πάν « ο-- '
49 HISTORIARUM COMPENDIUM. 50
λείας 'P. 411 b] Χαλδαίων ftot. BxovAovlov διὰ Νε- A niorumregnuuiinstitutum fuisse.Aiuntsolum Hebe--
62409, 25i δὲ ὅτι µόνος 6 Ἔθερ 6 τοῦ Φάλεκ πατὴρ οὗ συνέθετη τῇ πράξει τῆς πυργοποιας' διὸ xal, τῆς τῶν ἄλλων φωνῆς συγχεθείσης, ἡ τοῦ Ἔθερ οὐκ ἀπώλετο. Αὕτη δὲ ἐστιν X καὶ ᾿Αδὰμ ἑλάλει' αἱ ταύτην οἱ τοῦτον διαδεξάµενοι ἀπόγονοι πατρωνυµι- χῶς ἑαυτηὺς Ἑδραίους προσηγόρεσαν καὶ ᾿Εθραϊδα τὴν φωνὴν ἐκάλεσαν. Τεκμήριον Ci ταύτην εἶναι τὴν πρὸ τῆς συγχύσεως φωνὴν τὰ τῶν παλαιῶν ὀνό- µατα' £y! ὦν γὰρ κατ οὐδεμίαν γλῶσσάν ἐστι τὸ av pat- νόμενον ἔπ'λήσασθαι, κατ αὐτὴν τὸ ζητούμενον ἑρμῃη- νεύστα:' olov ᾿Αδὰμ καθ’ ἕτέραν μὲν οὐδεμίαν φωνὴν τὸ δτλούµενον εὑρίσκεται, κατὰ δὲ ταύτην άνθρωπος ἑρμηνεύεται καὶ dj τοῦ Νῶε προσηγορία διχχιο- σύντν σηµαίνει, καὶ Χοὺς Αἱθίοψ , καὶ Μεστρὲμ χυσις.
"Ox: μετὰ τὸν χατακλυσμὸν ἕως τῆς διασπ»ρᾶς µόνο: οἱ τρεῖς ἡγάσαντο τῶν πολλῶν εὐσεθῶς, Νῶε, Ei καὶ ᾽Αρϕαξ1δ ὁ υἱὸς τοῦ Σὴµ, ἔτη φλδ’. Too δὲ κόσμου ἔτος ἦν βψος τῷ γὰρ βφ!β ἔτει καὶ Νῶε ὁ δίκαιος ἑκοιμήθη, ὢν ἑτῶν ἐννακοσίων πεντήκοντα. Τῶν δὲ φλὸ χρόνων ὁ ἀριθμός οὗτος Νῶε τὰ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ἔτη τν’, Σὴμµ ἔτη pv, καὶ ᾿λρϕαξὰδ ἔτι d" ὁμοῦ ἔτη φλή’, τῆς ἀρχὴς τῶν ἄλλων ἐν τῷ τε-αρτῳ χρόνῳ λαμθανομένης. Συγγραφεῖς oi τῶν Αἰγυπτίων καὶ Χαλδαίων οὗτοι Μάνεθος ὁ τὴν τῶν Αἰγυπτίων ποιησάµενος συγγραοσὴν, ἢη;ασσὸς ὁ τὰ Καλδαϊκὰ συναγαγὼν, Μῶχός τε xal Ἡστιαῖος, xai πρὸς τούτοις Αἰγύπτιος Ἱερώνυμος. Οἱ δὲ τὰ Φοινικὰ συγγραψάµενοι Ἡσίοδος *: xai 'Exa- ταῖος, ᾿Ελλάνικος καὶ Ακουσίλαος, Εφορός τε xai Nx$) xoc.
Ti βφοβ’ ἔτει τοῦ κόσμου, ἐνακοσιοστῷ τρ'ακοστῳ ἔτει τοῦ Νῶε, κατὰ θεῖον δηλονότι χρησμὸν ἐμέρισε N«€ τοῖς τρισὶν υἱοῖς αὐτοῦ τὴν γῆν οὕτω. Σήµ τῷ πρωτοτόκῳ αὐτοῦ vulp, ἄγοντι ἔτος τετρακοσιωστὸν τριακοστὸν πρῶτον, ἔδωκεν ἀπὸ Περσίδος καὶ Βάκ- τρων ἕως Ινδικής µῖκος, πλάτος δὲ ἀπὸ Ἰνδικῆς ἕως ᾿Ρινοκουρούρων τῆς. Αἰγύπτου, ἤτοι τὰ ἀπὸ ἄνα- τολΏς ἕως µέρους τῆς µεσηµθρίας, πήν τε Συρίαν, f, καὶ Ἰουδαία λέγεται (καὶ γὰρ καὶ οἱ παλαιοὶ Σύ- ρους τοὺς Ιαλαιστηνοὺς ὠνόμαζον), καὶ Μηδίαν, καὶ ποταμὸν διορίζοντα αὐτοῦ τὰ ὁρία τὸν Ῥύφρά- την. Χάμ δὲ τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ υἱῷ, ἆγοντι ἔτος ot, ἔδωχε τὴν πρὸς νήτον xai λίθαν καὶ μέρος τῆς δύ-
rum,Phaleci patrem,in substructionem turris non consensisse: itaque etiam,reliquorum linguis confu- sis, Heberisermointeger permansit.Ea est lingua qua Adamus usus fuit ; et ab hoc posteri Heberi se gen- tilitio noinine Hebraeos ac linguam Hebraicam no- minaverunt. Fuisse hanc linguam ante confusionem certo indicant veterum nomina, ques quid signifi- centcum nulla alia lingua explicari possit, Hebraica lingua interpretationem suggerit. Verbi gratia, Adamus nullo alio sermone quidquam, Hebraica au- tem hominem 23 notat. Sic Noa justitiam, Chus /Ethiopem, Mezromus .Egyptum, Püalecus divisio- nem, Babylon confusionem.
A?yomro;, καὶ Φαλὲκ μερισμὸς, καὶ Βαθυλὼν coy.
B Adiluvio usque ad dispersionem tantum hi tres
multitudini pi^ prefuerunt, Noa, Semus et hujus filius Arphaxadus,annis534, ad annum mundi 2776. Mortuus enim est Noajustus anno 2592, annos na- tus 950. Porro 334 quos diximus, anni sic nume- rantur : Noa post diluviuin annos 350, Semus an- nos 150, Arphaxadus annos 33 : summa anni 533, initio reliquorum in 4 supra 530 anno sumpto. Qui res .Egyptiacas et Chaldaicas conscripserunt, hi sunt : Manethus scripsit ;Ezyptiaca, Berossus Chaldaica collegit, tum Mochus et Hestimus, ac prieter hos Hieronymus .Egyptius. Phrenicum res conscripserunt Hesiodus, Hecatrus, Hellanicus, Acusilaus, Ephorus et Nicolaus.
Anno àb origine mundi 2572 Noa annum etatis agens930,oraculo nimirum divinitus accepto, tribus suis filiis terram distribuit, hoc modo : Sermo pri- mogenuito suo fllio, annum etatis quadringentesi- mum tricesimum primum agenti, dedit quidquid terre in longum a Perside et Bactris usque ad In- diam porrigitur,in latum ab India usque ad Rhino- corura /Egypli, sive qu: ab ortu solis sunt usque ad plagam meridionalem, Syriam nempe, qus et Judza dicitur (nam antiqui Syros vocabant Palm- stinos), et Mediam, et Euphratem fluvium designa- vit, qui limites Semi ?4 defliniret. Chamo autem secundosuofllio,annum agenti quadringentesimum
σεως ἀπό Ῥινοκουρούρων τῆς Alyomtoo, Αἰθιοπίαν D septimum,terram addixit qum Austro et Africo est XYLANDRI ET GOARI NOTAE.
Latinas litteras, huc fingamus recipi ideo non me- ruisse : quid autem flet titteris e, Ε, x, 0, et aliis ? Mihi quidem hmc commenta non placent. Credo adhibitis prius rectis lineis etiam curvas non in- commode iis adjectas, presertim jam crescente numerorum aginine, Sit ergo seimicirculus lilterae c assimilis nota centenarii ; quod eo facilius est creditu, quia reliqui characteres, etiam millena- riorum, ab hoc. ut ostendemus, oriuntur. Nam huic contrarius 2 addita lineola sic 10, quingentas uni- tates refer,, semissem nimirum millenarii, qui sic antiquitus exprimebatur, ci», lineola inter priores characteres interjecta, ne coalescerent,ut opinor; quae lineola et in 1, quod longiuscula pingeretur et
littera I putaretur, deformata est a librariis.lidem ut uno calami ductu mille scriberent, v exarave- runt, sicut et 1ο in p litteram mutarunt ivdem,.qua Manutius, priclare. notavit. » pro millenarii nota usur,arie hodie notum est,et commemorata causa. Reliqua ut hinc nascantur, in promptu est videre, Nostras interim notas utilitatis ac compendii causa plurimi facio, ut 500. 675, elc. Sed majusculas has in libris usurpari e dignitate videtur.Porro novem (verbi gratia) inillia ego coinpendiose putarem sic scribi ix cio aul ixclo. Sed de his hoc loco satis : quisqu^ sequatur quod valet dummodo alios nof vituperet. Xrr.
01 GEORGII CEDRENI $2
exposita, et partem Occidentis, a Rhinocoruris A xai Αἴγυπτον xai Λιθύην, 'Agpurv καὶ Mavpita-
A gypti, J£thiopiam, gyptum, Lybiam, Africam, Mauritaniam,usque ad columnas Herculis,seu us- que ad occiduum ac Africum oceanum,fluvium qui ejus ditioni terminus esset, Nilum constituit, qui idem Geon et Chrysorrhoas (quasi aurifluus) ap- pellatur. Japeto tertio filio annum agenti 425, at- tribuit quidquid a Media ad septentrionem et solis occasum pertinet, usque ad Gades insulasque Bri- tannicas, Armeniam,Iberiam,Pontum, Colchos at- que ulteriores regiones atque insulas usque ad Italiam, Gallias, Hispaniam, Celtiberiam et Lusita- nos. Cum ad hunc modum divisisset scriptoque suam voluntatem testatus esset, ut perhibent, id illis recitavit, atque post obsignatum penes se de- tinuit usque ad annum ab Adamo 2592, quo vitam finivit. Moriturus tribus filiis suis mandavit ne quis eorum fratris regionem invaderet eumve injuria aliqua afficeret : alioquin hoc eis discordiarum et bellorum intestinorum causam allaturum. Testa- mentum Semo, quippe «etate ac pietate prestanti, tradidit : is ei in imperio successit, atque eximias prosperitates,quas ei precatus fuerat pater, heere- ditate consecutus est, quod etiam in Genesi scri- ptum exstat. Humatus est in monte Lubaro. Anno mundi 2791, annis ab obitu Noe ducen- tis, Chami fllius Chanaan €$5 novas res molitus Semi fines ingressus est contra. Noe preceptum, cum septem ex se ortis gentibus Amorrheis,Chet teis, Pherezmis, Eveis, Gergesmis, Jebuseis et Chananeis : quas gentes Deus per Mosem etJesum Nava filium excidit, ac suo deinde tempore Judi- cum opera filiisIsraeli avitam terram reddidit,etiam in hoc suam justitiam declarans. Nam Israelitee per gradus propagate gentis 38 8 Semo orti erant,an- nis 1087... usque ad Mastusiam llio oppositam. Regiones autem eorum sunt, Media, Albania, Ar- menia major et minor, Amazonum regio, Paphla- gonia, Cappadocia, Galatia, Colchis, Bosporeni, Meotis, Derris, Sarmatia, Tauriani, Bactriani, Scythia, Thracia, Macedonia, Grecia, Thessalia, Boeotia, Locris, /Etolia, Achaia, Pelopponnesus, Acarnania, Epirus, Illyricum, Lychnitis, Adria, unde mari Adriatico nomen factum : Calabria,Ita- lia, Gallia, Etruria, Lusitania, Celtica, Massilia, Celtogallia, Hispania major et minor. 1bi fines Ja-
νίαν, ἕως Ἡρακλείων στηλῶν ftot ἕως τοῦ δυκτικοῦ καὶ Λιθυκού ὠκεανοῦ, [I'. 12] ποταμὸν δὲ διοριζοντα τὸν Νεῖλον, ὃς καὶ Γεῶν xal Χρυσοῤῥόας λέγεται. Ἰάφεθ δὲ τῷ τρίτῳ αὐτοῦ υἱῳ, ἄγοντι ἔτος vxe', ἀπὸ Μηδίας τὰ πρὸς ἄρχτον xai δυσμὰς ἕως Γαδείρων καὶ Βρεττανικῶν νήσων, ᾽Αρμενίαν, Ἰθηρίαν, Πόντον, Κόλχους καὶ τὰς xav' Ἱόπην χώρας (941) καὶ νήσους ἕως Ἰταλίας καὶ Γαλλιῶν, Ἱσπανίας τε xai Κελτιθη- ῥίας xal Λυσιτανῶν. Οὕτω µερίσας καὶ ἐγγράφως δια- θέµενος, ὥς φασιν, ἐπαναγνοὺς τε αὐτοῖς τὴν διαθή- xnv αὐτοῦ ἐσφρογίσατο, παρ) ἑαυτῷ κατασχὼν ἕως τοῦ ΄βφΦ.β ἔτους ἀπὸ ᾿Αδὰμ, iv d καὶ ἐχοιμήθη, Μέλλων δὲ τελευτᾷν ἐνετείλατο τοῖς τρισὶν υἱοῖς αὐτοῦ µηδένα ἐπελθεῖν τοῖς τοῦ ἀδελφοῦ ὁρίοις καὶ ἁτάκτως ἐνεχθῆναι πρὸς τὸν ἕτερον, ὡς τούτου γε- νησονένου αἴτίου στάσως αὐτοῖς xai πολέμων τῶν πρὸς ἀλλήλους. Τὴν δὲ διαθήχην αὐτοῦ δέδωχε τῷ Σὴμ ὡς πρωτοτόχῳ vip καὶ θεοφιλεστέρῳ, ὃς xai τὴν ἡγεμονίαν διεδέξκτο pev! αὑτὸν xai τὰς ἑξαιρέ. τους τῶν παρ᾽ αὐτοῦ εὐλογιῶν ἐχληρώσατο, ὡς xal ἐν τῇ Γενέσει φέρεται, Καὶ ἐκοιμήθη ἐν ὄρει Λού- θαρ.
Ἐν ὃὲ τῷ βψία exec τοῦ χόσµου, Ἆτοι μετὰ δ.α- χόσια ἔτη τῆς τελευτῆς Νῶε , νεωτερίσας ὁ τοῦ Χὰμ υἱὸς Χαναὰν ἐπέθη τοῖς ὁρίοις τοῦ Xi καὶ κατῴχησεν ἐχεῖ, παρχθὰς τὴν ἐντολὴν Νῶε, σὺν τοῖς ἐξ αὐτοῦ γενοµένοις ἔθνεσιν ἑπτὰ, ᾽Αμοῤῥαίοις, Φερε- ζαίοις, Εδαίοις, Γεργεσαίοις, Ἰεθουζαίοις xai Xa- ναναίοις' οὓς διὰ Μωσέως xai Ἰησοῦ τοῦ Naur, ἑξω- λόθρευσεν ὁ θεὸς, xai μετὰ τινας χαιροὺς διὰ τῶν Κριτῶν ἀπέδωκε τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὴν matpqav γῆν, δίκαιος καὶ dv τούτῳ φανεὶς ὁ θεὸς, ὡς kx τοῦ Σὴμ κατασομἐνοις διὰ γενεῶν λη’, ἐτῶν χιλίον ἕξα- κοσίων ὀγδοήκοντα ἑπτά (32)... ἕως [P. 14] Μαστοῦ- σίας (33) τῆς κατὰ Ἴλιον, Al χῶραι δὲ αὐτῶν Μηδία, ἸΑλθανία, )Αρμενία μικρὰ καὶ µεγάλη, ᾽Αμαζονίς, Παφλαγονία, Καππαδοκία, Γαλατία, Κολχὶς, Βοσπο- ρηνοὶ, Μαιῶτις, Δέῤῥις, Σαρµατία Ταυριανοὶ, Bax- τριανοὶ, Σχυθία, θρῴκη, Μακεδονία, ᾿Ελλὰς, θεττα- λία, Βοιωτὶς, Λοκρία, Αἰτωλία, 'Ayala, Βελοπόννη- σος, ᾿Ακαρνία, ᾿Ἠπειρῶται, Ἰλλυρὶς , Λυχνῖται, Αδριαχὴ, ἀφ᾿ ἧς τὸ ᾿Αδριατικὸν πέλαγος ἐκλήθη, Καλαθρία, Ἰταλία, Γαλλία, θουσχηνὶ , Λυσιτανία,
peti terminantur,qua septentriones respiciunt us- [) Κελτικὴ, Μασσαλία, Κελτογαλλία, θηρία, Ἰσπανία
que ad Britannicas insulas. Habet autem insulas, Britanniam, Siciliam, Eubeam, Rhodum, Chium, Lesbum, Cythera, Zacynthum, Cephaleniam, Itha- cam, ac Cyclades, et Ásim partem qua Ionia ap- pellatur.Pro termino est Tigris fluvius,qui Mediam
ἡ µεγάλη xai µικρἀ. Ἐνταῦθα καταλήγει τὰ ὅρια τοῦ Ἰάφεθ, ἕως Βρεττανικῶν νἠσῶν τὰ πρὸς βοῤῥᾶν βλέποντα, Ἔχει δὲ νήσους Βρεττανίαν , Σικελίαν͵ Εὔθοιαν, Ῥόδον, Χίον, Λέσλον. Κύθηραν, Ζάκυνθον, Κεφαληνίαν, Ἰθάκην, [P. {4 b] καὶ τὰς Κυκλάδας,
XYLANDRI ΕΤ GOARI ΝΟΤΑ.
(34) Hoc quale sit, alii viderunt. κατ Γὐρώπην puto legendum, κατόπιν potius : Joppae enim hic nihil. Sed geographica alibi explicantur. Xvr.
(32) Qua hunc exciderunt, dum alterius codicis ope restituantur, ex Josepho et ahis scriptoribus peti debent. Satis apparat descriptus fuisse natio-
nes, que a filiis Nos orto et occupata fuerint. Xvr.
(33) Mastusia Thracis» Chersonesi promontorium est c regione Ilii, Hellesponto interfluente. Derris, quae hic cum Motide et Sarmatiacommemoratur ignota mihi est. Pro Ἐθοια Eubeam legi, quod orat in promptu. Cetera hujus loci non sunt. Xyr.
HISTOHIARUM COMPENDIUM.
94
xa: µέρος τῆς ᾿Ασίας τὴν ᾿Ἰωνίαν καλουµένην, Α a Babylonia dividit.His ergo implentur fines Japeti,
ποταμὸν Ob ὮΤίγριν, διορίζοντα µμεταξὺ ἨΜηδίας xai Γαθυλωνίας. Ἐν τούτοις οὖν πληροῦται τὰ τοῦ Ἴπφεθ ὅρια διὰ τὸ εἰρηχέναι τὴν Γραφήν « Ἰ]λατύναι ὁ θεὸς τῷ Ἰάφεθ' » τὴν πᾶσαν γὰρ Εὐρώ- πην καὶ µέρος o0 μικρὸν τῆς μεγάλης ᾿Ασίας dmm- νέγχατο' διὸ xal εἴρητει, « xal χατασκηνώσαι ἐν τοῖς σχινώµασι τοῦ EY. » Οὐ µόνων δὲ, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀναγωχγιχὸν τρόπον, ὅτι πᾶσα ἡ μερὶς τοῦ "Ia- φιθ σχεοὸν τῷ βαπρίσματι xai τῇ εἰς Χριστὸν πίστει προσε-έθη, τινά ἐστι οκτνώµατα τοῦ Zip, ἐπεὶ xai ἐξ αὐτοῦ 6 'Abpaxp xai οἱ πατριάρχα., ἐξ ὤν καὶ al λοιπαὶ γενεαρχίαι ἕως Χριστοῦ ἡγουμένου σαφῶς γενεαλογοῦνται. Too δὲ Χὰμ πλεῖστα µέχρι xai νῦν ἔθντ, ἐστὶν ἐν ἀποστασίᾳ, κατά ve τὰς '[v- δίας xai Αἰθιοπίας xai Μαυριτανίας ἐν οἷς καὶ αἱ ᾽Αῤῥαδίαι καὶ Ἰδουμαία κατὰ Θεοῦ xal τῶν ἁγίων αὐτοῦ θρασύνοντα:, τῇ τοῦ Χὰμ καὶ τοῦ Χαναὰν χατά-χ καθυποθεθληµένοι"’ διὸ xai παἶδα οἰκέτην τὸν Χὰμ τοῦ Σὴμ xai τοῦ Ἴάφεθ ἡ Γραφὴ ἀπεφήνα- το, διὰ τοῦ Χαναὰν τοῦ υἱοῦ καὶ αὐτὸν σηµαίνου- σα.
"Ox: δύο καταχλυσμοὶ κατὰ τὴν Ἑλλάδα γῆν δια- θεθοτ µένοι γεγόνασι, πρῶτος μὲν ἐπὶ ᾿Ωγύγου ἐν τῇ ᾽Αττικὴ, χρόνοις δὲ ὕστερον σµη ἐν θετταλίᾳ ἐπὶ Δευκαλίωνως βασιλεήύοντος ᾿Αθήνησι, δευτέρου Kpa- ναού αὐτόχθονος. Τούτου τοῦ κατακλυσμοῦ, τοῦ imi Δευκαλίῖυνος δηλονότι, δοκοῦσι μεμνῆσθαι καὶ A!- γύπτιοι, φάσχοντες τὴν χώραν αὐτῶν μὴ χατακε- χλήύσθαι. Καὶ δικαίως φιλονειχκοῦσι p, κατανεχλύ- σθα: τότε τὴν Αἴγυπτον' τοπικὸς γὰρ Υ:γονεν οὗτος ὁ κατακλυσμός. Τὸν γὰρ πρότερον ἦτοι τὸν καθολι- κὸν κοτακλυσμὸν οὐδὲ γινώσκουτιν. οὕπω γὰρ ἦν ὁ πατριάρχης αὐτῶν γεννηθεί. Χὰμ δὲ ὁ υἱὸς τοῦ Νῶε πατὴρ 7» Μεστρὲμ, ἀφ᾿ οὗ Αἰγύπτιο!.
