תג מ8מ1.ן חאפו1ומתמ1נצ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2ע21עפ אע צע1פ

7 .סא

ם צאוםג)/ם

תעזסט ={ 160196)

6 111846 1088 16ססט 1115 {ס װס65610011זטן 11ו10116דד0ת

ז50110016 ווק/םא /וט

צצפצט,ז4,ע 48 זא /1נ1 08 1,261 01:) טמ אעשידג, 111 מופ!נפמסזצ

2

אה דאוםי) 8668 ופוטסנ1צ, זא א116,/וו

פ5דזדעפטע1,8559861א , 51 111 ג,

אט דאעס צססם תמפנסטפנצ 41 א10דע, א פדדעפט4-4 ,59 1א , 1דפ עט 1ד דע

60 881124מ19110פסנצ | 250-4900 413

)תע0ס. מע ויאע6אצ0ס80מגפ1נסמ1צ. ציעלעץ

עתד תסע ספאזספתאש? עס ןא,זא צתע4א תמ1ן1 תפ1וממנצ }ג,;11טסו1ם סתע8 ןעפ אק צ4ע1פ

;צם פעפונצסעע ,לע

4 1 01960ט) .ם 1006 1

1 1זט06ץט) 106 67 4716/ /ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6פ 1116 101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016 8160 208 06 +ז6ט10 1ס1011110011 16/3008 151911160118 0561 .כן /161

1010111115/6 800 614 5001 101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /רזזהבן 2 עס פמתאטזםץ סא פּמתעמזאתזא זא ז6116) 000 310615/1 8 1101

{ססתץפ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6װ00/66 סת 1 זסז1 002068 תסתק010ס עטס ע10 תסחהז1קפת1 סת 1 . ש016811014 100150 04 .151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8

1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1 תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .פאססט ;טס תז -1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תטצ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס -- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - צעסטצ 4018 0 +18צץקסס 6ע2061 תג 0(סת טסץ 1 .18061ט0ץ8ע01981121110 21 11גתזס צט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן

עווגֶענֶיע

אָרֶער דִיא גֶעהֵיימְנִיסֶע פוּן דֶעם פְרַאנְצוֹיזִישֶׁען הוֹיף

דִיזֶע עֶרְצֵילּנְג אִיז גִיוָארִין פֶערְפַאסְט פוּן אֵינם דֵייטְשִׁין פֶערְפַאסֶער (נ'ס לִיואַרו) אִים יַאהְרֶע 1870 , אוּנ אִין דִיזֶער קוּרְצֶער צַייט אִיז זִיא שׁוֹין אִיבֶּער גִיזֶעצט גֶעוָוארִין אִין אַלֶע אֵיירָאפִּיֶעשֶׁע שְׁפְּרַאבִין, וֶעצְט הָאבִּין מִיר אִיר אִיבֶּערְזֶעצְט אִין יוּדִישׁ דַייטְשׁ (זַארְגָאן) אוֹיס רוּסִישׁ: מִיר הָאבִּין אִיר צְוַאר פֶּערְקִירְצְט, אָבֶּער אוֹיך גוּט גֶעוירְצְט , דָאס אוּנְזֶערֶע אִירִישֶׁע לֶעזֶערִינֶען וֶועלִין נִיט שְׁפִּירֶען אִין אִיר דָאס מִינְדֶעסְטֶע לַאנְְויילֶע וָאס דִיזֶער פַּאל אִיז אִים אָרְגַימַאל : דיא גֶעשִׁיכְטֶע. אִיז זיר אִינְטֶערֶעסַאגְט , אוּג דיא לֶעזֶער וֶעלִין הֶעכְסְט פֶערְנְִיגֶען הָאבִּין אוּנ. זִיךְ גוּט אַמַאזֶירֶען אִיר לֶעזֶענְרִיג. |

נעתק ע" א. מ. דיק דריטע טהייל. . /

א 4, 8 יי : 2 גד פקרי א יי יי : פיערטע אויסגאבע 1 - + 2{ ; 4" ר יי וו 2 ּ אע :

צ א :

אט ציג, עגר גייט 6 יי יי יו - " 6

ווילנ א בדפוס והוצאות האלמנה והאחים ראָם שת תר'נ לפיק

4 1ח ; ת ם ת .גקסמה 0יא:נּצחמגץ0 הההן! חהח .אקס .0 פאגצס? 08820סצק 02 ממחןן ‏ א .8 פהסע:קטת ת 1884 זומהחכת 0זהאס8סצעם 09 פאטיך 1889

= 116 א | 1880 ייג זן 24 --.0ע0עװ3ס 0ססממ0זן

.4 חמת חם מונעס 7 פמסנטקןס ח 2086 ה1הקץסמה1 8 26 פאסא .0060 פאסצץסקסו מט לאל

=-אמא ;

ריא אָרֶעמֶע פְרוֹיא וָואס וַואר אָן גִיטְרָאפִין ייא רֶעם פָּאלֵייא רָאאֵל,

אִין דֶעם מָאנְהֵייט יַאנוּאַר פוּן רֶעם יָאר 1833 וַַאר אָן גִימֶעלְדֶעט אין דֶער פְּלַאווגֶער צֵייטוּנְג וָואס הֵייסְט מָאנִיטֶער דיא פֶערְמֶעהְלוּנְג (פֶערֶאֵיינִינוּנְ) נַאפַּאלַיַאנְס מִיט דֶער עווגֶענָיִע מִיט דיזעם נוּסַח ‏ אוּנ בַּאלְד נָאךְ דיזֶער מֶעלְדוּנְג , אִיז פָאר גִיקוּמֶען אַיין:נייער פָּאלִיטִיצְנֶער אַקט דָאס פְרַאנְקְרַייך אִיז אוּם גִיווַאנְדֶעלְט גִיוָוארִין פוּן אֵיינֶער רֶעפּוּבְּלִיק אוֹיף אַיין קייזֶערְטְהוּם (גאפוּדַארְסְטְווא), אוג דָאס דִיא. פֶערְאֵיינִיגוּנְג (שִׁידוּךָ) פוּן דֶעם קֵיזֶער נַאפַּאלְיָאן מִיט דע + עֲוִגֶענִיֶע טַאנְטִיכֶע , - דְבוֶער אוֹיסְוַאהְל (אויס קלייבּונג) וָואס אִיז גִישֶׁעמֶען פון - דֶעם נַאפָּאלְיָאן פַאר דִיא אוֹיגין פוּן גַאנְץ פְּרַאנְקְרֵייך אונ גַאנְץ אַירָאפָּא אִיז פוּן . צְרוֹימֶער וִויכְטִיקֵייט אִין דֶער פָּאלִיטִיק , עס אִיז דֶער פוּן צוּ זֶעהֶען אַזֹ ויא פוּן גָאךְ אַנְדֶערֶע וִויכְטִינֶע אַקְטִין ויא גְרוֹים עֶס אִיז דֶער פֶערְשְׁטַאנְד פוּן דִיזֶעם נַאפָאלְוָאן וָואס עֶר אִיז דֶער רֶעטִירֶער (שְׁפַּאסִיטֶעל) פוּן גַאנְץ פְרַאנְקרֵייךּ ; דֶען מִיט זֵיינֶעם אוֹיף הֵייבִּין אוֹיף דֶעם טְרָאהְן אֵיינֶע יוּנְגֶע פֶּערְזוֹין וָואס אִיז גְרַאדֶע נִיט פוּן אֵיינֶעם קישֶערְלִיכִין. אָדֶער קינִיְלִיכֶען הויז נוּר פוּן אֵיינֶער אַלְטִין אונ פַּארְנֶעהְמֶען פַּאמִילְיֶע , הָאט עֶר גִיצֵיינְט דֶער וֶועלְט איין שֵׁיינֶעם בַּייא שְׁפִּל (פְרִימזֶער) דָאס עֶר אִיז פְּרֵייא אִין אַלֶע זַיינֶע הַאנְדְוּנְגֶען (דֵייסְטְוֶעס), עֶר הָאט זִיךְ נִיט גִילָוְט בְּלֶענדִין דוּרֶך דֶעם לֵיירִינֶען גְלַאנְץ פון אֵיינֶער מָאנַארְכֶעשִׁין טָאכְטֶער, דֶען עס אִיז אִיּנִנוּג זַיין אִיגֶענֶער גְלַאנְץ + עֶר נֶעמְט נוּר אַזוֹ אֵיינֶע - ואס אִיז אִין שְׁטַאנְד צוּ בֶּעִיצֶען דיא לִיבָּע פוּן דֶער גְרוֹיסֶע פְרַאנְצוֹיזִישֶׁע נַאצְיָאן , אוג דָאס אִיז דִיא גְרֶעפִין מְעבֵּא , וָואס וואקסְט אַרויס פון אִיינֶער אַלְטִין שְׁפַּאנִישׁע פַאמִילֶיע , וֶוענִין אִירֶע גְרוֹיסֶע שׁוינְהייט, אִירֶע הוֹיבע עערְצִיהינְג ; אִיו זיא וֶוערְט אָן גִירוּפִין צוּ וֶוערִין אֵיינֶע עֶכְטֶע פְרַאנְצוֹיזִין , אִיר גְרוֹיִסֶער פַאר שְׁטַאנְד אוּנ אִיר אֵיירֶעלֶער חַארַאקְטֶער אִיז הֶעכְסְט וִוירְדִינ צוּ צִירִין דֶעם פְּרַאנְצויזִישֶען טְרָאהְן ‏ זִיא אִיז אֵיינֶע וַואהֶרֶע קָאפְּיֶע פוּן דֶער זָאפַיֶע נַאפָּאלְיָאן דֶעםערְסְטֵינֶם נוייבּ וָואם ואר גַאנְץ פאר גֶעמֶערְטוּפוּן גַאנְץ פראנְקרייך , אוּג דִיא פְרַאנְצוֹיזִישֶׁע וּנַאצְיָאן אִיז וִוידֶער נִיהָאלפִין :

בַּאלְד נָאך דִיוֶער מֶעלדוּנְג אִיז גִיפֵייעֶרְט נִיוָוארִין דִיא הָאכְצֵייט מִיט אַזו יאַפְּרַאכְט וָואס פְרַאנְקְרַייךְ הָאט עֶס נָאךְ בִּיז אַהֶער נִיט גִיזֶעהֶען, מֶעחֶר אֵלֶס דְרֵייא טוֹיזִינְד זייגֶען דוּרֶך אַיין גִינַאדֶען מאנִיפֶעסְט בֶּעפְרֵייט גִיוָוארִין פון יֶענֶע פֶערְצִיג שויזִינְד וָואס זֵיינֶען אַרײן גִיזֶעצְט גיָוארִין אִין דֶעם מַאנְהֵייט וָואס עס אִיז אִין אִים נִישֶׁעהֶען דֶער בְּלוּטִינֶע שְׁטַאטְשְׁטרייךְ (פָּאלִיטִיצְנֶע שִטוְקֶע) , עֶר הָאט דִיא

איבעריגע

עווגעניע - מזו

ר / גאט

אִיבֶּעריגֶע נִיט עֶנְטְלַאסִין ווייל עֶר הָאט גִיפִיְכְטֶעטּ דָאס זֵייא זָאלִין נִים אויף רַייצִין דָאס פאלק גֶענִין אִים :

עָם ואר אִין פּארִיז. פְרֵייִין אִיבֶּער פְריירִין ; בֶּעלֶע אִיבֶּער בֶּעלֶע , גַאנְ פַּארִיו ואר פִילֶע נֶעכְט הֶעכְסְט בֶּעלוכְטִין , אַלֶע טוּרֶעמֶם אִלּמֶענירְט מִיט ּוּרְלַאנְמֶענֶע אִילוּמֶענַאצְיאן , אוּג דיא פַּרִיזֶער אַינְוואונֶער וָואס הָאבִין ָאך גֶעבְּלטֶעט פון יֶענֶער שְׁרֶעקְלִיכֶע נַאכְט , אונ וָואס זֵייֶרֶע פַארנֶעהְמְְטָע בִרנֶער. הָאבִין נָאף גִישׂמַאכְטֶעט אין קַאוֶעמַאסִין , וַארִין ויא קינְדֶער גִיבְלענדֶעט פון דִיזֶע' ִינרֶערְשֶׁע שְׁפַּיל זַאבִין אוּנ וַארִין אַלְװּ פְרִייעֶר דִינְגֶע ()הֶעכְסְט לוְּטִיג) , אוּג גי נוֹר רֶער פּעבִּיל (צָארְנֶער נַארָאד) , גיין זֶעלְבְּסְט זייֶרֶע גִילֶערְטֶּע, דיא-

אשָאצֶען.(פֶערְפַּאסֶער) זֵייא הָאבִין שׁטּמפֶף (מֶעמְפֶּשׂ גימַאכְט ניעֶרֶע פּערערן שְׂניבֶּענְדִיג קַארְמִינֶען (קַארְמֶעלֶעם) , אמַייל פון זייא הָאבִין זִיך בַּאמִיהֶעט אויף. | צד וויִין אֵין זִייֶרֶע שְׁרִיפְטֶען רָאס דִיא עֶוגֶעניֶע וַואקְסְט אַרויס גָאר פון נָעפּ צֶעזֶע רוֹימִישָׁען קייוֶער , אַזז פְלַאמֶערְהַאפְט אִיז דִיא פְרַאנְצויִישֶׁע נַאצְיָאן +. (* = אוּנְטֶער דיא גֶעסְטַע ווָאס ווַארִין גִילַאדִיןן צוּא דֶער קִייזֶערְלִיכֶע הָאכְצֵיינ וַארִין אויך אוּנזֶערֶע. צְוֵייא אַלְטֶע גוּטֶע פְּרינְרֶע , אַלִימְפּיא אוּנ דֶער מַארְקיוּ מָאנְטָאלָאן , זֵייא וַוארִין גִילַאדִין צוּ דֶער טְרוּיאוְּג (חפָה) , אוּנ אויך צוּם טִישׁ, דָּאךְ ווַארִין זֵייא נור בַּייא דֶער מְרויאוּנג אַלַיין , אֶבֶּער נִיט בַּייא דֶעם מָאלְצֵייט, אוּנ יֶערֶער פוּן ייא בֵייִין אויס אַיינֶער בֶּעזְּרֶערֶע אוּרזַאךְ אַלִימְפְיָא וַוייל עֶר. חָאט בֶּעמֶערְקְט דָאס רִיא עעוגֶענְיִע וָואס הָאט זִיךְ ייא דֶער טְרויאוּנְ: קוים גקֶענְט. פַאפִין (בִּייבִּין בֵּייא דֶעם פֶּערְשְׁטַאנְד) אויס גרויסֶער פְרֵיירֶע , אוּג ואר דַאן שֵׁיין א בליהֶעֶר עֶפֶעס ויא איין וֶועֶען בֶּעשֶעפִנֶעשׁ) פון בֶּעסֶערֶע וֶעלשִין אֵלִם אוּנזֶערֶע איז , הָאט זִיךְ עֶנְטְפֶערבְּש (בְלייך גִיוָוארִין) אַלֶס זִיא הָאט אִים דֶער. זֶעהֶען , רֶען אַלְטֶע לִיבֶּע רָאסְטֶעט נִיכְט ; אונ אִיר גִיזיכְט הָאט אִים גוט שוין עֶרְקֶעְט ואס ערניי אִיצוּנ אִין אִיְרֶעם הֶערְצִין , זיא הָאט זַיין ליק גי אֵיינֶע סינוּטֶע גִיקֶענְט אויס חַאלְטִין , אונ הָאט אִירֶע אויגין אפ גווענְדֶעט פין אִיס וִויא פוּן אֵיינֶער פֶּערְזוֹין וָאס זִיא ווילזיךְ שוין אָן אִיר פַאר גֶעסִין, אִלְו האט זִיךְ אִים שוֹין נִיט גִיוָאלְט צוּא זַיין אֵיין לֶעסְטִיגֶער נַאסְט דָארְט בַּייא דֶעם מִישׁ אונ אִיז אַוֶועק אַהיים, אוּג ואס דֶעם מַארְקיומָאנְטָאלָאן הָאט אָנְּעטְרָאפִי - (נוגע גִיוֶוען) וַואר דָאס עֶר הָאט נִיהַאט אֵיינֶע בִּיֶע בֶּעגֶעגִינֶעם לֶעבְּן דעם פַּאלֵייא רָאאֵל. (קיגִיגְלִיכֶן פַּאלֵייא) , פַארֶענְדִיג צוּרִיק פוּן דער קִירְכָע וָואס דָארְט ואר דיא הֵייזֶערְלִיכֶע טְרויאוּנְג , אֵייִנֶע בֶּעגֶענִינֶעם וָאס הָאם אִים גִיגֶעבִּין צוּ פיל צוּ שַׁאפִין (אַרְבֵּיט) רָאס עֶר איז לויז גִיוָוארִין דער פון בּיז גַאנְץ שְׁפֶּעט אין דֶער נאכט, דָאס עִם אִיז אִים שׁוֹין פַאר נַאנְגֶען דִיא לוּסְט צוּ זַיין אויף דֶעם בַּאל, אוּג איז אלזו דאן גיִקוּמן אַהֵיים הֶעכְסְט פֶערְשְׁטִימְט (פַר קִימֶערְט) , אוּנ ואס פר. = אֵייגֶע בֵייזֶע בֶּעגֶענענִיס דָאס ואר וֶועלְן מיר אִים בַּאלֶר זֶעלבּסְט הֶערִי ערְצייֶענְי זַיינֶעם פְּרַיינְד אַלימִפיָא וָאס הָאט אים נִיפְרֶעגְט וָואחּם אִיז ער אַזוֹ פֶערְשׁטִיְמ (פַאר קימערט) , אוג וָוארוּם אִיז ער נִיט גִיפָארִין צוּ דֶעם פַּאל+ = : עם.

' א יי מומאטאט טעעט

עֶס אִיז מִיר שׁוין צוּ שְׁווֶער צוּ פְּיֶעסִין וַייטֶער אוֹיף מֵיינֶעם הֶערְצִיןי הָאט זִיךְ דֶער טַארְקִיז אָפּ גירופין צוּא דֶעם אַלִימְפָּיָא וָואס הָאט אִים גִימַאכְט דִיא פָּארִינֶע פְרַאנגִין , אוּנ עִם אִיז אַיין גְרוֹיסֶע אוּמְרֶעכְט וָואס אִיךְ וזָאבּעם גִימַאכְט אֵיינֶע גִיתֵיימְנִיס פַאר דִיר בִּיז אַהֶער , נוּן אִיז אִיצוּנְד שׁוֹין דִיא הֶעכְסְטֶע צַייט צוּ עֶנְטְדֶעקִין פַאר דִיר אֵיינֶעם וִויכְִינֶען ‏ אונ פִילייכְט דֶעם וויכְטִינסְטֶען אקט פוּן מֵיינֶעם לֶעבִין וָואס פְלֶעגְט מִיר מַאנְכע טְרִיבֶּע שְׁטוּנְדֶע ‏ פֶערְאוּרְוַאכִין אין מֵיינֶע בֶּעסְטֶע פְרֵיידִין מַאנֶע, הָאבּ נוּר גִידוּלֶר אוים צוּ הֶערִין מִיךְ , אוג טְרֵייסְטֶע מִיךְ וֶוען דוּא קֶענְסְט :

יגֶענִיס וֶועל אִיך בֵיירֶעם גֶערִין טָאן , אִיך וֶעל עֶס גֶערִין הֶערִין , אוּנ אויך דִיךְּ טְרֵייסְטִין וֶען אִיךְ עֶס נוּר קָאןי הָאט אִים דֶער אַלִימְפִּיא אָפּ גיֶענְטְפֶערְט, אוּנ הָאט פַאר רֵייבֶערְט אֵיינֶע צִינַארֶע , אונ אִיז גִיבְּלִיבִּין זִיצִין גַאנִין אָהִי (אוֹיפְמֶערְקזַאם), אוג דֶער מַארְקִיז הָאט אָן גִיהֵייבִּין אַזז יאַלס אִיךְ וָואר נָאךְ אַלְט זִבֶּענְצֶעהְן יָאר הָאט גִיוואוֹנְט אַנְטְקֶענִין מיינֶעם פָאטֶער אין אֵיין קליין הייְבֶען אַיין גִיוִויקֶער אַסְטַאוְונֶער אָפִיצִיר ואס הָאט גִיהֵייסִיןי מַאנְסֶיֶערְדֶע אַרִיזָאן ; אונ וָואם הָאט גִילֶעבְּט נוּר פון אֵיינֶער קְלינֶער פֶּעסְיָאן , זַיינֶע פרויא וַואר שוין לַאנג נִישְׁטָארְבִּין , אונ האט גִיתָאט נור איין מָאכְמֶערִיל פוּן אַיָאר צְוֶועלְם וָאס הָאט ִיהֵייסִין אַדֶעל, זִיא וָואר זייֶער הִיפֶּשׁ אְַצִיהֶענְד (אָן גיצוֹיגִין מֶענְטְשִׁין צוּ זִיך), אוּנ עֶס וַואר אֵיינֶע פְרֵיירֶע צוּ זֶעהֶען וִויא זיא עֶנְטְוִויקֶעלְט זִיך (וֶערְט מֶער מֶענְטְש) פוּן טָאג צוּ טָאג , אונ אִיךְ הָאבּ דָאס אוּמְנְלִיק גִיהַאט צוּ פַאר לִיבֶּען זִיךְ אִין אִיר פוּן דֶעם עֶרְסְטִין אֶנְבְּלִיק אָן , אוּנ אַזוֹ אויך (הָאט עס מִיר אַם וַויינִינְסְטֶען גִישֵׁיינְט) הָאט זִיא מיך אויך גֶעלִיבְּט , אוּנ אִיךְ ווַאר אִיר אוּנ אִיר פָאמֶער אַזו גוּט דָאס אִיך פְלֶעג זייא בֵּירִין שְׁטִיצֶען מיט וָואס נוּר מֶענְלִיך אִיז , אמָאל מִיט דֶעסגֶעלרֶע וָואם אִיך הָאבּ אָפּ נִישְׁפַּארְט פוּן מיינֶעם טַאשִׁין גֶעלְט , אַמָאל מִיט קלֵיינֶע גִישִׁיינְקֶע אוּג דָאס גְלֵייכִין ; אִיד פָאטֶער וָואס וַואר הֶעכְסְט אָרֶעם הָאט גֶערִין צוּ גִיזֶעמֶען אוג גֶעלִיטִין אוּנערֶע גֵיינוּנְג (לִיבֶּע) וָואס מִיר הָאבִּין אֵיינֶער צוּ דֶעם אַנְדֶערִין ‏ אונ הָאט אִין הֶערְצִין ג'וואוּנְצִין דָאס מִיט דֶער צֵייט זָאל זִיְ אוּנֶֶערֶע קִינְרֶערְשֶׁע פריינְדְשַׁאפְט עֶנְדִין מִיט אֵיינֶער הַיירַאטָה , מֵיין פָּאטֶּער הָאט מִיךְ אִין דֶעם אויך נִיט גִישְׁטֶערְט אוּנ הָאט עִס זִיךְ גַאנְץ גלַייך נִילְטִיג אָן גִיקוּקְט , (רִיא מוּטֶער מֿיינֶע וַואר שׁוֹין לַאנְג טוֹיט) , דֶער וַויילֶע אִיז זִיך אִיבֶּער גִילָאפִין אַיין יָאר נָאךְ דֶעם אַנְדֶערִין ' מִיר הָאבִּין אוֹנ אונטער גִיוַואקסִין , מִיר זֵיינֶען רֵייף גִיוָוארִין (צֵייטִינ) אוּם זִיךְ צוּ פֶערְטֶעלֶען (אום צוּ הֵיירַאמִין) , אוּג אַזו הָאט זִיךְ גֶעצֵייטִינְט אוּנְזֶערֶע לִיבֶּע אזיך פר אִיינְאַנְרֶר , אִיך הָאבּ אָן אִיר נִיט נקענט אֵיין טָאג לֶעבְּן , אוג אַזו (חָאט עֶס גִישֵׁיינְט) דָאסזִיא הָאט ניט גיִקענְט אָן מיר אטאנ אויס קוּמֶען, אוּג דֶער מויט פוּן אִיר פַאמֶער הָאט בֶּעפֶּעדֶערְט (גִישְׁוִוינְטֶער גִימַאכְט) אוּנְזֶער פַאר אֵיינָיגן זיך . דֶען אַלֶ עֶר אִיז גִיוָארִי שְׁטֶערְליך ְרַאנְק אוּג מיין פָאטֶער אִיז אִים גִיקוּמְ בֶּעזוּכִין , הָאט עֶר מַיינֶעם פָאטֶּער גִיבֶּעטִין דָאס ער זָאל זִיךְ עֶרְבַּארֶעמֶען אִיבֶּעױ ַיין אֵיינְצִינֶעם קיד וָואס דִיא בְּלֵייבְּט אֵיינֶע עֶלֶענְדֶע יְתוֹמָה, אוג זָאל מיך גִימ