Ὅτι τὸν Νεθρὼδ ἀποθεώσαντες οἱ ᾿Ασσύριοι ἐν τοῖς ἄστροις τοῦ οὐρανοῦ ἔταξαν, καὶ καλοῦσιν Ὡρίωνα. Οὗτος κατέδειξε τὴν χυνηγετικήν' διὸ καὶ τὸν χκαλούμενον xóva ἂστρον τῷ Ὡρίωνι συνῖψαν' Τοῦτον καλουσιν καὶ Κρόνον εἷς τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ πλάνητος.
Ὅτι διαµερισθέντων τῶν ἐθνῶν ἀνεφάνη τις ἀνὴρ Ἰνδὸς, ἐκ τοῦ γένους ᾿Αρϕαξὰδ, τοὔνομα ᾿Ανδουθά- ριος, ὃς πσρέδωχε τοῖς Ινδοῖς ἀστρονομίαν.
(P. 15] Ότι τῷ δισχιλιοστῷ πεντακοσιοστῷ ὀγδοη- χοστῷ € ἔτει διοδεύων Ἰαϊνᾶν ἐν τῷ πεδίῳ εὗρε τὴν γραφὴν τῶν γιγάντων xal ἔκρυψε παρ' ἑαυτῷ, xai αὐτὸς μὲν iv αὐτοῖς ἐξημάρτανε, καὶ τοὺς αἄλλους τὴν αὐτὴν ἀτοπίαν ἐξεπαίδευσεν. Οἱ :δὲ τὸν Σάλα φασὶ ταύτην εὑρηκέναι,
"Ot: dv τῷ ὄρει τοῦ Λιθάνου ἰχθύες θαλάσσης εὖὐ- ρἰθτσαν, iv κοίλοις τόποις ὑδάτων, τὴν τοῦ κατα- χλυσμοῦ πιστούµενοι πανωλεθρίαν.
Ὅτι πρῶτος Λάμεχ πρὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς τελευτᾷ, ἤγουν τοῦ Μαθουσάλα,
"Ort ἀπὸ τοῦ ᾿Αδὰμ ἕως τοῦ κατακλυσμοῦ, κατὰ τοὺς ᾿Κθδοµήκοντα, ἔτη βαµβ, oic xal ἡ ἀχήθεια ἐπιμχρτυρεῖ xai αἱ ἀνέκαθεν πάσαις ταῖς Ἐκκλη- σίαις ἐπ.κρατήσασαι παραδόσεις, ἐπὶ δὲ τὸ πρῶτον
D
quia est in Scriptura: « Amplificet 36 Deus Jape- tum. « Universam quippe Europam,et magne Asie haud exiguam partem abstulit; ideoque additum est, « et habitet in labernaculis Semi. » Neque id modo, sed etiam reconditiorem sensum eruendo intelligimus,quod Japeti fere tota portio baptismum ac fidem in Christum est amplexa, quod per Semi tabernacula notatur, quando etiam Abrahamus a Semo genus duxit atque patriarche,a quibus per- spicue generis propagatio per ordinem usque ad Christum deducitur. Αἱ Chami gentes plereque etiamnuuin defectionea fideChristiana permaneant, in Indiis, .£thiopiis, Mauritaniis, in quibus gentibus etiam Arabie numerantur ac Idumza, qui populi omnes adversus Deum et sanctos ejus ferociunt, exsecrationi cui Chamuin et Chanaanem Deus ob- noxium fecerat addicti. Itaque Scriptura Chamum Semi et Japeti servum pronuntiavit, per Cha. naanem fllium ipso etiam patre Chamo notato.
Duo diluvia in Gracia celebri fama fuerunt,prius in Attica, Ogygi state, posterius annis ab eo 248 in Thessalia,Deucalione Athenisregnante, secundo a Cranao indigena. Hujus sub Deucalione facti diluvii videntur etiam ;Egyptii meminisse,dicentes suam terram inundationis expertem fuisse. Et qui- dem recte contendunt /Egyptum tunc diluvium non esse passam, cum id diluvium certo tantum Ioco substiterit. Prius autem diluvium, quod universam terram inundavit, plane ignorant : nondum $4 enim tum natus fuerat conditor gentis eorum Cha- mus, filius Noe, pater Mezromi, a quo /Egyptii sunt orti.
Nemrodo Assyrii divinam ascribunt naturam, inter sidera codestia collocantes οἱ Orionem vo- cantes. Hic venandi artem primus protulit. Itaque Orioni sidus,quod Canis vocatur, adjungunt. Quin et Saturni,stello illius erraticc,nomen ei tribuunt.
Dissipatis gentibus Indus quidam ab Arphaxado genus ducens exstitit,nomine Andubarius ; isque Indis astronomiam tradidit.
Anno ab origine mundi 3585 Cainanus campum peragrans scripturam gigantum reperit, et cum ipse ea tractanda deliquit, tum alios absurda ista docuit. Alii a Sala fuisse eam scripturam repertam asserunt.
In monte Libano pisces marini inventi sunt, in cavis qua aquas receperant,internecionem omnium animalium, quae diluvio accidit, testiflicantes.
Primus Lamechus suo patre Mathusala prior mortuus est.
Ab Adamo usque ad diluvium de sententia Septuaginta interpretum anni numerantur 2242. Quibus et veritas astipuleturet traditiones, quarum auctoritas ab antiquo per omnes invaluit Ecclesias.
. (e o mh" -—- . -
35 GEORGII CEDRENI 36
tate ac virtute exornatus esset: his enim rebus A ἐμφερὲς προφανέσλατα δείκνυσι. Κατὰ τοῦτον τὸν
decoratus homo similitudinem imaginemque exem- plaris ad 3 Ά quod effectus est, conservat. Jam li- bertas quoque potestatis sue, nature humane regiam praestantiam inqueea divinz imaginissimi- litudinem manifestissime demonstrat. Atque secun- dum hanc rationem homo manuum Dei opus dicitur ob dignitatem structure : omne enim hoc est con- silii effectio. Porro hec :« Faciamus ei adjutorem accomodutum ipsi ; » propter futuram prolis pro- creationem dicit: adjuvat enim femina marem in propagando conservandoque genere. Effecta autem muliere,cum eam conspicatus esset. Adamus, non ita ^affectus animo est ut qui mulierem cerneret. sed perinde ac se ipsum contemplans letatus spi - ritu est, videns eam simili modo efflctam. Sed et mulier virum contuens magno gaudio est perfusa, intelligens se ei esse adjunctam. Ceterum hzc verba, «Morte moriemini, » id significant, Mortales eritis ; quomodo etiam Symmachus interpretatus est. Operari οἱ custodire signiflcant, illud gratia- rum actionem et laudationem tot tantornmque bo- norum prebitori rependere, hoc cavere ne quando per vecordiam sui benefactoris oblitus presente felicitate ac vite commoditate excidat. Adami vo-
λόγον xal χειρῶν Oso) ἔργον ὁ ἄνθρωπος διὰ τὴν τιμὴν τῆς κατασκευῆς' xat Yap βουλῆς ἑνέργεια τὸ πᾶν. Τὸ. « Ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ᾽ αὐτὸν, » διὰ τὸ µέλλον τῆς παιξηγονίας λέχει' συνεργεῖ γὰρ τὸ θῆλυ τῷ ἀνδρὶ πρὸς τὴν τοῦ γένους αὐζησίν τε καὶ διαµονήν. Πλασθείσης δὲ τῆς Ὑυναικὸς, ὡς ἑώρα αὐτὴν ὁ ᾿Αδὰμ, οὐχ ὡς γυναῖκα θεώμενος ἔπασχεν, ἀλλ' ὡς ἑαυτὸν ὁρῶν πνευματικῶς πὐφραίνετο, τὴν ὁμοίαν βλέπων vail ταύτην ἔχουσαν κατασκευήν. Ὡσαύτως xai dj (ovi, ὁρῶσα τὸν ἄνδρα µεγάλως ἠγάλλετο, χατ’ αὐτὸν οὖσαν ἑαυτὴν ἐννοῦσα, Τὸ δὲ, « θανάτῳ ἀποθανείσθε, » θνητοὶ ἔσεσθε σηµαίνει, ὡς καὶ ὁ Σύμμαχος ἠρμήνευσεν. Εργάζεσθαι xal φυ- λάσσειν σηµαίνει, ἐργάζεσθαι μὲν τὴν εὐχαριστίαν xai τὴν αἴνεσιν τῷ τοσούτων xal τηλικούτων ἀἆγα- θῶν παροχεῖ, φυλάσσειν δὲ xal τηρεῖν, μήπως ἀπονοηθεὶς καὶ λήθην τοῦ εὐεργέτιου λαθὼν τῆς ἐν χερσὶν ἀποπέσῃ µακαριότητος καὶ εὐζωῖας. ᾿Αδὰμ δὲ ἑρμηνεύεται γήΐνος, Ἠὔα δὲ ζωή” xal γὰρ αὐτοὶ τῆς γηΐνης καὶ σαρχικῆς ζωῆς ἀρχηγοὶ xal πατέρες τῷ ὄντι χρηματίζουσιν, ὥσπερ τῆς οὐρανίας καὶ πνευ- ματικῆς ᾿Γησοῦς Χριστὸς ὁ νέος ᾿Αδὰμ, xal ἡ ἄπειρ- άνδρως αὐτὸν τεχοῦσα, ἀπαρχὴ καὶ αἰτία τοῖς πᾶσι τοῦ θεοῦ τέχνοις εἶσ[ν.
cabulum terrenum signiflt, Eavo vitam. Nam ii reipsa nominibus, qua eos terrens ac carnalis vite principes ac parentes denotant, respondent, sicut Jesus Christus novus Adamus, et de qua nullum experta virum ipse natus est,coelestis ac spiritualis vite primordium et causa sunt omnibus Dei filiis
142 Notandum est quosdam, ita ut traditum an- (C "Ox: «vic. ἐκ παραδόσεως ἑκατὸν [cv τὸν ᾿Αδὰμ
tiquitus est, referre. Adamum centum annos in Paradiso exegisse. Alii tertia hora flctum sexta peccasse, nona ejectum perhibent, eo argumento uteutes,quod hora sexta Dominus cruci affixus, nona pro nobis mortuus est, fortassis eo quoque in hanc adducti opinionem quod sub vesperam ad eos venit Dominus. Sed trium horarum spatium quo in paradiso Adamus moratus sit, breve admo- dum et nimis incredibile est ac magniflcentia ejus qui universa impervestigabilibus sapientis judiciis cispensat, indignum. Qui enim in tribus istis horis Adamus ad imponendum omnibus terrestribus ac volucribus nomina tempus habuisset ? Qurndo re- liquis in paradiso fructibus vescendo, ad eorum jruitionis satietatem prolapsus cupiditatem gu- stando arboris qua ei interdictum fuit, in animum induxisset ? Ut noxiam invidenti: frudem et ser- pontis ad mulierem aggressus atque consultatio- nem non commemorem, qua ipsaamplius ee tem- pus requirebant. Quapropter probabile admodum ac credibile est sexta die et sexta hora delictum illud ab iis admissum, nonaque ejusdem diei hora Paradiso ae vita ob violatum Dei mandatum ezxci- disse * sed anno demum septimo id factum, sicut ex antiquis quidam pronuntiarunt. Átqui Joannes Chrysostomus vir magni inter doctores nominis, in expositione sacri Evangelii quod a Mattheo con- scriptum fuit, sexta die prime 1$3 septimans, hoc est die effictionis Adami, hunc et Evam Paradiso ejectos ait. Cui et nos fidem habemus, neque ulte-
ἐν τῷ Παραδείσῳ φασὶ πεποιηκέναι. "Αλλοι δὲ τρί- την μὲν ὥραν πεπλάσθαι, Extr,» [Ρ. 6] δὲ παραθῖναι, ἐννάτην δὲ ἐχθεθλίσθαι, τὸ ἐν ἔκτῃ μὲν ὥρᾳ lvotav- ρῶσθαι τὸν Ἰησοῦν, ἐννάτῃ δὲ τυῦτον ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανεῖν τεκμήριον τιθέµενοι. Ἴσως δὲ, ὅτι xal τὸ δειλινὸν ᾖλθεν ὁ Κύριος πρὸς αὐτοὺς, εἰς ταύτην ὑπενεχθῆναι τὴν ὑπόνοιαν. Στενὸν δὲ χομιδῇ τὸ τρίωρον τῆς iv παραδείσῳ διατριθῆς του προπάτο- poc διάστηµα, xa! λίαν ἀπίθανον ὡς τῆς µεγαλο- πρεπείας τοῦ τὰ πάντα δυσθεωρήτοις τοφίας xplua- σιν οἰκονομοῦντος ἀνάξιον, Πότε γὰρ ἐν τρισὶν ὥραις χερσαίοις τε καὶ πτηνοϊῖς πᾶσιν ὀνόματα καλεῖν εἶχε καιρόν ; Πότε δὲ τῶν Ἀλλων dv τῷ παραδείσῳ χαρ- πῶν μετασχὼν, καὶ τῆς αὐτῶν µεταλήψεως xó- pov λαθὼν, sic ἐπιθυμίαν τῆς τοῦ ἀπηγορευμένου ξύλου γεύσεως ἐλήχυθεν ; "Iva μὴ λέγω τὴν ἐπήρειαν τῆς βασκανίας xai τῆς τοῦ ὄφεως πρὸς τὴν γυναῖκα προσθολῖς xai συµθουλίας' xal γὰρ αὐτὴ πλείονος - ἐδεῖτο τζς τοῦ χοόνου τριθῆς. Διὰ ταῦτο μὲν ἐν ἕχτῃ ἡμέρα καὶ ἐν ἕκτῃ ὥρᾳ τετολμῆσθαι τὴν παράθασιν, ἐννάτῃ δὲ ὥρᾳ τῆς αὐτῆς ἡ μέρας τοῦ Ἡαραδεί[σοῦ xai τῆς ἐν αὐτῷ ζωῆς τοὺς ἀθετήσαντας ἐχπεσεῖν σφό- δρα πιθανὸν καὶ πιστὸν, δι ἐτῶν δὲ ἑπτὰ τοῦτο γε νέαθαι, ὡς τῶν πρεσθυτέρων τινὲς ἀπεφήναντο, 'O δέ γε µέγας ἐν διδασκάλοις Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐν τῇ ἑμηνείᾳ τοῦ κατὰ Ματβαῖον ἁγίου Εὐαγγελίου τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ τῆς πρώτης ἑθδομάδος, τουτέστι τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῆς πλάσεως αὐτοῦ, λέγει τὸν ᾿Αδὰμ ἐκθληθῆναι τοῦ Παραδείσου καὶ τὴν Büav: d καὶ
ἡμεῖς πε.θόµεθα. Καὶ οὐ χρὴ ζητεῖν περαιτέρω τὰ
81 HISTORIARUM COMPENDIUM, 38
τῇ θτοπνεύστῳ Γραφῇ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος A rius inquirenda sunt que Spiritus sanctus in divi-
σεσιγηµένα, ἵνα μὴ ἀντὶ χέρὀους μικροῦ μεγάλην ἐπισπασώμεθα ζημίαν.
Τὸ δὲ εἱρημένον ὅτι « ᾿Αδὰμ γέγονεν ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, » οὐχ ὡς OU ἀπειθείας dri χακίαν προχόψαντος, ἀλλὰ δνὰ τὸ εἰρηχέναι, « Κατ’ εἰχόνα θεοῦ ἐποίτησὲν αὐτόν. » ᾽Αλλὰ μὴ τις ὑπολάθῃ ὅτι τὸ ξύλον τοιαύτης ἦν φύσεως ὡς γνῶσιν παρέχειν καλοῦ καὶ καχοῦ. Οὐ Υὰρ ἦν τι βλαθερὸν ἐν Παραδείσῳ, ὄρος δὲ ἐτέθη ἐπὶ τῷ φυτῷ πρὸς γυµασί[αν τῆς Ἐλετθεριότητος. Καὶ ὃτι οὐ τὸ ξύλον αἴτιον γνώςεως τῷ ᾿Αδὰμ γέγονε, δήλον' ἡ γὰρ ἐντολὴ ὡς πρὸς εἶδότα ἄμφω ἐδόθη, τό τε xa- λὸν καὶ πονηρὸν, τὴν τε ὑπακοὴν xai τὴν παρακοὴν, ὥατε ἡ (vigi προῦλαθε τὴν ἔντολὴν. Δέδοται δὲ αὕτη διὰ τὸ, ὡς εἴρηται, αὐτεξουσίῳ βουλήματι »i- νοῦμενον tov ἄνθρωπον, ἐπ᾿ ἀδείας τε ἔχοντα ἀπό πάντων µεταλαμθάνειν τῶν ἄλλων δένδρων, ἑνὸς δὲ µόνου νόμῳ προσταττόµενον ἀπέχεσθαι, καὶ γινώ- σκειν ὡς ὑπὸ δεσπότην loci τὸν xal τὴν ἐντολὴν δεδω- χότα . Τὸ δὲ, « Διηνοίχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλ- pol, » οὐχ ὡς τότε βλεψάντων [Ῥ' 7] τῶν πρωτο- πλάστων εἴρηται (δείκνυνται γὰρ καὶ πρὸ τῆς βρώ- στως ὁρῶντες Ἐκ τοῦ λέγεσθαι' «Καὶ εἶδεν ἡ γυνὴ ὅτι χαλὸν τὸ ξύλον εἰς βρῶσιν xai ὅτι ἀρεστόν ἐστι
τοῖς ὀφθαλ μοῖς ἰδεῖν »)' ἀλλ᾽ ὡς τὸ ἀπειρόκακον ἀπο- θεµένων διὰ παραθάσεως, ὃ καὶ τὴν γύµνωσιν ἁδιά- Φοβρον παρέσχεν, ἐρρήθη ὅτι διηνοίχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμο[. Πέφυχε γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς nac ὑπὸ τοῦ λο- γισμοῦ διεγείρεσθαι πρὸς à βλέπει: σύνεσιν γὰρ χαθ᾽ ἑαυτὸν ἀὐτὸς οὐκ ἔχει. Ὥστε πολλάχις πρὸς ἕτερα τῆς διανοίας ἀσχολουμένης τυφλοῦ δίκην παρ- ερχόµεθα ἑνίοτε καὶ τὸν πάνυ Ὑγνώριμµον, xal ἔπειδὰν ἐγχληθῶμ.ν, τῇ ἀσχολίᾳ τοῦ λογισμοῦ τὸ αἴτιον dva- τιθέντες ἀπολογούμεθᾳ. Οὕτως οὖν ὁ ᾽Αδὰμ xal ἡ E2a τῇ αἰσθήσει τοῦ νοῦ πρὸς τὴν ὄψιν διηγέρθη- σαν. Τὸ γὰρ, « ἔγνωσαν ὅτι γυμνοὶ ἆσαν,» ἀποκάλυ- ψιν σηµαίνει τὴν ἐγγενομένην τῷ λογισμῷ, οὐκ ἀνά- ϐ6λεψ.ν ὀφθαλμῶν. Λεχθήσεται δὲ κάκείνο, ὅτι πρὸ τες ἀπειθείας, ἐπειδὴ καιρὸν οὐκ εἶχε τὰ τῆς παιδο- ποιίας, οὐκ ἐδέδοτο παρὰ θεοῦ ἡ παρατήρησις τῆς Ὑυμνώσεως, ἀλλὰ διετέλουν dg ἄσαρχοι, σαρκικῆς διαθέσεως οὕπω καιρὸν ἔχοντες, Ἠπειδὴ δὲ dj ἀπεί- 0::z ἐπισυμθδᾶσα τὸ Ονητὸν ἐπηγάγετο, εἰκότως λοι- πὸν ἐνεδόθη τούτοις d πρὸς ἀλλήλους αἰδώς' xai γενοήχκασιν ὕστερον τῶν σχημάτων τὴν διαφορὰν, προθτωρηθεῖσαν τῷ πλάσματι πρὸς τὸ ἀναγκαῖον τῆς τοῦ γένους διαδοχῆς. Ἐκ φύλλων δὲ συκῆς ἐποίησαν ἑαυτοῖς περιζώµατα, αἰνιττομένων διὰ τοῦ ξύλου τὸν τρόπον τῆς καχοπραχίας' ὡς γὰρ ἡδὺς ὁ καρπὸς τῆς συκῆς, τραχὺ δὲ καὶ πικρότατον τὸ φύλλον, οὕτω πα-α Ἁμαρτία iv μὲν τῇ πράξει δείχνυται ἡδεῖα, μετὰ δὲ ταῦτα ὀδύνην παρέχει τῷ πεπραχότι. Περὶ δὲ τῶν δερµατίνων χιτώνων φησὶν ὁ θεολόγος Γρηγό- βίος ὅτι θνητὸν αὐτὸν ἀπεφήνατο ὁ θεὸς νεκρότητι περιθάλλων. Τοῦτο γάρ ol δερµάτινοι χιτῶνες σηµαί- vtt ἀπὸ τοῦ λόγου τῆς τῶν ζώων νεκρότητος, ὅπως διὰ τῆς Αύσεως τοῦ σώματος xal τῆς ὄψεως ἡ ápap- τία πᾶσα αὐτόπρεμνος διαφθαρῇ. Διὰ γὰρ τοῦτο xal τοῦ Ἡαραδείσου ἐχθάλλεται, (m μὴ τῇ αὐτεξουσιό-
nitus inspiratis Litteris reticuit, ne loco exigui lu- cri magnam nobis accersamus damnum.