שטערין

| == 6 = | שְׁמֶערִין אִין מֵיינֶער לִיבָּע צוּ אִיר, אוּנ זָאל אִיר אוֹיף נֶעהְמֶען שׁוין צוּ זִיךְ אִין : שְׁטוּב יאֵלם אַיינֶע צוּ קינְפְטִיגֶע (שְׁפֶּעטִיְגֶערֶע) שְׁוִויגֶער טָאכְטֶער (שְׁנוּר) , בֵיין פָּאֹמֶער ואס וָואר הֶעכְסְט גֶערִירֶט פּן דיזֶער בִּימע פוּן אֵיינֶעם שְׁטָארְֶּענְְן פּאמֶר פַּאר זַיין אֵיינְצִיגֶעס עֶלֶענְדֶעס קינד. וָואס הָאט זִיךְ גִימַאבְט הֶעכְסְט בֶּעלִיבְּט בַּייא. אִים אויך הָאט עֶס אִים פַאר שְׁפּרָאבִין , אונ דֶער אַלְטֶער הָאט נָאךְ .עס ערְלֶעבְּט צוּ זֶעהֶען מִיט וַיינֶע אוֹיגִין , דֶען דִיא הַיירַאמְה אִיז גִישֶׁעהֶען. צוּ אוּנְזֶערֶער בַּיירִי יי ; ִין עמְליכֶע מֶעג אַרום נָאךְזיין פאר שׁפּרֶעכין , אונ נָאךְ אִין ריא פְלִיטֶער וָאךְ (גִילְרֶערְנֶע וָאךְ) הָאטמֵיינֶע גִילִיבְּטֶע אַדֶעליִע אן גִיצוֹיגִין טְרוֹיֶער

קְלֵיירֶער , דֶען אִיר פָאטֶער אִיז גִישְׁטָארְבִין ‏ == מִירהָאבִּין דֶעם גוּמִין אַלְמִין בֶּעצָאלְט זַיין שׁוּלֶר , מִיר הָאבִּין אִים גִיְהערִיג בֶּעוַויינְט, בֶּעטְרוֹיֶערְט, אונ בַּאלֶר דַארוֹיף אוּנְז צוּרִיק גִיקֶערְט צוּ דֶעם לוּסְטִיגִן לֶעבִּין , ; מִיר הָאבִּין בֵּיירֶע נִישְׁוואוּמֶען אִין גְלִיקזֶעלִיַקֵייטִין , דֶער הִימֶעל וָואר אִיכֶּער אּנָז בֶּעהַאנְגֶען מיט גֵייגֶען (מִיט פירְלֶען), דִיא נַאנְצֶע וֶועלְט וַואר אוּנ אֵיין מַאֲנּץ זאל, אוּג אַלֶע אַנְדֶערֶע מֶענְטְשִׁין (הָאט זִיךְ אוּנְז ניָדַאכְט) זַיינֶען

גִישַׁאפִין נור אוּם צוּ זֶעהֶען אוג צוּ פְַּייוֶען אוּנְזֶערֶעס זִימֶעס אוּנ ליבְּלִיבֶעס לֶעבִּן אוּג אַפְלוּרִירֶען (פַאצִין בְּרַאוֶע) , אוּנ מִיר הָאבִּין אַלְזוֹ מִיט אוּנְזֶערֶער זֶעלִינְקֵייט גִימַאבְט זֶעלִיג אויך טִינֶעם פֶּאטֶער, דֶען יעס. הָאט אים וגִיפְרֵייט צוּא זֶעהֶען אוּנִנְלִיקְלִיך + יי

== דִיזֶעם גָלִיק אָבֶּער וואר נִיט פוּן לַאנְגֶען דוֹיעֶר, עֶס הָאט אִיבֶּער גִילֶעבְּט קוים דְרַייא זָאר, אִין דֶעם פִירְמֶען וָאר אִיז גִיקוּמֶען אֵיין גרוֹיסֶער מַאן , אֵיין - שֵׁיינֶערּוגַיִיסְט (דָאס הֵייסְט איין הֶעכְסְט גִיבִּילְרֶעטֶער), דִיזֶער גְרוֹיסָער מַאן הָאט גִיטָאן אֵיינֶע טְהַאט וָאס נָאךְ דֶער קְלֶענְסְטֶער מֶענְטְשׁ פון אוּנזֶערֶע צַייטִין הָאט

: 1 |

עֶס ניט' גִיטָאן , הָאט אֵיין נִירִיסִין (איין גִיוָוארְפִין) מַיין קָארְטֶענְהוֹיזי) וָואס הָאט

- = מָיר גִישֵׁיינְט פֶעסְט ויא אֵיין מויער פון.קְוַאדֶערֶען צוּ זַיין , אוּנ דִיזֶער מַאן וַואר

מייז אַנְהֶערֶּער אַלֶס טֵיינֶער אֵיין אֵייגֶענֶער. בְּרוּדֶער ואס וַואר אִינְגֶער מִיט צְוֵוייא דָאר פַּאר מִיר , אוּנ הָאט נִיהֵייסִין וִויקְטָאר , שֵׁיין ויא אַיין יאָזעף אוּנ הֶעכְסְט גִיבִּילְרֶעט; עֶר אִיז גִיקומֶען פון נֶעם אִינְוֶערְזֶעטֶעט אִין דֶעם דְרִימִין ואר פין מֵיינֶער הָאכְצייט , ;ער הָאט גִיזֶעהֶען מֵיינֶע פְּרוֹיא, אוּנ זִיא אִיז אִים הֶעכְפְט גֶעפֶעלֶען ,. אוּנ הָאט אִיר פַאר פִירְט , אוּנ אִיך אוּנ מֵיין פָאטֶער הָאבִּין גִיהַאט דָאס אוּנְגְלִיק צוּ גִיפִינֶען זייא בֵּייִדִין אין אוּנְזֶער עָהֶע בֶּעט (בְּרֵייטֶע בֶּעט) , דיא = פָאלְנֶען דער פוּן וָוארִין (דָאס הַייסְט דיא גֶענְדֶע) דָאס מֵיין פָאטֶער הָאט דֶער פוּן = זיא שְׁלַאק בֶּעקוּמֶען , אוּנ הָאט עֶס אֵלְזו נָיט אִיבֶּער לֶעבְּט, מַיין בְּרוּרֶער אִיז גִיוָואהִין פֶערְרִיקֶט, אונ הָאט אויך נִיט לַאנְג גִילֶעּט נָאךְ דזֶער גִישִׁיכְטָע, אוג דיא אַרֶעל דיא מִיר אַזו טֵייעֶרֶע אַדֶעל, הָאבּ אִיךְ פֶערְוִויזֶען (ארוים גִימְרִיבִין) פוּן א יט | דאס === קָארְטֶען הויז פירט אן גִירוּפין ריא רוּרְצֶע מֶענְשְׁלִיֶע פְרֵיירִן וָואס זַיינֶע גֶע פאכְטֶעַאנָא ויא אַשְׁ בעל ואס גִינְרֶער מַאבִין פון קארְִין ‏

6 7 =

דָאס חויז, עֶס וַואר אוּמְזָאנְסְט אִיר וויינֶען , אִיר בֶּעטִין זִיךְ בַּייא מִיר,, איר פאף עֶנְטְפֶערִין זִיךּ, דָאס עֶר הָאט אִיר בֶּערֶעדֶעט, בֶּעצוֹיבְּגיט , אִיךְ הָאבּ אִיר פֶערְוויזֶען מיין הוֹיז , אונ זיא אִיז גִיוָוארִין אַלְזו אֵיינֶע פּוּבְּלִיצְנֶע פְּלֵיידִין פְרוֹיא , אִיךְ הָאבּ עָם גִימָאן צְוַואר גַאנְץ גִירֶעכְטְלִיךְ דָאךְ אִבֶּער גִיט הוּמַאנִים (לֵייטֶעס) דֶען לויט בְּרַאוֶוער מַאן הָאבּ אִיךְ נִיט גִידַארְפְּט אַזוֹ ווייט עְלֶענְד מַאכִין אִיר ן זִיא הָאט גִידַארְפְט גִישְׁטִיצְט וֶוערִין פון מִיר , זִיא וַואר דָאךְּ נוּר אֵיינֶע שְׁוואכֶע פְרויֶען צִימֶער וָואס לָאזְט זִיךְ זיר לֵייכְט בֶּערֵיירִין פּן אַיינֶעם ווייבִין שְׁמֵיכְלֶערְם מוּנְד , אוּג דָאס פּלָאנְט מִיר מֵיין גִיוִויסֶען זייר אָפֵּט נָאךְ בִּיז אִיצוּנֶד ;

אִיךְ בֵּין בַּאלֶר נָאךְ דִיזֶער גִישִׁיכְטֶע שִׁיר אוֹיסִין זִינֶען נִיוָוארִין,. אִיךְ בִּין ארַיין אִין קְרִיגֶעס דִינְסְט , אִיךְ הָאבּ גִיזוּכְט דֶעם טוט אִין דיא בְּלוּטִינסטע שְׁטְרֵייטְן , מֵיין שִׁיקְזַאל אֶבֶּר וִויל דֶם אִיךְ זָאל נָאךְ לֶעבְּן , אויס הוֹילֶער גִיִויסֶענְם בִּיסֶע (גרִיזֶענֶע פָאוֶועסְט) הָאבּ אִיךְ מִיךְ אָן גִינוּמֶען דיין קירץ (קְרִיוְודֶע) , דָאס הֵייסְט אוֹיף צוּ זוּכִין דַיינֶע דָאלָארֶעם וָואס זִיא אִיז גְרַאדֶע דֶער חַפֵּך פוּן דֶער אַדֶעל , אוּנ בִּין דֶעפְהַאלְבּ (צוּ לִיבּ דֶעם) גִיקוּמֶען מִיט דיר אַהֶער קיין פַארִיז, אוג עֶס אִיז מִיר קיין מָאל אַרוֹיף אוֹיף דֶעם גִידַאנְקֶען צוּ בֶּענֶענֶענֶען דָא דִיא גִיוֶועזֶענֶע מַארְקיזִין דֶע מָאנְטָאלָא (רָאס הֵייסְט דִיא אַדֶעל), ‏ אוּנ הָאבּ אֵלְוו גָאט גִיבֶּעמִן דארוּם דָאס אִיךְ זָאל שׁוֹין מֶעהֶר פוּן אִיר נִיט הֶערִין אוּג נִיט זֶעהֶען , נָאט אָבֶּער הָאט אַנְדֶערְס גֶערִיכְטֶעט , עֶר הָאט גִיווָאלְט דָאס אִיךְ זָאל אִיר זֶעהֶען אִין אִירֶע גְרוֹיסֶע גויטין , אִין אִיר גְרֶעסְט'ן עלֶענְד , איך הָאבּ אִיר אֵיין מָאל דֶער זֶעהֶען צווִישִׁין דֶעם אָרֶעמֶען פְּרוֹיֶען פאק וָואס זִיצִין דָארְט נִיט וֵוייט פוּן דֶעם פַּאלייא רָאיָאל , זיא הָאט מִיךְּ דער קֶענְט אוּנ הָאט זִיךְ אַלֶם זיא הָאט שׁוין אוֹים נִישְׁטְרֶעקְט דִיא הַאנְט צוּ בֶּעטִין וָאס בַּייא מִיר בַּאלְד פַּאר שְׁטֶעקְט אוּנְמֶער דִיא אִיבֶּערִיגֶע אָרֶעמֶע פְרויֶען ! עֶס הָאט מַיין הֶערְץ דֶער בַּייא נִיט וויינִיג גִילִיטֶען , אוג הָאבּ אויף מָארְגִין אוים נִיזּכְט דָארְט דִיא אַלֶע אַרוּמֵגֶע נַאסִין , אִיךְ הָאבּ אִיר אָבֶּער שׁוֹין נִיט גִיפוּנֶען ,‏ אוג עם אט מִיר זייֶער לֵייד גִיטָאן . נור אָבֶּער אִין עמְליכֶע וָואכִין אַרוּם אַלס אִיךְ הָאבּ שְׁפַּאצְירש אַרוּם דֶעם פַּאלֵייא רואל אִיז צוּגִינַאנְגֶען צו מיר אֵיינֶע אָרֶעמֶע פְרוֹיא וָואס הָאט זִיךְ גִינַאענְט מיט דֶעם נָאמֶען ימאריאן הַייהֶעמַאןי, אוּנ הָאט זִיך מִיר אָן גִינֶעבִּין רָאס זִיא אִיז אֵיינֶע פְרִייִנְדִין פוּן דֶער אַדֶעל יְלִיבֶּער הֶערי הָאט זִיא צוּ מִיר נִיזָאגְט זייט אַזוֹ גוּט קוּמְט מִיט מִיר , אִיך בִין אֵיינֶע אַרױס גִיטְרִיבֶּענֶע טָאכְטֶער פוּן אֵיינֶעם גוּטִין פָאמֶער , וָואס איז דֶער פַּארִיזֶער הַיינְקֶער (ִּלְיוֹן), קוּמְט מִיט מִיר צוּ אֵיינֶער אוּנְנלִיקְלִיכֶע וָואס אִי- זייט אַמָאל גִישְׁטַאנֶען אִין אֵיינֶער גְוֹיסִין פַאר בִּינְדוּנְג מִיט אִיר , אִיך מיין עִם צוא אַיינֶער מַארְקִיזִין , זיא אִיז וַואהְנְזינִיג (מְשׁגֶע) גוָוארִין זט זִיא הָאט אִייךְ פאר עְליכָע ווָאכִין רֶער זֶעהֶען , יא הָאט דִיזֶע בֶּעגֶנִיגֶעם גִיט גִיקֶענְט אוֹים הַאלְטִין ‏ אוג אִיז פוּן גְרֹים קלֶעמוּנגגִוָוארִין גאנְץ פֶערְרִיקְט , אֵלְז מַייןלִכֶּער הֶער, אִיר הָאט נָאךְ צַייט צוּ מָאן וָאס נוּטֶעם פַּאר אַזו אֵיינֶע ווָאס אִיז גִיוָוארִין דוּרך אייערֶע ליבָּע הֶעכְְט אוּנגְליקְלִידִי ‏ |

8 מאתגסווט

יאָ גְרוֹיסֶער גָאטי ו הָאבּ אִיך בֵּייא מִיר גִיטְרַאכְט ימִיט גְלֵייכֶע רֶעכְטֶע רִיכְטֶעסְט דוא דֵיינֶע שולרְגער , מֵיין בּוּדֶער אוּנ זיא וַיינֶען בֵּיירֶע אַירונִג גִיוָוארִין , ווייל זייא וַוארִין בֵּיידֶע גְלֵייכֶע זִינְרֶערי +‏ .

אִיךְ בִּין מִיט דִיזֶער אָרֶעמֶער פְרוֹיא גִינַאנְנֶען אַנַאנְצֶע שְׁטְרֶעקֶע אוּם צוא קוּמֶען אִין דֶעם אָרְט וואוּ זִיא גִיפִינְט זִיךְ ; גִייֶענְדִיג הָאט זִיא מִיר נָאךְ וָואס מֶעחְרֶערֶעס דֶער צֵיילְט פוּן דֶער אַדֶעל, מַיין הֶערְץ הָאט זיך מִיט בְּלוּט איבּער ִיגָאסִין אַלם אִיךְ הָאבּ דֶער הֶערְט אִירֶע טְרויֶערִינֶע לַאנֶע , אִיךְ הָאבּ אִיר דער וִויסְט לִיגֶענְדִיג אִין אֵיינֶעם אַלְטִין שֶׁערֵייא אויף שְׁטְרוֹיא שְׁמוּצִיג אוּנ קוֹיטִיג , אִיִרֶע אוֹיגִין וַוארִין שְׁטַאר, עִס ואר שׁוין מעהֶר קיין שׁפּוּר (סְלאד) פוּן אִירֶער פַּארִיגִין שׁוינְהֵייט אִין אִיר, זיא הָאט מִיךְ נִיט דֶער קענְט דֶען זִיא וַואר גַאנְץ פוּן זִינֶען , דִיא אָרֶעמֶע מַארְיָאן חֵיידֶעמַאן הָאט אִיר צוּ גִישְׁריֶען יזֶעהֶעט וֶוער עס אִיז ָא , וֶער עס שְׁטֵייט לֶעבִּין אַייך , אַייער גִילִיבְּטֶער מַארְקִיזוָואס אִיר שְׁפְּרֶעכְט אוּג טְרֵיימְט אִימֶער פוּן אִים , עֶר אִיז גִיקוּמֶען אַייך בֶּעזוּבִין, עס וַואר אָבֶּער נוּר פַאר לָארֶענֶע מִיהֶע , עִם ואר גִישְׁרִעָן ויא איין אֶרְלֶער אִין דֶער וִויסְטֶענֵייא דֶען עס הָאט דֶעם מִינְרֶעסְטִין אַינדְרוּק נִיט גִימַאכְט אויף אִיר + י

זִיא אִיז גִילֶענִין אוּג הָאט דָאלִירְט (גִיבְּרֶעדְזֶעט), אִיך זֶעלְְּסְט הָאבּ אִיר פרַייְדְלִיךְ צוּ גִישְׁפְרָאכִין , הָאבּ אִיר דִיא הַאנְד נְיַרֵייכְט , זִיא הָאט מִיךְּ שְׁטָאר (בִּיסְטְרֶע) אָן גיקוּקט אבֶּער נִיט דֶער קענט , אוּ הָאט וֵוייטֶער גִיפְּלוֹידֶערְט פון נועג., עֶס הָאט מִיךְ מֵיין הֶערְץ גִיפְּלָאגְט עִם וואר שׁוֹין אְבֶּער צוּ שְׁפֶּעט, אוּם אַלֶעם גוּט צוּ מַאכִין וָואס איך הָאבּ מִיךְ גֶעגִין אִיר פֶעְנַאנְגֶען , אוּג הָאבּ מִיך דָארְטְבֶּעשְׁלָאסִין צּ לֵייסְטֶען (טָאן) אִיר דִיא לֶעצְטֶע הִילְפֶע, אוּג דָאס אִיז אַרַיין צוּ בְַּיינְגֶען אִירּ אִין אֵיינֶעם אִירֶען הוֹיז : | יי יי - == אִיך הָאבּ גִילָאזְט בְּרַיינגֶען אֵינֶע קַארֶעטֶע, דֶער קוּטְצֶער אוּנ דיא אָרְעֶמֶע מארֶיָאן הָאבִּין אִיר אַרַיין גִיהֵייבִּין אִין פַּאיַאזְד , אונ אִיךְ אונ דיא מאריאן הָאבִּין אוּנְז אויך אַרַיין גִיזֶעצְט אוּג הָאבּ גִיהֵייסִין דֶעם קוּמְצֶער פַארִין אוֹיף דֶער שְׁטְרַאזֶע פוּן אֶרְלֶעאַנְס , אוּג אַלִם מִיר זֵיינֶען גִיקּמֶען לֶעבִּין דֶעם אִירֶען הויז (מְשׁוּגְעים הויף) ווואס,דארט אִיז, הָאבּ איך גִיהֵייסִין דִיא קַארֶעטֶע זִיךְ אָּ שטֶּעלִין לֶעבִּן ! מויעֶר,. אוּנ אִיך אַלַיין בִּין אַרױס, פוּן אִיר הָאבּ אָן גִיצוֹיגִין פַּאר דעם גְלָאקִין שְׁנוּר, מֶען הָאט מִיר בַּאלְד גְגֶעפִינְט דיא פָארְטֶעצְקֶע , אִיךְ בִּין אַרַיין הָאבּ סיך דָארְט-נָאךְ גִיפרֶענְט וואוּ עֶס וואוּנְט דָארְט דֶער דָאקְטָאר לוּאַזָאן , מֶען הָאט מִיר גִיוִיזֶען, אִיך בִּין אַרַיין אִין זיין קְוַארְטִיר הָאבּ אִים נִיפוּנֶען צוּ הויז, אוג הָאבּ אָן. אִיִם אָן גִימֶערְקְט בַּייא מֵיינֶעם עֶרְסְטִין קְלֵיינֶעם גִישׁפְּרֶעךְ, דָאס עֶר אִיז אַמֶענְטְשׁ אָן אַניוויסִי וָאס אִיז פֶעוְטִיג צוּ טָאן פַּאר גֶעלְט אַלֶעס אי דער וֶועלְט , אוּג הָאבּ אַלְווגְרַארֶע רִיזֶע פֶערְרָארְִנְהייט זיינֶע אָן גִינוּמֶען פַּאר אַמַעֲלָה צוּא מַיייגֶעם פַּארְהַאבִּין (ענָין) , דֶען אִיךְ ואר אִין דֶער מַיינוּנְגדָאס פַאר אַנוּטֶע בֶּעלוֹינוּנג נֶועט-עֶר אִיר פֶערְגִיוִים זֵייעֶר גוּט צוּ זֶעהֶען , אוּנ דָאס הָאט עֶר מיר. אויך זִייֶער הויך אוג טֵייעֶר פַאר שְׁפָּרָאבִין , אוּג הָאבּ אַלזו דִיא אַרֶעל אִיבֶּער גִילָאזִין בַּייא

אים

-- 9 -= ָאִים, אוּנ דִיא אָרֶעמֶע מַארְוָאן חֵיירֶעמַאן הָאט זִיךְ אפ גִישְׁטֶעלְט בּייא אִיר אזם יצוּ בֶּערִינֶען אִיר , דֶען זִיא אִיז אִיר זייעֶר נוּט , אִיךְ הָאבּ אִיר דַארוּם גִיבֶּעטִין ‏ אוּג זיא חָאט עֶס גֶערִין אָן גִינוּמֶען, פַּאר גִיוִים מֶעֵהֶר אוים פְּריינְְשַׁאפְּט אֵלֶס -אוּם דִיא לוינוּנג וָואס אִיךְ נִיבּ אִיר דֶער פאר, אוּנ הַיינְט פָּארֶענְדִיג פוּן דֶער טְרוֹיאוּנְג 'הָאבּ אִיךְ גִיהַאט דָאס אוּנְנְִיק צוּ דֶער זֶעקֶען דִיא מַארְיָאן חִיידֶעמַאן וָואס הָאם -מֶיךְ דער זֶעהֶען נָךְ פּריָער אֵלֶם אִיך איר , אוּנ הָאט זיך אָפּגִישְׁטֶעלְט אום צו שְׁפְּרֶעכִין מִיט מִיר ; אוּנ הָאט מִיר מִיט גִיטֵיילְט הֶעכְסְט טְרוֹיֶערִיגֶע נַאכְרִיכְטֶען ;אִיבֶּער דֶעם צוּ שְׁטַאנְד פוּן דֶער אַדֶעלי .

ינוּא מיין בֶּעסְטֶער פְריינְדי ! הָאט זִיךְ אֶפּ גִירוּפִין דֶער אַלִימְפּייא יוֶוען דיר קריינקט אַזוֹ נוייט אוּם דֵיינֶער גֶעוֶעזֶענֶע אַדֶעל וָואס זיא וואר ;דיר אוּנְטְרַיִע , אוּג הָאט זִיךְ אַליין אוּנְג לִיקלִיך גִימַאכְט ,‏ נוּא וִויא וַייט פּלאנט שׁוין מִיר מַיין גִיוִיסֶין אַלֶם אִיך דֶער מָאן מִיר אָן מַיינֶע דָאלָארֶעם וָואס זִיא אִיז רַיין ויא אֵיין אַיינְגֶעל, אוּנ וָואס אִיךְ הָאבּ מִיך זייֶער שְׁוֶער פֶּערְוִינדִיגְט ‏ קענִין אִיר , | אוּג בֶּעמְרַאכְטֶע אַלְזו ויא גָאט וַוייסיֶעדֶערְן מיט וָואס צוּ שְׁטְרָאפְן, דִיךְ הָאט עֶר גִילָאזְט בַּאגֶענֶענֶען דיא אַדֶעל ווָאס דוּא הָאסְט ניואונצען צוּ פֶערְנֶעסִין זִיך אָן איר אויף אִימֶער אוּג אֵייבִּיג , אוּג מִיך לָאזְט יער זוּבֶען שוין יָארִין לַאנג מַיינֶע מִיר נָאךְ מֵייעֶרֶע דָאלָארֶעם , אַלוו פֶערְרִיקְט אִיז יֶענֶער וָואס לֵייקִינְט אן דיא גֶעטְלִיבֶע שְׁטְרָאף גֶערִיכְט , עֶס וַואלְטֶעט אוּנ רִיכְטֶעט אֵיין נָאט אִין הִימֶעל , אונ וֵוייהֶע -דֶעם וָואס אִים נִיט פִירְכְטֶעט : . י

קוים הָאט עֶר עִם אוֹיס גִישְׁפְרָאבִין , אִיז אַרַיין גִילָאפִין אין שְׁטוּבּ. רֶער קְנַאבֶּע (אִינְגֶעל) דְזָאן אוּג הָאט אָן גִיזָאגְט דֶעם מַארְקִיז דָאס אויף דֶעם הויף שְׁטֵייט אֵיין גֶעוִימֶער הֶער וָואם נֶעעֶנְט זִיךְ דָאקְטָאר לוּאַזָאן , אוּנ הָאט זִיך גִיבֶּעטִין דָאס אִיך זָאל אייךְ זָאגִין דָאס עֶר הָאט וָאס גֵייטִיגֶעם מִיט אַיך צו שְׁפְּרֶעכִין , זָאנ אִימי הָאט זִיךְ דֶער מַארְקִיז אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים ידָאס,ער זָאל אַרַיין קוּמֶען צוּ מִירי 4 - יו די

דֶער דָאקְטֶער איז אַרַיין אונ אֲלִימְפִיָא הָאט אָפ נִימְרָאמִין פון צִימֶער אוּם יצוּא לָאזִין זֵייא גאַליין , שְׁפֶּעטֶּער וֶועלִין מִיר וִויסֶען וָואס רֶע בֵּיירֶע הֶערֶען הָאבִּין צְוִוישִׁין ִיך גִישְְׁרָאכִין ,‏ אִיצוּנְד אָבֶּער בֶּעאֵיילִין מִיר אוּנָז צוּא דעם הִייזֶערְלִיכִין הויף : - די יי וי - = ידֶער דָאן אַלְצַאנָא. = אַזַאבֶּעלָא קינינִין פון שְׁפַאניֶע וַאר הֶעכְסְט צּפרידן וָואס דיא עוֶעיֶע. וָואס וַַאר אַמָאל אִיר הוֹיף דַאמֶע אִיז גִיוָוארִין קייזערין פון פְּראנְקְרִיךערְְטִינֶם ווייל זִיא אִיז אֵיהָרֶע אִינְטִיטֶע (מריע) פְרַיינְדִין,. אונ צְוֵוייטִינְס קען עם אִיר מִיט 'דֶער צייט פוּן נְרוֹיס נוּצִין זַיִין , פְּרַאנְקְרֵייך אוג שְׁפַּאנְנֶען זֵיינֶען דָאךְ צְוייא -בֶּעגַאבְבֶּערְטֶע לֶענְדֶער , אונ בְּרוֹיכִין אַלְוֹ זייֶער אָפְט הִילְפֶע פון אֵיינְאַנְדֶער, אוּג דאהער

-- 10 -ש דַאהֶער אוֹם צוּ צֵיִין ויא נוייט זיא (דיא אִיזַאבֶּעלָא) אִיז צוּפְרִידִין דָאס עֲוְגֶעניע אִיז גִיוָוארְן קֵייזֶערִין פון פְּרַאנְקְֵייךְ , הָאט זִיא גִישִׁיקְט אֵיינֶעם אוֹיסֶר אָרֶענְטְלִיכן (אְסָאבֶּענֶעם) גִיזַאנְדֶעמִין אִיחְרֶען דֶעם דָאן אַלְצַאנֶען אוּם צוּגְרַאטֶעלִירִין אִיר אִין אִיהְרֶען נָאמֶען , אִין עעטְלִיכֶע טֶעג אַרום נָאךְ זֵיינֶעם קימֶען קיין פּארִיז הָאט ער בֶּעקימֶען אֵיין אוּדַיֶנְץי) בַּייא דֶעם נַאפָּאלְָאן , דיזֶער נַאפָאלְיָאן וָואס הָאט זִיךְ גִיצֵייגְט אִין דֶער נַאנְצֶער צֵייט פוּן זיינֶער הָאכְצֵייט מִיט דֶער עוְגֶענִיע נַאנְץ פְרֵילִיךְ אוּנ לוּסְטִיג פַאר דֶעם פּּבְלִיקים (נַארָאד) , ואר הֶעכְפְט פַאר קִימֶערְט: אַלֶם עֶר ואר אַליין מִיט זַיינֶעם סֶעקְרֶעטֶער מַאקארְד אִין זַיין נַאבִּינֶעט , דֶען עֶם. פלֶענְט אִים דַאן פָארְשְׁועבִּין פַאר זֵייֶע אוינין ריא בְּלּטִיגֶע נישְׂטַאלְטִין פון יֶענֶע. וָואס זַיינֶען דורך אִים אוּמְנִיקוּמֶען אִין יֶענֶער שְׁרֶעקְלִיבֶע נַאכְט , אוּנ פוּן דיא וָואם. שְׁמַאכְטֶען אִין דיא קאזֶעמַאטֶען , זֶעלְבְסְט זַייעֶנְד אַליין מִיט דֶער עווגֶעניֶע וָואם הָאט אִים פוּן טָאג צוּ טָאג מָעהֶר בֶּעצוֹיכֶערְט מִיט אֶיהְרֶער שׁוֹינְהֵייט, הָאט עַר אויך קֵיינֶע רוּהֶע גִיהַאט. פוּן רִיוֶע שְׁרֶעקְלִיבָּע עֶרְשַׁיינוּננֶען , אוּנ פְלֶענְט זיך נוּר- צְוִוינְגֶען צוּ צֵיינִין אִיר אֵיין פְרִיילִינֶעס גִיזִיכְט , אוּנ אַזוּ אויך וואר דִיא עֶוונֶענִיִע נִיט וֵויינִיגֶער פַאר אִים גֶעפְּלַאנְט פוּן אִיר גֶיוִויסֶען , אוּג הָאט נוּר גִישֵׁיינְמוּ פְרֵיילֶיךְ צוּ זַיין ; 1 +ן : = 1 | ר י אַלְזוֹ אִיז דער פוּן צוּ לֶערְנֶען דאס קֵיין רֵייכְמְּהוֹם אוּנ קיין אוֹיס וַויינִינֶער

גְלַאנְץ קֶען דֶעם מֶענְטְּשִׁין נֶעבִּין אַיין וַואהְרֶעס גְלִיק וֶוען ער אִיז נוּר מִיט זֵיינֶעם: גֶעִויסִין צֶערְפַאלֶען (אוּנְאֵיינִיג) , אוּג דִיא נַוייטֶערְדִינֶע קַאפִּיטְלֶעךּ. וֶועלִין מִיר עַנְטְרֶעמְזֶעלֶען (עִרְְקֶערִין) רִיזֶען. רֶעטְֶעל (רֶעטֶעגֶעם) ,‏ מִיר גֶועלִין דָארְט אוֹיף תֵייבִּין דֶעם שְׁלֵייעֶר פון זִייֶער הֶערְצִין אוּנ וֶועלִין זֶעהֶען וָואס עס טוּט זִיךְ דָאר אֵין דִיא גִיהֵיימְטְטֶע וִוינְקֶעליך ; אוּנ מִיר וֶועלְן אוּנז מִיט שׁוֹירֶערְן צוּרִיק זִיך צִיהֶען+: - = דֶער אוּדיעֶנְץ פון דֶעם אַלְצַאנֶע וַוֹאר נִיט וִויא אַלֶע אַנְרֶערֶע אוּרַיענְצִין אִין דֶעם בּייא ַיין פוּן דיא מִינִפְטָארִין יל ער וַואר מֶער פַאר פְּרִוַואט אָן גִינוּמֶן אַלֶס פַּאלִימֶעס , אוּנ דַאהֶער וָואר נִיט אֵיינֶער פוּן דִיא מִינִיסְטָארִין אונ קַאמער 'הֶערֶען אַלס דֶער אַלְצַאנֶע אִיז אָן גִנוּמֶען גִיוָארִין פון רֶעם נַאפַאלְיָאן ‏ עֶר חָאט אִים אויף גִינוּמֶען הֶעכְסְּט פְרַייְדְלִיךְ , הָאט אִים גִיבֶּעטְןזִיצִין, הָאט אויס גִיהֶערְט זַיין גְרַאטֶעלֶעצְיָאן (מַזֶל טוב). בַּייא דֶער עוְנֶענְיֶען ווַאר עֶר שׁוין פְרִיהֶער , אוּנ נַאכְהֶער הָאט עֶר זִיךְ אַרַיין גִילָאזִין מִיט אִים אִין אַיין גִישְׁפְּרֶעך אִיבֶּער דֶעם: אִינְפַאנְט (פְרִינֶץ) פוּן בַּארְצֶעלַאנֶע (וָואס דָאס אִיז דֶער שְׁוַוארְצֶער שְׁטֶערִין) :

= יפַאר גִיוויס מוּזְט אִיר דָאךְ אַלס אַיין גִיבֶּארֶענֶער שְׁפַּאנְיֶער זַייןי הָאט זִיך דָעֶר . נַאפַּאלְיָאן אָפּ גִירוּפִין צוּא אִים ידֶעם אִינְפַאנְטֶען פון בַּארְצֶעלַאנֶע זֵייעֶר גוּם קֶענֶעןי 1 יאיך ווייס נַאניץ וֵויינִיג. פוּן אִיםי הָאט אִים דֶער אַלְצַאנֶע גֶיֶענְטְפֶערְט יאוּנ דָאס אִיז מִיר הֶעכְסְט וואוּנְדֶערְלִיךְ דָאס אִיר זָאלְט נָיט וִויסֶען!+ אט - בי | האמ | +) אֵיין אוּרֶיעֲנֶץ וֶוערט אן גִירוּפִין דָאס אוֹיס הֶערִין וָואם אַיִין קיניג הֶערְט אוים. אַיינֶעם גִיזַאנְדֶעטִין פון אֵיינֶער אָנְדֶערֶע לַאנְר 1 | |

= יט א הָאט זיך אָפ גִירוּפִין דֶער נַאפַּאלְוָאן יוויא מֶען זאגְט הָאט דִיזֶער אִינְפַאנְט גִיפַירֶם אִימֶער אֵיין וַאנְדֶערֶענְדֶעט לֶעבִּין גוּן אִיז עֶר אִיצוּנְד גִישְׁטָארְבִין דָא אִין פַּארִיזי יאזז גָאר. ד הָאט זִין דער אַלצאנע אָפ גִירוּפִין זאָין פַּארִיז גִישְטָארְבִּין ; אוג אוּנְנֶער פַּאמָאלְסְמְווע ויים גָאר נִיט דֶר פוןי, עוייל אִיך הָאב נִיט גִיוָאלְט דִיזֶע זַאךְ בַּאקַאנְט מַאכִיןי הָאט זִיך נַאפָּלְיאן אְִָּירַּן, בִיז אִיר וֶועט מִיר גיט אֵיין.עטְוַואס עֶרְקְלערן דיזֶען רּנקעלען ענְיָן ‏ דִיזֶער גִישׁטָארְבֶּעגֶער הָאט דָא אִיבֶּער גִילָאזִין אַוַייבּ אוג אַמַאכְטֶער וָואס הָאבִּין גִיוָואלְט פֶערְהֵיימְלִיכֶען זַיין טוט , אוּג מֶען ואר גִיגיימִינְט אָפּ צוּ נֶעהְמֶען דֶעם מוֹימִין פוּן זֵייא מִיט נוואלְד אוּג אַוֶועק צוּ לֵייגִין אִין דֶעם מָארְג (אַזוֹ אַזאל וָואס מֶען לֵייגְט אַווען אלע אוְּגֶעוִיסֶע טוֹיטֶע קֶערפּער בִּיו מֶען דֶער גייט וֶוער זֵייא זיינֶען גַעֶוען) בִּיו מיין נייטֶערְדְצִין בֶּעפֶּעחְל ! עֶס אִיז אויף דֶעם שְׁמֶערִין פון דִיזֶען אַלְמִין טוימִין אֵיין שְׁוַארְצֶער פְלֶעק וִויא אַין שְׁמֶּערִין ווָאס עֶס אִיז אִיבֶּער גִינַאנְנֶען פוּן אִים אוֹיךְ אויף דֶער טָאכְטֶער וָואם זיא אִיז אֵיין הֶעכְסְט שֵׁיינֶעם מֵיידְכֶעןי. יֶוען אַזוי הָאט זִיךְ אָפּ גִירוּפִּין דער אלְצַאגֶע יּבֶּעט אִיך אַייך אִין דֶעם נָאמֶען פון דֶער קינִינן אִיזַאבֶּעלֶע דָאס דִזֶער טויטער קֶערְפּער אויך זֵיינֶע כְרוֹיא אוג דִיא מָאכְמֶער זָאלִין אָפּ גִיפִירְט וֶוערִין אִין דֶעם הָאמֶעל פוּן דֶער שְׁפַּאנִישֶׁע פָּאמָאלְסְטְוָוא , אוּג אִיך בִּין אִין דָר מיינוּנְג דָאס אִיר וֶועט צֵיינִין אֵיינֶע גְרוֹימֶע גִיפֶעלִינְקֵייט דֶעם מַאדְרִידֶער הוֹיף וֶוען אִיר וֶועם בֶּעפֶעהְלִין בַּאלְד אָפּ צוּ פִירִין דִיזֶען טויטִין קֶערְפֶּער אִינְט גִיהֵיים קיין מַאדְרִיד אִין אֵיינֶעם צִינֶערְגֶעם זַארְג (טְרוּנָעוֹי. ידָאס אָפּ ּירִין דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער פֿין דֶעם מָארְג אִין דֶער פָּאסָאלְמְטְווְא מוּן גִישֶׁעהֶען נַאנְץ אִינְם נִיהֵייםי הָאט אִפ גֶיענְטְפֶערט נַאפָּאלְיָאן יזָאנְסְט וֶועט גִירֶעט וֶוערִין אוּנְטֶער דֶעם פּוְּּלִיקוּם (נַארָאד) זייָער פיל פוּן דֶעם מָארְג אוג פוּן דֶעם ראקעט (גִיפֵיננְנִים) וָואס אִיךְ וִויל גְרַארֶע דָאס עֶר זָאל אָן דֶעם גַאנץ פַאר גֶעסִין ; אֵלָוֹ קען דָאס גישׁעמֶען נַאנְץ שְׁפּעט אִין דֶער נַאכְט אִין שְׁטִילֶען , אוג אַזו וויל אִיך בְרֵינְגֶען גַאנְץ אִינָם גִיהֵיים זֵיינֶע פרויא אוג זַיינֶע מָאכְמֶער אַהֶער אִין דְוָוארֶעץ אויף אֵיינִינֶע שְׁטוּנְרֶען , דִיא קייָערִין וויל זֵייא בֵּיירִין זֶעהֶעןי, אוּג וָואס עֶס אִיז נונע צוּ דֶעם אִיבֶּער פִירִין דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער קֵיין מַאדְרִיד דָאס גִיבּ אִיךְ אִיבֶּר אויף אִייֶרֶע אִייגֶענֶע הֶענְט יוֶוען אַז הָאט זִיךְ אָפּ גירופִין דֶער אַלְצַאנֶע ידאגקע איך אַייך אִין דֶעם גאמֶען פוּן טַייגֶער ִינִיגִיןי. יאִיך גְלויבֶּע הָאט זיך אָפּ גִירוּפִין נַאפַּאליאןי דָאס אוּנְנוזאמְט וֶועט הָאבִּין אַייעֶרֶע קִינִיגִין אֵיין גִילֶענִינְתֵיט מִיט וָואס אָפּ צוּ דִינֶען מִיר ; ;עס שֵׁיינְט מִיר דָאס אִין קְּצִין וֶועט פְרַאנְקְבייְ דַארְפִין פירִי אַיין קְִיג מִיט רוּפְלַאנְ וֶענין מִירְקִיא, אִיך הָאבּ שׁוֹין ווענִין דֶעם גִישְׁפרָאכָן מיט רֶעם אֵיינְגֶעְשִׁין גִינַאנְרֶעמִין ‏ אַלזו אִין נויט פַּאל וֶועט אוּנז אייֶער קִינִיגִין מזִין עֶרְלויבִּין צוּ מַאכִין נְרוֹיסֶע אַיינְקויפֶּע פון מַאנַאזִינֶען אִין אִירֶע פָּארְטָאוֶע שְׁטֶעטי . ייינֶע קיניגִיןי הָאם זִיךְ דֶער אַלְצַאנֶע אָפּ גִיריּפִין יוֶעט עֶס טָאן מִיט פֶּערְֶעִינין , אַלװֹ וַייטֶער וֶוען אייֶערֶע קֵייזֶערְלִיכֶע מַאוֶעסְטֶעט אִיז שׁוין אַזו וַייט גִיגֶערִינ צוּ בֶּעשְׁפְרֶעבִין זיך מִיט טִיר אזז פיל , נֶעהְמֶע איך מיר שׁוין דיא פְרייהֵייט צו רֵיידִין מיט אֵייךְ אֵיין פריוואטנעם

-- 9} -- פְריוַואטְנֶעם (יְִירֶעשֶׁע) אִינְטֶערֶעם, אוּנ אִיך הָאפֶע דָאס זֵייא וֶועלִין מִיר עס עֶרְלויבִּין אוג צוּגְלייְ עֶרפִילין מיין בַּאנֶעי . יאָעם אִיז אייךערְלוֹיבְּט צוּבֶּעמִי. הָאט אִים נַאפָּאלְָאן גיענְטְפֶערְט יאוג וֶוען נוּר מֶענְלך אִיז וֶעל אִיך עס אויך טָאן, דֶען חוץ אֵייֶערֶע גֶעזַאנְדְשַׁאפְּט זַייט אִיר דָאךְ. אֵיין נוּמֶער. פְריינֶד. פון מֵַיינֶער קייזערִיןי + | יּאִיךְ וִיל אַייךְ בֶּעמִין הָאט זִיך דֶער אַלְצַאנֶע אָפּ גִירוּפִין ינִיט אַלס גִיזַאנְדֶעטֶער נוּר אַלֶם איין גִיבּארֶענֶער שְׁפַאנְיֶער, דָא אִין פַּארִיז וואונט שׁוֹין צֵייט אֵיינִיגֶע יָאר אֵיין יוּנְגֶער שְׁפַּאנְיֶער פוּן גְרוֹיסִין הֶערְקוּנְפְט (יַחוּם) אַפְּרֵינְץ אַז גָאר, אִיךְ הָאבּ צוּא אִים איין וִיכְטִינִין אוֹיפְטְרַאג (פָּארוּצֶענֶע) , עֶר הֵייסְט פְּרִינֶץ קָאמֶערַאמָא , אוּנ עֶס אִיז מִיר זַייֶער שְׁוֶער אוֹיף צוּ זוּכִין אִים , אלזוֹ זָאלאַייֶָערֶע ִינַאדֶען אַזו גָרוֹים זַיין צוּ גֶעבִּין איין בַּאפֶעל אִין אַלֶע פּרִיסוצטוועס דָאס מֶען זָאל דֶער גיין וואוּ ער גִיפִינְט זִיך , זייא וֶועלְן מִיר צֵיינִין דַאמִיט אַנְרוֹיסֶע גִיפֶעלִינקֵייטי ‏ ! ימֶען בְּרוֹיכְט דֶער צוּ גָאר ניט אַזוֹ פיל מִיהָעי הָאט זִיךְ דֶער קֵייזֶער אִםּ גִירוּפִין *ֹאִיךְ ווייס פוּן אִים עֶר אִיז מִיר אַזוֹ גָאר צוּ פיל בֶּעקַאנְט , דִיזֶער מַאן הָאט בֶּענַאנְגֶען אֵיין פַאר בְּרֶעבִין , אִיךְ גִידיינְק צְוַאר נִיט וֶועלְכִין , נוּר ,ער אִיז זייעֶר הַארְט פֶערְאוּרְטיילְט גִיוארִין (פַאר מִשְׁפְּט)י. יאָ דִיזֶער מַאן פֶערְאוְּטַיילְטי 1 הָאט זִיךְ דֶער אַלְצַאנֶע אָפּ גִירוּפִין *אוּג דֶער צוּ נָאךְ זייר הארט זָאגְט אִיר, אוּג עֶר איז דָאךְ גאר אַזוֹ יוּנְג ; פֶּערְגִיוִוים אוֹיס גְרוֹים הִיצִינְקֵייט, אוּנ מיז עס פֶערְנְוִוים אִיצוּגְד גאנץ בֶּערִייֶען (חֲרֶטָׂה הָאבִּין)י . ירֶער פֶעלֶער אָבֶּער אִיזי הָאט זִיךְ אָפּ גִיהּפין דֶער נַאפָּאלְיָאן ירָאס יֶערֶער פֶערְבְּרֶעבֶער בֶּערִיֶעט צוּ שְׁפֶּעט , אונ מֶען נֶוערְט דוּרֶךְ דֶעם גִיהָאלְפִין עֶרְסְט נָאךְ דֶעם אִיבֶּערְגֶעשטַאנֶענְם דֶעקְרֶעט , אונ בֵּייא אַלֶעם דֶעם וֶועל אִיךְ הֵייסִין בּייא גִילֶעגֶענֶער צייט אָבְּסְמָאמְרֶעוֶען זַיי פְּראַצֶעם , דֶער וֵויילֶע אָכֶּער מוּז עֶר זִיך גִירוּלְדִין ! דֶען עֶס אִיז מִיר הֶעכְסְט אוּנאַנְגִיגֶעהְמֶען צוּ נִיסְטָאזִי איין גִימַאכְטִין רֶעקְרֶעט, דֶען דָאם הָאט אֵיינֶע זִיֶער שְׁלֶעכְטָע וִויְקּנְ: אויף דִיא רִיבְטָעֶר, אוג מַאכְט פִיל מֶעחר אוּנצוּפְרַיְרֶענֶע אַלם צופרַיְרֶענֶע, עֶס כוז זיך מַאכִין אַיינֶע נוּטָע גִילֶעגִינְהֵייט אוּם מַאנְמֶען פֶערְבּרֶעבֶער צוּא בֶּענֶעגֶעדִיגֶען + - יי שש יוֶוען עִס איז גֶענִין ‏ דִיא גֶעוֶעצֶע אוּג גֶעגִין איער גִוִויסֶען גֶעגֶערִינֶער