Quod autem dictum est, « Adamus factus est tanquam unus ex nobis, » non eo referendum est quod per inobedientiam in vitium excidit, sed ad id quod dictum fuit : « Ad imaginem Dei condidit eum. » Neque opinari quispiam debet lignum ejus fuisse nature ut boni malique notitiam preberet: nihil enim in Paradiso erat noxium.Sed hac arbor termini loco statua est,ut esset libertatis exercenda materies. Acliquetarborem Adan o non fuisse causam cognitionis quando pr:eceptun:ei tanquaniutriusque cognitione predito datum est,boni,inqnam,et mali, obedientim et contumacis. Itaque cognilio prem- ceptum antegressa est. Hoc autem datum est, ut, quemadmodum diximus, voluntate, cujus ipse po- testatem obtineret, motus homo, permisso ei ut fructibus omnium reliquarum arboruin vesceretur, unaque tantum ut abstineret imperato,intelligeret ne sub Domino istius mandati auctore esse. Hmc autem, « Aperti sunt eorum oculi, » non dicuntur quasi tum demum videre ceperint (nam visu praediti etiam ante esum demonstratur ex his verbis, « Vi- ditque mulier arborem et ad esum commodam et aspectu gratam »), sed eo pertinent, quod eo de- licto omnis mali ignorationem, quae nuditatem 14 quoque eis indifferentem redegerat,amiserunt. Omnis enim oculus, cum ipse a sese intellectum non habeat, ea est naturauta ratione ad objectum quod videt excitetur. Itaque sepenumero intellectu aliis rebus occupato etiam notissimos bomines tan- quam cci preeterimus, eoque nomine reprehensi rejecta in mentis occupationem causa nos purga- mus. Sic ergo Adamus et Eva sensu mentis ad visio- nem excitabantur. Nam hc, « cognoverunt se nudos esse. » patefactionem signiflcant!, qua in ra- tione venit, non oculorum apertionem. ld quoque dicendum nobis. Ante defectionem, cum liberis dare operam nondum iis esset tempestivum, non dederat hoc illis Deus ut nudationem corporis ca- verent, sed degebant veluti carnis expertes, non- dum opportuno affectionis carnalis tempore. Sed postquam contumacia superveniens mortalitatem introduxit,convenienter in posterum eis indita est mutuaverecundia; ac postmodo animadverterunt
D figurarum diversitatem, jam ante provisam in ipso
figmento ob generis propagandi necessitatem. Sub- ligacula autem sibi fecerunt ex ficulnis foliis, rei male gest: modum ex ejus arboris natura quasi per ambages indicantibus : quemadmodum enim fructus ficus dulcis est, folium asperum et amaris- simum, sic omne peccatum actionem quidem ha- bere jucundum ostenditur, postea vero doloremei qui peccavit affert. De pelliceis porro tunicis Gre- gorius Theologus sentit, Deum ita mortalitatem ho- minis declarasse, mortalis exuvio eum amiciens.
: Hoc 15 enim pellicee tunice designant, ratione
ab animalium mortalitate ducta, ut dissolutione
-— 985 αν α
39 GEORGII CEDRENI 10
corporis ac visus abolitione omne peccatum fundi- A τητι κεχρηµένος Adr τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς xal γένη-.
tus aboleatur. Atque ob hanc causam etiam Para-
ται τὸ xaxóv ἀθάνατον.
diso expellitur,ne libertate voluntatis utens manum ligno vite injiceret,malumqueita immortale fleret.
Satanas Hebreorum lingua desertorem significat et adversarium. Diabolus a calumnia appellatur Grecis, qua Deum ab hominibus abalienavit.
Cainus primus inter homines homicida exstitit, Lamechussecundus: quiduas uxores duxit et duo homicidia fecit. Vir autem et adolescens quos inter- fecit, Enochi fuerunt fratres, qui certa impetrandi fiducia Deum precatus ne talem porro videre ne- cem cogeretur, exauditus et e terra translatus est.
Abelus justitiam coluit : ideo aiunt cadaver ejus e conspectu hominum sublatum fuisse, quo post ipsum juste victuriin bonam spem vocarentur. Cainus primus aratrum invenit, urbemque Enon filiosuo cognominem condidit. Idem post damna-
tionem raptor fuit etalienis bonis inhiavit; primus- p
que mensuras et pondera et limites excogitavit, suosque in unum conductos bello operam dare do- cuit. Idem ab eo tempore quo eum Deus exsecratus est, humilis fuit, omnesque ab eo prognati. Terram autem incoluit quae tremens est et humilis, Adami mandato a Sethi progenie separatus. Cainum hunc Parva Genesis, qua Mosi inscribitur, ruina domus sua oppressum vitam finivisse tradit. Lapidibus enim fratrem suam Abelum necaverat: itaque ipse quoque lapidibus est interfectum.
16 Setlius Adami tertius filius recensetur, qui germana sorore sua, cui nomen Ásuama, in matri- monium ducta Enosum procreavit. Sethi nomen restitutionem notat. Deus quoque idem appellatus est, ob splendorem faciei, quem per omnem vitam habuit. Qua gratia etiam Moses preeditus velata fa- cie cum Judeis loquebatur** * quadraginta annis. Idem Sethus septem errantibus stellis, Greci pla- netas vocant,nomina imposuit; colestiumque con- versionum scientiam excogitavit, quam duabus co- lumnis, lapides uni,alteri lateritic, inscripsit.Pra- sciebat enim universi interitum,quem si aqua affer- ret, lapideam superaturam, sin ignis, lateritiam ; atque hanc etiamnum exstareinSirido monte Jose- phustestatur.Idem Sethus Hebraicas litteras conscri psit. Nam ducentesimo trigesimo Adami anno natus est: cumque esset annorum duodecim, ablactatus ; annoque Adami supra ducentesimum septuagesi- mo raptus ab angelo imbutus est cognitione fu- tur; suorum posterorum impietatis, qui iidem
"Ort ὁ Σατανᾶς xoti τὴν τῶν ἹἩθραίων ouv? ἆπο- στάτης λέγεται καὶ ἀντικείμενος' διάθολος δὲ ὡς τὸν θεὸν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους συχοφαντήσας εἴρηται.
"Ox: ὁ Κάῑν ἐν ἀνθρώποις πρῶτος φονεὺς ἐγένετο,
δεύτερος δὲ ὁ Λάμεχ, Ojo γυναῖχας λαθὼν, καὶ δύο φόνους ἐτέλεσε. Οὓς δὲ ἀνεῖλεν, ἄνδρα καὶ νεχνίσκον, ἀλελφοὶ ἦσαν τοῦ Ἐνὼχ, ὃς καὶ πίστει προσευξά- µενος τοῦ μὴ ἰδεῖν ἔτι τοιοῦτον θάνατον, ἀχουσθεὶς µετετέρη. . (P. 8] Ὅτι "Αδ6ελ δικαιοσύνης ἐφρόντιζε διὸ καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ φασὶν ἀφανὲς γεγονέναι τοῖς µετέ- πειτα δικαΐοις ἀγαθὰς ἐλπίδας ὑποφαῖνον. Ὁ δὲ Κάῑν πρῶτος ἄροτρον ἐὗρε, xal πόλιν ἕκτισε ἐπὶ τῷ ὀνό- ματι τοῦ υἱοῦ σὐτοῦ Ἑνών. Καὶ ὅτι μετὰ τὴν χατα- δίκην ἅρπαξ xal πλεονέκτης ἐγένετο, µέτρα xal σταθμὰἁ xal ὅρους γῆς πρῶτος ἐπινοήσας, xai τοὺς οἰκείους εἷς ἔν συναγαγὼν ἐν πολέμοις ἀσχῦλεῖσθαι ἐδίδασχεν. Οὔτος χθαμαλὸς ἦν ἀπὸ τῆς κατάρας τοῦ θεοῦ, καὶ πάντες οἱ ἐξ αὐτοῦ Ὑενόμενοι, ᾿Ὠκεὶ δὲ τὴν γῆν, Ἆτις ἐστὶ τρέµουσα, χθαμαλὴν οὖσαν κε- χωρισμένος ὑπάρχων ἀπὸ τῆς τοῦ Σὴθ γενεᾶς χατὰ πρόσταξιν τοῦ Αδάμ. Οὗτος ὁ Κάῑν, ὡς ἡ Λεπτὴ λωσέως Γένεσις φησὶν, τῆς οἰκείας πεσούσης im, αὐτὸν τελευτᾷ' λίθοις γὰρ τὸν ἀδελφὸν ΄Αδελ ἀπ. έχτεινε, xai λίθοις ὁμοίως καὶ αὐτὸς ἀπεχτάνθη.
Ὅτι ὁ Σὴθ τρίτο υἱὸς ἀναγέγρααι ᾿Αδάμ' ὃς τὴν δίαν ἁδελφὴν ᾿Ασουάμ καλουμένην γήμας ἐγέννησε τὸν Ἐνώς. Σημαίνει δὲ E20 ἐξανάστασιν. ὨΏνομάσθη δὲ xal θεὺς διὰ τὴν λάμψιν τοῦ προσώπου αὐτοῦ, ἣν ἔσχεν ἐν ὅλῃ αὐτοῦ tfj (of. Ταύτην δὲ τὴν χάριν xal Μω- σης ἔχων, τὸ κάλυμμα τιθες ὠμίλεῖ τοἷς Ἰουδαίοις. "Emi ἈΧρόνοις τεσσαράχοντα — (24), τοῖς τε ἑπτὰ πλανήταις ὀνόματα τεθειχὼς, xal τὴν τῶν οδρανίων Χινήσεων σοφίαν ἐπενόησε, Καὶ στή- λας δύο, λιθίνην τε xal πλινθίνην, κατασκευάσας ἐκεῖ ταῦτα ἔγραψεν, εἰδὼς τὴν τοῦ παντὸς φθορὰν καὶ ὡς εἰ μὲν ἐξ ὕδατος γένηται, τὴν λεθίνην σώζε- σθαι, tl δὲ διὰ πυρὸς, τὴν πλινθίνην' τις σώζεται, ὡς Ἰώσηπος μαρτυρεῖ, εἲς τὸ Σίριδον ὄρος, ἕως καὶ νῦν. Οὗτος xai τὰ 'E6paixá γράμματα συνεγρά- Ψατο. Τῷ yàp διακοσιοστῷ τριακοστῷ ἔτει τοῦ ᾿Αδάμ ἐγεννήθη ὁ E70, καὶ γενόμενος ἔτων δώδἐχα᾽ ἀπεγαλαχνίσθη * xai τῷ διακοσιοστῷ ἐθδομηχοστῷ ἔτει τοῦ ᾿Λδάμ ὁ Σὴ9 ἀραπαγεὶς ὑπὸ ἀγγέλου ἐμνάθη
Egregores appellantur et filii Dei, ac diluvii et D τά περὶ τῆς παραθάσεως μέλλοντα ἔσεσθαι τῶν υἱῶν
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(234) Χοόνους frequenter loco ενιαυτῶν ponit, quod facile est cuivis observare. Sed ante hsc verba deest aliqiud : itaque asteriscum appinxi. Apud Josephum non est Siridus mons. sed xa:à τὴν X52:203, in, Syria. Egregores quid vocabuli £it, non assequor. De coruscante Mosis facie res est ex sacris Litteris nota, Exod. xxxvi, II Corinth. 111, elc. Xvu. Filios Seth Deo dilectos, pios, pro-
ceros, formosos, sacerdotes, natarum Cain cupi- dine captos, necnon exortos ex profano cum iis complexu liberos Georgius Syncellus vocat ᾿Εγρη- 1?po» » ab auctore dictos 'E βήΎοβας, a patris T oth venustate : Εὐσεθὺὲς ἦν ὁ zi xai εὐδιάπλαστος σφὀό- ópa, καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ πάντες εὐσεθεῖς καὶ ὡραῖοι σαν. GoAR.
41 HISTORIARUM COMPENDIUM. 42
αὐτοῦ (τοι τῶν Ἐγρηγόρων, οἵτινες xal υἱοὶ θεοῦ Α adventus Servatoris. Cum autem quadragesima die
ἐλέγοντο) καὶ τὰ περὶ τοῦ «αατακλυσμοῦ xai τῆς παρουσίας τοῦ Σωτῆρος. 'Ημέρᾳ δὲ τεσσαραχοστῇ ἄφαντος γεγονὼς, ἐλθὼν διηγήσατο τοῖς πρωτοπλά- στοις ὅσα ἐμυήθη διὰ τοῦ ἀγγέλου. Βδειδὴς δὲ ἦν καὶ εὐδιάπλαστος σόδρα αὐτός τε καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ γεν- νώμενοι, Ἐγρήγορες xai υ'οὶ Θεοῦ διὰ τὴν λάμψιν τοῦ προσώπου τοῦ Σὴθ λεγόμενοι’ xal τὴν ὄὑψηλο- τέραν qz» τῆς ᾿Εδὶμ dxouv, πλησίον τοῦ παραδεί- σου ἀγγελικῶς βιοῦντες, ἕως τοῦ χιλιοστοῦ κοσµι- κοῦ ἔτους. Τούτων tiv ἑνάρετον πολιτείαν μὴ φέ- pov 6 ἁλχέκαχκος βλέπειν, εἰς τὴν ὡραιότητα τῶν θυγα- τέρων τῶν Ἀθρώπων ἦτοι τοῦ Katv αὐτοὺς ἔτρωσιν.
[A. 9.] Ὅτι τὸ, «'Ev&s ἄλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Oto) πρῶτος » πβροσαγορεύεσθαι
ὀνόματι θεοῦ, ἔστιν (28). ᾿Ενὼς γὰρ ἑρμηνεύεται ἂν- B θρωπος κατὰ τὸν ᾿Βθραϊκὸν νοῦν' οὕτως ὁ Σωτὶρ
Yió; ὄντως ἀνθρώπου, κατὰ τὸ, φυσιχὸν λόγον ᾿Αφρι- κανοῦ, ᾿Ενὼς δὲ γεννᾷ τὸν Μαλελεὴλ, ὁ δὲ τὸν άρεδ, ἐξ οὗ Ἐνώχ. Οὗτος πρῶτος γράμματα µανθάνει καὶ διδάσχει, καὶ θείων μυστηρίων ἀποκαλύψεως ἀξιοῦ- ται. Καὶ πρώτη περίοδος τῶν πενταχοσίων τριάκον- τα δύο ἐτῶν πληροῦται' ἦν δὲ χρόνος τοῦ μὲν Z0 τριαχόσιοὶ δύο, τοῦ δὲ "Eva, ἐννεν ηκονταοκτώ.
Ότι ᾿Αδὰμ τῷ ἐξακοσιοστῷ ἔτει µετανοήσας ἔγνω δι᾽ ἀποχαλύψεως τὰ περὶ τῶν ᾿Εγρηγόρων xai τοῦ καταχκλυσμοῦ, xxi τὰ περὶ µετανοίας xai τῆς θείας σαρχώσεως, καὶ περὶ τῶν καθ) ἑκάστην ὥραν ἥμε- ρινὴν xal νυχτερινὴν ἀναπεμπομένων εὐχῶν τῷ θεῷ Ἀπὸ πάντων τῶν κτισμάτων δι’ Οὐριὴλ τοῦ ἐπὶ τῆς µετανοίας ἀρχαγγέλου, οὕτως "Dog πρώτα ἡμε- ρινΏ πρώτη εὐχὴ ἐπιτελεῖται ἐν τῷ οὐρανῇ, δευτέρα εὐχὴ ἄγγέλων, τρίτῃ εὐχὴ πτηνῶν, τετάρτῃ εὐχὴ κτηνῶν, πέµπτῃ coy) θτρίων, ἔκτῃ ἀγγέλων παρά» στασις xai διάχρ'σις πάσης κτίσεως, ἑθδόμῃ ἀγγὲ. λων εἴσοδως πρὸς θεὸν καὶ ἔξοδος ἀγγέλων, ὀγδόῃ αἴνεσις xal θυσίαι ἀγγέλων, ἐννάτη δέησις καὶ λα- τρεία ἀνθρώπου, δεκάτῃ ἐπισκοπαὶ ὑδάτων xai δεή- σεις οὐρανίων xal ἐπιγείων, ἑνδεκάτῃ ἀνθομολόγησις καὶ ἁγαλλίασις πάντων, δωδεκάτῃ ἔντευξις ἀνθρώπων εἰς εὐδοχίας. Τῷδὲ ἐννακοσιοστῷ τριχκοστῷ ἔτει ᾿Αδὰμ ἐκοιμήθη κατ’ αὐτὴν τῆς παραθάσεως ἡμέραν, xai εἰς τὴν γῆς ἐξ Xo ἐλήφθη ἀπῆλθε, καταλείψας ἀρ- ῥένας υἱοὺς λΥ καὶ θυγατέρας κζ. Οὗτος ἡγεμόνευσε τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων δι) ὅλης αὐτοῦ τῆς ζωῆς.
rursum in hominum conspectum rediisset, paren- tibus ea quibus ab angelo initiatum diximus recita- vit. 17 Formosus autem admodum fuit, et pulchre ficto corpore cum ipse tum et prognati, Egrego- res et Dei fllii ob Sethi faciei splendorem dicti ; terramque Edenis sublimiorem incoluerunt, vici- nique paradiso vitam angelorum, vite simjlem egerunt usque ad millesimum mundi annum.(Quo- rum honestam vite consuetudinem auctor primus malorum intueri non sustinens, formositate filia- rum hominum, id est Caini, eos sauciavit,
Hec verba « Enosus primus speravit appellari nomen Domini Dei, » hoc significant, nomine Dei vocari : nam Hebraica lingua Enosus homo est. Sic
Servator Filius vere hominis, ut Africanus in natu-
rali oratione auctor est. Enosus Maleleelem genuit, is Jaredum. Hoc Enochus nascitur. Enochus pri- mus didicit ac docuit litteras, ac divinorum arca- norum patefactione dignus est habitus. Tum prima quingentorum triginta duorum annorum revolu- tio perfecta est, annum agente Setho secundum & trecentesimo, Enocho nonagesimum octa- vum.
Adamus sexcentesimo anno cum resipuisset, patefactione divina de Egregoribus et diluvio edo- ctus est, ac de penitentia et incarnatione Dei, atque de precibus qus» ad Deum ab universis. creaturis diei ac noctis singulis horis perferuntur ab Urielo, qui angelorum princeps (archangelum Greci vocant) ponitentie prepositus est. Res ita habet: 188 Prima diei hora preces peraguntur prime in celo, secunda preces angelorum, tertia volu- crium,quartajumentorum, quinta bestiarum: sexta angeli assistunt, omnesque dicernuntur creature ; septima ad Deum angeli intrant et exeunt ; octava laudatio et sacrificia angelorum, nona precatio et cultus ab hominibus, decima aquarum inspectio precesque calestium etterrestrium,undecima mu- tua confessio et exultatio omnium, duodecima interpellatio hominum Deo accepta.Adamus nonin- gentesimo tricesimo anno vita defunctus est, eadem qua olim deliquerat die; et in terram, unde fuerat desumptus, reversus est, relictis filiis 33, filiabus 27. Imperavit autem hic humano ge-
Ἡ δὲ ταφὴ αὐτοῦ xxtà τὴν τῶν Ἱεροσολύμων γέ- D neri per totam suam vitam. Sepultus est in terra
γονε γῆν, ὡς Ιώσηπος ἱστορεῖ. Ti αὐτῷ χρόνῳ xai Κάῑν ἀπέθανε, πεσόντος ἐπ᾽ αὐτὸν τοῦ οἰκήματος, μετ) ἐνιαυτὸν ἕνα τῆς τοῦ ᾿Αδὰμ τελευτῆς.
Hierosolymitana, ut Josephus narrat. Eodem tem- pore Cainus quoque obiit, uno post Adami mortem anno, corruente supra eum domo sua,
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(253) Hoc vult, Enosum Dei nomine appellatum fuisse. Sed inepte sunt he παμε, et qu (ne de Hebraica veritate dicamus) usu Grece lingue re- felluntur. Est enim medium, ut vocant, verbum ἐπι- καλέομαι:, invoco, quod nemo nescit nisi qui biblia Greca non legit. Enosus ergo, qui a vit: humane miseriis hoc nomen habet (quod Hebraice eruditi norunt, et hoc loco demonstrare intempestivum est) inter eas primus in Deo spem suam reposuit
PATROL. GR. CXXI.
eumque flducie plenus invocavit. Porro locus videtur corruptus: manifesto quidem falsum est Mahalaleelem fuisse Enosi filium, cujus fuit ex Cenano nepos. Quod sequitur de Urielo, ambi- gnumest isne Adamum docuerit an preces ad Deum deferat; quam ego ambiguitatem reliqui. Prius probo, quia Urielus idem post Enochum quoque quadam docuisse traditur. Xv.