מְאנַארְדּי הָאט זי דֶער אַלְצַאנֶע אָפּ גִירוּפִין, פַאר ,דרִיסְט מִיךְ דָאס אִיךְ הָאבּ עֶס גָאר אָנְגִימוּטָּה אַייך, אנ וִוינְצֶע אַייער מַאוֶעסְטֶעטִין דָאס דִיא גִירֶעכְטִינְקייט זָאל אִימֶער אַזולֵייטִין (פִירִין) אֵייעֶרֶע הַאנְדְונגֶען , אוּנ הֶעטֶע אִיך פוּן פָארְהֶער אָן (פון פְרִיער) גִיוֹאֹסְט דָאס דֶער קאמֶערַאטָא איז איין פַאר בְּרֶעכֶער וָאלְט אִיך קֵיין וָארְט פַאר אִים אֵלְוו גִישְׁפּרָאכִין יאוּג רַזֶעם אִיז עָרי הָאט אִים נַאפָאלְָאן ִיעֶנְטְפֶערְט , אוּג הָאט צו גְלַייךְ אֶבְּשֵייד גִינוּמֶען פון אים , דֶער אַלְצַאגֶע הָאט זִיךְ פערְנייגְט פַאר אִים אוג אִיז אַרוים גִינַאנְנֶען , אונ אַלִם עֶר ואר שׁוין אויף יֶעגֶער זַייט מִיר , הָאט זִיך דֶער נַאפָּאלְיָאן אָפּ נירופין צו זִיךְ אַליין ! דִיזֶער הַאמֶערַאטָּא וֶוֶעט שׁוין מֶעהֶר נִיט אָן קוּקין דִיא טַאגֶעס לֵיכֶט ‏ נו : = | | | אגנע

לַאנְגֶע בַיינֶע נָאך קאיֶענֶע , דֶען אַנְדֶערְס קֶען מֶען זִיך נִיט בֶּענֵיין גֶענִין פַּיינְדֶע וָואס מֶען דַארְם זִיךְ פִּירְכְטֶען פַאר זֵייאי :

8. 6 ריט

אִין דֶעם יָאר 1804 וָואס אִין אִים אִיז פָארְנילָאפִין אונזֶערֶע עֶרְצֵיילוּנְג ריוֶע } אִיז אוֹים נִיבּוֹיט גִיוָוארִין אַיין טוֹיטִין הויז וואס ווערְט אָן גִירוּפִין מִיט דֶעם נָאמֶען מָארְג (וַייל אַזוּ וַואר נִינַאעֶנְט דָאס עֶרְסְטֶע טוֹימִין חוֹיז וָואס וָואר גִיבּוֹיט לֶעבִּין דֶער קִירְכָע נַאטֶערְדַאם) אִין דֶעם זֵייטִין פְלִיגְל פוּן דֶער טוּרְמֶע לַארַאקֶעט , דֶער אַבַיין גאנג אין דִיזֶעם הויז וַואר דורך אֵיינֶע שְׁמָאלֶע גֶעסִיל :

אִין דִיזֶעם הוֹיזֶע זֵייגֶען גִישְׁטַאנֶען (אוג פִּילֵייכְט שְׁטִייֶען נָאךְ)צְלַאנְגֶע שְׁטֵיינֶער טִישִׁין וָואס אויף זייא זיינֶען פוּן אִייגַאנְדֶער גִילֵייגְט פילֶע טוֹיטֶע קֶערְפָּר וָואס וַוארִין נִיפּוּנען אִין דֶעם בּוּלַאנְסְקען וואלד , זַייגֶען גִילֶעגִין דָארְט נַאקעטֶע , אוג אִיבֶּער יָעדִין בֶּעזוּנדֶער ואר אוים גִיהַאנְגֶען אִין דער חַייך זֵיינֶע קליירער דַאמִיט זַיינֶע אָנְגִיהֶערִיגֶעם (קְרוֹבִים אָדֶער בֶּעקַאנְטֶע) זָאלִין אִים קֶענֶען זייר לייכט דֶער קֶענֶען , אויך וַוארִין דִיזֶע טוֹיטֶע קֶערְפֶּער אַלֶע שְׁטוּנְדֶע בֶּעשְׁפְרִיצְט מִיט קַאלְטֶע וַואסֶער דורך אֵייגֶע זִיפּ מַאשִׁינֶע דַאמִיט זָיִיא זָאלִין נִיט אָן הֵייבִּין צוּ פּוֹילִין , אונ זָאלִין נִיט גֶעבִּין אַיין אִיבֶּעלֶען נְרוּךְ פוּן זִיך, אונ בֵּייא אַלֶעם דֶעם אִיז דָארְט קוים אֵיין צוּ שְׁטֵיין פֿון גִישְׁטַאנְק }

דִיזֶע הויז ווע גֶעוַאכְט פוּן אִיינֶעם צֶעסֶעוָואי וָואס וֶוערְט אוּמְגֶעבִּישִין אַלֶע צְווייא שְׁטוּנְדִין , עס זֵיינֶען דָא אַזֶעלְבֶע זִייערֶע צְוֶועלְת שְׁטַאוִויצְנֶע וואס וֶועקְסְלֶען אָפּ אֵייגֶער דֶעם אַנְדֶערִין ,‏ אוּג מוּזִין צוּ גְלֵייך הָאבִּין אַכט אויף דִיא בֶּעזוּכֶער , דֶען דִיזֶעס הוֹיז וֶוערְט זֵייעֶר שְׁמַארְק בּעזויכְט פוּן פַאר שִׁירֶענֶע מֶענְטְשׁ וָואס מַאנְבֶע מָאל וֶערְט אוּנְטֶער זֵייא אויף גֶענְרִיפִין מַאנְבֶער מֶערְדֶער פון רִיזֶע עֶרְשְׁלַאגֶענֶע , אוג אִין דִיזִין טָאג ואס דֶער ַלצַאנֶע הָאט גִיהַאט אוּדַעֲנְץ בֵּייא דֶעם נַאפַאלְוָאן , וַוארִין דָארְט אִין דֶעס מָארְ זייֶערע פִילֶע טוֹיטֶע, קֶערְפֶּער , אוּג דַאהֶער אויך זֵייעֶר פילֶע בֶּעזוּכֶער דָארְט ; אַטֵייל אוּם צוּערְקֶענֶען אַקְרוֹב ; אַנִּי פְרֵיינְד , אַטֵייל אוֹים הוילער אֵיטֶעלֶער נייע גִירדֶע נוּר ;

=== אוּנְטֶער דִטֶע בֶּעזוּכֶער ואר דַאן אוֹיך אֵיינֶע אָרֶעמֶע גאנץ שְׁלֶעכְט גִיקְליירֶעטֶע פרויא וָָאס וַואר גַאנְץ אֵיינְגֶעהִילְט (פֶערְטוּלֶעט) אֵלם ויא זִיא הָאט גִיוָואלְט ייב | אוּנְבֶּעקַאנְט דָארְט פוּן +לעם , אוּנ אִיז אויך נוּר פֶערְשְׁלִיבֶענר וייוֶע(בַּנְנָבָה) אַרַיין גיחַאפְט זיך אִין דעם מָארְג, דָאס דֶער צֶעסָאוְאי הָאט נָאר גִיט גִימֶערְקְט אִיר אַרַיין גיין , דִיזֶע אָרֶעמֶע פְרוֹיא וַואר קֵיינֶע אַנְדֶערֶע אַלם דיא מַארְיָאן דֶעם הַיינְקֶערְם מָאכְטֶער, אַלס זִיא אִיז אַהִין אַרַיין , הָאט זִיא זִיךְ אַרוּם גִיקוּקְט פון אלֶע זַיימִין טיט אֵיינֶעם קע:ער בּלִיק/ דָאס עֶס וַואר שׁוין אֵייגֶעם יֶעדִין זֵייעֶר לַייכְט צוּ פַאר שְׁטֵיין דָאם זִיא אִיז דֵא קֵייגֶע פְרִיץ , אוג רָאס זִיא זַואר שׁוין רָא פיל מֶעֵהֶר אַלס אַיין מאל, זִיא הָאט זי אוּמְגְיזֶעהֶען אונ הָאט זִיך ואס

-- 44 21==6 אָפּ גִישְׁטֶעלְט הָארְט לֶעבִּין אֵיינֶער אֵייזֶערְנֶער טִיר וָואס אִיז גָאר בֵּייא דֶעם ענְדע. פוּן דִיזֶעם הויז, זִיא הָאט זִיךְ דָארְט אָפּ גִישְׁטֶעלְט נוּר אויס דֶעם גְרוּנְדֶע דָאס. זִיא האט גִיוואוּסְט דָאס דַיִזֶע טִיר אִיז אַיין אֵיינְגַאנְג אִין דֶעם אֵיינְזַאמֶען (פוּסְטִין) קארַאדָאר פוּן דֶער טוּרְמֶע רַאקֶעט , זִיא הָאם עֶס נִיוואוּסְט וַוייל זִיא אִיז שׁוין מָעהֶר אַלס הוּנְדֶערְט מָאל דוּרְךְ גִיגַאנְגֶען דִיזֶען גִיהֵיימֶען גַאנְג מִיט אִיר פָאטֶער וָואס וואר פַּארִיזֶער הַיינְקֶער (תּליון) , אוּנ וָואס דֶער שְׁלִימֶעל דער פוּן וַואר נּר. בֵייא אִים, אונ אַזוֹ אויך אַלֶע שְׁלִיסְלֶען פוּן אַלע נּמֶערִין וָואס גִיפּמֶען זִיךְ אִין דִיזֶער מוּרמֶע וַארִין בַּייא אִים אוּם ;ער זָאל קֶענֶען בֶּעזוּכִין דֵיא גִיפַאנְגֶענֶע אִין יֶעדֶער צַייט וֶוען אִים נֵייטִיג אִיז ! דֶען אַלס הַיינְקֶער הָאט,ער נאך גִימוזט זיין- אֵיין גוּמֶער אַרְצֶט (דָאקְטָאר) אוּם צוּ בֶּעזוּכִין דִי גִיפַאנְגֶענֶע אִין זֵייעֶר קרַאנְקְהַייט, אוֹיך הָאט עֶר גִימוּזְט זַיין אַיין גוּמֶער פָאמֶענְרַאפִיהְט , אום צוּ קאפִּירִין דיא גִיפַאנְגֶענֶע בַּייא זִייֶער אַרַיין זֶעצִין זֵייא אוּג פַאר זייר דֶעקְרֶעט , אוג אויך איין גוּמֶער בַּארְבִּיר אוּם אָפּ צוּ רַאזִירֶען זֵייא דִיא פַּאמִילְנִיצֶעם מִיט אַטָאג פְרִיהֶער פַּאר זֵייעֶר הִינְרִכְטוּנְג דַאמִיט דִיא הָאר זָאל נִיט שְׁטֶערִין דִיא שְׁנַייֶע (דֶעם שַׁארְף) פוּן דֶער הַאק מַאסִינֶע, אוּנ עֶר פְלֶעגְט אלו מִיט צוּ גֶעמֶען זיינֶע טָאכְטֶער מַארְיָאן אַהִין אוּם צוּ הֶעלְפִין אִים בַּייא דזֶע פַאר רִיכְטוּנגֶען , אַלז וַואר זִיא הֶעכְסְט אַיינְהֵיטִישׁ אִין אַלֶע דִזֶעַ גֵיינְגֶע, אוּג נוּמֶערִין פוּן דיזער טוּרְמֶע , אונ וָואר אויך גַאנְץ בֶּעקַאנְט מִיט יֶעדֶעם שְׁלִיסֶעל פון וֶערִין נוּמֶער וואו,ער הַייִנגְט בַּייא אִיר פָּאטֶער אִין שְׁטוֹבּ : | דִיזֶע מַארְיאן הָאט בֶּעמְרַאכְטֶעט מִיט אֵיינֶעם מִּיפִי בְלק יֶעדִין בֶעזֶּער בֶּעזוּנְדֶער ; מָעהֶר פַאר אַלֶעמֶען אָבֶּער הָאט זִיא בֶּעמְרַאכְטֶעט, אוּנ דֶער צוּ נָאךְ מִיט נְרוֹיס בֶּעוואוּנדֶערוּנְג צְווֵייא וייְּליכֶע פֶּערְזוֹינֶען וָואס זֵיינֶען נִישְׁטַאנֶען אויף דיא קָנִיא פַּאר אֵיינֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער , צוּ נָאפִין אין אֵיינֶעם שְׁטילֶען וַויינֶען אונ אִין אֵיינֶעם אִינְבּרִיְסְטיֶען (פייעֶרְדִינֶע) גִיבֶּעט , זֵייא בֵּיידֶע וַוארִין גַאנְץ אַנְדֶערְס | גִיקְלִיירֶעט אַלם אַנְדֶערֶע פְרוֹיֶען ,‏ אֵיינֶע וַואר נַאנְץ אַלְט, אוּג דִיא אַנְדֶערֶע גַאנְץ יוּנְג , אוג דִיזֶע בֵּיידֶע הָאבִּין אִיר נִישֵׁיינְט בֶּעקַאנְט צוּ זַיין , דָאס זִיא הָאט שׁוֹין ִינְלויבְּט זֵייא גִיזֶעהֶען צוּ הָאבִּין אַמָאל, דִיזֶע בֵּיירֶע פְרויֶען וארִין עס דיא פְרוֹיא אוּנ דִיא טָאכְטֶער פוּן דִיזֶעם פַאר שְׁטָארְבֶּענֶעם לֶעבִּי וֶועלְכִן זייא זֵיינֶען גִישְׁטַאנֶען , דֶער וויילֶע הָאט אָן גִיהֵייבִּין שוין צוּא דוקעלֶען אִין דִיזֶען טְרוֹיעֶר זַאל, דֶען עֶס וַאר שוין נִיט װַייט פוּן אוִינֶר , אוּנ רִיא בֶּעזּכֶער הָאבִּין אָן גִיהַייבְּן שׁוין פוּן אַיינְאַנְדֶער צוּ גַיין זִיךְ , אוּנ דַאן אַלֶם דֶער זַאלוָואר שׁוֹין בֶּענַאהֶע לֶעֶר , הָאט דִיא מַארְיָאן אָן גִיהֵייגִין אַרוּם צוּ זֶעהֶען יֶעדִין טויטין קֶערְפֶּער -בֶּעזּנְרֶער ,. אוּג יֶערֶער טוֹיטֶער קֶערְפֶּער הָאט גִימַאכְט אֵיין אַנְדֶערִין אַיינְרְוּק אויף אִיר , זִיא הָאט גִיזֶעהֶען דָארְט מַאנְכֶע טוֹיטֶע פְרוֹיֶען צִימֶער וָואס וַוארִין שֵׁיין ויא אֵיינֶע הֶעבָּע , אוּנ חָאבִּין זִיך אַלין עֶרְמָארְדֶעט , גֶעוִיס ואר אִינֶע פַאר בָּאטֶוענֶע לִיבָּע אִין שׁפִּיל , אוּנ אִיר הֶערְץ הָאט נִיט וֵויינִיג גֶעלִיטִין דער פוּן , מָעֵהֶר אָבֶּער אַלֶס אַנְרֶערֶע טוֹיטֶע קֶערְפֶּער הָאט איר אִיִנְטֶערֶעפִירְט דֶער טויטער

== 189 =

טוֹיטֶער קֶערְפֶּער פּוּן אֵיינֶעם שֵׁיינֶעם יוּנגִין מַאן , זִיא הָאט זיך אֶפּגִישְׁטֶעלְט לֶעבִּן אִים, עֶר איז גִילֶעגִין לֶעבִּין דֶעם אִינְפַאנְט פון בַּארְצַאלַאנֶע וָואס דיא בֵּיירֶע פָּארִיגֶע פְרוֹיעָן צִימֶער זֵיינֶען נִישְׁטַאנֶען לֶעבִּין אִים אוֹיף דִיא קְנִיא , זַיין;קֶערְפֶער וַואר פַאר דֶעקְט מִיט איינֶעם וֵוייסִין ליילֶעךְ, זִיא הָאט זִיךְ אָפּ נִישְׁטֶעלְט לֶעבִּין אִים אוּנ הָאט זִיךְ בַּאלְר דַארוֹיף גֶעקְנִיט פַאר אִים , אוּג אִיז אַזו גֶעבְִּיבִּין אִין דִזֶער שְׁטֶעלוּנְג (לַאנֶע) בִּיז עִם אִיז גִיוָוארִין רֶעכְט נַאכְט, אוּנ דַאן אִיז זִיא זִיךְ פַּאר קְרָאבִין אוּנְטֶער זַיין מַארְמַארְנֶעם מִישׁ, דָאס דֶער אַרַיין גִייֶענְדֶער צַאסֶעוָואי האט אִיר נִיט דֶער זֶעהֶען , דִיזֶער יוּנגֶער מַאן חָאט זִיךְ זֶעלְבְּסְט עֶרְמָארְדֶעט , דֶער צַאסֶעוָואי איז אַרֵיין אִין דִיזֶעם מוֹיטִין הוֹיז מִיט אֵיינֶעם פָארְנֶעהְמֶען הֶערֶען וָואס וַואר אָן גִיטָאן אין אֵיינֶעם לַאנְנֶען אױיבּער מַאנְטִיל, אונ דִיזֶער וַואר דֶער קַאמער הֶער בַּאצַיֵאשִׁי ואס עֶר אִיז אַהֶער גִיקוּמֶען מִיט אֵיינֶעם אוֹיפְטְרַאג (פָּארוּצֶענֶע) פוּן דֶער קֵייזֶערִין יזֶעהֶען זֵייא לִיבֶּער הערי הָאט זִיךְ אָפּ גִירוּפִין דֶער צאסֶעוָואי צוּ אִים ועֶס אִיז שׁוֹין דָא אִיצוּנְד נִימַאנְד דָא , אוֹיסֶער דִיזֶע צְוֵוייא פְרוֹיעֶן צִימֶער וָואס שְׁטֵייעֶן אוֹיף דיא הָנָיא אוּג בֶּעטִיןי. ידִיזֶע נַאכְט זָאל דִיזֶעס מוֹימִין הוֹיז נִיט פאר שְׁלָאסִין וֶוערִין , נוּר בְּלוֹיז צוּ נִימַאכְט וֶוערִין אוֹיף דֶער קלאמקע , אַזו אִיז דֶער בֶּעפֶּעהְל פוּן דִיא קֵייזֶערִיןי הָאט זִיך דֶער בַּאצְיֵאשִׁי אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים דַאמִיט מֶען זָאל קֶענֶען אַרַיין אִין אִים דִיא גַאנְצֶע נַאכְט נִיט מַאבֶענְדִיג דֶעם מִינְדֶעפְטִין גֶערֵיישׁ, דֶען מֶען וֶועט בְּרוֹיכִין דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער וָואס מֶען הָאט אַהֶער גִיבְרַאכְט פוּן דֶער שׁפַּאנִישֶׁע פּאמָאלְסְטְוְוא וִוידֶער אַוֶועק טְרָאגִין צוּרִיק אַהִין אוּג דָאס מוּז גַאנֶץ אִינְס גֶעהֵיים גִישֶׁעהֶען ! אוּג דִיזֶע בִּיירֶע קנֶיענְדֶע פְרוֹיֶען הייס אַרוֹיס גֵיין פוּן דִיזֶעם טוימין הזיז אוג ארַיין זֶעצִין זִיךְ מִיט מִיר אִין מַיין קַארֶעטֶע אוג פָארִין קיין טְיוּגֶערִי ו דֶען דִי קִיֶערִין עֶוְוגֶעניֶע מִיל זִיךְ מִיט זֵייא

זֶעהֶען אוּנ שְׁפְּרֶעכִין : - יאַייֶער בֶּעפֶּעתְל זָאל גִישֶׁעהֶען הָאט אִים גְיֶענְטְפֶּערְט דֶער צַאמֶעוואי פַאר נַייגֶענְד זִיך פַּאר אים זֵייעֶר מִיף , אוג אִיז בַּאלְד דַארוֹיף צוּ גִיגַאנְגֶען צוּא בֵּיירֶע פְרוֹיֶען אונ הָאט עִם זייא נִימֶעלְדֶעט, זֵייא זַיינֶען בַּאלְד אויף נִישְׁטַאנֶען אונ זיינֶען אַרוֹיס פוּן דֶעם טוֹיטִין הוֹיז צוּ זַאמֶען מִיט דֶעם קָאמֶער הֶערֶען , נָאךְ דֶעם וִויא זֵייא הָאבִּין גִינוּמֶען אִינֶעם העכקט וַוארֶעמֶען אָפּ שֵׁייד פוּן דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער , הָאט דיא אַלְטֶע אִים דְרוֹימֶען גִימַאכְט דִיא פְרַאנֶע וָואס וִויל מֶען פון זֵייא הָאבִּין , אוּנ וואוּ הִין וִויל מֶען זֵייא פִירִין , אוּנ עֶר הָאט אִיר הֶעכְסְט בֶּערוּהִינְט יאִיךְ הָאבּ איין אוֹיפְטְרַאגֶע פוּן דֶער קִינִיגִין: הָאט עֶר גיֶענְטְפֶּערְט אוּם צוּ בְּרֵייְגֶען אַייך צו דֶער קֵייזֶערִין וָואס וִויל אַייך זֶעהֶען אוּג שְׁפְּרֶעכִין , זֵייא הָאבִּין זִיךְ אַרײין גִיזֶעצְט מִיט אִים אִין קַארִיטֶע אוג זֵיינֶען מִיט אִים אַוֶועק גִיפָארִין ,‏ אוּג דֶער צַאסעוְאי הָאט בַּאלְד רַארוֹיף פַאר מַאכְט דִיא טִיר פוּן דֶעם מוֹיטִין הויז פוּן אִינְוַיינִינ אויף דֶער קנאמקע נור , אוג אִיז אַרוֹיס פוּן דָארְט דוּרך דֶער אִיטֶערְנֶע הִינְטֶער מִיר נִיט זֶעהֶענְדִיג דִיא מַארְיָאן וָואס אִיז גִיבְלִבִּין פוּן אינֶעוויינִיג אוּנ הָאט אִיר הִינְמָר זיךְ פַאר שְׁלָאסִין , אונ אין דֶעם טוֹימִין הויז אִיז גִיבְּלִיבִּין אוינע טויטען שטילע

וואס

ר יי = 16 -- וואם וואר אוּנְטֶער בְּרָאכִין (מַפִּיק גִיווארִין) נור דוּרְך דֶעם פְּלֶעטְשֶׁערִין (רוישין)

5

פון דֶער וַואסֶער מַאשִׁינֶע וָואס הָאט נִישׁפְרִיצְט אִיבֶּער דיא טוֹיטֶע,קֶערְפֶּער +

= == נון בּלייבְּט אוּנְז אֵיינֶע פְרַאנֶע צוּ וָואס אִיז ִיזֶע מַארְיָאן גִיבְִּיבִן אִן רִינֶעם

ז

וָואט זיא הָאט גִישׁפְרָאבִין מִיט זִיך זֶעלבּסְט אלם ִיא אִיז נִיבְליִין דָארְט אַלין, ידֶער מַארְקִיז אִיז גִיפַּאלִין אויף אנומין פְּלַאןי הָאט זִיא צוּ זִיךְ אַלֵיין גִישְׁפְּרָאכִין זוויא. צוּ ֶּעְרייעֶן דֶעם פְּרִינְץ קַאמֶערַאטְא , עֶר אִיז אַיין גִישַּׁארְט אִין דוה

נומֶער 70,, אוּנ ויא אִיך זְעה אַיין אִיז רִיזֶער טוֹימֶער יוּנְגֶער מַאן גַאנְץ עִהְנְליךְ

ר 400 נּדָאלַארֶעם אוּנ דיא מַארְקִיזיןי

אום רִיבְטִיג צּ עֶרְקְלֶערִין דִיר מֵייגֶע לֶעוֶערִין דֶעם גַאנְצִין פלַאן פון דֶער | מאריאן

-- /4 2 מַארְיָאן מוּזִין מִיר אוּנְז אוּמְקֶערִין צוּרִיק צוּ יֶענֶעם אַוִוינְט וָואס דֶער דַאקטַאר לוּאַזָאן וָואס וַוַאר קוראטָאר אִיבֶּער דֶעם אִירֶענְהוֹיז, ואוּ עס וַואר אֶן גִיבְּרַאכְט דִיא אַרֶעל הָאט בֶּעזוּכְט דֶעם מַארְקִיז אִין זיינֶעם חויזע אוּנ הָאט וָואס מִיט אים ִישְְׁרָאכִין , עֶר הָאט אִים גִיבְּרַאכְט פִיל בֶּעסֶערֶע נַאבְרִיכְטֶען אִיבֶּער דיא אַדֶעל אַלם דִיא מַארְיאן ואס עֶר הָאט זִיךְ מיט אִיר בַּאגֶענִינְט פַארֶענְדִיג פון דער קֵייזֶערְלִיכֶע טְרוֹיאוּנְג, ער הָאט אִים דֶער צֵיילְט דָאס דיא אַרֶעל אִיז פיל - בֶּעמֶער , אוּנ דיזֶע בֶּעסֶערוּנְג הָאט זיא פִּיל מֶער צו פֶערְדַאנְקֶען דֶער גיזֶעלִינְשַׁאפְט אֵיינֶער צְוֵייטִין קרַאנְקֶע וָואס גִיפִינְט זִיךְ אִין זֵיינֶעם אִירֶענְהוֹיז אַלֶם זַיינֶע דאקְטֶערֵייא , זִיא הָאט צוּ אִיר פיל מֶעהֶר צוּ מְרוֹיֶען אַלִם צוּ דֶער מַארָיאן וָואס עֶר הָאט בַּאשְׁטֶעלְט צוּ זַיין מִיט איר ,‏ אֵלִם דיא אַדֶעל דֶער זֶעהֶעט אִיר וֶוערְטי זִיא נָאר נֵייא גִיבַּארִין , אוּנ שְׁפְּרִיכְט גְרַאדֶע וִויא אַיין מֶענְטְשׁ מִיט אגִיזוּנְטִין פַאר

שְׁטַאנְד , אוּנ וֶוערְט וואס אַטָּאג מָעהֶר אֶפּגִינַיינְטֶער פון דֶער מַארְיאן :

צוּם אוּנְגְלִיק ואר דֶער וַואלֶענְטִינְא דַאן נִיט צוּ הויז, דֶען זָאנְסְט וָואלְט עֶר דֶער קענט דֶעם דָאקְטָאר, אוּנ מֶען וָואלְט שׁוין גִיוואוּסְט ואוּ דִיא דָאלָארֶעם גִיפִינְט זִיך , אַלִימפְיא וָואס הָאט בַּייא דֶעם גִישְׁפְרֶעְ פוּן דֶעם מַארְקִיו מִיט דֶעם. דָאקְטָאר וִויא מִיר ווייסִין שוין פון פְרִיעֶר אָפּ גִיטרָאטִין אין זַיייגַאבִּינֶעט , הָאט נַאךְ הֶער דֶעם מַארְקִיז אוֹיס גִילַאכְט וָואס ער הָאט גָאר אֵיין דָאצִינעֶנֶע. מִיט דִיֶעם לוּאַזַאנְא ייא וֵוייסִין מֵיין פְרֵיינְדי הָאט;ער צוּ אִים גִיזָאנְט ידָאס דִיזֶער מַאן וויל מִיר גָאר נִיט גִיפֶעלִין , עֶרְסְטִינֶס גִיפֶעלְט מִיר נִיט זַיין פַאלְשֶׁעס גִיזִיכְט . אוּנ צְוֵוייטִינֶם הָאבּ אי שׁוֹין אוֹיך נִיט וָואס גוּטֶעם גִיהֶערְט פוּן אִים , גֶעס הָאבִּין זִיך שׁוֹין פִילֶע בֶּעקְלַאנְט אִיבֶּער אִים, אַלְזו זָאג מִיר וָואס הָאט עֶר דִיר דָא מִיט' גִיטֵיילְט פוּן דֶער אַדֶעל, גִיוִים אֵלם דָאס גוּץי גִינוּג עֶר הָאט מִיר פיל בֶּעסֶער. בֶּענַאכְרִיכְטִיגְט פון דֶער אַדֶעל אַלֶם דִיא מַארְיָאן , הָאט זִיך אָפּ גִירוּפִין דֶער מַארְקִיז יעֶר הָאט מִיר גִיזָאנְט דָאס צייטֶין וַייס שְׁפּרִיכְט זִיא שׁוֹין ַאנְץ סִקְלַאדְנֶע, אוּג אִיךְ וִויל עס אִים גְלויבִּין , וֵוייל ;ער שְׁרַייבְּט צוּ דִיזֶע נוּטֶע װיִרקונג (רָאס. הֵייסְט עֶר פאר רֶעכִינְט) פִיל מֶעֵהֶר אוֹיף דִיא רֶעכֶענוּנְג פון אֵיינֶער אַנְדֶערֶע פֶּערְזוֹין אַלס אוֹיף זֵיינֶע אֵיינֶענֶע , עֶר הָאט מִיר גִיזָאנְט דָאס זִיא הָאט זיך אֶן גִיהֵייבִּין. צוּ בֶּעמֶערִין צֵייט עֶס הָאט זִיךְ צוּ אִיר צוּ גֶעזֶעלְט נָאךְ אֵיינֶע גִיוִויסֶע קרַאנְקע. פְרוֹיא וָואס קוּרִירְט זִיך בּייא אִים אִין דִיזֶען אִירֶענְהוֹיז, רִיזֶע בֵּיירֶע פְרוֹיֶען זָאנְט עֶר זִימְפַּאטִירֶען (שְׁטִימֶען) מִיט אֵיינְאַנְדֶער , אוּנ דָאס וִוירְקְט זִייֶער גוּם אויף זִייֶערֶע בֵּיירִינֶם גֶעמִיטֶער , אוּג יֶענֶע אִיו דֶער אַדֶעל אַזוֹ גוּט, דָאס זִיא זֶעהֶעט אִיר צוּ, בֶּערִינְט אִיר מִיט רֶער גְרֶעסְטֶער צֶערְטְלִיבְקֵייש , דָאס דיא מַארְיָאן וָואם אִיך הָאבּ בֶּעשְׁטֶעלְט דָאס זִיא זָאל זַיין לֶעבִּין אִיר , אִיז אִיר שׁוֹין וִויא גַאנְץ אִיבֶּערִיג } אוּג בִּפְרֵט דָאס דִיא אַדֶעל לֵיידֶעט אִיר שׁוֹין גָאר נִיט לֶעבִּין זִיךְ , אוג דאהֶער גְלוֹיבֶּע איך דָאס נוּר רִיזֶעם אִיז דִיא אוּרזַאךְ וָואס דִיא מַארְיָאן הָאט אַז שְׁלֶעכְטֶעם גִישְׁפְרָאכִין פון אִיר (אַרֶעלָם) לַאנֶע אוּג פוּן דֶעם דָאקְטָאר לוּאַזָאן , נוּן. יל אִיךְּ הֶערִין אִיצוּנְד דֵיינֶע מֵיינוּנְג דַארִיבֶּערי }

(עווגעגיע) אונ

| =- 48 -

יאונ אִידי הָאט זִיךְ אֶפּ נִירוּפֶין דער אלימְפְּיָא ימֵיין גַאנְץ אומְניקערט , דָאס ור דִיא מַארְיָאן הָאט דִיר דִיא וַוארְהֵייט נִישְׁפְּרָאכִין, אוג דֶער לוּאזָאן אִיז יי בֶּעטְרִנער, עֶר הָאט עֶס דִיר דֶער צֵיילְט נוּר (אַזז מֵיין אִיך ויינִיענס) אוּם עַ זָאל לויז וֶערִין פון דִיא מַארְיָאן ואס זִיא אִיז נַאנְץ אִיבֶּערִיג אִין זיינֶער זַאוֶוערֶע: ײּ וָואס עֶס גֵייט דָארְט צוּ ויא אִיךְ הָאבּ גִיהֶערְט הֶעכְסְט בַּארְבַּאלֶעס (מִירַאנִים)י . יוֶוען אַזוֹי ! הָאט זִיךְ אָפּ גִירוּפִין דֶער מַארְקִיז יוֶעל איך מָארְגִין זֶעלְבְּסְט בֶּעזּכִין זַיין זַאוֶעדֶענֶע גַאנְץ אוּנְגֶערִיכְטֶערְהֵייט , דַאן וועל אִיךְ שׁוין מִיט מֵיינֶע אֵייגֶענֶע אוֹיגִין זֶעמֶען וֶוער פוּן אוּנז בֵּיידֶין הָאט רֶעכְטי, יאוג אִיךְ וֶועל מִיט דִיר מִיט פָּארִין אַהִין: הָאט זִיך דֶער אַלימפְיא. אָפּ גִירוּפִין ידֶען דִיךְ אַליין וֶועט אִים זַיין ייר ַייכְט צו פַאר שְׁיְלען , אוג היינְט וִויל ִיך בֶּעזכִן דֶעם אְַצַאגֶע או צוּ הָערִין ואס פַאר אַיַנֶע אַנְטְוָוארְט עֶר הָאט בַּאקוּמֶען פוּן דֶעם נַאפָּאלָיאן וֶוענְן דֶעם קַאמֶערַאטָא , אוּנ נֶוען עֶר הָאט בַּייא אִים נָיט אוֹיס גֶעוִוירְקְט מוּז אִיךְ מִיךְ שׁוֹין בַּאדִינֶען מִיט דֶער פרויא מַארְיָאן וָואס זִיא וַוייס אַלֶע גיינגֶע אוג דִיא צֶעלֶען פוּן דֶער טוּרמֶע לא רַאקֶעט , - דָאס זיא זָאל זי אַרַיין שְׁלֵייכֶען (אַרֵיין. גִנְבֶענֶען) אִין דֶער צֶעלֶע פוּן רִיוֶעם אוּנְנלִיקלִיכֶען' פְּרִינְצֶעי . יגַאנְץ רֶעכְטי הָאט זִיךְ אִם גִירוּפִין דֶער מַארְקִיז יּאִיךְ בִּין הֶעכְסְט צוּפְרִיִין דָאס דוּא זָאלְסְט מִיט פָארִין אִין דִיזֶעם אִירֶענְהוֹיז , איך גֶעשְׁטִייֶע דִיר (בִּין מָּה) { דָאס דוּא בִּיזְט פִיל מֶער ,קֶענֶער אויף אַזֶעלְבֶע עַנְיָנִים אֵלֶם אִיךי ;

| בַּאלְ נָאךְ דִיזֶעם ניִשׁפְּרֶעךְ הָאט זִיךְ דֶער אֲלִימְפְיָא אֶמְפְּרַאוֶועט אין דֶעם

הָאטֶעל פוּן רֶער שְׁפַּאנִישֶׁע פַּאמַאלסְטְווא ואס דָארְט אִיז אֵיין גִישְׁטַאנען דֶער אַלְצַאנֶע , אוּנ דֶער ַואלֶענְטִינֶע מִיט אִים, אוּנ הָאט גִיהַאט אֵיינֶע הֶעכְסְט וַוארֶעמֶע אויפְנַאחְטֶע פוּן דִיזֶען גִיזַאנְדֶעטִין , עֶר אִיז אִים גִיקוּמֶען אַנְטְקֶענִין אוּנ הָאט אִים אַרַיין גִיפִירְט אִין זַאל וָואס דָארְט אִיז גִיזֶעסִין אַיין גִיוִויסֶער שְׁפַּאנִיסֶער יֶענֶערַאל פָרִים , וָואס הָאט זִיךְ גֶעגְרִיסְט מִיט אִים אוֹיךְ ז זיר פְרַיינְדְלִיךְ, דֶען זֵייא וַוארִין אַלְטֶע בֶּעקַאנְטֶע, הָאט זִיךְ לֶעבִּין אִים גִיזֶעצְט, אוּנ הָאט זיך ארַיין גִילָאזִין מִיט אִים אין וַייטִין גיִשְׁפְרֶעך בֵייא אֵיינֶער בּוּטֶעלֶע יי סֶערֶעס אִיבֶּער זייעֶרֶע טְהַאמִין (נִישֶׁעפְטִין ) פון זֵייעֶרֶע ‏ יּנְגֶע יָארִין ,‏ אִיבֶּער זִייֶערֶע הֶעלְדין טְהַאטִין , אִיבֶּער זייעֶרֶע גִיפַּאהְרִין וָואס זֵייא זַיינֶען דאן אויס גִישְׁטַאנֶען , אוּנ הָאבִּין בּעדויֶערְט זֵייעֶר יּגֶענְד וָואס אִיז אַזוֹ גיך אִיבֶּער גִילָאפִין ,. אוּג הָאבִּין . דֶער בַּייא אֵיינֶער ידֶעם אַנְדֶערִין דֶער צֵיילְט פוּן זייר טָאן אִין פַּארִיז , יאִיך בִּין אַהֶער גִיקוימֶעןי הָאט פְּרִים גִיזָאגְט יוֶועגִין אֵיינֶער גִיהֵיימֶע פָּאלִיטִישֶׁע אִינְטֶערֶעסֶע אוּנ פָּאר מָארְגְן - אַוֶועקי, יאוּנ אִידִי הָאט זִיךְ אָפ גִירוִּין דֶער אַלִימְפיא לַאכֶענְד ינור וֶוענִין דיא אנְגִילֶענִינְהֵייטִין פוּן אֵיינֶער ִיבָּעִי : :

נאך הֶער הָאט גִינוּמֶען דָאס גִישְׁפְּרֶעךְ אֵיינֶע אַנְדֶערֶע וֶוענְדוּנְג, עֶס אִיז גִישׁפְּרָאכִין גִיווָארִין אִיבֶּער דֶעם טויט פוּן רֶעם בַּארְצֶעלַאנֶער אִינְפַאנְט , פון דֶעם בַּאלְִיֶע ְַּיינְנֶען זיין מוֹיטִין קֶערְפֶּער אַהֶער אִין דֶער פָּאמָאלְסְטְוֶע , אוג אַם עֶנְדֶע הָאט דֶער אַלְצַאנֶע דֶעם אַלִימְפְּוא דֶער צֵיילְט דִיא אַנְטְוָוארְט וָואם עֶר האמ

באקומען

= 19 =

פַאקוּמֶען פון דֶעם נַאפּליָאן נאסצאט פוּן דֶעם קַאמֶערַאטֶעס בֶּעפְרַייאוּנְג }

דֶער אַלימְפָא הָאט זיך דָארְט פַאר זַאמְט בִּיז שְׁפֶּעט אין דֶער נַאכְט , אוּג. גַאכְהֶער הָאט ער גִינוּמֶען אֵיין וַארֶעמֶען אֶבְּשֵׁייד פוּן זייא בַּיירִין , פוּן דֶעם אַלְצַאגֶע אוּג פוּן דֶעם פָּרִים אונ אִיז אַוֶעק אַהַיים , אוּנ דָארְט. הָאט ער מִיט ִיטֵיילְט זֵיינֶעם פְרַיינְד דֶעם מַארְקִיז אַלֶעט וָואס וָואר גִישְׁפרָאבִין דָארְט בַּייא דֶעם אַלְצַאנֶע אוּג וֶועמֶען עֶר הָאט דֶער וִויסְט, אוּנ וָואס דֶר נַאפָּאלְיָאן הָאט גְיֶענְטְפֶערְט אוֹיף דִיא בִּיטֶע צוּ ֶּעפְי רֶעם פְּרִינְץ , אוּנ דֶעם מַארְקִיז הָאט עס הֶעכְסְט ליד גִיטָאן , אנ אויף מָארְגִין זַיינֶען זייא בֵּיירֶע גִיפַארִין אִין דֶעם אִירֶענְהוֹיז אוּם צוּ בֶּעזוּכִין דִיא אַדֶעל אוּג צו בֶּעמֶערְקִין ויא זִיא וֶוערְט דָארְט בֶּעַאנְדִילְט +

דֶער צִימֶער פוּן דֶער אַדֶעל ואר נִיט וֵוייט פוּן דֶעם צִימֶער וָואס דיא דַאלַארֶעס הָאט אִין אִים גִיוואוֹנְט ! רִיזֶע בֵּיירֶע פְרוֹיֶען זֵיינֶען גִיוָארִין וירקליך צְוִוישִׁין זִיךְ בֶּעקַאנְט אִין דֶעם שְׁפַּאצִיר גָארְטִין וָואס דארט אִיז, וָואס דיא מאריאן פְּלֶענְט אִיר (דִיא אַדֶעל) אריין צוּ פַירִין אַחִין מַאנ טֶענְִיךְ , דִי וַוייכֶע שְׁטִימֶע פוּן דֶער דַאלָארֶעס איר שֵׁיינֶע גִישְׁטַאלט אוּנ אִיר פְרייִנרְלִיבֶעס בֶּענֶעחְמֶען הָאבִּין ִוירְקְלִיך זִייֶער פִיל גִיוִוירְקְט אוֹיף דֶער אַרֶעלס גֶעמִיטה, אוּנ זִיא ואר אָן אִיר אָן גִיבִּין וִויא אֵיינֶע גִיפִּינִנְטֶע נְשָׁמֶה אָן אֵיינֶעם נוּטין אִיינְגִיל , אוּנ דַאהֶער פלענט זָא מִיט דֶער גְרֶעסְטֶע זֶעחֶענְזוּכְט (בַּייְקוּנְ) ערְוַוארְטִין דִיא שְׁמוּנְדֶע פוּן אִיר וִוידֶער זֶעהֶען זִיך מִיט דֶער דַאלָארֶעס, אוּג זִיא פְלֶעגְט זִיךְ גִיפִינֶען חֶעכְסְט נִישׁמֵייכִילְט (גִיחנפעט) אַלס דִיא דַאלָארֶעם פְלֶענְט צו זָאגִין דָאס זיא אִיז נָאךְ נִינוּג שֵׁיין אוּג בֶּעסֶערְט זִיךְ פון מָאג צוּ טָאג , אוּג אִין דער וִיְקְליכְקֵייט וַואר עס אַז, דֶען פון דֶער צייט אָן וָואס זִיא אִיז גִיוָוארִי מִיט אִיר בֶּעקַאנְט , הָאט זיא זיך זֵייעֶר יל פַאר לָארִין פוּן אִיר וואהְנְִין. (משוגעת) אוּנ אִיז גִיוָוארִין פִיל דוְחִינֶער ;

אַלִם דֶער מַארְקִיו מַאנְטַאלָאן אוּג דער אַלִימְפּוא זַיינֶען אַריץ אין אִיף. צִימֶער הָאבִּין זייא אִיר דֶער וִויסְט ָא פֶענְדִיג זִייעֶר חַארְט, דֶער וַַאלֶענְטִינֶע

וָואס וואר מִיט זייא אִיז גִיְִּיבִיץ זִיצִין { אוֹיף דָיא קאזְלֶעם. פוּן זִייֶער קארֶעטֶע וָואס האט זִיךְ אָפּ גִישְׁטֶעלְט בֵּייא דֶעם טויער , דֶער מַארקיז חָאט אִיר בֶּעמְרַאכְטֶעם מִיט פְּרַינְְלִיבֶען אוּג צֶערְטְלִיכֶען ְּלִיקֶען , זַיין גִיוויסִין הָאט אִים הֶעכְסְט גִיפְלַאנְט פַאר זֵייגֶע הַארְטֶע בֶּעהַאנְדְלוּנְגֶען אִיר נָאךְ אִיד זִינְדֶע פַאל , אוג האט איר אין דִיזֶער וַוייֶע אַלֶעם פֶערְצֵייהֶעט , דָאךְ קֵיין גִידַאנְקֶען פוּן אויף צוּ גֶעחְמֶען אִיר וִוידֶער אִין זֵייגֶעם הֶערְצִין , אוג אִיר ידע צוּ לִיבִּין וִויא פָארְהֶער, דֶען זיא הָאט זִיךְ לָאךְ שוין צוּ מַייט פאר קְרָאבִין אִין דֶעם זִיגְרֶען זּמְפּ, אוג זַיין הֶערְץ קָאט אִין דִיזֶער מִינוּט נִיט וֵויינִיג גִילִיטִין ‏ ליוא ָאט אָן גיקוקט דעם מַארקיז מִיט גְרוֹיס בֶּעדויֶערִין , דען עֶר הָאט זֵייעֶר גוּט פַאר שְׁטַאנֶען וָואס עס עֶרְנייעט אִיצוּנד אִין זַיינֶעם הֶערְצִין , אוּנ הָאט אִים אֵלְזו נִיט גִישְׁטֶערְט אִין דִיזֶע הַיילִינֶע אוג שְטִילֶע גֶּעטְרַאכְטוּנְֶען , אויך דִיא מַאהיָאן וָואם אִיז דָאן גִיז עי אִין אֵיינֶעם וינקעל פון דִיזֶעם ציימֶער ואר נִיט וַויגִיגֶער גִירִירְט אַלֶם דער אַלימיא, אוג אי שרונגיע על

== 90 --

! גִיזֶעסִין ויא אַנִירִיכְטֶעטֶע (גמִשְׁפָּטֶע), דֶען זִיא הָאט אוֹיך גֶענִין זיך זֶעלבְּסְט פִיל פַאר בְּרָאכִין , אונ הָאט גִיוויינְט אִין שְׁטִילֶען, דֶען וֶוען נִיט אִיהְרֶע פַאר בָּאטֶענֶע לִיבָּע הָאט זִיא גִיקֶענְט זיי פיל גְלִיקְלִיכֶער אַלֶם אִיצוּנֹד , דִיזֶע פִייֶערלִיבֶע שְׁטִילֶע הָאט גִידוֹיעֶרְט מֶעֵהֶר אַלֶס צֶעהָן מִינוּמִין , אוּנ דֶער נָאךְ אַלס דֶער מַארְקִיז הָאט זִיך פֿין דֶער אַדֶעל אָפּ גִיוֶוענְדֶעט, אוּנ הָאט פאר רֵייכֶערְט אֵיינֶע צעַארֶע, הָאט זִיךְ רֶער אַלִימְְָ אַרַיין לָאז אִין אַנִישְׁפְרֶע מִיט דער מַארְיָאן ;