43
GEORGII CEDRENI
44
Post Adamum Sethus humano generi prefuit. A . Σὴθ μετὰ 'A$àp ἡγεμόνευσε τῶν ἀνθρώπων. Οἱ
Anno ab origine mundi 1200, qui fuit Jaredo vite annus quadragesimus, Setho septingentesimus septuagesimus, Egregores Sethi progenies errore ducti descenderunt, ac sibi mulieres de filiabus bominum sive Caini desumpserunt, atque gigantes illos celebres generaverunt. Gigantes hi propter justum Sethum fuerunt robusti acvastissimis cor. poribus, monstrosique 129 ob id et abominandi, unde el nomen iis impositum, propter impium vero Cainum validi, fortissimi et firmissimo ro- bore, vita homicidiis et impietati ac lascivia dedi- tissima. Quidam hos anguip edes cognominarunt, sive quod venenata besti: in morem efferatus eo- rum animus nullaque bona erat cogitatio, sive quod, ut nonnulli memori: prodiderunt, bellum cum quibusdam in excelso habitantibus gerentes manibus, pedibus ac in ventrem proni anguium in modum sursum reptassent, a quibus etiam sempe multi desuper telis conjectis interfecti sunt. Ho- rum multos celitus Deus igneis globis sive fulmi- nibus ictos absumpsit : cum autem reliqui nullo pone sensu moverentur neque quiddam de flagi- tiosa vita desciscerent, postea diluvio universos sustulit. Hiin monte Hermonim conjiuraverunt se uxores ex filiabus hominum seu progenie Caini sibi delecturos ; montique id nomen indidere, quod in eo conjurassent seque diris mutuo obstrinxis- sent. Hi suas uxores veneflcia et incantationes docuerunt ; primusque Azaelus, decimus ipsorum princeps (nam eorum qui descenderunt principes ducenti erant), docuit eos gladios ac thoraces fabricari omniaque instrumenta bellica, tum ex visceribus terre aurum,argentum et reliqua metalla eruere. Similiter quivis principum aliquid docuit : alius corporis exornationem, alius pretiosos lapi- des et tincturas, alius radices herbarum, alius sapientiam et ea qua incantationesinefficaces red- derent, alius O0 astronomiam et siderum obser- vationem, alius astrologiam, alius aeris considera- tionem, alius terre signa, alius solis et luno. 1ta- que tum neque Babyloniorum erat neque Chal- deorum regnum, ut Berosso et eum secutis con- tra sacras Litteras placuit; neque JEgyplorum principatus, ut Manetho tradidit, J/Egyptiorum gentem extollendi studio mentiens. Etenim prin- cipium regni Babyloniorum sive Chaldeorum a Nemrodo ducitur, qui ad annos 630 post dilu- vium floruit. Quicunque vero de his fabulosius scripserunt, ii que ex divinitus inspirata nostra Scriptura suffurati erant, sibi vindicarunt; pro-
ἐκ Υένους αὐτοῦ ΄᾿Εγρήγορες διακοσιοστῷ χ.λιοστῷ τῆς χοσμογενείας ἔτει, τεσσαρακοστοῦ δὲ ὄντος τοῦ "peo, αὐτοῦ δὲ τοῦ Σὴθ ἑπτακοσιοστοῦ ἑθδομτκο- στοῦ, πλανηθέντες κατέθησαν, καὶ ἔλαθον ἑαυτοῖς γυναῖκας ἐκ τῶν θυγατέρων τῶν υἱῶν τῶν ἀνθοώ- πων Ίχγουν τοῦ Kaiv, καὶ ἐγέννησαν τοὺς γίγαντας τοὺς ὀνομαστούς. Οἱ δὲ γίγαντες οὗτοι διὰ μὲν τὸν δίκαιον ΣὴΘ ἐγένοντο ἰσχυροὶ καὶ µέγιστοι xai τὸ μέγεθος τοῦ σώματος ὑπερμήκεις, τερατώδεις τε καὶ ἀπευχτοὶ (ὀθεν καὶ τὴν προσωνυµίαν ἐσχέκασι [26], διὰ δὲ τὸν βέθηλον Κάῑν ἄλκιμοι καὶ xpa- ταιότατοι καὶ στεῤῥοὶ xal τὴν ἀλκὴν, τὸν δὲ τρόπον φονικώτατοι καὶ ἀσεθέστατοι καὶ ἀσελγέστατοι: [P. 10] οὓς xai δρακοντόποδάς τινες προσηγόρευσαν, T, ὡς τεθηριωµένους ταῖς γνώμαις καὶ μηδὲν ἀγαθὸν λογιζομένους, T$, ὥς τινες ἱστοροῦσιν, ὅτι πόλεμον ἔχοντες µετά τινων οἰκούντων ἐν ὑφηλοῖς, εἶτα χερσὶ xal ποσὶ xxl χοιλίαις ὡς δράκοντες ἀἄνρποντες xac! αὐτῶν, ὑφ᾽ Qv xai πολλοὶ πολλάκις ἄνωθεν ἀνῃροῦντο βαλλόμενοι, δρακοντόποδες ἐκέκληντο. Τούτων οὐκ ὀλίγους μὲν σφαίραις πυρὸς τοι κεβαυνοῖς οὐρανό- θεν ὁ Ὕψιστος ἑξανάλωσε βαλών" ἀνεπαισθήτους δὲ τοὺς περιλοίπους καὶ ἁδιορθώτους ἐπιμένοντας κατκ- κλυσμῷ μετὰ ταῦτα τοὺς πάντας ἐξανάλωσεν ὁ θεός, Οὗτοι ὤμοσαν ἐν τῷ ὄρει τῷ Ἑρμονιεὶμ ἐκλέξασθαι γυναΐῖκας ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων ἴγουν τῆς τοῦ Κάῑν γενεᾶς, καὶ ἐκάλεσαν τὸ ὄρος Ἐρμών (27).
«καθότι ὤμοσαν καὶ ἀνεθεμάτισαν ἀλλήλους ἐν αχυτῷ.
C
D Νεθρὼδ τοῦ μετὰ τὸν χατακλυσμὸν
Οὔτοι διδάσκουσι τὰς γυναῖκας αὐτῶν φαρμαχείας καὶ ἐπαοιδίας. Kal πρῶτως 'AlanA ὁ δέκατος ἄρχων αὐτῶν (καὶ γὰρ ol ἄρχοντες τῶν κχατε)θόντων Ota- κόσιοι σαν) ἐδίδαξεν αὐτοὺς ποιεῖν μχγαίρας καὶ θώρακας xai πᾶν σχεῦος πολεμικὸν, xal τὰ ἐκ τῶν μετάλλων τῆς dic, oiov χρυσίον, ἀργύριον καὶ τα λοιπά. Καὶ ἕκαστος ὁμοίως, ὁ μὲν καλλωπ.σμὸν σώ- µατος, ὁ δὲ ἐκλεκτοὺς λίθους xai τὰ βαφικὰ, ὁ δὲ ῥίζας βοτανῶν, ὁ δὲ σοφίαν xai ἐπαοιδῶν λυτήρία, ὁ δὲ ἀστρονομίαν καὶ ἀστροσκοπίαν, ἄλλος ἀστρο- λογίαν, ὁ δὲ ἀεροσκοπίαν, ὁ δὲ σημεῖα γῆς, ἄλλος ἡλίου καὶ σελήνης. Ὥστε οὐδὲ Βαθυλωνίων ἦν οὐδὲ Χαλδαίων βασιλεία, ὡς τῷ Βηροσσῷ καὶ τοῖς ἑπομέ- νυις δοκεῖ πρὸς ἀνατροπὲν τῶν θείων Γραφῶν, οὔτε Αἰγυπτίων δυναστεία, ὡς τῷ Μανέθῳ ψευδομένῳ καὶ µεγαλύνοντἰ τὸ τῶν Αἱγοπτίων ἔθνος. ἡ γὰρ ἀρχὴ τῆς τῶν Βαθυλωνίων θασιλείας ἤτοι Χαλδαίων ἀπὸ
ei; ἐξαχόσια τριάχύντα ἄκμάσαντος Ὑέγονεν. Οἵτινες δὲ ἀἄλλως περὶ τούτων μυθικώτερον Ἱεγράφασιν, ὁπὸ τῶν Ozo- πνεύστων ἡμῶν Γραφῶν κλέψαντες γεγράφασιν ἰδιο- ποιπσάμµενοι" OU àv. οἱ ἁπλούστεροι καὶ τοῖς λοιποῖς
XYLANDRI ET GOARI ΝΟΤΑ.
(26)Sane Γίγας Grecum videtur vocabulum ; placetque Eustathio idem significare quod Υτγε- γής, terra natus, non inepto quidem etymo a δίνεσθχι et γὰ. Exemplis id probat, in Ulyssem A ad v.159. Hebraice 19191Ώ vocantur, quod ut doctis- simi Judeorum seripserunt, cor horum qui eos vident pr» terrore concidat. Challeus ΑΝ a
robore transtulit. Sed et a terrore iidem D'ryN nominantur, terribiles, Deut. 11 et alibi XvL.
(27) à n anathema significat, Judicum vii et Nu - mer. xviii et alibi, rem. devotam. [taque hoc ety- mon colore non caret. Et hujus narrationis persi- milem invenies apud Hilarium in Ps. 132, quam referre supersedeo. Xvr.
ber
AS
HISTORIARUM COMPENDIUM.
46
τούτων Ἀληρήῄμασι προσέχοντες εὐχερῶς βλάπτον- Α pter que simpliciores etiam reliquis eorum
ται.
Ὅτι τῷ αυπη΄’ ἔτει τοῦ κόσμου Ἐνὼχ µετετέθη ἐν τῷ παραδείσῳ, τριακοσίων ἑξήχοντα πέντε χρόνων γενόμενος. Εὐηρέστησε τῷ Oti: « Καὶ οὐχ ηὐρίσκετο διότι µετέβηχεν αὐτὸν ὁ θεός. »
Ὅτι κατὰ τοὺς λεγομένους Ὑεωμέτρας, ἐστὶ τὸ ἆμισυ τῆς κατοικουµένης τῆς εἰς τὸ μῆχος μίλια χι- λιάδες δώδεκα, εἷς δὲ τὸ πλάτος µίλια χιλιάδες δέχα f£.
"Ott τὰ 8pm ᾿Δραρὰτ ἴσμὲν ἐν Παρθἰὰ τῆς 'Ap- µενίας (28) εἶναι' τινὲς δὲ φασιν, iv. Κελαιναῖς τῆς Φρυγίας
(P. 11] Ότι ἐπὶ ἑχατὸν Ὑχρόνοις ἐσκευάζετο ἡ xi- θωτὸς, ἐτληρώθη δὲ τῷ φςθ᾽ ἔτει τῆς ζωῆς τοῦ Ns,
μηνί τινι Mal κς, ἡμέρᾳ πρώτῃ (29) 6 πῆχὺς δὲ Β
τῆς χ:θωτοῦ ὀργυιὰ μεγίστη ἐστὶ κατ Αἰγυπτίους p δὶ ἡμέρας κατήρχετο ὁ ὑετὸς xal u' νύχτὰς. Απριλλίῳ δὲφην], ἡμέρα πρώτῃ τῆς ἑθδομάδος, ἐξῆλθε Νῶε ἐκ τῆς χιθωτοῦ . Τινὲς δὲ, καθ ἣν ἡμέραν ἐχλείσθη πρῶτον ἡ χιβωτὸς, κατ αὐτὴν τῷ ἐπιόντι καιρῷ ἀνοιγῆναί qaot, ἐν τῷ δισχιλιοστῷ διακοσιο- στῷ τεσσαραχοστῷ τρίτῳ ἔτει τῆς τοῦ κόσμου γενέ- σεως. Καὶ θυσίας προσάγων τῷ θεῷε Ἰχετεύει µηχέτι ποιεῖν κατακυσµόν. ᾿Αποδεξάμενος οὖν à θιὸς tiv τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν ὑπέσχετο τοῦτο, σημεῖον ἐπιθεὶς τὸ τόξον τῆς ἴριδος'
Ὅτι ὁ Νῶε Ἐϊίσουθρος παρὰ Χαλδαίοις ἐλέγετο.
Ότι πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ οὔτε ἔθνος ἦν οὔτε βα- σιλεία’΄ ἐτῶν δὲ περίοδος Tv. Περιέχεται δὲ ἐν τῷ βιθλίῳ τῶν ᾽Αποχούφων Ἐνὼχ ὅτι Οὐριὴλ ὁ ἄγγελος ἐμήνυσε τῷ Ἐνὼχ , τί ἐστι μὲν xal τροπὴ καὶ ἐνιαυτὸς, καὶ τὸν ἐνιαὺτὸν ἔχειν v ἑθδομάδας.
"Ott ἡ Αἴγυπτος ὑπὸ τοῦ Μεστρὶμ, τοῦ δευτέρου υἱοῦ Χὰμ κατὰ τὴν Γραφην, θείου δὲ τοῦ Νεθρὼδ, υἱοῦ Χοῦς, υἱοῦ Xàp τοῦ πρώτου, οἰκισθεῖσα xai βασιλευθεῖσα ἕως τοῦδε παρ) ἸἙΕθραίοις καὶ Σύροις xai "Apad: Νεστραία καλεῖται.
"Ot τῷ δισχιλιοστῷ διακοσιστῳ πεντηκοστῷ πρώ- τῳ ἔτει Νῶε ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα ἐν ὄρει Λουθὰν τῆς ᾽Αρμενίας, θύσας τε τῷ θεῷ xal πιὼν οἶνον iyo- μνώθ].
"Oc: ἡγεμονεύοντος Νεθρὼδ ἐκτίσθη d Βαθυλὼν
nugis animum attendentes facilo decipiuntur.
Anno mundi 1488 Enochus in paradisum est translatus,annos natus 365 : erat enim Deo acce- ptus : (« Et non inveniebatur,quia Deus eum trans- tulit. »
Geometre tradunt dimidiam partem terre que inhabitatur, milliaria in longum duodocies millia patere, in latum milliaria decies ac sexies mil- lia.
Montes Ararat scimus in Parthia Armenie esse. Quidam aiunt apud Celenas Phrygie oppidum.
Arca Nos centum annis constructa est,absoluta anno vite Now uno de sexcentesimo, mense Maio, vicesima sexta die, prima septimana die. Cubitus autem quo eam mensus est, maxima est Agyptiis ulna. 23 Quadraginta dies totidemque noctes plu- via decidit. Prima die septimane mensis Aprilis Noa egressus est ex arca. Quidam eadem die qua ante annum clausa fuerat, apertam arcam asse- runt,anno ab origine mundi 2243. Tum Noa Deum
' re sacra facta deprecatus est ne posthac diluvium
terre immitteret.Probans autem Deus hominis ejus virtutem,ita fore pollicitus est,tessere loco arcum qui lris dicitur constituens.
Noa Chaldeis Xisuther dictus fuit.
Ante diluvium neque gens ulla fuit neque re- gnum,annorum autem circuitio erat. In libro Oc- cultorum Enochi continetur scriptum,Urielum an- gelum Enocho indicasse quid mensis sit, quid solstitium,quid annus ; ac annum quidem 52 con- stare septimanis.
JEgyptus a Mezromo,secundo Chami filio (auctore Scriptura),patruo autem Nemrodi (nam is Chusum, qui primus Chami filius fuit,patrem habuit) culta ac regnata ad heec usque tempora ad Hebreis,Syris et Arabibus Mezrea nominatur.
Noa bis millesimo ducentesimo quinquagesimo primo anno vineam plantavit in Lubano Armeniee monte ; cumque Deo rem sacram fecisset ac vinum bibisset, nudus jacuit.
Nemrodo imperante Babylon edificata est et tur-
XYLANDRI ET GOARI NOTE. (28) Aliis apocryphis auctore relatis veni& [) θἀτήριον δὲ τὸν τόπον καλεῖσθαι τοῖς Apurviois
data, liceat hoc ex Armenorum scriptis historiis et paternis traditionibus adjungere. Jacob Mous- Donoe catholicum (ita vocant patriarcham) impulit ibido ad supremum montium Ararat verticem, Massis dictum, proflcisci. ut curiosius inspecto loco et generis humani Deo reparatore adorato, ex diluvii reliquiis (arcam enim Noeam inter ni- vium aggeratos cumulos ibi superesse credunt accole) fragmentum ligni, si daretur, asportaret. lter aggressus, a Massis vesticis accessu secreta virtute repulsus, precibus fusis, fragmentum quod optaverat Dei dono recepit, quod in op- pido Aquiri ad montis radices sito repositum Ar- meni frequentius invisunt, et penes se, ut aiunt, asservantlignum quo Deushumanigenerisreliquias jussit quodam ab exitio preservari. Zonáras ; ἀπο-
xslv ὁ ᾿Ιώσηππος , xai λείψανα δείκνυσ λόρνακος ἐχεῖ. GOAR.
(29) Nimirum 7&69oud60;, quod infra expressum, hic omiserat.Porro annum diluvii ab initio mundi, eumdem habet Nicephorus. Sed Hebraicus calculus habet 1656,quem docti sequuntur.Clemens Alexan- drinus annos ab Adamo facto usque ad diluvium 2142 οἱ & dies numerat, |. 1 Strom. Quod paulo post sequitur. Noam a Chaldaeis fuisse Xisuthrum appellatum, Eusebius Prepar. Evang. ix. Abydeni Assyriam historiam citat, in qua Seisither dicitur, Ζείσιθρος, fol. Greco 243 b. Ceterum pro στ in Mestrom et Mestrea,id quod perspicue verum est secutus, t posui; nisi quis σ malit, ut est apud Zonaram. Xvr.
αι τῆς
41
ris annis £8 Nemrodus Chami fllius fuit, et ab Enocho genus duxit. Eidem Nemrodo etiam 22 Euechius nomen fuit. Qui turrim edificaverunt, ex septuaginta omnino nationibus fuerunt collecti : omnes autem eodem sermone utebantur. Quibus Nemrodus gigas, Chusi /Ethiopis filius, in. cibum feras venando suppeditabat.Caterum Heberus Sale filius edificationi prefectus fuit annotermillesimo. Postea cum Deus sermonem confudisset homines- que dissipati essent, ipse Nemrodus ibi habitavit, a turri non digressus, ac multitudini, quee prioris istius pars aliqua erat,imperavit. Turris vi venti, ut cum alii tum ipse etiam Josephus narrant,dejecta ac communita divino judicio Nemrodum percussit. Id primum ab Adamo condito regnum in terra fuit; ac mentiuntur qui plura fuisse referunt. Nemrodo Assur genitus est,qui Niniven, Rhobotam et Chala- cham urbes condidit.Manifestum vero est annis a diluvio 630 a Nemrode Chaldaeorum sive Babylo-
GEORGII CEDRENI
A8
xxi ὁ πύργος ἐπὶ Ὑρόνοις τεσσαράκοντα τρισίν. "Hv δὲ Νεθρὼδ υἱὸς μὲν τοῦ Χὰμ, ἔχγονος δὲ Ἐνώγ. Ἐκαλεῖτο δὲ ὁ Νεόθρὼδ xai Κὐήχιος. σαν δὲ τὰ πάνια τῶν οἰκωδομούντων ἔθνχ ἑθδομήκοντα, φωνὴ δὲ αὐτοῖς πᾶσιν ὑπῆρχε µίᾳ. Νεθρὼὸ δὲ αὐτωῖς ὁ γίγας, ὁ τοῦ Alglonoc Xoüq υἱὸς, εἷς βρῶσιν ἀγρεύων ἐχορήγει Qoa. Ὁ δὲ τοῦ Σάλα υἱὸς Ἓθερ ἐγχεχεί- ριστο τὴν οἰκοδομὴν ἔτει γ’. Εἶτα τῶν γλωσσῶν συγ- χυθεισῶὼν ὑπὸ τοῦ θεοῦ καὶ πάντων ὁιασκορπισθέν- των, αὐτὸς 0 Νεθρὼλ ἐκεῖ κατῴχει μὴ ἀφιστάμενης τοῦ πὀργου, μερικοῦ τινος πλέθους βασιλεύω»" ἐφ᾽ ὃν ὁ πόργος ἀνέμῳ "xit, ὡς ἱστοροῦσί τινες καὶ a3- τὸς Ιώσηπος, καταπεσὼν συνετρίθτ, καὶ θείχ χρίσει τοῦτον ἐπάταξεν, Αὗτη πρώτη βασιλεία ἐπὶ τής γῆς, ἀφ᾿ ob ἐπλάσθη ὁ ᾿λὸὰμ, γέγονεν" οἱ δὲ λέγοντες καὶ ἄλλα γεγονέναι ψεῦόονται. Ἐκ τούτου γεννᾶται Ασ- coop, ὃς οἰκοδομεῖ τὴν Νινευὶ καὶ τὴν ᾿Ροθὼθ καὶ τὴν λαλὰχ τὰς πόλεις. Καὶ φανερών ἐστιν ὅτι μετὰ χλ' ἔτι, τοῦ κατακλυσμοῦ (30) γέγονεν ἡ ἀρχή τῆς βασι-
t XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(30) Numerus hic justo major est ; et sane pacem convenit inter scriptores de annorum numero a diluvio usque ad natales Abrahami.Hebro»i tradunt 4 annis demptis bis mille annos unicum sermo- nis genus in terra fuisse, confusionem linguarum annis post diluvium 340 exstitisse. Verba eorum
sunt nm web own ma nas 3 mns Dew 2 de tempore diluvii et confusionis linguarum, 5y ΌΤΝ aiv Du nibzn wen yo uam s ann. Funckius
annos non plures 132 in sua chronologia ponit a diluvio usque ad eam confusionem. Paulo ante Heberus,turrisarchitectus,hic planeabeare alienus idem ponitur. Et mons Lubanus, in quo deinde Noa plantasse vitem scribitur, Lubarus postea legitur : cujus varietatis similia etiam alibi anno- tavimus. Catalogum historicorum videtur ex Jose- phi principio collegise.
Ceterum ad notas numerorum quod attinet, aatiquis usus libenter sum ; et qui in usum talia reducunt, minime reprehendendos duco. Interim non nescio de his ipsis aliud aliis videro. Ego id secutus sum quod putavi simplicissimum ac veris- simum. Neque pigebit post Priscianum οἱ Manu- tium, qui hec in doctissimo ad epistolas Tullii ad Atticum commentario explicavit. me quoque rudiorum causaexponere quidsentiam.luilari ergo has notas puto rationem linearuimn,.quibus in abaco du-tis calculorum adjumento ratiocinamur. Quod üt melius intelligatur, exemplo ante oculos con-
stituta aperiam.