ר י יפַאר צֵייהֶען זֵייא מַאדַאם. הָאט עֶר זִיךְ צוּ איר אָפּ גִירוּפִי ידֶער מַארְקִיז הָאט מִיר גִיזָאנְט וֶוער אִיר זַייט,. אוּנ וִויא אִיר הֵייסְט , אֵלָזו אִיז מִיר אַרוֹיף אוֹים מיין גיראנקען דָאס אִיר ר קענט מִיר אֵיין רַאמָה גֶעבִּין אין אֵיינֶער זַאכֶע , זָאנְט מיר איר וֵוייסְט עִפֶּעס גוּט פוּן דֶר טוּרְמֶע לֵא רַאקעטי ו יאָ אִיך וַייִם פוּן אִיר פיל מְעֵהֶר אֵלִם אֵײן עִפֶּעסי הָאט זִיא אִים גִיֶענְטְפֶערְט, דֶען אִיך וַואר אִין אִיר פיל מֶעֵחֶר. אֵלם אֵיין מָאל ') אִין דִיא פָארִינֶע יָארִין אַלס אִיךְ וָואר נָאךְ בֵּייא מַיינֶעםפַאטֶער,. | אֲלו אָט הָערְט זֶעה וַוייטֶערי הָאט זִיךְ דֶער אֲלִימְפִּוא אָפּגִירוּפִין צוּ אִיר ידָארְט און נומער 70 זִיצְט איין גִישְׁפַּארְט אֵייגֶער פוּן אוּנְזֶערֶע בֶּעסְטֶע פְרַיינְדֶע. אַין סֶע פי'ץ ענא ער אִיז אֵיין א אוְּשלריגֶע מאן ! עס מג אוּנְז

1 גי 7ו

זֵייעֶר שׁוֶערֶע זַאכֶע , אוג מֵיין דָאס עֶס וֶועט אַייך זייר שְׁוֶער אָן קוּמֶען. . ידָאס נוויסִין מָור אָן אַייך* הָאט אִיר דֶער אַלימְפיא גיענְטְפֶערְט ימִיר וִוילִין אָבֶּער דֶער בּייא קיין גֶעלְט, קֵיינֶע מִיהָע, אוּנ קֵייגֶע ליסְט (בֶּעמְרוּג) שְׁפָארִיןי. ‏ יאִיר וֵוייסְט - אָבֶּער נִיט ויא װוייט אִיך וַוייסי הָאט זִיא אִים גִיענְטְפֶערְט יעָם אִיז דָארְט אַלֶעם ימעט ִשְׁלָאסִין אוּנ בֶּעוַאכְט, עֶס אִיז קיין נִידַאנְקֶען פוּן אַנְטְלֵייפִין דֶער -נוּמֶער 70 וואוּ אַייעֶר פְרַיינְט זִיצְט שְׁטוֹיסְט אָן גְרַאדֶע לֶעבִּין דֶעם ארַיין גַאנְג פוּן דֶעם מארג אִין דֶער טוּרְמֶע וָואס אִיז גִישְׁלָאסִין מִיט אֵיינֶער אַייֶוערְנֶע טִירי , יאַלז קען מֶען דיא מִיר אֵיין בְּרֶעכִיױי הָאט זִיךְ דֶער אַלִימְפִיא אָפּ נִירוּפִין יאונ וויא אִיז עֶס מֶענְלך הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין , דִיא וַואבִין וֶעלן דָאךְ דֶער הֶערִין דֶעם שׁמוּק | אוּנ דֶעם הוּקי. יָדיא וַואכִיןי הָאט זִיךְ דֶער אַלִימפּיָא אָפּ גִירוּפִין יוָועמ דֶער מייוי? נֶעמֶען , זייא וֵוייסִין דאס אִיבֶּער מָארְגִין בֵּייא נַאכְט וֶועל אִיךְ זַיין אִין דֶעם טוֹיטִין זַאל, עֶס וֶועט עִם מִיר זֵייעֶר לֵייכְט אָן קוּמֶען , דֶען דִיא שׁפַּאנִישֶׁע פָּאסָאלְסְטווֶע וֶועט אַהִין שִׁיקִין אִירֶע מֶענְטְשִׁין אֶפּ צוּ נֶעמֶען פוּן דָארְט אֵיין -גִיוִויכָי { וימי קֶערְפֶּער , אלו ְּרוֹיכְט מֶען נור צוּ בַּאקוּמֶען דֶעם שְׁלִיסִיל פוּן דיזער

6 ריא לֶעזֶערִיץ מיז גִיריינָקֶען רֶעם אָנְפַאנְג פון דזען קַאפִּיטֶעל וָואס אִין אים וֶוערְט דֶער מָאנְט רָאס אַלֶעס רִיזֶעס אִיז נִישֶׁעהֶען מִיט אַטָאג צְוַוייא פְריעֶר אֵלֶם דִיא פַארִיגֶע שֶֶׁענע וָאס וואר גי נִישֶׁעהֶען אִין דעם טויטין ואל וָאס 'עָס ואר שׁוֹין דָאר דיא מַארָיָאן :

-- 294 2 דִינֶער טִירי . ידָאס אִיז אֵיינֶע קליינִינְקייט בַּייא מִירי הָאט זִיאלֹאֹים גִיעֶנְטְפֶערְט

ּנוּר אִיר בְּרוֹיכְט נָאךְ צוּ הָאבִּין אַיין שְׁלִיסִיל צוּ דֶער צֶעלֶע וואוּ עֶר זִיצְט, נוּא זָאל שׁוין זַיין גִיזָאנְט איך וֶועל עֶס אוֹיך בַּאקוּמֶען , דִיא וַואבִין אָבֶּער וֶועלֶען רָאךְ דֶער הָערִין דֶעם רוֹישִׁין פוּן דֶעם אוֹיפְשׁלִיסִין } דֶער צוּ נָאךְ בְּרֶענְט אין יֶערֶער קעלֶע אֵיינֶע לַאמְפֶּע ,‏ אוג יֶערֶער טִיר אִיז דָא אַיין קְלֵייגֶער פֶענְסְטֶערִיל מִיט אֵיינֶער קלַאפֶּע דוּרֶך וֶועלְכֶע דִיא מָאלְדַאטִין קיקין זיךְ איין צו אִיז דָא דָארְט דֶער רָאסְטַאנְט אוג וָואס עֶר טוּט דָארְט. . יוֶוען אַזוּז הָאט זִיךְ דֶער אֲלִימְפַּיָא אָם גִירוּפִין , דַארְף מֶען אַזוֹ זוך בַּאנֵיין דָאס דִיא וַוַאכִין זָאלִין נִיט הֶערִין קיין גֶערוֹישׁ פון רֶעם אָפּ שְִׁיסִין , אוּג גִיט מֶערְקִין רָאס דֶער גִיפַאנְגֶעגֶער אִיז נִיט רָא אִין דער צֶעלֶע ; אוּנ צוּ פַאר זָארְנִין צוּ גְלייךְ אַיין אָרֶט פָאר דֶעם פְּרִינֶץ דָארְט צו פֶערְשְׁטֶעקְ אִים דָאם מֶען זָאל אִים גִיט קֶענֶען אויף רֶער חַייסֶע שְׁטוּנְֶע גִיִינֶעןי. יאוג דַיזֶעם קען אַנְדֶערְס נִיט גִישֶׁעתֶעןי הָאט זִיא זִיךְ אפ גִירוּפְן יזייא רֶען (שֵׁיירֶען) דָאס מֶען זָאל אֵיינֶעם פוּן דִיא טויטָּע קֶערְפֶּער וָואס אִיז פַּאהָאזֶע אוֹיף דֶעם פְּרִינְצִין ארַיי טְרָאנִין פון דֶעם מָארְנָא אִין דֶער צֶעלֶע פוּן דֶעם פְּרִנְצֶען , אוּנ אִים (דֶעם פְּרינְץ) בַּאהַאלְטִין אויף אַקירְצַע צייט אוּנְטֶער דִיא טִּישִׁין ואס שְׁטִייֶן ִיֶער גִירִכְט דָארְט אִין דֶער מָארְגֶעי. יאַיין אוֹיס גִיצֵייבִינְטֶער אַיינְפַאלי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ נְרוּפְן, יגוּטז הָאט זִיא זִיךְ אָפּ ִירוּפִין ידָאךְ מוּז מֶען דָאךְ פְרֵיֶער זֶעהֶען צוּ אִיז דָארְט אִין דֶעם טוֹיטִין זַאל דָא אַזוֹ אַיין טוֹיטֶער קֶערְפֶּער וָואס זָאל זַיין אַזו פַּאחָאזֶע אויף דֶעם פְּרִינְצֶעןי. יִבִּיז אִיבֶּער מָארְגִין אָדֶער מָארְנִין וֶועלִין מיר שׁוֹין אִין דֶעם מָארְנ אַזֹ איין קֶערְפֶּער גִיוִוים אָן טְרֶעפִין } בַּאקוּמֶען זֵייא נור דיא שׁלִיסְלֶעןי. יאָ דָאס אִיו שׁוֹין אֵיינֶע לייכטיקייט בֵּייא מִירי האט זיא זִיךְ אָם גִירוּפִין אבייא מיעֶעם פָּאטֶער אִין שְׁטוּבּ הַייננֶען אֵלֶע שְׁלִיסְלֶען פוּן דְיזֶער טוּרְמֶע , פוּן דער אֵייערְנֶע טִיר אוּנ פון אַלֶע צֶעלֶעןי . יאוּנ גְרַאדֶע דִיזֶעסי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִין ‏ ישֵׁיינְט מִיר צוּ זַיין אַם שְווֶערְסְטִיןי דֶען וִויא איך װַייס זַייט אִיר דָאךְ שׁוֹין נִיט מָעהֶר בֵּייא אֵייעֶר פָאטֶער אִין שְׁטוּבּ אוּנ אִיר טָארְט אייךְ דָאךְ דָארְט נִיט ווייזִין , אַלְז נֶעל אִיךְ אַיך בֶּעהִילְפְליך זַיין אִין ריז ַבֶעי. יבַּאהִיטֶע גָאט הָאט זִיא זיךְ אָם גִירוּפִין יאִיר קֶענְט נִיט מיין פַאטֶער , ער איז אֵיינֶער פוּן דיא מְרִייֶעסְטֶע רִינֶער, עס וֶועט דֶער בֵּייא נִיט הֶעלְפִין קֵיינֶע בֶּעשְׁטֶעכוּנְג אוּג קֵיין בֶּעטְרוּג , אִיר וֶועט מִיט אֵייעֶר ארַיין טישִין זִיךְ ‏ אִין דֶעם מָעֵהֶר שַׁאדִין צוּ דִיזֶער זַאבֶע אַלס פַאר רִיכְטִין , אוּנ קֶענְט נָאךְ אַין גְרוֹימֶעם אוּמִנְלִיק אַרויף צִיהֶען אויף אַייך , לָאוְט עִם מִיר אִיבֶּער אַלײיןי . יוֶען אַזו הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירּפִין קֶען אִיך איך אַם נַייגִיגְסְטֶען דִינֶען מִיט אֵינֶער קְליינִינְקייטי , אוּנ דִיזֶעס רִיידֶענְדִי הָאט ער אַרוֹיס גִינומֶען פון זַיינֶער מֵאשֶׁע: איין פָּאטְרֶעט אוּנ הָאט צוּ אִיר גִיזָאנְט ידאס אִיז דיא גִישְׁטַאלְט פוּן דֶעם פְּרִינֶץ , נוּן וֶועט אִיר שׁוֹין וִויסִין וָואס פַּאר אַיין טוֹיטִין קֶערְפֶּער אוֹים צוּ וויילֶען דָארְט אִין דֶעם טוֹיטִין זַאלי ; |

קוים הָאט דָיא מַארְיָאן צייט גִיהַאט צוּ בֶּעטְרַאכְטִין עִס, הָאט זִיךְ אָן יחֵייבִין צוּ הֶערִין פוּן דֶעם בֶּענַאבְבֶערְטִין צִימֶער װאוּ ריא דַאלָארֶעס אִיז גִיֶעסִי

יט

2 /(9 = אֵיין רוּפִין עִפֶּעס לאוג בַּאלְד דַארוֹיף אַיין גִישְׁרֵייא , אוג דֶער גָאך אֵיינֶע שְׁטַארְקֶע שׁוּסְקערַייא ְהוֹיסֶער גָאט ! הָאט זִיךְ אָפּ גִירוּפִין רֶער אַלִימְפִי וָואס אִיז דָארְט פַאר אלַארֶעם איך הֶער דָאס אֵיינֶע שְׁרֵייט אוּם הִילְפָּע, אוּם רֶעמוּנָגי ! ידָאס אִיז נָאר נִיסְטי הָאט זִיךְ מַארְיָאן אָפּ גִירוּפִין ימִיר הֶערִין דִיזֶען גִישְׁרֵייא זֵייעֶר אָפְּט, דָאס שְַׁייט אֵיינֶע וַואהִנְזִיניגֶע (מְשׁוּגֶענֶע) אַזוֹ בַּייא יֶערֶעם מָאל וָואס מֶען מוּם אִיר אָן דָאס מְשׁוּנעים הֶעמְד , עֶס אִיז אִיר הֶעכְסְט צוּ בֶּערוֹיֶערִין , זִיא שֵׁיינְט אַזוֹ גָאר בַּייא דֶעם פַאר שְׁטַאנְד צוּ זַיין , זיא הָאט אִין זִיךְ נוּר ויא דִיא בֶּערִינְטֶע אוּנ דֶער דָאקְטָאר זָאגִין גִיוִויסֶע לוֹעֶען (שנעוֹנוֹת) אִין נִיוִויסֶע צַייטִין , אונ זִיא לֵיירֶעם דֶער פַאר זֵייעֶר שְׁטַארְק, קוים הָאט זֵיא בֶּעעֶנְדֶעט צוּ שְׁפְּרֶעבָיו , הָאט מֶען אָן נִיחֵייבְּן זייר שְׁטַארְק צוּא קלַאפִּין אִין טִיר פוּן דִיזֶער צֶעלֶע וואוּ עִם וַַארִין אִיצוּנְד דֶער מַארְקִיו אוּנ אֲלִימְפּיא דָארְט בֵּייא דֶער אַדֶעל, דֵיא מַארְלאן הָאט עס בַּאלְר גִיעֶפִינְט, אוּג עס אִיז אַרַיין גִילָאף ין אין דִיזֶער צֶעלֶע נָאר אָן אַיין אָטֶעם דֶער וַאלֶענְטִינֶע אוּנ גַאנְץ פֶּערְוִוירְט (צוּ'מִישְׁט) ינוּא אַם עֶנְדֶע הָאט דָאךְ מִיר פָאן ר גֶעלוּנְגֶען (גֶעגְלִיקְט)י הָאט ער גִיזָאגְט גַאנְץ פַאר שָׁאפֶּעט צוּ דֶעם אַלִמְפְיָא יצוּגִיפִינֶען ואס מִיר הָאבִּין גִיזוּכְט אַזוֹ אַלַאנְגֶע צייט גָאר אָן נוצין , זַייט וִויסִין דָאס אִין דִיזֶעם הוֹיף גִיפִינְט זִיךְ דַאלָארֶעם ; אוּנ אוֹיךְ אִיר מִירַאן דֶער הֶערְצָאג ענְדֶעמַאי. ינִיט פַאר גֶעסי הָאט זִיךְ דֶער אֲלִימְפִיָא אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים ידוא בִּיסְט אין אֵיינֶעם אִירֶענְהוֹיו, אֵלז מוּזְט דוּא פוּן זִינֶען זיין (מְשׁוּנֶע), וִויא קוּמט הִיר דיא דַאלָארֶעם, וִויא קומט חִיר דֶער הֶערְצָאנִי 3 יאִיךְ בִּין נִיט פוּן זִינֶען מיין הֶער , איך שְׁפְרֶעכֶע דִיא וַוארְהֵייט, זִיא אִיז דָא דֶער בַּייא אין דֶער ֶּנַאכְּערטע צעלְעי. יאָ דָאס ייט דַאלָארֶעם , דַאלַארֶעסי הָאט גִיזאנְט מִיט אֵיינֶער וִאמֶערֶעיְרֶע שְׁטִיטֶע דִיא אַר וָואט הָאט זִיךְ בֵּייא דִינֶעם ַארֶעם. או יף גי נִיהַאפְּט פו שָׁאף י זאָ מֶען טוט אִיר אָן דִיא. מְשׁוּגְעִים הֶעמְרִילי : | - גוּן פַּאר שְׁמֵייט זי דָאס מעֹחֶר וִויא דָאס הָאט שׁוֹין נִיט גִיפֶעלְט אוּם צוּא מַאבִין גְלוֹיבִּיג דֶעם אֵלִימפּיא אוּנ דֶעם מַארְקִיז דָאס דיא דַאלָארֶעט אִיז גִיוִוים דָא רֶער בּייא , אוּג זַיינֶען בֵיירֶע אַרױס פוּן דֶער אַרֶעלס צֶעלֶע וִויא צְוֵייא גְרִימִינֶע טִיגֶער , אוּנ חָאבִּין אָן גִיהֵייבִּין צו זֶעצִין אין דֶער טִיר פוּן. דֶער צֶעלֶע וָואס ִם הָאט זִיךְ גִיהֶערְט פוּן אִיר דיא וואלְטִיֶ שְׁטִימֶע פון דֶער דַאלָארֶעם, יֶעפִינְטי הָאבִּין זֵייא פֵּיירֶע גִישְׁרִיעֶן ; זָאנְסְט וֶועלִין מִיר. דִיא מִיר אי בְּרֶעבִין , יע דְרָאהוּ ג (שְׁטְרַאטוּגָאק) ואר פוּן גְרוֹיסֶע ִוירְקוּנְג, דֶען מֶען הָאט אלד דַארוֹיף ִיעֶפִינְט דִיא טִּיר ‏ אוּג רִיזֶע בֵּייָרֶע פְרַיינְרֶע ינע אַרַיין אַהִין מִים ְרוֹיס כוּמֶה אוּנ ואוּמָה (צָארִין), אוּנ זַיינֶען גיוָוארִין ‏ נָאר אוֹיסֶער זִיך פוּן צָארִין דֶער זֶעהֶענְדִיג וָואס עֶס מוּט זִיךְ דָארְט מִיט דֶער דַאלָארֶעס, זֵייא הָאבִּין איר רֶער וִויסְט שְׁטִייֶענְדִינ איין ג ִיקְלֶעמְט אִין דֶער מְשׁונָעִים הֶעמְדִיל צוּ גִישְׁמִיטֶערְהֵייר צוּ אֵיינֶעם אַייזֶערְנֶעם שְׁטוּל, נִיט וַוייט פוּן אִיר אִיז גִישְׁטַאנֶען דֶער עֶנְדעמֵא מִיט זַיינֶעם לַאנְנֶען אוג שְׁמָאלֶען גִיזִיכְט, ְּלֵייךְ וִויא אַיין גִירִיכְטֶעמֶּער אויף דֶעם עָשַׁאפַאט אוּנ לא פַעַנְד

פויתן

-- 98 = מִיט דִיא צֵיינֶער אוֹיס צָארִין אוּנ שַׁאנְדֶע , אוּנ וַואר דֶער צוּ נַאנְץ פֶערְוָויִיט (צוּ מִישְט נִיט וִוימֶענְדִיג ואוּ עֶר זָאל זִיךְ אִיצוּנְד אַהִין מָאן , אוג וָואס פַאר אֵיינֶע רָאלֶע עֶר זָאל דָא אִיצוּנְד שְׁפִּיין , אוֹיך דֶער אלימְפיא וַואר וִויא פוּן זִינֶען , ער הָאט נִיט גִיוואוּסְט וָאֵם עֶר זָאל פִרְיֶער טָאן , צוּ זָאל עֶר אָן גרַייפין דֶעם עֶנְדֶעמֵא וואס עֶר הָאט אִים אוֹיף דֶער שְׁטֶעלֶע דֶער קָאנְט דָאם ער אִיז אִיר פֵּיינִינֶער, דֶען ער הָאט דָאך אִים שׁוֹין אֵיין מָאל גִיזֶעהֶען , אֵלם עֶר חָאט אִיר אָפּ גִיפִירְט אוֹיף איינער שִׁיפֶעלֶע פוּן דֶער ר אַלְטֶע הֶעקְסֶע רָאדלָאִינֶע, צוּ ער זָאל לויז מַאכִין דיא דָאלָארֶעס , טידע גִיפִילֶע הָאבִּין זִיך דַאן דוּרְךְ קרייצְט דוּרֶך זַיינֶע זֵיילֶע , בִּיז רֶער גֶעפִּיל פוּן מִיטְלֵייד הָאט פֶערְדְרַיינְנְט דִיא אִיבֶּערִיגֶע, אוּנ ער הָאט זִיךְ אַרױף גִיוָוארְפִין מִיט אָפֶּענֶע אָרֶעמַס אויף דיא אוּננְלִיקְלִיכֶע דָאלַארֶעס. וָואס זִיא אִיז גִישְׁטַאנֶען פַאר אִים ויא אֵיין שְׁטֵיינֶערְנֶעם ִילֶר וָואס קען זיך נִיט ירע אוג גִיט שְׁפְּרֶעכִין | א מֵייגֶע טֵייעֶרֶע חַיים גִילִיבְּטֶּע דָאלָארֶעסי הָאט ער אויס גִישְׁרְיִען ינוּן הָאבּ אִיךְ דִיךְ וִוידֶער נָאךְ אֵיינֶעם לַאנגֶע ען זוּכִין, נוּן בִּיֶט דוּא שׁוין מֵיין פִיר אִימֶער , אוּג ווֶעל דִיר רֵייבְלִיך לוינֶען פַאר דֵיינֶעם בִּיז הֶערִינֶען לַיירִי צוּ לִיבּ מִיר , אִיך .ייס דוּא בִּיזְט רֵיין ויא אֵיין אִיינְגֶעל, אוּנְשׁוּלְדִיג וִויא אִיינֶע טוֹיבֶּע , אוּנ וֵוייהֶע דֶעם דֶער וָואס הָאט דִיךְ בָּיו אַחֶער אַזו מִימְהַאנְדִילְטי אונ דִי דָאלָארֶעס וָואס וַואר הֶעכְסְט פֶערְקְלֶעמְט , אוּג הֶעכְסְט עֶרְפְרֵייט צוּ דֶער זֶעהֶען דֶעם אַלימפְיֵא, הָאט אִים אָן גִיקיִקְט גַאנְץ שְׁטַאר (בִּיְטְיֶע), אוג וַאר נִיט אִין שְׁטַאנְדֶע איין וָוארְט אויס צו שְׁפְּרֶעבִין ,דיא בֵּיירֶע פְּרַינְדֶע הָאבִּין איר בַּאלְד בֶּעפְרֵייט פוּן דֶער מְשׁונָעִים חָ עמרִיל, פוּן דֶער איֶערְנֶע קייט ‏ הָאבִּין אִיר אַרויף גִילֵיינְט אויף אִיר בֶּעטִיל, אוּג הָאבִּין גִיהֵייסִין אִיר וֶוערְטֶערִין בְּרייְגֶען אַלֶער הַאנֶר עֶרְפְרִישׁונֶען ‏ אויף דִיזֶעם לַארֶעם אִיז אָן גִילָאפִין דֶער דָאקטָאר לוּאַזָאן וָואס אִיז שׁוֹין גיווָאר גִיוָוארִין פון אַלֶעם וָואס דָא אִיז גִישֶׁעהֶען , אוּ נואר הֶעכְסְט עֶרְשְׁרַאקִין אֶלֶם עֶר הָאט דֶער זֶעהֶען דָא דֶעם מַארְקִיז אוֹיךְ יאיר קָאט. אייך פאר גִיוִויס פַאר אִירְטי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צו זֵייא זּנִיט אִין דִיזֶער צֶעלֶע זיצט דיא אַדֶעל, נור אִין דִיא אַנְדֶערֶע , דָא זִיצֶט גָאר אֵיינֶע אַנְדֶערֶע , אֵיינֶע גִיויסֶע ָאלַארֶעס וָואס דִיזֶער הֶער, ענְדֶעמֵא הֶערְצָאג פוּן מֶעדִינָא הָאט אִיר אַהֶער גִיבְּרַאכְט אוּם אוֹים צוּ קוּרִירֶען אִיר , אוּנ אִיך בֶּעטֶע אַייך אַלְו ‏ דאס איר זָאלְט איר נִיט בּעאוּנְרוּחִיגֶען , זָאנְסְט וֶועל אִיךְ מִיךְ בֵייא דֶער פָּאלִיצֵייא בַּאקְלָאגִין : יי יב יבֶּער הֶער דָאקטָאר הָאבִּין זִיך דִיא בֵּיירֶע פְרַיינְדֶע אָפּ גִירוּפִין ימִיר הָאבִּין אנ ניט פַאר אירט , מִיר בְּרוֹיכִין גְרַאדֶע צוּ דִיא דָאלָארֶע, וָואס זיא אִיז גִיזוּנְט וִויא אֵיינֶער פוּן אוּנְז , אוג רִיזֶער ענְדֶעטֵא הָאט אִיר אַרױס גִירוֹיבְּט פוּן אִיר פָאטֶער , דֶען עֶר אִיז אֵיין שֶׁעלֶעם, אֵיין בַּאטְרְיגֶער , אֵיין סַאמֶע וְוַאנִיץ אָבֶּער קֵיין הֶערְצָאג, ;ער הָאט אַייךְ אוֹיך בֶּעטְדָאנִין אוּם אוֹיס צוּ פִיְרִין נור אֵיינֶע. פֶּערְוארְפֶענֶע (פֶען רְדָארְבֶּענֶע) הַאנְדְלוּנְג (טְהַאט) אוּם צוּ שְׁטִילִין מיט אִיר זַיינֶע פִּיהֶעשָׁע לוּסְט , דֶען עֶר אִיז פַאר לִיבּט אִין אִיר איבֶּער דיא אוֹיעֶרִין , מִיר זוּבִין