CCCI22D 100000 102€ 200000 CCIO2: —-—. 10000 100 29000 C19 ——M—————————— f ——M— —————— — 10000 16 500 C 100 L 90 X —10 v o I 1
Vides ut calculus in linea superiori positus in proxime inferiore collocati sit decuplus, et qui in spatio seu intervallo ponitur.eum proxime superio- ris dimidium μου. proximeque. inferioris ob id ipsum liueo quiacaptiim pis? Conipositionis ratio est nola, el Lx esse 60, el xL esse 40, nx. vel viui 8, 1v aut nir ἆ, xc 90, xyc 80, etc.,nemo non vicet,
Sed de harum notarum origine diversa» sunt conje^ cturee. lllud primo omnium liquet, recte intra qui^
. narium ac denarium numeros reliquos tanquam in
C
cardinibus versari, cum manus utraque diyitos habeat quinque, qui sunt decem oinnes, qua de re etiamAristoteles Problem.sect. 15 mentionem facil; etdigilos primum acsimplicissimum esse numeran- di instrumentum, usus vite cominunis demonstrat ac simplicium ratiocinationes, indeque adeo ducta proverbia. Jam i unitatis nota non est, puto, littera, sed lineola ; idemque de ii, 111, nu judico : singulas unitates singulis lineotis etiam ab illitceratis idiotis, ut vocant, notari nolissimum est. Proinde quinario veluti cardini primo quarendus fuit suus character quo cum reliquis conjuncto usque ad denarium pergi posset. Is est v, non sane littetà: cur enim non ϱ polius esset ? Sed duw lincie ad. angulum acutum concidentes ; qua nota utuntur itidem om- nium ignari litterarum, aliqui inversa sic 4. Ex hac geminata, aut altera potius alterius verticibns jun- clis addita, fit x, quasi X : qui euim fiat ut littera £ decem significei, ratio esse nulla videtur. Unde autem L nota sit quinquagenarii, subtilem aft'ert Priscianus causam, et quae meo judicio multo est subtilior quam ut in re vulgari locum habere pos- sit. Ego duas lineolas puto esse ad rectum augulum comrmissas,qua κατὰ συνθήκη», ut loquiturde rerum vocabulis Aristoles, usurpata et recepla 50 denota- ret, ut v 5. Ab hoc usque ad centum non fuit nova opusnota, cum prioribus cum liac compositis omnia scribi possint : placuit tamen 90 non Lxxxx,sedcom - pendii causa denario a centenario subtracto expri- mi, ut 9 non ix, 5641 a x detracto ; quod fit, cum minor character majori preponitur, ut ix 9, xc 90; atque etiam xr usitatius quam xxxx ob compendium 40 signat. Hinc etiam illa xxc pro rxxx, 1v pro um, et 1c pro xc:x, aliaque id genus. Nota centenarii est c, quod receptum est putari litteram c in or- dine tertiam esse, ut qua vocabuli centum sit ca- put ; idemque sentiunt de littera x, qu: millenarii sit nota, quod vox mille ab ea littera incipit. Et habot hoc aliquam speciem : sed ubi ad rem veni- tur. aliud apparet. Cur enim non ϱ etiam vel qui- narii vel quinquagenarii nota est,aut p denarii? Cur x et v et r litterze hue irrepserunt, si quidem capita vocum pro notis sumebantur ? nam et illud perin- firmum est, p significare 500, quia a c proxima sil littera : sic enim κ decem nugabimur significare et, quinquaginta, ut κ ob similitudinem atque affinitatem in x degenerarit. Nam x vel z, ut non
49 HISTORIARUM COMPENDIUM. 50
λείας fP. 141 b] Χαλδαίων ἤτοι Ἡαδυλωνίων διὰ Νε- A niorumregnurninstitutum fuisse. Aiunt solum Hebe-:
6ρώδ. Φασὶ δὲ ὅτι µόνος ὁ Ἄθερ 6 τοῦ Φάλεκ πατὴρ οὐ συνέθετο τῇ πράξει τῆς Άυργοποιας' διὸ xal, τῆς τῶν ἄλλων φωνῆς συγχεθείσης, ἡ τοῦ Ἔθερ οὐκ ἀπώλετο. Αὕτη δὲ ἐστιν J| καὶ 'Aóàp ἐλάλει αἱ ταύτην oi τοῦτον διαδεξάµενοι ἀπόγονοι πατρωνυµι- χῶς ἑαρτοὺς Βθραίους προσηγόρευσαν xal ἘΕθραϊδα τὴν φωνὴν ἐκάλεσαν. Τεκμηριον δὲ ταύτην εἶναι Tr,v πρὸ τῆς συγχύσεως φωνὴν τὰ τῶν πχλαιῶν Óvó- µατχ' ἐφ dv γὰρ κατ᾽ οὐδεμίαν γλῶσσάν ἐστι τὸ σηµαι- νό κενον ἔπ'λύσασθαι, χατ᾽ αὐτὴν τὸ ζητούμενον ἑρμη- νξεύστα,' olov ᾿Αδὰμ καθ’ ἑτέραν μὲν οὐδεμίαν φωνὴν τὸ ὅτλούμενον εὑρίσκεται. Χατὰ δὲ ταύτην ἄνθρωπος ἑρμτνεῦεται' καὶ dj τοῦ Νῶε προσηγορία δικχιο- σύνην σηµαἶνει, xai Χοὺς Αἱθίοψ , καὶ Μεστρὲμ χυσις.
"Oct μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ἕως τῆς διασπορᾶς μόνοι ot τρεῖς ἡγήσαντο τῶν πολλῶν εὐσεθῶς, Nt, Eig καὶ ᾽Αρϕαξαὸ ὁ υἱὸς τοῦ Σημ, ἔτη φλὸ’. Too δὲ κόσμου ἔτος ἦν βψος' τῷ γὰρ βφΙβ ἔτει καὶ Noc ὁ δίκαιος ἐκοιμήθη, (v ἑτῶν ἐννακοσίων πεντήκουτα. Τῶ»ν δὲ φλὸ χρόνων ὁ ἀριθμός οὔτος' Ns τὰ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ἔτη τν’, Σὴμ ἔτη ϱν’, xal ᾿Αρϕαξὰδ ἔτι Aq" ὁμοῦ ἔτη φλγ’, τῆς ἀρχὴς τῶν ἄλλων ἐν τῷ τετάρτῳ χρόνῳ λαμθανομένης. Συγγραφεῖς δὲ τῶν Αἰγυπτίων καὶ Χαλῥαίων οὗτο:' Μάνεθος ὁ τὴν τῶν Αἱγυπτίων ποιησάµενος συγγραοσὴν, Βηροσσὸς 6 τὰ Καλβαϊκὰ συναγαγὼν, Μῶχός τε xai Ἡστιαῖος, xa: πρὸς τούτοις Αἰγύπτιος Ἱερώνυμος. Οἱ δὲ τὰ Φοινικὰ συγγραψάµενοι Ἡσίοδος τε χαὶ 'Exa- ταῖος, ᾿Ελλάνικος καὶ Ακουσίλαος, Εφορός τε xai Μικόλκος.
Tip βφοβ’ ἔτει τοῦ κόσμου, ἐνακοσιοστῷ τριαχοστῷ ἔτει τοῦ Νῶε, κατὰ θεῖον δηλονότι χρησμὸν ἐμέρισε Νῶε τοῖς τρισὶν υἱοῖς αὐτοῦ τὴν γῆν οὕτω. Σήµ τῷ πρωτντόκῳ αὐτοῦ υἱῷ, ἄγοντ' ἔτος τετρακοσιοστὸν τριαχοστὸν πρῶτον, ἔδωχεν ἀπὸ Περσίδος καὶ Bzx- τρων ἕως ᾿Ινδικῆς µῆκος, πλάτος δὲ ἀπὸ Ἰνδικῆς ἕως ᾿Ρινοχουρούρων τῆς. Αἰγύπτου, ἤτοι τὰ ἀπὸ ἆνα- τολῖς ἕως µέρους τῆς µεσηµθρίας, πήν τε Συρίαν, f καὶ Ἰουδαία Λέγεται (καὶ γὰρ xal οἱ παλαιοὶ Σύ- ρους τοὺς ΙΙαλαιστηνοὺς ὡὠνόμαζον), καὶ Μηδίαν, καὶ ποταμὸν διορἰζοντα αὐτοῦ τὰ ὁρία τὸν Εύφρά- την. Χάμ δὲ τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ υἱῷ, ἄγοντι ἔτος vt, ἔδωκχε τὴν πρὸς νότον xal λίθαν καὶ μέρος τῆς δύ- σεως ἀπό ᾿Ῥινοχουρούρων τῆς Αἱγύπτου, Αἰθιοπίαν
rum,Phaleci patrem,in substructionem turris non consensisse: itaque etiam,reliquorum linguis confu. sis, Heberisermointeger permansit.Ea estlingua qua Adamus usus fuit ; et ab hoc posteri Heberi se gen- lilitio nomine Hebrzos ac linguam Hebraicam no- minaverunt. Fuisse hanc linguam ante confusionem certo indicant veterum nomina, que quid signifi- centcumnulla alia lingua explicari possit, Hebraica lingua interpretationem suggerit. Verbi gratia, Adamus nullo alio sermone quidquam,Hebraica au- tem hominem 28 notat. Sic Noa justitiam, Chus /Ethiopem, Mezromus .Egyptum, Püalecus divisio- nem, Babylon confusionem.
A"yomroz, xa! Φαλὶκ μερισμὸς, xal Βαδυλὼν σύγ-
B Αα ἀλιν]ο usque ad dispersionem tantum hi tres
multitudini pie prefuerunt, Noa, Semus et hujus filius Arphaxadus,annis334, ad annum mundi 2776. Mortuus enim est Noa justus anno 2592, annos na« tus 950. Porro 53& quos diximus, anni sic nume- rantur : Noa post diluvium annos 350, Semus an- nos 150, Arphaxadus annos 33 : summa anni 533, initio reliquorum in & supra 530 anno sumpto. Qui res .Egyptiacas et Chaldaicas conscripserunt, hi sunt : Manethus scripsit 4zyptiaca, Berossus Chaldaica collegit, tum Mochus et Hestimus, ac prieter hos Hieronymus .Egyptius. Phrienicum res conscripserunt Hesiodus, Hecateus, Hellanicus, Acusilaus, Ephorus et Nicolaus.
Anno ab origine mundi 2572 Noa annum «etatis agens930,oraculo nimirum divinitus accepto, tribus suis filiis terram distribuit, hoc modo : Sermo pri- mogenito suo fllio, annum statis quadringentesi- mum tricesimum primum agenti, dedit quidquid terra» in longum a Perside et Bactris usque ad In- diam porrigitur,in latum ab India usque ad Rhino- corura /Egypti, sive quie ab ortu solis sunt usque ad plagam meridionalem, Syriam nempe, que et Judea dicitur (nam antiqui Syros vocabant Pala- stinos), et Mediam, et Euphratem fluvium designa- vit, qui limites Semi 24 definiret. Chamo autem secundosuo filio,annum agenti quadringentesimum
D septimum,terram addixit qua Austro et Africo est
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
Latinas litteras, huc fingamus recipi ideo non me- ruisse : quid autem (flet titteris 5, r, x, o, et aliis ? Mihi quidem hec commenta non placent. Credo adhibitis prius rectis lineis etiam curvas non in- commode iis adjectas, priesertim jam crescente numerorum agmine. Sit ergo semicirculus litterie c assimilis nota centenarii; quod eo facilius est creditu, quia reliqui characteres, etiam millena- riorum, ab hoc. ut ostendemus, oriuntur. Nam huic contrarius 2 addita lineola sic 1ο, quingentas uni- tates refer,, semissem nimirum millenarii, qui sic antiquitus exprimebatur, cio, lineola inter priores characteres interjecta, ne coalescerent,ut opinor; que lineola et in 1, quod longiuscula pingeretur et
littera I putaretur, deforinata est a librariis.Ilidem ut uno calami ductu mille scriberent, vw exarave- runt, sicut et 1ο in p litteram mutarunt iidem.quao Manutius, prieclare notavit. Ν pro millenarii nota usur,arie hodie notum est,et commemorata causa. Reliqua ut hinc nascantur, in promptu est videre, Nostras interim notas utilitatis ac compendii causa plurimi facio, ut 500. 675, etc. Sed majusculas has in libris usurpari e dignitate videtur.Porro novem (verbi gratia) millia ego compendiose putarem sic scribi ix cio aul ixcl». Sed de his hoc loco satis : quisqu^ sequatur quod valet dummodo alios nol vituperet. Xvr.
01 GEORGII CEDRENI $2
exposita, et partem Occidentis, a. Rhinocoruris A xai Αἴγυπτον xai Λιθύην, ᾽Αφρικὴν xal Μαυριτα"
AKgypti, Ethiopiam, gyptum, Lybiam, Africam, Mauritaniam,usque ad columnas Herculis,seu us- que ad occiduum ac Africum oceanum,fluvium qui ejus ditioni terminus esset, Nilum constituit, qui idem Geon et Chrysorrhoas (quasi aurifluus) ap- pellatur. Japeto tertio filio annum agenti 425, at- tribuit quidquid a Media ad septentrionem et solis occasum pertinet, usque ad Gades insulasque Bri- tannicas, Armeniam,lberiam,Pontum, Colchos at- que ulteriores regiones atque insulas usque ad Italiam, Gallias, Hispaniam, Celtiberiam et Lusita- nos. Cum ad hunc modum divisisset scriptoque suam voluntatem testatus esset, ut perhibent, id illis recitavit, atque post obsignatum penes se de- tinuit usque ad annum ab Adamo 2592, quo vitam finivit. Moriturus tribus filiis suis mandavit ne quis eorum fratris regionem invaderet eumve injuria aliqua afficeret : alioquin hoc eis discordiarum et bellorum intestinorum causam allaturum. Testa- mentum Semo, quippe state ac pietate preestanti, tradidit : is ei in imperio successit, atque eximias prosperitates,quas ei precatus fuerat pater, hzre- ditate consecutus est, quod etiam in Genesi scri- ptum exstat. Humatus est in monte Lubaro.
Anno mundi 2791, annis ab obitu Noe ducen- tis, Chami filius Chanaan 25 novas res molitus Semi fines ingressus est contra. Noe preceptum, cum septem ex se ortis gentibus Amorrheis,Chet- teis, Pherezmis, Eveis, Gergesmis, Jebuseis et Chananeis : quas gentes Deus per Mosem et Jesum Nave filium excidit, ac suo deinde tempore Judi- cum opera filiis Israeliavitam terram reddidit,etiam in hoc suam justitiam declarans. Nam Israelite per gradus propagate gentis 38 a Semo orti erant,an- nis 1087... usque ad Mastusiam llio oppositam. Regiones autem eorum sunt, Media, Albania, Ar- menia major et minor, Amazonum regio, Paphla- gonia, Cappadocia, Galatia, Colchis, Bosporeni, Meotis, Derris, Sarmatia, Tauriani, Bactriani, Scythia, Thracia, Macedonia, Grecia, Thessalia, Boeotia, Locris, Atolia, Achaia, Pelopponnesus, Acarnania, Epirus, Illyricum, Lychnitis, Adria, unde mari Adriatico nomen factum : Calabria,Ita- lia, Gallia, Etruria, Lusitania, Celtica, Massilia, Celtogallia, Hispania major et minor. lbi fines Ja-
νίαν, ἕως ᾿Πρακλείων στηλῶν jjvot ἕως τοῦ δυκτικοῦ καὶ Λιθυκού ὡκεανοῦ, [Ῥ. 12] ποταμὸν δὲ διοριζοντα τὸν Νεῖλον, ὃς καὶ Γεῶν xal Χρυσοῤῥόας λέγεται, Ἰάφεθ δὲ τῷ τρίτῳ αὐτοῦ υἱῳ, ἀγοντι ἔτος υχε', ἀπὸ Μηδίας τὰ πρὸς ἄρκτον xai δυσμὰς ἕως Γαδείρων καὶ Βρεττανικῶν νήσων, ᾽Αρμενίαν, Ἰθηρίαν, Πόντον, Κόλχους καὶ τὰς xav' Ἱόπην χώρας (44) καὶ νήσους ἕως Ἰταλίας καὶ Γαλλιῶν, Ισπανίας τε xai Κελτιότ- ρίας xal Λυσιτανῶν. Οὕτω µερίσας καὶ ἐγγράφως δια- θέµενος, ὥς φασιν, ἐπαναγνοὺς τε αὐτοῖς τὴν διαθή- χην αὐτοῦ ἐσφρσγίσατο, παρ) ἑαυτῷ κατασχὼν ἕως τοῦ ΄ΑφΦΙβ’ Έτους ἀπὸ ᾿Αδὰμ, ἐν d καὶ ἐκοιμήθη. Μέλλων δὲ τελευτᾷν ἐνετείλατο τοῖς τρισὶν υἱοῖς αὐτοῦ µηδένα ἐπελθεῖν τοῖς τοῦ ἀδελφοῦ ὁρίοις καὶ ἀτάκτως ἐνεχθῆναι πρὸς τὸν ἕτερον, ὡς τούτου γε- νησονένου αἰτίο» στάσως αὐτοῖς xxi πολέμων τῶν πρὸς ἀλλήλους, Tijv δὲ διαθήκην αὐτοῦ δέδωχκε τῷ Σὴμ ὡς πρωτοτόχῳ υἱῷ xai θεοφιλεστέρῳ, ὃς xai τὴν ἡγεμονίαν διεδέξκτο μετ αὐτὸν xai τὰς ἐξαιρέ. τους τῶν παρ᾽ αὐτοῦ εὐλογιῶν ἐκληρώσατο, ὥς xal ἐν τῇ Γενέσει φέρεται, Καὶ ἐκοιμήθη ἐν Opec Ao3- θαρ.
Ἐν δὲ τῷ Bia exec τοῦ χόσµου, ᾖτοι μετὰ ὅ,α- χόσια ἔτη τῆς τελευτῆς Ne, νεωτερίσας ὁ τοῦ Χὰμ υἱὸς Χαναὰν ἐπέθη τοῖς ὁρίοις τοῦ Zu xai χατῴκησεν ἐκεῖ, παρχθὰς τὴν ἐντολὴν Νῶε, σὺν τοῖς ἐξ αὐτοῦ γενοµένοις ἔθνεσιν ἑπτὰ, ᾽Αμοῤόαίοις, Φεος- ζαίοις, Εόαίοις, Γεργεσαίοις, Ἰεθουζαίοις καὶ Χα- ναναίοις' οὓς διὰ Μωσέως xal ]ησοῦ τοῦ Ναυῖ i£o- λόθρευσεν ὁ θεὸς, xai μετὰ τινας χαιροὺς διὰ τῶν Κριτῶν ἀπέδωχκε τοῖς υἱοῖς Ἱσραὴλ τὴν πατρφαν γῆν, δίκαιος xai ἐν τούτῳ φανεὶς ὁ θεὸς, ὡς tx τοῦ Σὴμ κατασοµένοις διὰ γενεῶν λη΄, ἐτῶν χιλίον ἑἕξα- χοσίων ὀγδοήκχοντα ἑπτά (39)... ἕως [Ῥ. 14] Μαστοῦ- σίας (33) τῆς χατὰ Ἴλιον. Αἱ γῶραι δὲ αὐτῶν Μηδία, Αλθανία, )Αρμενία μικρὰ xal µεγάλη, ᾽Αμαζονίς, Παφλαγονία, Καππαδοχία, Γαλατία, Κολχὶς, Βοσπο- ρηνοὶ, Μαιῶτις, Δέῤῥις, Σαρµατία Ταυριανοὶ, Bax- τριανοὶ, Σχυθία, θρῴχη, Μακεδονία, Ελλὰς, θεττα- λία, Βοιωτὶς, Λοκρία, Αἰτωλία, ᾿Λχαΐα, Πελοπόννη- σος, ᾿Αχαρνία, ᾿Ηπειρῶται, Ἰλλυρὶς, Λυχνῖται, Αδριαχὴ, ἀφ᾿ ἧς τὸ ᾿Αδριατικὸν πέλαγος ἐκλήθτ, Καλαθρία, Ιταλία, Γαλλία, θουσκηνὶ , Λυσιτανία,
peti terminantur,qua septentriones respiciunt us- [) Κελτιχὴ, Μασσαλία, Κελτογαλλία, θηρία, Ἰσπανία
que ad Britannicas insulas. Habet autem insulas, Britanniam, Siciliam, Eubeam, Rhodum, Chium, Lesbum, Cythera, Zacynthum, Cephaleniam, Itha- cam, ac Cyclades, et Asim partem que Ionia ap- pellatur.Pro termino est Tigris fluvius,qui Mediam
ἡ µεγάλη καὶ µικρἀ. Ἐνταῦθα καταλήγει τὰ ὅρια τοῦ ἼἸάφεθ, ἕως Βρεττανικῶν νήσῶν τὰ πρὸς βοῤῥᾶν βλέποντα. "Exec δὲ νήσους Βρεττανίαν , Σικελίαν, Εὔθοιαν, Ῥόδον, Χίον, Δέσλον. Κύθηραν, Ζάχυνθον, Κεφαληνίαν, Ἰθάχκην, [Ῥ. 14 b] καὶ τὰς Κυκλάδας,
XYLANDRI ΕΤ GOARI ΝΟΤΑ..
1) Hoc quale sit, alii viderunt. κατ Γὐρώπην puto legendum, κατόπιν potius : Jopps enim hic nihil. Sed geographica alibi explicantur. Xvr. (32) Qua hunc exciderunt, dum alterius codicis ope restituantur, ex Josepho et ahis scriptoribus peti debent. Satis apparat descriptus fuisse natio-
nes, qua a filiis No» orto et occupata fuerint. XvL.
(33) Mastusia Thracie Chersonesi promontorium est c regione llii, Hellesponto interfluente. Derris, quz hic cum Μωομάθ et Sarmatiacommemoratur ignota mihi est. Pro Evo: Eubcam legi, quod orat in promptu. Cetera hujus loci non sunt. Xr.
HISTOHIARUM COMPENDIUM.
94
καὶ µέρος τῆς ᾿Ασίας τὴν ᾿Ἰωνίαν καλουμένην, Α a Babylonia dividit.His ergo implentur fines Japeti,
ποταμὸν δὲ ΤΙίγριν, διορίζοντα µμεταξὺ Μηδίας xai Παθυλωνίας. Ἐν τούτοις οὖν πληροῦται τὰ τοῦ 'lag:0 ὅρια διὰ τὸ εἰρηχέναι τὴν Γραφήν « Πλατύναι ὁ θεὸς τῷ ἼἸάφεθ' » x7,» πᾶσαν γὰρ Εὐρώ- Tv xg! µέρος ο μικρὸν τῆς μεγάλης ᾿Ασίας ἁπι- viyxato: διὸ xal εἴρητεαι, « xai κατασκηνώσαι ἐν τοῖς σχηνώμασι τοῦ Σήµ. » Ob. µόνων δὲ, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀναγωγικὸν τρόπον, ὅτι πᾶσα dj μερὶς τοῦ Ἰ4- φιθ σχεδὸν τῷ βαπρἰσματι xai τῇ εἰς Χριστὸν πίστει προσετέθη, ἅτινά ἐστι σκηνώµατα τοῦ Zing, imd xai ἐξ αὐτοῦ ὁ ᾿Αθραὰμ καὶ οἱ πατριάρχαι, ἐξ ὤν καὶ αἱ λοιπαὶ γενεαρχίαι ἕως Χριστοῦ ἡγουμένου σαφῶς γενεαλογοῦνται, Τοῦ δὲ Χὰμ πλεῖστα µέχρι xai νῦν ἔθντ, ἐστὶν ἐν ἀποστασίᾳ, χατά γε τὰς 'Iv- δίας καὶ Αἰθιοπίας xai Μαυριτανίας ἐν οἷς καὶ αἱ Αῤῥαδίαι καὶ Ἰδουμαία κατὰ θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ θρασύνονται, τῇ τοῦ Χὰμ xai τοῦ Χαναὰν κατάρα καθυποθεθληµένοι' διὸ καὶ malóa οἰκέτην τὸν Χὰμ τοῦ Σημ xai τοῦ Ἴάφεθ d Γραφὴ ἀπεφήνα- το, διὰ τοῦ Χαναὰν τοῦ υἱοῦ xai αὐτὸν σηµαίνου- σα.
"Ot: δύο κατακλυσμοὶ κατὰ τὴν Ἑλλάδα γῆν δια- 6εθοτ µένοι γεγόνασι, πρῶτος μὲν ἐπὶ ᾿Ωγύγου ἐν τῇ ᾽Αττιχῆ, χρόνοις δὲ ὕστερον σµη΄ ἐν θετταλίᾳ ἐπὶ Δευκαλίωνις βασιλεύοντος ᾿Αθήνησι, δευτέρου Kpa- ναού αὑτόχθονος. Τούτου τοῦ κατακλυσμοῦ, τοῦ ἐπὶ Δευχαλίωνος δηλονότι, δοκοῦσι μεμνῖσθαι καὶ A!- γόπτιο:, Φάσκοντες τὴν χώραν αὐτῶν p, xataxt- χλύσθα:. Καὶ δικαίως φιλονεικοῦσι p, χκαταχεχλύ- σθαι τότε τὴν Á'vurtov: τοπικὸς Yàp Ὑ:γονεν οὗτος
ὁ κατακλυσμός. Τὸν γὰρ πρότερον ἦτοι τὸν χαθολι- C
κὸν κοτακλυσμὸν οὐδὲ γινώσκουσιν. οὕπω γὰρ 7v ὁ πατριάρχης αὐτῶν γεννηθείς. Χὰμ δὲ ὁ υἱὸς τοῦ Νῶε πατὴρ T» Μεστρὲὶμ, ἀφ᾿ οὗ Αἰγύπτιο..
Ὅτι τὸν Νεθρὼδ ἀποθεώσαντες οἱ ᾿Λσαύριοι ἓν τοῖς ἄστροις τοῦ οὐρανοῦ ἔταξαν, καὶ καλοῦσιν Ὡρίωνᾳ. Οὗτος κατέδειξε τὴν χυνηγετιχκήν' διὸ καὶ τὸν χκαλούμενον χύνα ἂστρον τῷ Ὡρίωνι συνῆψαν' Τοῦτον καλοῦσιν xai Κρόνον εἰς τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ πλάνητος.
"Ot: διαµερισθέντων τῶν ἐθνῶν ἀνεφάνη τις ἀνὴρ Ἰνδὸς, ἐκ τοῦ γένους ᾿Αρφαξὰδ, τοὔνομα ᾿Ανδουθά- ριος, ὃς πσρέδωκε τοῖς Ἰνδοῖς ἀστρονομίαν.
[P. 15) Ότι τῷ δισχιλιοστῷ πεντακοσιοστῷ ὀγδοι- χοστῷ ε ἔτει διοδεύων Καϊνᾶν ἐν τῷ πιδίῳ cops τὴν γραφὴν τῶν γιγάντων xal ἔχρυψε παρ) ἑαυτῷ, xai αὐτὸς μὲν iv αὐτοῖς ἐξημάρτανε, καὶ τοὺς άλλους τὴν αὐτὴν ἀτοπίαν ἐξεπαίδευσεν, Οἱ - δὲ τὸν Σάλα φασὶ ταύτην εὑρηκέναι,
"Ot: ἐν τῷ ὄρει τοῦ Λιθάνου ἰχθύες θαλάσσης cb- ρἱθισαν, ἐν χοίλοις τόποις ὑδάτων, τὴν τοῦ xata- χλυσμοῦ πιστούμενοι πανωλεθρίαν.
"Ότι πρῶτος Λάμεχ πρὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς τελευτᾷ, ᾖγουν τοῦ Μαθουσᾶλα.
Ὅτι ἀπὸ τοῦ ᾿λδὰμ ἕως τοῦ καταχλυσμοῦ, κατὰ τοὺς ᾿Εθδομήκοντα, ἔτη βσµβ, oic xal ἡ ἀκήθεια ἐπιμκρτυρεῖ καὶ αἱ ἀνέκαθεν πάσαις ταῖς Ἐκκλη- σίαις ἐπικρατήσασαι παραδόσεις, ἐπὶ δὲ τὸ πρῶτον
D
quia est in Scriptura : « Amplificet ?6 Deus Jape- tum. « Dniversam quippe Europam,et magne Asie haud exiguam partem abstulit; ideoque additum est, « et habitet in tabernaculis Semi. » Neque id modo, sed etiam reconditiorem sensum eruendo intelligimus,quod Japeti feretota portio baptismum ac fidem in Christum est amplexa, quod per Semi tabernacula notatur, quando etiam Abrahamus a Semo genus duxit atque patriarche,a quibus per- spicue generis propagatio per ordinem usque ad Christum deducitur. At Chami gentes plereque etiamnuumin defectione a fideChristiana permaneant, in Indiis, .Ethiopiis, Mauritaniis, in quibus gentibus etiam Arabie numerantur ac Idumea, qui populi omnes adversus Deum et sanctos ejus ferociunt, exsecrationi cui Chamuin et Chanaanem Deus ob- noxium fecerat addicti. Itaque Scriptura Chamum Semi et Japeti servum pronuntiavit, per Cha- naanem filium ipso etiam patre Chamo notato.
Duo diluvia in Gracia celebri fama fuerunt, prius in Attica, Ogygi etate, posterius annis ab eo 248 in Thessalia,Deucalione Athenisregnante, secundo a Cranao indigena. Hujus sub Deucalione facti diluvii videntur etiam /Egyptii meminisse,dicentes suam terram inundationis expertem fuisse. Et qui- dem recte contendunt /Egyptum tunc diluvium non esse passain, cum id diluvium certo tantum Ioco substiterit. Prius autem diluvium, quod universam terram inundavit, plane ignorant : nondum $3 enim tum natus fuerat conditor gentis eorum Cha- mus, filius Nos, pater Mezromi, a quo /Egyptii sunt orti.
Nemrodo Assyrii divinam ascribunt naturam, inter sidera cavestia collocantes et Orionem vo- cantes. Hic venandi artem primus protulit. ltaque Orioni sidus,quod Canis vocatur, adjungunt. Quin et Saturni,stelle illius erraticcee,nomen ei tribuunt.
Dissipatis gentibus Indus quidam ab Arphaxado genus ducens exstitit,nomine AÁndubarius ; isque Indis astronomiam tradidit.
Anno ab origine mundi 33585 Cainanus campum peragrans scripturam gigantum reperit, et cum ipse ea tractanda deliquit, tum alios absurda ista docuit. Alii a Sala fuisse eam scripturam repertam asserunt.
In monte Libano pisces marini inventi sunt, in cavisqui aquas receperant,internecionem omnium animalium, ας diluvio accidit, testificantes.
Primus Lamechus suo patre Mathusala prior mortuus est.
Ab Adamo usque ad diluvium de sententia Septuaginta interpretum anni numerantur 2242. Quibus et veritas astipuleturettraditiones, quarum auctoritas ab antiquo per omnes invaluit Ecclesias.
55 GEORGII CEDRENI- 56
Ad annum $8 Abrahami primum numerantur an- À ἔτος ᾿Αθραὰμ (34) ἔτη γτιβ' Καὶ μετὰ ἕτερα ot
ni ab origine mündi 3313. Post 75 deinde annos ex Charrane egressus in terra Chanaan inquilinum egit, que nunc Palestina vocatur.
Phalecus ante patrem suum Heberum obiit.Tria millia annorum ad Phaleci mortem ab Adamo computantur. Hinc nomina Grecorum deorum ini- tium sumunt.
Natus est Cbami stirpe vir nomine Chusus, AKthiops.Is Nemrodum genuit, qui et Orion appel- látir, conditorem Babylonis ; atque liic auctus potentia primus hominum regnavit, Assyriisimpe- ràns. Idem Saturnus dictus est, cognomento a planeta ducto. Uxorem ex eadem stirpe habuit, nomine Semiramin. Hac frena reperit et pyrami-
des quas vocant exstruxit. Hanc etiam Rheam p
nominarunt, ut que hominibus magna cum pote- state et ingenti terrore imperaret. Hec Semiramis filium habuit nomine Picum, cognomento Jovem, ac preeterhunc Belum ac NimumetFiliamJunonem. Ninus, qui Ninivem magnam condidit, matrem suam Semiramin uxoris loco habuit. Africanus Saturno praterea Afrum filium ascribit, a quo Afri dicti sunt.Is Afer ducta Astynoma uxore Venerem genuit,qus Grecis Afrodita dicitur.Saturnus regno expulsus a fllio suo Jove in occiduas terr: partes devenitac Italiam obtinuit. Dein Jupiter Assyriis decessit,ac ad patrem se contulit,quiei regnum 29 Italie dimisit:ubi cum per multos annos regnasset, vitam eum morte commutavit, et in Creta sepultus est. Post Ninum Assyriis Thurus imperavit, qui et Marsappellaturutpote bellicosissimus.Hunc Assyrii Baalum sive Belum deum appellarunt, statuaque ei excitata divinis honoribus coluerunt. A morte Jovis Faunus, eo natus,regnum tenuit.Hic Mercurius de- nominatus fuit, quod facundus admodum esset ac mathematicarum rerum sciens.Idem hominibus auri ex terre visceribus eruendi artem invenit.Ve- nus eruditaadmodum fuit et variisrebus ornata nu- psit Adonidi Cinyre filio philosopho ipsi quoque. Narrant eos ad mortem usque una philosophie vacasse. Picus, qui idem est Jupiter, cum triginta annos Assyriis imperasset, regno in manus filii sui Beli et Junonis, qua soror ejus eademque conjux erat,tradito,ad patrem suum Saturnum se contulit, provéctam jam «etatem misere toleran- tem. Pater ei statim regnum dimisit ; οἱ Picus potentia actus per 62 alios annos Italiam rexisse
ἔτη ἐξῆλθεν ἐκ Χαρρὰν, παροικήσας εἷς yZ» Xazvaiv τὴν νῦν Παλαιστίνην λεγομένην.
"Ox: ὁ Φάλεκ πρὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ἓθες τελε»- τᾷ, συνάγεται δὲ τὰ πάντα ἔτη ἀπὸ τοῦ ᾿Αδὰμ ἐπὶ τὴν τοῦ Φάλεκ τελευτὴν ἔτη τρισχίλια. Ἔνθεν ἀρχὴν τῶν Ἑλληνικῶν θεῶν λαμθάνουσι τὰ ὀνόματα.
Ἐγεννήθη δὲ ἐκ τῆς φυλῆς τοῦ iu ἀνὶρ ὄνημα Χοῦς Αθίοψ, ὃς ἐγέννησε τὸν Νεθρὼδ τὸν «zv Βκ- θυλῶνα κτίσαντα, τὸν καὶ Ὡρίωνα ῥἐπ'χλθέντα. Οὗτος δυνατὸς γενόμενος ἐθασίλευσε πρῶτος ἐπὶ τῆς γῆς t» τοῖς ᾿Ασσυρίοις. ὃς xai ὠνομάσθη Κρόνος ες τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ πλάνητος. Οὗτος ἔσχε γυ- ναῖκα ἐκ τῆς αὐτῆς φυλῆς, χαλουμένην Σεµίραμιν. Λὕτη τοῖς ποταμοῖς περιέθαλε στόµια. xal τὰς χαλουμένας πυραμίδας ἀνήχειρε. Ταύτην xal Ῥέαν ὠνόμασαν ὡς ἐν δυνάµει χαὶ ἐξουσίᾳ καὶ ύπερ- θάλλοντι φόθῳ τῶν ἀνθρώπων ἂρχουσαν. Αὕτη ἡ Σεµίραμµις ἔσχεν υἱὸς οὗ τὸ ὄνομα Ιΐχος, ὃς xa! µετωνοµάσθη Ζεύς' καὶ ἄλλους δὲ ἔσχεν υἱοὺς Β{λόν τε χαὶ Nivovw, xai θυγατέρα τὴν "Hpav. Kal ὁ μὲν Νῖνος, ὃς xai τὴν Νινευῖ τὴν μεγάλην ἔκτισε, τὴν ἰδίαν μητέρα Σεµίραμιν ἔσχε γυναῖκα. Ὡς δὲ ᾿Αφρι- κανός φησι, xal ἕτερον υἱὸν ἔσχεν ὁ Ἰρόνος τὸν "Aepov, ἐξ οὗ "Agpov Oc quac ᾿Αστυνόμην ἐποίτσε θυγατέρα τὴν ᾿Αφϕρυδίτην. 'O δὲ Κρόνος ἐξωσθεὶς τῆς βασιλείας ὑπὸ τοῦ ἰδίου υἱοῦ Διὸς, κατελθὼν ἐν τῇ δύσει κρατεῖ τῆς Ἰταλίας. Elsa à Ζεὺς ὑποχωρή- σας τῶν )Ασσυρίων παραγἰνεται πρὸς τὸν πατέρα 6 δὲ παραχωρεῖ αὐτῷ βπσιλεύειν τῆς Ἰταλίας. Καὶ πολλοῖς ἔτεσι βασιλεύσας, εἶτα τελευτήσας κατατί- θεται ἐν τῇ ρήτῃ. Μετὰ δὲ Νῖνον ἐθασίλευσε τῶν Ασσυρίων θοῦρος ὁ xal "Apre κληθεὶς ὡς πολεµ.- χώτατος. Τοῦτον οἱ Ασσύριοι [Ρ. 16] Βάαλ θεὸν τοι Βῆλ µετονοµασαντες xal ἀναστγηλώσαντες σέδονται, Μιτὰ δὲ τὴν τοῦ Διὸς τελευτὲν Φαῦνος ὁ οἷὸς αὐτοῦ ἐθασίλευσεν, ὃς µετωνοµάσθη 'Epuzc ἦν γὰρ λο- γιχώτατος πάνυ καὶ μαθηματικός ὃς καὶ τοῦ χρυ- σοῦ τὴν φύσιν ἐἔξεῦρεν ἐκ μετάλλων ἀνθρώποις. ll µέντο. Αϕροδίτη λογιχκὴ xal ποικίλη λεγομένη ἐγαμήθη τῷ ᾿Αδώνιδι τῷ υἱῷ τοῦ Κινύρου, Φφιλο- σόφῳ ὄντι xal αὐτῷ' οὕς xal ἄχρι θανάτου Φφιλοσο- φοῦντας σὺν ἀλλήλοις βιῶσαι Ἱστοροῦσι, Μετὰ δὲ τὸ βασιλεῦσαι 'Ασσυρίων Ιῖκον τὸν xal Δία ἔτη τριά- xovta, τὸν υἱὸν αὐτοῦ Βζλον ὀνομαζόμενον xai Ἴραν t?» γυναῖκα τὴν xal ἀδελφὴν ἐπὶ τὴς ἀρχῆς καταλιπὼν ποὸς τὸν αὐτοῦ πατέρα Κρόνον mapayl.
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(34) Annis duodecim plures habet Nicephorus. Ex Bibliis ab origine mundi ad natales Abrahami (exclusive'non pluris 1919 annis computantur.Cum quaratiocinationeconvenitHebrmorun supputatio, qui à linguarum contusione annos preterea usque ad natales [saacii ;2 numerant.Ergo is naius fuit an- no 2048 vel 2049, annum agente Abraho cen- tesimum. Paulo post v. 8 ubi scripsi ez Charmi stirpe. Semi est in Graco, sed perspicue falsum. Mox de Semiramide, /rena v it. In Greco est ποταμοὶς περιέθαλε στόµι, quod mendo non vacat. Ego suspicor ποταμοῖς esse vitiosum ; sive Ίπποις
sive quid aliud scripserit auctor, ut equestris re- inventio bellicos: viragini tribuaturVirgilius quidem 4Ereid. νιι Picum hujus filium, si Cedrenus vera retulit, equorum domitorem nominat, fortassis eo invento insignem, ut ibidem alius perhibetur viti- sator. Στόµια frenos significare notum est. Signili- cant etiam orificia seu ora. ut vasorum, venarum. De fluminibus, eorum ostia ut significent, non legi, neque videtur quadrare. tnfra quidem in Heraclio στόµια ἐρήμου fauces vocat sive angustias, per quas in solitudinem penetratur. Xr..
51 HISTORIARUM COMPENDIUM. 08
vta, dj9v Ὑεγήρακοτα xal ταλαιπωρήσαντα" ᾧ xat A fertur. Belus filius ejus hoc nomen ob id quod
παραχωρεῖ τῆς βασιλείας εὐθὺς, καὶ οὗτος δυνατὸς ὧν ἄλλα ἔτη ἑξήχοντα δύο κατὰ τὴν Ἰταλίαν βασι- λεῦσαι Ἀέγεται. Βῆλος δὲ ὁ υἱὸς διὰ τὸ ὀξυκίνητος εἶναι οὕτως ἐχλήθη, καὶ δύο ἔτη βεθασιλευκὼς "Ασσυρίων τελευτᾷ. Nivoc δὲ ὁ τούτου θεῖος ἔγχρα- tic γενόμενος τῆς ἀρχῆς vB ἔτη τῶν )Λσσυρίων ἐθασίλευσεν. Ἐκ τοῦ Ὑένους οὖν αὐτοῦ καὶ Ζωροά- στρης ὁ περιθόητος ἁστρονόμος idv Πέρσαις γενόµε- vos τΌξατο ὑπὸ πυρὸς ἀερίου κεραυνωθῆναι xai &va- λωθῆναι, ἐντειλάμενος τοῖς Πέρσαις τὰ ὁστᾶ αὐτοῦ μετὰ τὲν καῦσιν ἀναλαθεῖν xii φυλάττειν αὐτοὺς xai τιμᾷν' xai ἕως οὔ, φησὶ, σώσεσθε ταῦτα, τὸ βασίλεον τῆς ὑμῶν χώρας οὐχ ἐκλείψει. Οὕτως οὖν τούτου πυρὶ οὐρανίῳ τεφθωθέντος τὰ λείψανα αὐτοῦ διὰ τιμῆς εἴχον oi Πέρσαι, ἕως τούτου xata- Φρονήσαντες καὶ τῆς βασιλείας ἐξέπεσον. Τοίνυν μετὰ Nivov τὸν τοῦ Διὸς ἀδελφὸν θοῦρος τῶν ΄Ασσυ- piov βασιλεύει. Τοῦτον ὁ πατὴρ αὐτοῦ Ζάμις, ὃς ἦν τῆς Ρέας ἀδελφὸς, ἐπί τῷ ὀνόματι τοῦ πλάνητος ἀστέρος "Apsa ἐκάλεσεν. "liv δὲ ὁ Αρης οὗτος πι- xpó« xai άγαν ὀυσκαταγώνιστος πολεμιστὴς, ὃς Καυ- χάσῳ τινὶ ἀνδρὶ γιγαντογενεῖ δυνατῷ, ἐκ τῆς φυλῆς Ἰάφεθ ὠρμτμένῳ, ἐπελθὼν καὶ καταπαλεμήσας καὶ ἀνελὼν παρέλαθε τὴν χώραν αὐτοῦ, xal ἐπὶ τὴν θρᾷχην ἐλθὼν καὶ τελευτήσας ἐκεῖ θάπτεται. Τούτῳ τῷ "Ape πρώτην στήλην ἀνέστησαν οἱ Ασσύριοι, καὶ ὡς θεὸν προσκυνοῦσι, Βάαλ ὀνομάζοντες, ὅ
ἑρμηνεύεται Αρης πολέμων Θεός. Μετὰ τοῦτον Λάμις τῶν ᾿Ασσυρίων
celeriter moveretur habuit. Is cum per biennium regnum Assyriorum gessisset, in fata concessit. Patruus ejus Ninus regno potitus, 57 annos Assy- riis imperavit. Ex hujus genere etiam Zoroastres nobilis ille apud Persas astronomus ezstitit ; qui se fulmine ictum ac consumptum iri predixit, 80 mandavitque Persis ut ossa sua exincendio legerent ac custodirent atque venerarentur, promittens re- gnum ex ipsorum natione ablatum non iri quan- diu ea colerent. Eo itaque fulmine in cineres re- dacto reliquias ejus Perse coluerunt, donec iis neglectis regnum etiam amiserunt. Ceterum Nino Jovis fratri Thurus in regnum Assyrium 'successit. Hunc Zamis pater, frater Rhee, Martem nomine
p Planete appellavit. Erat autem acer valde et supe-
ratu difficillimus bellator. Is Caucasum, potentem hominem et gigantigenam ex Japeti ditionibus profectum aggressus bello vicit et occidit, ejusque ditionem occupavit.Post in Thraciam venit, ibique vita functuset tumulatus est. Huic Marti primo statuam posuerunt Assyrii, atque ut deum adora- verunt, Baalum nominantes ; quod sonat Martem bellorum deum.Post huncLamis Assyriis imperavit. Ei Sardanapalus cognomento Magnus successit, quem Perseus Jovis ex Danae filius interfecit ; re- gnoque Assyriis adempto eos a se Persas denomi- navit, iisque per 53 annos imperavit.