5 4 8.8

8 שּׂ

= 94 = = |

אִיר שוין פִלֶע ָארין, אַלו וֶען אייך בֶּעליבְ אִיו קלָאגְט אונז אָן בייא דער פָאלִיצֵייא , מִיר גְלוֹיבִּי אָפּער דאס אִיר וֶועט,עם גיוויס נִיט טָאן , דֶען עִס וֶועט דֶער בַּייא אִייֶערֶע עֶהְכֶע אוג אייעֶר נָאמֶען ִיט ייג ליידין, דֶען אִַם אי עֲרְליכֶר ! דָאקְמָאר הָאט אִיר זִיא נִיט נידארְפט אָן נָעִהְמֶען אֵין אֵייֶער אַנְשְׁטַּאלְט, דֶען זִיא אִיז דָאךְ גַאנְץ נִיזוּנְד , אַלְזֹ פַאר גִינִויס ווייסְט אִיר פוּן דיזֶען בּוּבֶּען שִׁמְרַייךְ (שְׁטוְקֶע), אוּג אִיר הָאט עס גִיטָאן נוּר אוּם דֶעם לִיבֶּען גֶעלט אוּג נֵוייטֶער נִיטי ; דֶער דָאקְטָאר ואר פון דיזֶע רייד הֶעכְסְט בֶּעטְרָאפִין (אִיְמוּסְצֶעט) דָאס ער | הָאט שִׁיר דִיא פָּאפְלֶעקְצֶע ַּאקוּמֶען , אוּנ אִיז אוּמְגִילָאפִין אין צִימֶער בְּרֶעבֶענְדִי

דיא הֶענְט וִויא אֵיין מְשׁוּנֶע אוּנ הָאט גִישְׂרִיֶען יגיין גיין מַיינֶע חֶערֶען אִיךְ הָאבּ קֵיעֶע שׁוּלֶר אִין דֶעם, וֶען אַנְדֶערֶם נַוֹאחֶר אִיז וָואס איר זָאגְט דָאס דֶער עַנְדעמא אִיז אֵיין בּאטְרְיגֶער , בִּין אִיך אֵיין בֶּעטְרָאנֶעגֶער אוּנ וַוייטֶער נִיט , אֵלְו שוינט פַיין נָאמֶען אוּנ בְּרַיינְגְט מִיךְ נִים אוּם מִייֶנֶעם בְּרוֹישי . יְדֶער וילע וֶועלִין מִיר אָפּנֶעמֶען דיא דָאלָארֶעס פוּן אֵיידּי הָאט זיך אָפּ נִירוּפין, דער אֲלִימפְּיָא זאונ וָואס אייך אָנְבַּאטְרֶעפְט , צוּ זַייט אִיר אַיין מִיטְשּׁלְרינֶער אִין אִיר גִיפַאנְגֶענְשַׁאפְט אונ מַאטֶערִין אִין אֵייעֶר זַאוֶערֶענֶע , וֶועלִי מִיר;עם שְפֶּעמֶּער אֵיין זֶעהֶעןי אוּג הָאִין,, אִיר אֲלְוו בַּאלְד מיט נִינוּמען , אוּנ נָאךְ הָאט זִיךְ. קיין גִיפַאנְנֶענֶער אַזוּ פילגיפרייט אזיף זַיינֶע ֶעפְַייאוג ויא אִיצונְ רֶזֶע דָאלָארֶעס וָואס הָאט זִיךְ יט ניֶענְט פַּאסְיְן (זִיךְ הַאלְטִין) אוֹיס גְרוֹיס פְרֵיידִין , אוּג אַזוֹ אויך וִוידֶער פַאר קֶערְט וַואר נָאך קֵיין פּאטְרִיגֶער אַזו בֶּעשְׁטִירְצְט בַייא דֶער ֶענְטְדֶעקוְּג פוּן זַיין בָּעטרוּג אַלס דֶער לוּאַזָאן בַּייא זיינֶעם זֶעמֶען , דָאס דער עענְדֶעמֵא אִיז גיוָוארִין בְּלִיךְ ויא קאלך אונ הָאט זִיךְ בַּאלְר אָפ גִיטְרָאנִין , אוג הָאט זִיך זֶערְסְט אֵיין עמְוַאס בֶּערוּהִיגְט אַלֶס עֶר אִיזֹ פוּן אָווִינט אַרִיבּער גִיפָארִין קיין זֶעזָאפִּין וָואס דָארְט אִיז איין גוּשְׂטַאנֶען דֶער הֶערְצָאג עֶגְרֶעמֵא אוּג הָאט אִים שׁוֹין נִי דֶער וויסְט דָארְט , דֶען עָר אִיז פּלעצֶֶיך אֶם גִיפָארִין פון פַּארִיז ינוי הָאט עֶר בַּייא זִיך גִיטְרַאכְט יזַיין אָנְטְלֵייפִין קען מִיר צוּם נצין זַיין , איך;קען דיא נַאנְצֶע שׁוּלְד נוּר אוֹיף אִים אַלַיין שִׁיבֶּען (ארויף לֵיינִין), דֶען אִיךְּ הָאֹב דָאךְ אֵיין שְׁרַייבִּין פוּן אִים בַּייא מִירי דָאךְ וַואר אַיִם בַּאנְג (זָארְג) פַאר דִיא דָאלָארֶעס דָאם זִיא זָאל אִים נִיט צֵיינֶין אִינם נדִינְט דאם עֶר וואר אֵיין פֶערְשְׁטַאנְדֶען אִין דִזֶען בֶּעטְרוּג ;

59 | דִיא טָאכְטֶער פוּן דֶעם הַיינְקֶער (תַּלְיון)

| = אִיצוּנד מיינֶע ֶעֶערִין על יד אנ אוּמערין צוּ דֶער מארְָאן , די מַארָיָאן וָואס ואר אֵיינֶע אוינין ציגֶערִין פון דֶער פָארִנֶע גִישִׁיכְטֶע וָואס עס אִיז צוּנִינַאנְגֶען מִיט דֶער דָאלָארֶעם אונ דֶעם לואַזאן , אִין דֶער צֶעלֶע פוּן דֶער אַדֶעקְן. -. אוג הָאט אַלץ נִים גוואּסְט וואו דיא דַאלארעם איז אָפ גִיפִירְט גִיטָארִן , הָאצ אָי מֶעבְֶט ייר נִיטָאן אִיר פְלעצליבֶעספֶערְשְואנְִיך, רֶע ִי ואר פון רֶע יי : נוצין

--28/ --

נוּצִין פַּאר דֶער אַדֶעל, אנ זִיא הָאט אַלְוו נְוֹים מִיהֶע גִיהַאט צוּ בֶּערוּהִינִין אִיר אויף אִירֶע אוּנְצֵייהְלֶענֶע נָאךְ פְרֶענִין נָאךְ אִיר , אוּג אֵלִם עֶס הָאט אִיר אויף מָארְנִין שׁוין ִיגְליקְט אֵיין צוא שְׁלֶעפֶערִין אִיר, הָאט זִיא זִיך אפ גיפֶערְמִינְט (אֶטְפְּרַאוֶועט) אִין דֶעם מָארְג וואוּ מִיר הָאבִּין אִיר שוֹין פְרְיֶער גִיזֶעהֶען קּמֶענְדִיב אַהִין אַשְׁטִיק נָאךְ הַאלְבֶּע נאכט , דֶען זיא הָאט גִוָואלְט דֶער הַאלְטִין אִיר פאר שְׁפְּרֶעכִין צוּ נִיבְּרוֹיכִן אַלע מיטלען אוּם נוּר צוּ בַּעפְרֵייעֶן דֶעם יּנְנֶען פְרִינֶץ י

דֶער וֵויילֶע בִּיז אַהֶער הָאט זִיא נִיט גִיחַאט דִיא מִינְדֶעסְטֶע שְׁוֶערְקֵייט אִין אִירֶע בּיו הֶערינֶע אוּנְטֶּער גֶעחְטוּנְֶען , דֶען לויט דֶער פֶערְאֶרְרֶענוְּגפוּן דֶער ְׁפַאנִישֶׁען פַּאמָאלְמְְוא וַוארִין דיא טִיִין דָארְט נִיט גִישְלָאסִין נור צוּ גִימַאכם אוֹיף דֶער קלַאמְקע, אוֹיךְ הָאט זִיא גִיפוּנֶען אִין דֶעם,קֶערְפֶּער פוּן דֶעם ינגֶען מַאן אוּנְטֶער וֶועלְבִין מיש זִיא הָאט זִיךְ בֶּעהַאלְטִין , אוּנ וָואס הָאט זִיךְ אַליין ערְמָארְדֶעט אֵייגֶע גְרוֹיֶע גֶעתְנְִיכְֵייט (פַאחָאזֶעגֶע) צוּ רֶעם יּנְגֶען פְרִינץ ז דער צוּ נָאךְ ואר דָארְט דיא זִיטֶע דָאס ריא אַלֶע קֶערְפֶּער פוּן דִיא גִירִיכְטֶעסֶע (גִיסוּרֶעטֶע) וַוארִין אוים גִילַיינְט אויף אַפָּאר טֶעג אִין דִיזֶעם טוימִין הויז , איג דֶער נָאךְ וֶוערִין זֵייא בַּאנְרָאבִּין אוֹיף דֶעם זֶעלְִינִין מַאחִילְנִיק ואוּ גֶעס נֶוערִין בַּאנְרָאבִּין דִיא זֶעלבְּסְט מֶערְדֶער : |

דיזֶע אלע אוּמְשְׁטֶענְרֶע ואִֶּסְטֶעיַאטֶעלְסְטְוֶעס) וַוארִין הֶעכְסְט שִׁיְליך (טויגענדיג) צוּ אִיחְרֶעם גִיפֶערְלִיבֶען פּלַאן וָואס זִיא חָאט בַּייא זִיךְ אוֹיס פְּלַאנִירְט, אִיר עֶרְסְטֶער גַאנְג פוּן דָארְט ואר נָאךְ דער וואוֹנוּנג פוּן אִיר פָאמֶער אום צוא בַּאקוּמֶען דָארְט בֵּיירֶע שְׁלִיסְלֶען , אֵיינֶעם פוּן דֶער אַייזֶערְגֶע מִיר פוּן דֶעם מָארְ- וָואס עֶפִינְט זִיך אִין דֶער טְיוּרְמֶע , אוּנ דֶעם אַנְרֶערִין פון רֶעם נוּמֶער וִבָּעצִּיר , דִיזֶער שְׁטְרֵייְ (שִׁטוְקֶע) הָאט אִיר אוֹיךְ זֵייֶער גוּט גִינָאלְטִין . דֶען זִיא חָאט דֶער וויסְט זיין דִינְסְט נִיט צוּ הויז , רֶען זִיא אִיז אוֹיס גִינַאנְגֶען אויף לִיבְּשַׁאפְּטֶען , אוג הָאט אִיבֶּער גִילָאזִין דָאס חויז נור אויף דיא הֶענְט אויף אֵיינֶעם רֵייסֶענְרֶען בְּרִיטַאן , וָואס וַואר בָּאָמֶת אֵיין פִיל שְׁטְרֵיינגְרֶער וֶועכְטֶר אַלְס צֶעהֶען זָאלְדַאטִין , דֶען עִם ואר אֵיינֶע רַייסֶענְרע בֶּעסְטְיֶע , אונ ואר אַלְוו דֶער שְׁרֶעקִין פון אַלֶע דִיבַּע (נַנְבִים), ‏ דָאס זֵייא הָאבִּין שׁוין דִיזֶעם חויז אוים נֶעמִידֶען ויא דָאס גִיפֵּיינְגֶענִיס הוֹיז, זִיא אָבֶּער הָאט בַּאלְד בְּלַאט נִישְׁלָאסִין מיט אִים , דֶען ער וָואר אִיר אַלְטֶער בֶּעקַאנְטֶער , זִיא הָאט אִים בַּייא דֶעם נָאמֶען גִירוּפִן , אונ ער הָאט אִיר דִיא הֶענְט גֶעלֶעקְט, זִיא אִיז אַרַיין אִין פָארְהוֹיז אוּנ הָאט אוֹיף גִיזוּגְט דֶעם - שָׁליסֶעל פוּן שְׁטוּבּ אוֹיף רֶעם גִיוואונְלִיבֶען אָרְט ואוּ מֶען פְלֶענְט אִים אַוֶועק צוּא לִיצִין בּייא דֶעם אַוֶועק גיין אִין גַאס אֵלֶם זִיא וָואר נָאךְ אַין שׁויס קינְד בַּייא אִירֶעם פַאטֶער, הָאט אויף גִיעפִינְט דִיא מִיר אִיז זִיךְ אַרֵיין אִין שְׁטוּבּ ,עס הָאט דָארְט גִיבְּלִיסְצֶעט אַקְלֵיין לֶעמְפִּיל, אוּג אִיר פָאטֶער וָואס פְלֶענְט זִיךְ יט לֵייִין שְׁלָאפִין אַליין נוּר מִיט אַנוּטֶע נְלאז וויין הָאט גֶעשְׁנַארְבֶעט (גֶעחְרָאפֶּעט) וִויא פון אֵיינֶעם בְּלִיערְנֶעם שְׁלָאף !? זיא הָאט זִיךְ אוֹים גִיקְלִבֶּען פוּן דֶעם בּוּנֶר שׁלִיְלֶען דִיא צְווייא וָואס זיא הָאט גִיבּרוֹיכְט , אוּג אִיז זִיך אַרוֹיס פִיל מֶעחֶר זִיכֶערֶער אַלס זיא

3 5

| -- 960 -- אִיז אַרַיין , הָאט:ֹצוּ גִישְׁלָאסִין דיא מִּיר אוּג אִוז אַוֶועק מִיט דיא פֵּייְרֶע שְׁלִיסְלֶען צוּדֶעם מָארְג., זַייעֶנְדִיג שוין נִיט ייט פוּן דָארְט הָאט זִיא אָן גִיטְרָאפִין דֶעם: נַואלֶענְטִינָא וָואס אָלִימְפָוא הָאט אִים אוּנְטֶער גִישִׁיקְט דָאס ער זָאל אִיר זַיין צוּ הִילְפָע אִין אִיר אוּנְטֶער גֶעהְמֶען יגוּט, ! הָאט זִיא צוּ אִים גִיזָאנְט ידוא וֶעסְט מִיר אִיצוּנְד. צוּ נִיץ קוּמֶען דוּא בִּיזְט מיר! גִיקוּמֶען ויא גִירוּפִין דֶען אִיךְ בְּרוֹיכֶע: דיינֶע שְׁטֶּענְקֶע צוּ דֶעם פְרִינְצֶענְט בֶּעפְרֵייאוּנְגי + די זִיא אִיז אַרַיין מִיט אים אִין דֶעם מָאוֹיג וָאם וַואר צוּ גִימַאכְט נוּר אויף. דֶער קלאמקע !. אוּג בֶּעלוּכְטִי מִיט אֵיינֶעם גַאנְץ רוּנְקֶעלֶען לָאמְפּ , אוּנ הָאבִּי דָארְט אַרָאפּ גִינוּמֶען דֶעם קֶעלְפֶער פון דֶעם יּנְגֶען מַאן ,‏ צוּ זַאמֶען מיט דִיא. קְליידֶער דינֶע וָאס זַיינֶען גנִיהַאנְגֶען אִיבֶּער אִים / הָאבִּין. אוֹיף נִישְׁלָאסִין דיא. | אֵייזֶערְנֶע מִיר וָואס עֲפִינְט זִיך אִין דֶעם קארַאדָאר , זַיינֶען בַּאלְד. צוּ נִיקימֶען צו- דֶעם נוּמֶער 70 וָואס. דָארְט אִיז גִיזֶעסִין דֶער קאטֶערַאטָא , הָאבִּין זייר שְׁנֶעל גְיֶעפִינְט דיא סיר גָאר אָן אַשׁוּם גֶערַעשׁ, רִיזֶעם אַלֶעם וַאר דִיא אַרְבֵייט פוּן אֵיינֶער מִינוּט אִין וֶועלְבֶע דער צֶעקַאוָואי וואר דַאן אִין דעם אַנְדֶערִין עק פון דֶעם. הַאלְבּ רוּנְדֶען קארַאדָאר, אוג הָאבִּין אַַיין גִיטְרָאנִין דֶעם טויטין ‏ קֶערְפֶּער מימ | זֵייגֶע זַאפִין אִין דֶער צֶעלֶע , קַאמֶערַאטָא הָאט דַאן גִישְׁלָאפִין , אוּנ הָאט זִיךְ אוֹיִף גִיחַאפְּט מִיט טוֹידֶעס שְׁרֶעקֶען , דֶען ער הָאט דָאךְּ פון קיין זַאךְ גִיוואוּסְט , זייא הָאבִּין אִים אָבֶּער בַּאלְד. בֶּערוּהִינט ; זֵייא הָאבִּין אִים דֶער צֵיילְט דָאט דיזערי שְׁטְרַייךְ (שְׁטוּקֶע) וֶוערְט גִישְׁפִּילט נוּר צוּ זַיינֶער בֶּעפְרֵייאוּנְג דוּרךְ דיינֶע צְוַייא גוּטֶע. פְרַיינְדֶע דֶער מַארְקִיז אוּנ אַלי-פּיא ; יי יוג ןוא זֵייא הָאבִּין אִים נִיהֵייסִין ואס צוּם ניכקטין. אוֹיס טָאן אונ אָן צִיהֶען דִיא. קְלַיִידֶער פוּן דֶעם יוּנגֶען זֶעלבְּסְט מֶערְדֶער , אוּנ דֶעם זֶעלְבְּסְט מֶערְדֶער חָאבִּין זייא אָן גִיטָאן דיא גִיפִינְגְנִים קְלֵיידֶער פון דֶעם פְּרִינְצֶען , אוּנ הָאבִּין אִים נָאךְ דֶער צו אָן גִיטָאן אֵייגֶע פֶּעטְלֶע אוֹיף דֶעם הָאֹלְרְז, דֶען דֶער זֶעלְבְפְט מֶערְדֶער וואר. וירְקְליךְ אֵיינֶער וָואס הָאט זִיךְ זֶעלְבְְּט ערְָוארְנין , אוֹג הָאבִּין אִים גִילֵיינְט אוֹום. דָאס בֶּעט,. אוּנ זיא אַלע דְרֵייא זֵייגֶען דֶער וַויילֶע אויף אַקליינֶע צייט פַאר קְדָאכִי אונטערין בֶּעש ! רֵאמִיט וֶען דֶער צֶעפַאואי וֶועט קוּמֶען דָא בַּאיְד צוּרִיק (דֶען ליא הָאבִין שוֹין גִיהעלְט זייֶע שָרִי) אוג וֶועם זי איין קיקין אין דֶער צֶעלֶע דורך רִיא שֵׁייבֶּעל וָואם אִיז אֵין אִיר טִּיר זָאל עֶר זֵייא נִיט דֶער זֶעסֶען, אוּנ וִויא זֵייא הָאבִּין פּארְאוֹים בֶּערֶעכִינְט אַזו אִיז{עם וִוירְקלִיךְ גִישֶׁעהֶען , דער סָאלְדאט הָאט זִיךְ איין גיקוקט אוּג הָאט נָאר נִיסְט וָואס נִייֶעס גִימֶערְקְט ,ער הָאט גִיפְּרוּבִּירְט דֶעם שְׁלָאס אוּנ הָאט אִים נִיפוֹנֶען פֶעסְט , דֶען עֶר ואר פַאף - שְׁלָאסִין פון אִינְווַיינִיג, אונ ויא נור זָיִיא הָאבִּין דֶער הֶערְט דָאס דֶער צֶעסַאוְאי : אִיז אַוֶועק צוּרִיק אוּנ זייגֶע טְרִיט הָאבְּן זִיך פֶערְלָארִין ִידֶער ייט אִין דֶעם אַנְדֶערן. עֶק הַאלְבּ רוָד פון דֶעם. קאראדאר , זַייֶען זייא אַלֶע דרייא ארוים פון דֶער צֶעלְע, ' הָאבִּין אִיר וִוידֶער פַאר שְׁלָאסְן , אוּנ אַזו אאף הָאבְּן יי גִיטָאן מִיט דֶער אֵייזֶערְנֶע סיר וָאס עֶפִיגְט זִיךְ פוּן דֶעם קַארַאדָאר אי דֶעם טוֹיטִין זַאל אונ זֵיינֶען אַרױיכ נאול