ἐθασίλευσεν, εἶτα Σαρδανά-
παλες ὁ uias, Ov καὶ ὁ Διὸς xai Δανάης υἱὸς [ερσεὺς ἀποκτείνας, καὶ ἀπὸ ᾿Ασσυρίων τὴν βασιλείαν ἀφελόμενος, εἰς τὸ ἴδιὸν ὄνομα Πέισας µετωνόμασεν αὐτοὺς, καὶ ἐθασίλευσεν αὐτῶν ἔτη vy". M3, λανθανέτω δὲ µηδένα ἀνθρώπων τῶν ἀληθείας ( Neque vero quisquam veritatis studiosus ignoret
ἀντιποιουμένων. ὅτι Πῖκος οὗτος ὁ Ζεὺς πάντων ἀνθρώπων τῶν dz' αἰῶνος [P. 17] ἐξεγτηγερμένων πλάνων, γοήτων, φαντασιαστῶν, μάγων 9εινῶν, µυ- σαρῶν, τελεστῶν ἑκτόπων, αὐοὸς ἦν μυσαρώτερος καὶ ὁραστικώταρος xal βδελυρώτερος, µοιχείχις καὶ &v- δροµανἰαις καὶ ἀῤῥητοποιίαις τε πάσαις καὶ µιαρίαις καὶ ἀκαθαρσίαις xal πᾶσαις ἀθεμιτουργίαις xai αἱ- σχρουργίας ἐναγεστάταις Ex νηπἰου ἕως ἑκατὸν εἴκοσι χρόνων τῆς ζωῆς αὐτοῦ (τοσαῦτα γὰρ φασιν αὐτὸν ζῆ- σαι) ἐσχολακὼς. πάντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ xai μετ αὐτὸν ἀθεμίτους ὁπερθαλών. Ηνεῦμα Ὑὰρ θεµάχον xal ἀχαθαρτότατον πάντων πνευμάτων πονηρῶν ἣν i αὐτῷ, ὃς ἐπὶ πλείους χρόνους τῆς Ἰταλίας βασιλεύ- τας δι’ ὑπερθολὴν τοῦ ὑψίστου καὶ µόνου Θεοῦ µα- χροθυµίας, καὶ πάσας Χόρας ὠραίας, ὅσας λίχνοις εἶδεν ὀφθαλμοῖς, διαφθείρας, εἲς o' ποσουµένας, xai ταῖς πολλαῖς αὐτῶν μετὰ φαντασιῶν ἁῤῥήτων καὶ μυστικῶν συναπτόµενης, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ταῖς πλείωσι τῶν αὐτοῦ ἢθργατέρων, θΞεὸν φημἰζεσύαι τοῦτον καὶ ἀνακηβύττεσθαι voi; πολλοῖς ἀνέπεισε. Καὶ τὸ δὴ χεῖρον ἔτι τούτου xal ἁτοπώτερον, ὅτι καὶ μετὰ ti» αὐτοῦ τελευτήν val ταφὴν τὴν ἐν τῇ Κρή- vn, Χατὰ πρόσταξιν αὐτοῦ, ol οἰκεῖον αὐτοῦ ναὸν καὶ μνημεῖον οἰκοδομήσαντὲς κατέβαψαν, ᾧ xai οὕτως ἐπέγραψαν « Ἐνθάδε xtivat θανὼν Πῖκος ὁ xx! Ζεῦς. » Καὶ μετὰ ταῦτα ἡ τοῦ θεομισοῦς αὐτοῦ καὶ ὑπερηφένην πνεύματος ὀσμὴ τὴν οἰκουμένη»
Picum istum, qui et Jupiter dicitur, omnium quoquot ab omni svo exstiterunt impostorum, prestigiatorum, falsis imaginibus ludentium, diris atque abominandis 8W artibus magicis utentium, sacrificia abusu hominum abhorrentia obeuntium, turpitudinem, atrocitatem impuritatemque supe - rasse : quippe jam inde a pueritia adulteriis,mares depereundo, dictu fedis libidinibus ac factis, omnis generis obscenitate atque impuritate ac quibusvis flagitiis impiisque supra quam dici po- test sceleribus deditus, usque ad annum 120 (tot enim vixisse fertur) turpissimam vitam produxit, prioribus posterisque omnibus qui scelerate vixe- runt a se ea re superatis. Nam spiritu Deo adver- santeomniumque spirituum malorum impurissimo agebatur. [5 Picus eum per tam multos annos, Deo longanimitate summa hoc sustinente, Italiam re- xisset, omnesque formosas puellas, quascunque mollibus suis oculis viderat, corrupisset, quarum numerus ad 70 colligitur, quasdam etiam infandis ac mysticis apparitionibus delusas, cumqus adeo plerasque suas fllias vitiasset, malus ille spiritus multitudini tamen persuasit ut eum deum pronun- tiarent. Id vero deterius adhuc vest et absurdius. quod cum mortuus et (quod mandaverat) in Creta sepultus esset, ubi necessarii ei humato fanum ac monumentum exstruxerunt cum hac inscriptione:
59 CEORGII CEDRENI 60
« Huic situs est Picus, quiet Jupiter, mortuus, » Α διχτρέχουσα, βασιλέων τε xai ἀρχόντων καὶ λαῶν
Postmodo odor deo inimici illius ac superbi qui cum rexerat spiritus, orbem terrarum cursu pervagatus, regum principum, populorum gentiumque stolida corda implevit,ut animis inscitia atqueimpietate oc- cupatis hunc falso nominatum deum Jovem,aliosque hujussimiles et cognatos daemones, 33 divino cultu atque adoratione eo usque honorarent, dum Verbum Dei carnem induit, idque gentibus beato- rum apostolorum ac martyrum ministerio innotuit. Narrant hunc Jovem ac matrem ejus Semiramidem reliquumque ejus genus Abrahami etate exstitisse. Conveniebat enim ut quam statem diabolus ad perniciem multis opera invisissimi istius Jovis struendam delegerat, eadem etiam verus Deus sa- lutis multorum causa justum Abrahamum vocaret. Jupiter cum alios filios, tum Faunum, Perseum et Apollinem habuit. Ac Faunum quidem desumpto ab errante stella nomine Mercurium appellavit ; isque ἃ morte Jovis regnum Italie annos 35 tenuit; homo fuit versutus, mathematicus, disertissimus. Cum vero insidiis reliquorum fratrum peteretur (filius enim Maiadis mulieris erat, quam in Italia primam habuit uxorem Jupiter ; ac post eam Ale- menem Thebanam, que ei trivesperum Herculem peperit,) magna vi auri suffarcinatus in /Egyptum venit.Ibiob auri ejus larginationem facundiam,divi- nandi scientiam et oracula gratiosus factus ac pro deo habitus,Mezromo Chami filio,qui regnum /Egy- pti tunc tenebat,mortuo subrogatur. Ubi cum fastu et predictione futurorum, deus appellatus, per annos undequadraginta id regnum gessit. Ciete- rum Apollo, cum ab ineunte state spiritu Pytho- nis fuisset afflatus, isque spiritus ei per om- nem vitam adfuisset, ne mortuo quidem eo ista- rum nügarum finem fecit diabolus. Maxima divi- nandi facultate id genus spiritus pollet, multa ve- ra,pleraque autem ambigua et ancipitia ob ignora- tionem dicens.82At Hercules inOcciduis terre par- tibus primus philosophiam instituit, quem mortuum ab ipso prognati in deorum numerum retulerunt, sidusque in celo nomine ejus affecerunt. Hercu-. lem istum pingunt indutum loco vestis exuvio leonis, clavam ferentem ac iria tenentem mala, qua fabulantur cum dracone clava occiso abstu- lisse, hoc notantes, eum mala ac varia cupidita-
ἀσυνέτων καὶ ἐθνῶν καρδίας πληρώσασα, ἕως τῖς τοῦ Λόγου Θεοῦ σαρκώσεως xal ἐπὶ τὰ ἔθνη δι ἀποστόλων ἁγίων καὶ μαρτύρων ἀναδείξεως πᾶσαν Qux" ἀγνοίᾳ xai ἀσεδείᾳ κρατουµένη tl λατρείαν καὶ προσκύνησιν τοῦ ψευδωνύμου Θεοῦ οούτου τοῦ Διὸς προετρέπετο xal τῶν ὁμοίων αὐτοῦ δαιμόνων καὶ συγγενῶν. Eivat 2ὲ τὴν τούτου μητέρα Σεµίρᾳ- µιν καὶ αὐτὸν τὸν Δία καὶ τὴν γενεὰν αὐτοῦ χατὰ τοὺς χρόνους ἱστοροῦσι τοῦ ᾿Αθραὰμ' ἔπρειπε γὰρ τοῦ διαθόλου eic λύµην πολλῶν τὴν xatà τὸν ἔχθι- στον τοῦτον Δία γενεὰν ἐκλεξαμένου, τότε xal τὸν Θεὸν τὸν ἀληθῆ εἰς πολλῶ σωτηρίαν τὸν δίκαιον χαλέσαι ᾿Αθραὰμ. Οὗτος ὁ Ζεὺς πρὸς τοῖς ἄλλοις υἱοῖς ἔσχε καὶ Φαῦνον καὶ Ἡερσία καὶ Απόλλωνα: ἀλλὰ τὸν μὲν Φαῦνον ἐπ᾿ ὀνόματι τοῦ πλάνητος ἀστέρος ἐχάλεσεν "Epuzv, ὃς καὶ μετὰ τὴν Διὸς τελευτὴν ἐθασίλευσε τῆς ᾖ᾿Ἰταλίας ἔτη τριάκοντα πέντε, ἦν δὲ πανοῦργος ἀνὴρ καὶ μαθηματιχὸς καὶ λογιώτατος, Ἐπεὶ δὲ ὑπὸ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν ἐπε- ὀουλεύθη (αὐτὸς γὰρ Μαιάδος γυναιχὸς Xv υἱὸς, ἣν πρώτην ἔσχεν ὁ Ζεὺς dv. ᾿ϊταλίᾳ, ᾽Αλκμήνην [Ρ. 18] δὲ τὸ» θηδαίαν μετ αὐτὴν, SE ἧς τὸν τριέσπερον ἔσχεν Ἡρακλέα), πολὺν χρυσὸν ἑγκοκπωσάμενος εἰς Αἴγυπτον ἦλθε, xal τῇ τούτου ἐπιδόσει καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῇ µαντείᾳ xai τοῖς χρησμφδήµασιν ἀγαπηθεὶς xai ὑπ᾿ αὐτῶν ἀποθεωθεὶς, Μέστρεμ τοῦ υἱοῦ Χάμ τοῦ bul βασιλεύοντος ἀποθανόντος εὐθὺς ἀναγο- ῥρεύεται, καὶ ἐν ὑπερηφανίᾳ καὶ τῶν µελλόντων προῤῥησει ὡς θεὸς κλεϊζόμενος ἐπὶ λθ’ ἔτη Αἱγύ- πτου βασιλεύει. Ὁ δὲ ᾿Απόλλων πνεύματι Ι]όθωνος
C κ νεότητος κάτοχος (v ἕως τελευτῆς αὐτοῦ, οὐδὲ
μετὰ τελευτὴν αὐτοῦ τῆς φληναφείας ἐπαύσατο ὁ πονηρός) ἔστι γὰρ τοῦτο εἶδος πνεύματος μαντικώ- τατον, πολλὰ μὲν ἀληθῆ, τὰ δὲ πλεῖστα λέγον ἆμ- φἰδολά καὶ ἀμφιῤῥεπὴ διὰ τὴν ἄγνοιαν. Ὁ δὲ Ἶρα- κλῆς πρῶτος κατέδειξε «φιλοσοφεῖν ἐν τοῖς Ἐσπε- ρίοις µέρεσι. Τοῦτον ἀπεθέωσαν οἱ ἐκ τοῦ γένους αὐτοῦ μετὰ τὴν αὐτοῦ τελευτὴν, xal ἐκάλεσαν ἐν τῷ οὐρανῷ ἁστέρα ἐπ ὀνόματι αὐτοῦ. "Όντινα "Ἡρακλέα ἐγγράφουσιν ἀντὶ χιτῶνος δορὰν λέοντος ἠμφιεσμένον xai ῥόπαλον φέροντα xai τρἰα μῆλα κρατνῦντα, ἄπερ ἀφελέσθαι αὐτὸν ἐμυθολόγησαν τῷ ῥοπάλῷ φονεύσαντα τὸν δράκοντα, τουτέστι νι- χήσαντα τὸν πονηρὸν xai ποικίλον τῆς ἐπιθυμίας λογισμὸἁ διὰ τοῦ ῥοπάλου τοι τῆς φιλοσοφίας,
tis consilia clave, boc est philosophie, ope vicis- D ἔχοντα περιθόλαιον Ὑενναῖον φρόνηµα ὡς δόρὰν
se, amictum veluti pelle leonis animo generoso ; atque itatria mala abstulisse, tres scilicet virtutes, quie sunt nonirasci,non esse voluptatibus deditum, non esse cupidum pecunie clava enim animi tolerantis, ac pelle, id est temperantia, terrenum prava concupiscentiee certamen vicit, philosophiam usque ad mortem colendo ; quod de eo Herodotus, doctissimus scriptor, memorie prodidit, alios quoque septem Hercules fuisse narrans.
Enimvero Mercurius, cognitis, ut diximus, que sibi afratribus (erant autem Jovi ex diversis nati mulieribus fllii circiter 70) tendebantur insidiis,in
λέοντὸς, καὶ οὕτως ἀφελόμενον τὰ τρία μῆλα, ὅπερ ἐστὶ τὰς τρεῖς ἀρετὰς, τὸ μὴ ὀργίζεσθαι, τὸ μὴ φι- ληδονεῖν, τὸ μὴ φιλαργυρεῖν. Διὰ γὰρ τοῦ ῥοπάλου, τῆς καρτερικῆς ψυχῆς, καὶ τῆς δορᾶς, τουτέστι τοῦ σώφρονος λογισμοῦ, ἑνίκησε τὸν γήϊνον τῆς φαύλης ἐπιθυμίας ἀγῶνα, Φφιλοσοφήσας ἄχρι θανᾶτου, κα. θὼς Ἡρόδοτος ὁ σοφώτατος συνεγράφατο, ὕς xai ἄλλους, Ἡρακλεῖς ἱστόρησε γενέσθαι ἑπτά.
'O γοῦν )Βρμῆς γνοὺς τὴν κατ) αὐτοῦ συσκευὴν τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, ὡς εἴπομεν (περὶ που γὰρ τοὺς o ὑπῆρχον ἀπὸ διαφόρων Ὑυναικῶν Ὑεννηθέντες τῷ
61 HISTORIARUM COMPENDIUM. 63 Ad), ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον πρὸς τὴν φυλὴν τοῦ A Egyptum abiit ad stirpem Chami, qui erat filius
Xàp υἱοῦ Nos, οἵτινες ἐδέξαντο αὐτὸν ἐν τιµῇ: ὅς xai διέτριθεν ἐχεῖ ὑπηρηφανῶν πάντας xal φορῶν χρυσῆν στολήν. Καὶ ἐφιλοσόφει παρὰ τοῖς Αἴγυπ- τἰοις,λέγων αὐτοῖς µαντείας' λογικὸς γὰρ ἦν φύσει. Ka! προσεχύνουν αὐτὸν Ἑρμῆν ὡς λέγοντα τὰ μέλ- λοντα xal διαχονοῦντα αὐτοῖς τὴν τῶν µελλόντων ix τοῦ Θεοῦ δἳθεν ἀπόχρισιν xal παρέχοντα αὐτοῖς χῶήματα' ὃν καὶ πλουτοδότην ἐκάλουν ὡς τοῦ χρυ- σοῦ θεὸν νοµίζοντες.
Ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα δὲ Ὑχρόνοις, ἐπὶ τῆς βασιλείας Φοίνικος, ἦν Ἡρακλῆς ὁ φιλόσοφος ὁ λεγόμενος Τή- pios, ὅστις ἐφεύρε τὴν [P. 19]. χογχύλην. Μετεωρι- ζόμενὸς γὰρ sl; τὸ παράλιον µέρος τῆς Τύρου εἶδε ποιμενικὸν χύνα ἐσθίοντα τὴν λεγομένην χογχύλην, xai ποιμένα, νοµίζοντα αἱμάσσειν τὸν xóva, ἀπὸ τῶν προθάτων móxov ἑρέας λαθόντα καταµάσσειν τὰ xa- ταφερόµενα ix τοῦ στόµατος τοῦ Χυνός. 'O δὲ Ἡ- ρακλῆς προσεσχηκὼς καὶ ἰδὼν αὐτὸ βάμμα τι ἑξα[- σιον ἐθαύμασε xal γνοὺς ὅτι ἐκ τῆς κχογχύλης ἐστὶν, εἱληφὼς τὸν móxov ὡς μέγα δῶρον προσ- ήνεγκε τῷ βασιλεῖ τῆς Τύρου Φοίνικι, ὃς xal ἐκπλα- γεὶς ἐπὶ τῇ θέᾳ τοῦ βάμματος ἐχέλευσεν ἐξ αὐτοῦ βασῆναι ἑἐρίαν καὶ Ὑενέσθαι αὐτῷ βασιλικὸν περὶ- ϐθόλαιον, ὅ περιθαλόµενος αὐτὸς πρῶτος ἐθαυμᾶζετο ὑπὸ πάντων πρὸ τούτου γὰρ οὐκ Ίδεισαν ol ἄνθρω- ποι βάπτειν χροιάς. Μετὰ γοῦν χρόνους πολλοὺς οἱ Ῥωμαῖοι τὴν Φοινίκων χώραν χατασχόντες τὸ ἐξ ἀρχῆς ἀληθινὸν ἐκ τῆς χογχύλης σχῆμα βασιλικὸν ἑφόρεσαν. Μετὰ δὲ Ῥέμου καὶ ᾿Ῥωμύλον Νουμᾶς βασιλεύσας Ῥωμαίων, καὶ δεξάµενος πρεσθευτὰς ix τῆς χώρας τῶν λεγομένων Ηελασγῶν φοροῦντας χλαμύδας ἐχούσας ταθλἰα (38) ῥούσια καθάπερ ol ἀπὸ τῆς Ἰσαυρίας χώρας, xai τερφθεὶς τῷ σχήματι, ἐπενόησε πρῶτος ἐν τῇ ᾿Ρώμῃ χλαμύδας φορεῖσθαι τὰς μὲν βασιλικὰς πορφύρας, ἐχούσας ταθλία χρύ- σεα, τὰς δὲ τῶν συγκλητικῶν καὶ τὰς τῶν Ev ἀξίαις καὶ στρατείχις χλαμύδας ἐχούσας σήµαντρα τῆς βασιλικῆς φορεσίας, ταθλία πορφυρᾶ δηλοῦντα ἀξίαν
Noe. Ab iis est cum honore acceptus, ibique per- mansit omnes pre se despiciens et Auream vestem gerens. Philosophatus est autem apud JEgyptios vaticinans, ut erat natura disertus. Adorabatur ab iis, ac Mercurius 84 deus appellabatur. quod fu- tura prediceret, ac divinitus nimirum de iis qua post essent eventura responsa administraret, pecu - niamque suppeditaret; itaque etiam divitiarum datorem vocabant, pecunie deum putantes. Inferioribus temporibus Phonice regnante, Her- cules fuit philosophus cognomento Tyrius. Is, pur- puram invenit. Cum enim in eam Tyri partem ascendisset qua ad mare pertinet, pastoris canem vidit concham vorare, pastoremque a cane sangui-
p nem emitti putantem, lana ab ove accepta quod ex
ore canis defluebat abstergere.At Hercules,qui rem observaret, tincturam ejus lane egregiam cum adiniratione vidit ; animadversoque liquorem eum ex concha ista fluxisse, lanam istam magni doni loco ad regem Tyri Phanicem attulit. Is,spectaculo tincture istius attonitus, jussit hoc modo lanam tingi atque ex ea sibi regiam vestem parari ; qua primus hominum indutus omnibus admirationi fuit. Nam antea temporis colorum tincturam igno- raverant homines. Longo post tempore Romani, Phanicia subacta, veram et antiquae respondentem purpuram ad regium amictum adhibuernnt. Numa, qui post Romulum et Remum Rome regnavit, cum ad eum Pelasgorum legati venissent chlamydes gestantes preetextas coccino, quales etiam Isauri gestant, ea forma delectatus primus instituit ut a Romanis chlanyydes gestarentur, a $$ regibus purpures, preetexte auro, a senatoribus et iis qui cum magistratu aut imperio essent alie quz pro indicio regii gestaminis purpura essent praetexte; quo significaretur Romans rei publice dignitas et subjectio. Edixitque ne quis sine hujusmodi chla- myde in palatium suum intromitteretur.
"Pépaüiv πολιτείας καὶ ὑποταγὴν διαγωγὴν, κελεύσας μηδἕνα εἰς τὸ αὐτοῦ παλάτιον εἰσελθεῖν συγχωρεῖσθαι
ἄνευ τοῦ σχήματος τῆς τοιαύτης χλαμύδος.
Φοῖνιξ δὲ ὁ υἱὸς τοῦ ᾿Αγήνορος ἀνὴρ ἐγένετο σο- Φὸς, ὅς συνεγράψατο Φοινικοῖς vpáppast τὴν ἀρι- θμητικὴν φιλοσοφίαν, ὑπεξέθετο δὲ καὶ ἀσωμάτους ἀρχὰς, καὶ σώματα δὲ µεταθάλλεσθαι, καὶ τὰς ψυ- χὰς εἰς ἀλλογεννῆ ζῶα εἰσιέναι. Οὔτος πρῶτος ἐξ- έθετο ταῦτα, ὡς Κλήμης συνεγράψατο ὁ σοφώ- τατος.
Μιτὰ δὲ τὴν ᾿Ερμοῦ τελευτὴν ὁ "Ηφαιστος ἐπὶ τἐσσαρσ Άμισυ ἕτη τῆς Λἰγόπτου ἐθασίλευσεν. "Hv
Phenix Agenoris fllius vir fuit sapiens, qui phi* losophiam de numeris conscripsit litteris Punicis. Exposuit etiam principia incorporea et corporum mutationes animarumque in alterius generis ani- malia migrationes. Primus hic ista exposuit, ut Clemens homo doctissimus scriptum reliquit.
A morte Mercurii Vulcanus regnum .Fgypti per annos quatuor cum semisse tenuit. Ferent hunc
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(33) Non observavi alibi ταθλία. Videntur autem sic appellari panniculi, quibut ore lanes preetexe- rentur,die bram. Nisi quis clavos malit,de quo alias. ῥούσιον verti coccinum. Russatorum aurigarum fuit genus, quod in Nerone Xiphilinus ex Dione πυῤῥᾷ σκευῇ appellat. Meminit Plin. vit, 53. Plerique ro- seum vocant hunc colorem, neque sane a rubore sanguineo colore preditarum rosarum color est alienus Coccinum talem aurigam appellat alicubi
Martialis. Xr. — Nil dubium quin voce ταθλίων Ro- manerum latus clavus et limbus purpureus vestem insigniter preetexens sit intelligendus. ῥοόσιον enim χρῶμα roseus est sive purpureus color, atque unus ex iis quos inter aurigandum factiones ostentasse scribit auctor in Michaele Theophili filio. Prasino porro, Veneto et Candido ῥούσιον adjungit, que
roseui interpretantur. GoAR.
63
GEORGII CEDRENI
64
bellatorem fuisse, ac cum equo corruentem pedem Α δὲ, φασὶ, πολεμιστῆς, ὃν συµπεσόντα τῷ ἵππῳ πλη-
fregisse, unde ad mortem usque claudus permanse. rit. In deorum numerum eum /Egyptii retulerunt, quod lege lata ipsorum uxores uno viro contentas esse et pudice vivere jussisset, suppliciumque in adulteras constituisset ; aut vero, ut Plato vult, quod eis bellicorum et rusticorum instrumentorum ex ferro fabricationem demonstrasset : ante ipsum enim lapidibus et fustibus preliabantur. Hunc my- stica quadam precatione aiunt ex aere forcipem impetrasse, atque ita ;Egyptiis eris fabricandi ar- iem tradidisse.
86 Vulcano defuncto filius nomine Sol successit ac rex /Egyptiorum annis viginti semis fuit. Post hunc Sosis, inde Osiris, postea Orus, tum Thules
γῆναι τὸν πόδα xai χωλεύοντα ἄχρι τέλους διαρ- χέσαι. ᾿Απεθεώθη δὲ à "Πφαιστος ὑπὸ Αἱγυπτίων διὰ τὸ νομοθετῆσαι μονανδρεϊν xat σωφρόνως βιουν τὰς γυναῖκας τῶν Αἰγυπτίων, τὰς δὲ μµοιχευοµένας τιµωρεῖσθαι, ἀλλὰ μὲν xal ὡς ὁ Πλάτων, πολεμικῶν xal γεωργικῶν ἐργαλείων τὴν ἐκ σιδήρου xata- σχευὲν αὐτοῖς ὑποδείξαντα" λίθοις γὰρ καὶ ἑοπάλοις ἐπολέμουν πρὸ αὐτοῦ, τοῦτον δὲ φασι διὰ μυστικῆς εὐχῆς τὴν ὀξυλάξην δεξάµενον ἐκ τοῦ ἀέρος, οὕτω τὴν χαλκευτικὴν Αἰγυπτίοις παραδοῦναι.
Μετὰ δὲ "Ἡφαιστον ὁ υἱὸς αὐτοῦ Ἅλιος καλού- µενος ἐπὶ εἴχοσι [P. 20] καὶ ἥμισυ ἔττ τῆς Αιγύπτου Ἐθασίλευσε, καὶ μετ αὐτὸν Σῶσις, εἴτα ὌὍσιρις,
Egyptum, alius post alium rexerunt. Thules om- pj μεθ 9» Ὥρος, καὶ μετ αὐτὸν θούλης, Oc καὶ ἕως τοῦ
nem terram usque ad Oceanum occupavit: inde in Africam reversus oraculum consuluit, quisnam se prior tantum potestatis habuisset, ac quis post ipsum tantumdem habiturus esset.Ita ei responsum perhibetur : ( « Principio deus, hinc sermo, atque his spiritus junctus. Haec tria cognata: est illis &terna potestas. Mortalis, celeri gressu te hinc protinus aufer, incertam degens dubio conamine vitam. ») Ferunt hunc, ubi primum ade oraculi egressus est, a suis esse in ipsa Africa jugulatum. Successit ei Sesostris, ac 20 annis regnum in AEgyptios gessit. Hic Assyrios, Chaldeos et Persas usque ad Babylonem subegit, Asiamque et Euro- pam, Mysiam et Scythiam. Reversus quindecim millia Scytharum juvenum delectos, qui bellatores essent optimi, in Perside collocavit.Sub hoc ferunt Mercurium in /Egypto innotuisse, adrnirabilem vi- rum et sapientie causa stupendum. Is Dei universi hujus Conditoris tres esse maximas facultates, uni- cam vero divinam naturam dixi!. Itaque etiam Trismegistus Hermes, quod esi Mercurius ter- mazrimus, denominatus est. Hujus ad /Esculapium quemdam hac sunt verba: « Erat lux intelligens ante lucem intelligentem ; eratque semper mens qua mentis causa esset,neque quidquam erat aliud quam hujus mentis unitas. Ea mens cum semper in sese ipsa sit, semper sua ipsius mente luce atque spiritu universa continet. 84? Extra eam mentem neque deus est neque angelus,neque de- mon, neque alia ulla natura.Omnium enim Domi- nus Deus et Pater est. Sub ipso et in ipso omnia sunt. Sermo enim ipsius, qui perfectus omnibus modis est et fecundus ac opifex, ab ipsa progres- sus mente inque aquam, cujus est fertilis natura, incidens, fetam aquam reddidit. » Hec fatus Her- mes sic precatus est: « Adjuro te, caeli magni opi- fex: adjuro te, vox Patris, quam primam edidit, unigenitum suum Verbum, propitius esto. » Beatus
C
'"Qxsavoo πᾶσαν τὴν γῆν παρείληφεν. "Emi δὲ τὴν ᾿Λφρικὴν ὑποστρέφων εἷς τὸ μαντεῖον ἐπυνβάνετο tlc πρὸ αὐτοῦ xai τίς μετ αὐτὸν οὕτω δυνήσεται ἀκοῦσαι δὲ τοῦ χρησμοῦ οὕτως « Πρῶτα θεὸς (30), µ:τεπειια λόγος, καὶ πνεῦμα σὺν αὐτοῖς' σΊμφυτα δὲ εἶτι τάδε, ὦν κράτος αἰώνιον. Ὠκέσι ποσι βάδιζε, θνιτὲ, ὕδηλον διανύων βίον.» Τοῦτον εὐθὺς τοῦ µαν - τείου ἐξεληλυθότα οἱ ἴδιο: ἐν αὖτῃ τῇ ᾿Αφρικῇ xac- έσφαξαν. Μετὰ δὲ τοῦτου Σέσωστρις τῶν Αἱγυπτίων ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη Ἰθασίλευσεν, Οὗτος ᾿Ασσυρίους καὶ Χαλδαίους xa! Πέρσας ἕως Βαθυλῶνος ὑπέταξε, καὶ τὴν ἸΑσίαν, Εὐρώπην, xxi Μυσίαν καὶ δκυθίαν. Ὑποστρέφων δὲ δεκαπέντε χιλιάδας ἀνδρῶν νεαν[- σκων, Σχυθῶν μαχιµωτάτων ἐπιλέχτων, ἐν τῇ Περ- eu Yü κατῴχισεν. Ἐπὶ τούτου Ἑρμὴῆν φαᾶσιν ἐν Αἱγύπτῳ θαυμαστὸν ἄνδρα Ὑνωσθῆναι καὶ φοθερὸν ἐπὶ σοφίᾳ ὃς ἔφρασε τρεῖς µεγίστας εἶναι δυνάμεις τοῦ Δημιουργοῦ τῶν ὅλων θεοῦ, μίαν θεότητα εἶναι sime: διὸ καὶ Τρισμέχιστος Ἑρμῆς κχατωνόµαστα:. "Oc οὕτω πρός τινα ᾿Ασκληπιὸν αὐτοῖς ρήµασιν En: e ἣν φῶς νοερὸν πρὸ φωτὸς νοεροῦ, καὶ ἣν del νοῦς νοῦ αἴτιον, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἦν fj dj τούτου ἑνότης. "Atl iv αὐτῷ Ov dei τῷ ἑαυτοῦ vol xai φωτί χα) πνεύµατι πάντα περιέχει. ᾿Ἐκτὸς τούτου οὐ θεὸς, οὖν ἄγγελος, οὐ δαίµων, οὐχ οὐσία τις ἄλλη' πάντων γὰρ Κύριος καὶ θεὸς καὶ Πατήρ' xai πάντα ὑπ' αὐτοῦ xal iv αὐτῷ ἐστιν. Ὁ γὰρ λόγος αὐτοῦ προ- ελθὼν παντέλειος xal Ύονιμος καὶ δημιουργὸς, iv γονιµῳ φύσει πεσὼν (37), ἐν γονίµῳ ὕδατι, ἔγχοον τὸ ὕδωρ ἐποίησεν. ». Οὕτως εἰπὼν ὁ Ἑρμῆς c notato: « Ὀρχίξω σε, οὐρανοῦ μεγάλου ἑργάτα, ὀρχίζω σε, φωνὴ ΗἩατρὸς Ἡν ἐφθέγξατο πρώτην, τὸν μονοχενῃ λόγον αὐτοῦ, ἴλεως ἔσο.» Τῶν φωνῶν τούτων καὶ 6 Ἱερὸς Κύριλλος ἐμνήσθη εἰπὼν Ott xal ὁ Τρισμέγι- στος Ἑρμῆς Τριάδα ὠὡὠμολόγει. 'O δὲ Σέσωστρις μετὰ τὴν νίκην τὴν Αἴγυπτον καταλαθὼν τελευτᾷ. 'Av- έστη δὲ μετ αὐτὸν βασιλευς ἐπ᾽ Α:γυπτον Φαραὼ ὁ xai Ναρεχὼ καλούμενος, χρατήσας itp, ὥς φασι,
XYLANDRI ET GOARI NOTE.
(36) Versus sunt confusi in Greco, quorum sen- tentiam conatus sum edere. Xvr.
(21) Apud Suidam in "ρμης hec eadem, paucis mutatis, referuntur. Sed vitiose ibi legitur tai àv
καὶ sicut contra nos vitiose ἑαυτῷ paulo ante pro
αὐτῷ habebamus. Sed et precatio apud Suidam non-
nihil variat. Xvr.
65 HISTORIARUM COMPENDIUM. 06
πεντήχκοντα" ἐκ τούτου ol ἀπὸ τοῦ ἨὙένους αὐτοῦ A quoque Cyrillus harum vocum mentionem fecit,
καταγόµενοι βασιλεῖς Papam προσαγορύονται. "Ew ὧδε al τῶν Αἰγυπτίων βασιλεῖαι.
dicens quod etiam Hermes Trismegistus Trinitatem sit confessus. Caeterum Sesostris parta victoria
Agyptum adeptus decessit vita. Post eum rex Pharao exstitit, qui εἰ Narecho dicitur. Regnavit annos, ut aiunt, quinquaginta. Ab hoc genus ducentes reges Pharaones appellati sunt. Hactenus re-
gnum /Egyptiorum. Ἐν δὲ τοῖς ρόνοις Πίκου τοῦ καὶ Ai; ἀνεφάνη
τις ἐκ τῆς φυλῆς τοῦ ᾿Ἰάφεθ ἐν χώρφ τῶν ᾿Αργείων, Ἴναχος λεγόμενος. [Ῥ, 241] "Oc xai ἐν αὐτῇ βασι- λεύσας χτίζει πόλιν "I xal Ἰώπολιν ἐκάλεσι ταύ- την εἷς ὄνομα τῆς σελήνης οἱ γὰρ ᾿Αργεῖοι τὴν σελήννν 'lo καλοῦσιν. Ἔσχε δὲ χαὶ θυγατέρα Ιώ" ix ταύτης ὁ Ζεὺς θυγατέρα ἔσχε τὴν Λιθύην. Αὕτη ἡ ἸΙὼ inc? ἐμίγη τῷ Ad, αἰσχυνθεῖσα τὸν πατέρα φεύγει εἰς Αἴγυπτον, ἐκεῖσε δὲ τὸν Ἑρμῆν βασιλέα εὑροῦσα ἐπεὶ τὸ Σίλπιον ὄρος τῆς Zoplac µεταθαίνει, ὅπου Σέλευκος ὁ ἩΜακεδὼν ὕστερον εἷς ὄνομα τοῦ Ιδίου υἱοῦ τὴν μεγάλην ᾿Αντιόχειαν ᾠκοδόμησεν. Ἐκεῖ οὖν ἡ 'là τελευτᾷ. "Ivayoq δὲ ὁ ταύτης πατὴρ πολλοὺς elc ἀναζήτησιν αὐτῆς πεπομφὼς, ἀλλὰ μὴν καὶ τοὺς αὐτῆς ἀδελφοὺς, παρήγγειλεν, sl μὴ αὐτὴν ἀγάγοιεν, μηδὲ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν. Οἱ δὲ τὴν Αἴγυ- πτον διαθάντες καὶ πρὸς Συρίαν ἑλθόντες ὄναρ θεω- ροῦσι δάµαλιν ἀνθρωπίνῃ φωνῇ χρηματίζουσαν οὗ- τως « Ὀνβάδε εἰμὶ ἐγὼ ἡ Ἰώ. »' Διτπνιοθέντες οὖν ἐχεῖ Ἱερὸν καὶ πόλιν, fj καὶ Ἰώπλιν ὡὠνόμνσαν, οἰκοδομήσαντες ἔμειναν, μὴ τολμῶντες πρὸς Ἴναχον ἐπανελθεῖν Αιθύη δὲ dj θυγάτηρ αὐτῆς, fjv ἐκ Διὸς ἔσχεν, ἐγαμήθη Ηοσειδῶνι τῷ Κρόνου μὲν υἱῷ, ἁδελ- ei δὲ Διός. Τούτοις τρεῖς παῖδες, ᾽Αγήνωρ καὶ Bé- λος xai Ἠνυᾶλιος ἐνέγθησαν. ᾿Ων ὁ Βέλος μὲν τὴν Σίδα γεγάµηχεν, do' Ἡς Αἴγυπτον καὶ Δαναὸν ἔσχεν υἱοὺς, ἐξ οὗ xai ἡ χώρα Αἴγυπτος κέκληται ὁ Α- γήνωρ δὲ ἐπὶ τὴν Φοινίκη, ἐλθὼν ἡγάγετο τὴν Τυρὼ, ἐξ ἧς Κάδμος ἐγεννήθη xal Φοῖνιξ καὶ Σύρος xai Κίλιξ καὶ θυγάτηρ Εὐρώπη καλουμένη. Κτίζει δὲ ᾽Αγήνωρ τὴν Τύρον, ἐπ᾽ ὀνόματι Τὐροῦς τῆς αὐτοῦ Ὑαμετῆς, βασιλεύει δὲ τῶν μερῶν ἐκείνων ἔτη Ed. Φασὶ δὲ τὸν Ταῦρον τοῖς χρόνοις ἐκείνοις τῆς Κρήτης µασιλεύοντα, ναυμαχίᾳ κατὰ τῆς Τύρου ἐπιθέμενον τοῦ ᾽Αγήνορος ἀλλαχοῦ μετὰ τῆς οἰχείας δυνάµεως πόλεμον ποιουµένου, πρὸς ἑσπέραν τὴν Τόρον ἐλεῖν, ἄλλους τε πολλοὺς αἰχμαλώτους καὶ 57) καὶ τὴν Eó- poa» θυγατέρα ᾿Αγήνορος, fj» καὶ γυναῖκα ποιη- σάµενος πᾶσαν τὴν ήν ᾿]άφεῦ Βὐρώπην ὠνόμασεν, ὥσπερ Λιθύην ὁ Ποσειδῶν τὴν τοῦ Χὰμ γῆν διὰ Δι-
Tempore Pici, qui et Jupiter usurpatus est, in Argivorum regione quidam de Japeti stirpe exsiitit, nomine Inachus. Hic regno Argivorum potitus ur- bem Io condidit, et Iopolim illam vocavit a luna nomine ; luna eim Io ab Argivis nominatur. Ha- buit et filiam lo nomine, ex qua Jupiter filiam Libyam sustulit, Ipsa Io verecundia patris, quod cum Jove concubuissel, in ;Egypilum fugit ; ubi cum Mercurium regem invenisset, in Silphium Sy- ri inontem abiit, ubi postea 88 temporis Seleu- cus Macedo magnam Antiochiam de fllii nomine sic dictam condidit. lbi mortua est Io. Pater vero Inachus multos cum misisset qui eam requirerent, filios quoque suos ea conditione ablegavit ut non- nisi eam reducentes domum redirent. Hi cum A&gypto peragrataad Syriam accessissent, per in- somnium viderunt buculam, quae humana voce haec ederet : « Hic sum ego lo. » Somno soluti fano ibi et urbe Iopoli edificatis eo loco manserunt, cum ad Inachum reverti non auderent. At Libya [us et Jovis filia Neptuno nupsit, Saturni filio, Jovis fratri. Ex hoc conjugio nati tres filii, Agenor, Be- lus et Enyalius. Quorum Belus ducta in matrimo- nium Side /£gyptum, unde ;Egypto regioni no- men, et Danaum filios genuit. Agenor in Phoni-
C cem profectus Tyro uxorem duxit;ex qua ei nati
sunt Cadmus, Phoenix, Syrus Cilix, etfilia Europa. Agenor Tyrum exstruxit, ab uxore iià nominatam, regnumque in iis regionibus per annos, ut aiunt, 63 obtinuit. Ea tempestate traditur Taurum Crete regem classe Tyrum tentasse,Agenore cum suis copiis alibi bellum gerente ; ac sub vesperam capta Tyro cum alios multos captivos tum Europam quoque Agenoris filiam abduxissse. Hanc deinde 89 uxorem habuit, ab eaque Europe nomen toti qua Japeto cesserat terri fecit, sicuti Neptunus omnem Chami terram a Libya uxore sua Libyam denominavit. Hinc poeta perhibuerunt Jovem sub tauris specie Europam rapuisse. Hic Taurus etiam Gorlynam urbem matri sue cognominem in Creta
θύην τὴν αὐτοῦ γαμετήν. Ἐντεύθεν ὠμολόγησαν ot [) condidit,flliumque ex Europa habuit,quem Minoem
ποιηταὶ ὡς ὁ Ζεὺς ταύρῳ ὁμοιωβθξὶς Εὐρώπην Άρπα- σεν. Οὗτος ὁ Ταῦρος καὶ Γόρτυναν πόλιν ἐπ) óvó- µατι τῆς ἀὐτοῦ µητέρος ᾠκοδόμησεν ἐν Κρήτῃ. xai υἱὸν ἔσχεν ἀπὸ τῆς ΒΕὐρώπης ὅν Μίνω προσηγόρευ. σεν. 'O ᾽Αγήνωρ δὲ τελευτᾷν µέλλων χρήματα πολλὰ ἐν Κρήτῃ διὰ τοῦ υἱοῦ Κάδμου πρὸς τὴν θυγατέρα Εὐρώπην ἀποστέλλει, Τοῖς υἱοῖς δὲ αὐτοῦ τὴν ὑπο- τεταγμένην αὐτῷ γῆν καταµερίζων, Φοίνικι aiv T5- pov xai τὰ πέριξ αὐτης ἀπονείμας Φοινίκην τὴν ὑπ'
appellavit. Ceterum Agenor moriturus magnam pecunie vim per Cadmum filium suum ad Europam in Cretam transmisit, suam vero ditionem inter filios ita distribuit, ut Phenici Tyrus ac quee cir- cum est regio obtingeret, quam et Plienicem no- minavit, sicut et Syriam ac Ciliciam, quas Syroet Cilici filiis suis attribuebat. Hujus Phonicis etate ferunt Herculum philosophua,cognomento Tyrium, purpuram quo expositum est modo reperisse.
. ο - 4 π E - . ^s Z αυτόν ὠνόμασε γῆν. 'Onoto; δὲ καὶ Xoplav καὶ Κιλικίαν τὰς ἐπιλαχούσας τοῖς υἱοῖς Σύρῳ καὶ Νίλικι -- - M e - M , é γώρας προσωνόµασεν. Ἐν τοῖς Χρόνοις τούτου τοῦ dol;xoz καὶ Ηρακλῖν φασ: τὸν οιλόσοφον, [ P. 22] L.] 4 e? , - e » τὸν λεγόµενον Τόρ.ον, τὴν οὕτω καλουμέν ην κογχύλην ἐξευρεῖν, ὡς εἴρηται.
67 GEORGII CEDRENI σὲ
AtJupiter preter multas Danaem quoque Acrisii, A — 'O μέντοι Zeb e πρὸς ταῖς ἄλλαις καὶ τοῦ ἐξ 'Ap-
qui ab Argivis descendebat, filiam, insigni forma, et qua in cubiculo ad mare exstructo asservabatur, corruptis multoauro custodibus rapuit ac violavit, atque ex ea filium nomine Perseum sustulit. Hinc fabulati scriptores Jovem edideruntin aurum con- versum per tectum in cubile influxisse, ac Danae virginitatem eripuisse. Hunc quoque Perseum ala. tum fuisse dixerunt,quod ab ineunte setate celerri- mus fuit ingenioque ferocissimo atqué callidissimo; quare etiam eum Jupiter pater arcanas ac mysticas fedaque 46 omnes incantationes et veneflcia docuit horum ope victoriam ei ab hostibus reportandam pollicens.Itaque vir factus Perseus Nini patrui filios fugiens ad Assyrios venit. Inde in Africam eunti virgo occurrit indigena, oculis capillisque fers in- Star horrens. Quam ipse cum subsistere