פט == עי יי

נַאנְץ גְליקְלִיךְ. פוּן דָארְט אוֹיף דֶער שְׁטְרַאזֶע וָואס עֶס הָאט אויף זֵייא דָארְמ נַעַוארְט אַלִימְפֶּעם קַארֶעטֶע , אוּג וַיינֶען חויך ֶערְפְרֵייֶעט אָן גִיקוּמֶען צוּ אוּנְזֶערֶע צְּנוייא פְרַיינְדַע ,עס איז ניט צוּ בֶּעשְׁרַייבִּין דֶעם דַאנְק וָואס דִיא מַארְיָאן חָאט פוּן זֵייא אַלֶעמֶען בֶּעקוּמֶען , אוּנ דֶער צו נָאךְ דִיא גְוֹיסֶע פֶּערְשׁפְּרֶעכוּנְגֶען וָואס זייא הָאבִּין אִיר פַאר שְׁפְּרָאכִין צוּ לוינֶען דֶער פַאר ; |

עֶם וַואר אוֹיף זייר קוַארְמִיר מֶענְסְט גִיפַייעֶרְט אִין דִּיזֶער נַאכְט , דִּיא מַארְוָאן אָבֶּער הָאט אָבֶּער גִימוּזְט בַּאלְד אַוֶועק גֵיין פוּן זֵייא אום אַוֶועק צוּ לֵייגִן דיא בֵּיירֶע שְׁלִיסְלֶען וִוידֶער אוֹיף זֵייעֶרֶע פָארִיֶע שְׁמֶּעלֶע וואוּ זִיא הָאט זֵייא גינומען בּייא אִיהְרֶעם פָּאמֶער אִין שְׁטוּבּ , דַאמִיט מֶען זָאל נִיט שְׁפִּירֶען דָאס דֶער קַאמֶערַאטָא אִיז אַנְטְלָאפִין , גיין מֶען מוז נְלוֹיבִין דָאס ער הָאט זִיךְ נוד עְטְלייבט (וֶעלְבּסְ ערְמָארְדֶעט) , דֶען זָאנְסְט וֶועלִין פִילֶע לֵיידִין דֶער פוּן , אִיר פָאטֶער , דיא וַאכֶען , אוג נָאךְ מֶעחֶר מֶען וֶועט אן חֵייבִּין דעם קַאמֶערַאטָא שְׁטַארְק צוּא וי , אוּג מֶען וֶועט אִים בְּוַדֵאי גִיפִינֶען , דען עֶס וואר דַאן קֵיין פֶערְשְׁטֶעק זִיבֶער דאן פַאר דֶעם נַאפָּאלְיַאנְט שְׁפִּיר חוּנְרֶע , וֶועט מֶען אִים אָבֶּער הַאלְטִין פַאר אֵיינֶעם זֶעלבּסְט ערְמָארְדֶעמִין , וֶועט מֶען מִיט אִים קֵיינֶע גְרוֹיסֶע צֶערֶעמַאניע מַאכין אונ מֶען וֶעט אִים בַּאלְד בַּאנְרָאבִין אוֹיף דֶעם מַאחִילְנִיק פון אַלֶע זֶעלבְּסט מענְדֶער , אוג דַאהֶער וַואר דֶער מַארְוָאן נִיט גִינוּנ דָאס אַנְטְלֵייפִין פון דֶעם פְּרִינץ , זִיא הָאט נָאךְ גימווט אַרַיין שְׁמוְּלֶען אִין דֶער צֶעלֶע זיינֶע אֵיין טויטין.קֶערפער ואס זָאל זַיין פַּאהָאזֶע אויף אִים דַאמִיט מֶען זָאל מֵיינֶען דָאט עֶר הָאט זיךְ זֶעלְבְסְ עֶרְמַארְדֶעט , אוג וִויא בֶּערֶעכִינְט אִזוּ אִיז ווירְקְלִיךְ גִישֶׁעהֶען , דֶען בַּאלְד. אויף מַארְנִין ואר גִימֶעלְרֶעט דֶעם נַאפָּאלָָאן דָאט דֶער פְרִינְץ הָאט זִיךְ זֶעלְְּסְט עלְמָארְדֶעט, אוּנ עֶר הָאט אִים גִיהֵייסִין בּאלְד אויף דֶער שְׁטֶעלֶע פֶערְשַׁארִין ;

אונ דיא מַארְוָאן הָאט אַזוֹ גְִיְלִיךְ דִיא שְׁלִיסְלֶען צוריק גִילֵיינְט אויף זֵייער פְרִיהֶערִינֶע שְׁטֶעלֶע , ויא גְלִיקלִיך זיא הָאט זֵייא פון דָארְט גִינוּמֶען ,‏ אונ איז זִיךְ בַּאלְד דַארוֹיף אַוֶעק צוּרִיק צוּ דֶער אַדֶעל דָארְט אִין דֶעם אִירֶענְהוֹיז;

0 ידֶער פֵייעֶר טָאג פוּן נַאפָּאלְאן דֶעם עֶרְסְפִן

ווייל דֶער לוּדְוִויג נַאפָּאליָאן אִיז גִיוָארִין קֵייזֶער פוּן פְרַאנְקְרַייך נור אוים דֶעם גְרוֹנְד דָאס נַאפָּאלָיאן דֶער עֶרְסְטֶער וָואר זֵיינֶער אַפֶעטֶער , דַאחֶער הָאט עױ זִיךְ בֶּעמִיהֶעט וִויא נור מֶענְלֶיךְ אִיז נָאךְ צוּ טָאן אִים אַלֶעס וָואס נוּר ער הָמ גִימָאן , אוג אין וַארְהַייט נִינוּמֶען הָאט ער גָאר קיין דֶעכְט גִיהַאט אָן צוּ רוּפֿין אָים פֶעמֶער , אוּג וֶוען אויך זֵיינֶע טוּמֶר דיא הָארְטֶענְזֶע וָואס נַואר דֶעם נַאפַּאלָואנְם דֶעם עִרְטְמִינְס אַשְׁטִיפְטָאכְמֶער , וַואר דִיא פְּרוֹיא פוּן דֶעם לדוי בָּאנָאפַארְט נַאפָאלְיַאנְט אַבְּרוְדֶער ו בַּייא אַלֶעם דֶעם אִיז אוים גִיברייטֶעט אֵיינֶע גְרוֹימֶע דוּנְקִילְהֵייט אוג אֵייגֶע שְׁטַארְקֶע. אוּנְגֶעוִוימֶענְהֵייט איבֶּער דיא נִיבּוֹרֶט פוּן דֶעם

נאפאליאן

גאפָלְיָאן דֶעם הְרִיטֶען , דֶעןזייגֶע מּטער דִיא הָארְטֶענֶע בֶּעהַארְנֶע ואר אִיר צֵייט לֶעבִּין גָאר נִיט אִין אֵיינֶעם מִיט אִיר מַאן , אוּנ דָאך הָאט עֶר אן גִינוּמֶען דֶעם נַאפָּאלְיָאן דֶעם עֶלִסְטִין פַאר אֵיינֶעם לִיבְּלִיבֶען פֶעטֶּער, וַוייל מִיט דְיֶֶעם טָאמֶען וואר זִייֶער לֵייכְט צוּ עֶרְשְׁטייגִין דעם פרַאנצוֹיזיסֶען טְרָאהְן , אוּנ אוּם דִיֶען יָהוּם גִיוִויסֶער צו מַאכִין הָאט .ער זִיךְ שׁוֹין גִימוּזְט צֵיינִין פַאר דֶעם פְּרַאנְצויזִיסֶען פּוּבְּלִיקוּם דָאס ער אִיז אֵיין עֶכְטֶער נַאכְשְׁלֶעקִיל פוּן דֶעם נַאפָּאלָיאן דֶעם ערְסְטְן , אוּנ אוּם אָפּ צוּ פְרִישֶׁען דִיא לִיבָּע פוּן דִיא פְרַאנְצוֹיִין צוּ דֶעם נַאפָּאלָיאן דעם ענָספִין וָואס דוּרך דֶעם וֶועט זִייֶערֶע לִיבָּע אִיבֶּער ֵיין פון דֶעם פֶעטֶער אויך אויה דֶעם אַנְקֶעל (פְּלִימֶענִיק) וָאס הֵייקְט אוֹיךְ אוֹיף אִים, הָאט עֶר אַיין גִיפִירְט בַּאלְד דָאם מען זָאל אִין רֶעם פוּפְצֶעהֶעְטִין אַנוּסט פִייערִין אִין גאנץ פרַאנְקְריי דֶעם גֶעבּוּרְטֶם טָאג פוּן דֶעם נַאפָּאלְוַאן דֶעם עֶרְפְטִין וָואס איז גִיבָּארִין גִיוָוארִין אוה דער אִינְזֶעל קָאנְסִיקע אין דער שְׁטָאט אַיַאצֶע אִין דֶעם יאר 1769 דֶעם 18 אַגוּסט , אוּנ דיא פְרַאנְצוֹיזִן וָואם זַייגֶען זֵייעֶר גִינִייגְט צוּ דֶעם פְרֵיילִיכִין לֶעבִּין וַוארִין הֶעכְפְט צוּפרידין מִיט דִיזֶעם נִייֶען פַייעֶר טָּאג ,= אוּנ נַאפָּאלְוָאן וָואס ער הָאט זייר גוּט גִיווּאוּסְט וִויא לַייבְטְזִינִינ דִיזע לייט זֵיינֶען ! הָאט ער, עס גִיוואוסט וויא מענליך אִיז צוּ נִיבְּוֹיבִין עִם צוּ זֵיינֶעם נוּצִין , עֶר הָאט בֶּעפוֹילִין דָאס אלע יאר אִין דִיזֶעם טָאג זָאלִין אַלֶע טֶעאַטֶער הַייזֶער שְׁפִיִין בֶּוְפְּלַאמְנֶע , אוּג ;עס זאלין גִימַאכְט וֶוערִין פוּבְּלִיצְנֶע פָאלקס ְׂפִילִין , צוּם בַּייא שְׁפִּיל פַייעֶר וֶוערְק, מוזיקֶע , שְׁנַאפֶּם אוּנ בִּיר אוּנְטֶער דֶעם פָאלְק אוים טֵיילִין , אין אינִינֶע מָאנַאטִין נָאך זֵייגֶער קְריינונְג נואר גִיפַייעֶרְט דִיזֶער עערְסְטֶער ניבּוּרְטס טָאג מיט גרויס פרָאכְט , דֶער גַאנְצֶּער נַארָאד וַואר אָן גִיטָאן פַייֶערְִיךְ (יום טובדיק) , אַלֶע גאפִין וַוארִין אוים נִיפְלָאגְט (מיט פָּאנֶעס אוֹים גִיהַאנגֶען) , דֶער בְּרוּק וָואר אוֹיס גִישָׁאטִין מִיט

:צ

גֶעלבִין זַאטְד ! אִין אַלֶע פֶענסְטֶער זיעֶען גִילֶענִין גִיפּצְטֶע דַאמֶען וָואס הָאבִּין גִילָאזְט פְלַאטֶערִין וֵוייסֶע, בְּלאע אוּנ רוֹיטֶע זֵיירֶענֶע טִיכֶער , פוּן בֵּיידֶע זַייטִיײ שְׁטְרַאזִין וַוארִין אוֹיס גִישְׁטֶעלְט מִילִיטֶער חַיִל) , אִינְפַּאנְטֶערְיָא (פַּאהָאטְע) , קַאוֶועלֶערְיא ייטֶער), אויך יַארִין גימַאבְט זיר שֵׁינֶע רְיוּמְפף בוינין (ברָאמען) פֶערְפּוּצְט מִיט בְּלוּמֶען אוג מִיט פָאנֶען , עֶס וָואר זִיךְ נִיט דוּרֶךְ צוּ שְׁלָאגִין גִיוֶוען אִין דִיא גַאסִין אִיבֶּער דִיא פִילֶע פָּאיָאזְדִין פוּן אַלֶער הַאנְד קאלִיבֶּער ;‏ עס וַואר מִיט אַלֶע גְלָאקִין ִיקְלּנְגֶען } אוּג אִין דִיא קירְכֶען גְרוֹיסֶע מָאדְליטוֶועם נִימַאכְט, גִיזוּנְגֶען אוּנ גִישְׁפִּילְט ; |

דֶער רֶעכְטֶער פֶּעסְט (פְרַאזְדְנִיק) קאט זִיך גִידַארְפְט אָן הַייבִּין עֶרְסְט נָאך

= י +: * ט

הַאלְבִּין טָאג אויף דֶעם וַוֹאנְדַאמִישֶׁען פְלַאץ, וָואס דָארטווארין אוֹיס גִישְׁטֶעלְט

אַלֶע קַאנַאנֶען וָואס נַאפָּאלְָאן דֶער עֶרְסְטֶער הָאט אַוֶועק גִינוּמֶען אִין זֵיינֶע

שְׁלַאכְטִין בֵּייא אַלֶע אַנְדֶערֶע מְלוּכוֹת , אִין מיטִין אִיז דָארְט נִישְׁטַאנֶען אַחוֹיכֶער

זייל וָואס אוֹיף אִים אִיז גִישְׁטַאנֶען דִיא שְׁטַאטוּע (בִּילְד) פון רֶעם נַאפַּאלָיאן דֶעם

ערְסְטִין אִינְם לֶעבִּין גְרֶעסֶע (אִין מֵיינֶעם גִיוואוֹנְלִיבִין סוּרְטוּק) אוּנ אִין זַיין דְרֵייא

עקעניגען הוּט, דזֶער פְּלַאץ ואר ארום גיבּוֹיט מִיט בֵּיינְק, מִיט שְׁטוּלֶען ואס ווארין

= יי יי

וַוארִין פַאר דונגען פאר גוּמע פרייזין אונְטֶער גְרוֹיקֶע הֶערְשַׁאפְטִין , אויך וַואר דָארְט אֵיינֶע לָאזֶע פַאר דֶעם קֵייזֶער אוג זַיינֶער פְּרוֹיא אוֹיס גִישְׁלַאנִין מיט דֶעם גָאלְד גִישְׁטיקְטֶען מַאמֶעט ! ;עס וַארִין אַלֶע עֶרְטֶער בֶּעזֶעצְט , אוֹיס גִינוּמֶען נור אֵייגֶע פְּרֶעכְִיגָע נִיבֵּיירֶע וָואס וַאר נִיט יי פון רֶער קִיְטֶערְליכֶע לָאזֶע, אוג פון ֶועלְכֶער ואר גְבַאדֶע אַ בֶּעְטִין צּ זֶעהֶען אִיז דֶער ויילֶע גִיְלִיבִּין ַאנְץ לעער אוּג לֵיידִיג , ער דָאךְ אוּג דֵי פֶּענְסְטֶער וַוארְן אוּנְבֶּעזֶעצְט, דֶר בַּאלְמַאן (נאלערי) ואס ואר נֶעצִירְט מִיט מֵייעֶרֶע פְּלַאנֶען (פָאנֶעס), אוג מֵייעֶרֶע בְּלוּמֶען וָואס זָאבִּין אוים גִיבְֵּיימֶעט דֶעם פיינְְטִין גְרוּך: ואר אוֹיך גַאנְץ לער פוּן מֶענְטְשִׁין ‏ אוּג ואר ויא צוּ זָאנִין נָאך שֶׁענֶער אֵלם דִיא מִיזֶערְלִיכֶע לָאזֶע :

ֵלם עִם אִיז אן גִיקמֶען דיא שְׁטדֶע פון רער פַיעֲרְלִיכְקייט (פַארַאדֶע) הָאבִּין אויס גִיזֶעצְט חוּנְדֶערְט קַאנָאנֶען, אונ עס ָאט זיך אָן גִיהֵייִּין צוּ צִיהֶען אַנְרוֹיסֶע רֵייהֶע (צַייל) פוּן דִיא גייסְטְלִיכְקֵייט (דוּחָאוונֶע) מִיט גְרוֹיסִין פָּאמְפּ (פּוין) , עס הָאבִּין אָן גִיהֵייבּן צו שְׁפִּלִין פִילֶע מוזיקע אוג פִילֶע פֿויקין צו בַּארֶעבַּאנֶען , אוג עֶרְמְט הַאן הָאט זִיךְ גִיצֵיינְט אויף דֶעם בַּאלְקָאן פוּן דֶער אוֹיבִּין בֶּעשְׁיִיבֶענֶע פְּרַאכְט גִיבֵיירָע אֵיין חוֹיכֶער בֶּעדִינְטֶער , דִיזֶער וַואר קיין אַנְדֶערֶער אַלס אוּנְזֶער וַואלֶענְטִינֶע ואס הָאט דָארְט פון אַיינְאַנְדֶער נִישְׁמֶעלְט אֵיינִינֶע שְׁטוּלִין , אונ בַּאלְד וִויא;ער הָאם כֶעעֶנְדֶעט רִיזֶע אַרְבּייט אונ אִיז זיךְ אַוֶועק, הָאט זִיךְ בֶּעוִויזִי אוֹיף דִטֶעם בַּאלְקַאן אֵיינֶע יּנגֶע דַאמֶע , אוּג לֶעבִּין אִיר אַיין הֶעכְסְט שֵׁיינֶער קְנַאבֶּע וָואס ואר וייֶער שֵׁיין גִיקְלִידֶעט, ‏ דיא דַאמֶע ואר אַלֵיין גַאנץ אִיינפַאך אוג דוּנְקעל גִיקְלֵיידֶעט ; זִיא וַואר אַלֶעמֶען גַאנְץ אוּנְבֶּעקַאנְט, נוּר פון אִירֶע לַאנְגֶע אוּנ שְׁוַארְצֶע הָאר וָואס ווארִין פַאר ;קעמט אַהִינְטֶער אוּג הָאבִּין פאר דעלט אִירֶע שוּלְטֶערִין (אַקְסְלֶען) ! אוּג פוּן דֶעם טייעֶרִין אַמוּלֶעט (קִמַיַע) וָואס זיא הָאט גִיטְהָאנִין גֶעגִין אִיר לִינְקֶע בְּרוּפְט וַואר לֵייכְט צוא פַאר שְׁמֵיין דָאס זִיא אִיז אֵייגֶע שְׁפַּאנֶערִין :

אִירֶע שִייְנַהִיים אוּנ אִיר אַנְמוּטגֶעם בֶּענֶעהְמֶען הָאבִּין אָן גִיצוֹינִין ‏ דיא בְּלִיקֶען פוּן דֶעם גַאנְצִין פּוְּלִיקום אָן אִיר , דָאם פוּן יֶעדֶער מוּנְד הָאט ערְשַׁאלְט אִיר לויבּ ידָאס קֵייסְט אֵיינֶע שׁינְהַיֹי הָאט יֶערֶער נִישְׁפְָאכִין, ידָאס הַייסט איין בֵּילר זֵיא אִיז אֵיינֶע אוֹיסְלֶענְדֶערִין , אוג פַּאר גִינִיס זֵייעֶר רַייךְ , דֶען זאנְסְט וָואלְט זיא נִים פַאר נוּמֶען אַזוֹ אֵיין טַייעֶרִין אֶרְטי, הִינְטֶער אִיר הָאט זִיךְ גִיצֵיינְט נָאךְ אֵיינֶע וַוייבִּיבֶע פינוּרקע , אַיינֶע אַלְטֶע דִינֶערִין , אָדֶער קָאמְפַאנַאנְטְקֶע , עס ַוארִין אַלֶע אויגִן גִיבִּבִן גִירִיכְטֶּעט אויף רשע שְׁפַּאנִישֶׁע שֵׁיינְהֵייט זֶעלבְּט אַלם דיא קֵייזֶערְִיכֶע פָּארְפַאלְק ונַאפָּאלְוָאן מיטעוֶענְיֶע) זיינֶען אָן גִפָארִין מִיט גְרוֹים פְּרַאכְט אוּנ גְלַאנְץ צו זִייֶער לָאזֶע , אוג נוארין אויף גִיוֶועקְט פוּן דִיזֶען זִיסֶען טרוים (דִיא קוּקֶערְם) עֶרְסְט דוּהֶךְ דֶעם גרוֹיסִין שַׁאל אוּכֵא ! אוּרֵא ! ווָאס הָא פוּן פַארִן אהֶער אֵיין גִידְרּנְנֶען בִּיו אִין דִיזֶען גִיהֵיבֶּענֶעם אָרְט, קוים הָאבִּין זִיך ‏ ריא קֵייזֶערְלִיכֶע פַּארְפָאלְק איין נִיאָרְרֶענְט זִיךְ (אִיזְמֶעסְצֶעט) אויף זִייֶרֶע שְׁטֶעלִין , הָאט ריא גֶעווגֶעניֶע גִירִיכְטֶעט אִירֶע בְּליקֶען אוֹיף דֶעם פְּרֶעכְטִינִין בּאלְקַאן וואו

א

== ( ר א

עֶס אִיז גִישְׁטַאנֶען דִיא שְׁפַּאנִירִין , אוג אִיז גִיוָוארִין עִפֶּעס ווִיא צוּ טִישְׁט , דען דִינעס וַואר עס צוּ זֶעהֶען פוּן אִיר גִיזִיכְט , דָאךְ הָאט מֶען נִיט גִיִקֶענְט וִויפִין אוֹיף קְלָאר, צוּ זָאל עֶס זַיין אוֹיס ייר (פֶערְדָרוּס) דָאם עֶס גִיפִינְט זִיך דָא אֵיינֶע דַאמֶע וָואס שְׁטְרַאלְט אֵיהֶר אִיבֶּער מִיט אִירֶער שֵׁיינְהֵייט , אָדֶער וַוייל עֶס הָאט אִיר ִיקְרַיינְְט צוּ זֶעחֶען , דָאס אַזוֹ אֵיינֶע טִייֶערֶע שְׁטֶעלֶע , דֶעם שֶׁענְסְטִין בַּאלְקָאן נֶעמְט אֵיין נור אֵיינֶע אֵיינְצִינֶע דַאמֶע, אונ צֵיינְט זִיךְ דֶער מִיט אַלזו פָארנֶעהֶם ויא זִיא , אוֹיך נַאפָאלְיָאן זֶעלְבְּסְט הָאט זיין עֶרְסְטִין בְּלִיק גִיוָוארְפִין אויף דִיזֶע אויסְלֶענדֶערִין , הָאט זִיא בֶּעוואוּנדֶערְט , דָאך אָבֶּער נִיט אֵיין וָארְט נִישפְּרָאכִי מִיט זַייגֶער פְרוֹיא וֶוענִין דֶעם , אונ אִיז זִיךְ גִיבְליבִין זִיצֶען רוּחִיג , ניט אִזוֹ אָבֶּער דִיאגעוְוגֶענְיֶע וָואס עס הָאט איר זֵייֶר שְׁמַארְק גִיוואוּרֶעמְט (גִינְרִיזֶעט) רָאס דיא אויגִין אַלֶער זֵיינֶען גִירִיכְטֶעט אוֹיף דִיא אוֹיסְלֶענְדֶערִין , הָאט זִיא אַוואוּנְק גִימָאן צוּ אִיר צֶערֶעמַאנַאל מֵייסְטֶער וָואס אִיז גִיזֶעסִין חִינְטֶער אִיר דָאס עֶר זָאל אִיף זָאגִין וֶוער רִטֶע אוֹיסְלֶענְדֶערִין אִיז, דִיזֶער וואונק הָאט אוֹיף אֵיין מָאל גִיבְרַאכְט אִין בֶּעוֶוענוּנְג (אַוְורוּח) הוּנְדֶערְטֶע בֶּעאַמְטֶע (צִינָאוְונִיקֶעס) אוּנ חוּנְדֶערְט קָאמֶער הֶערֶען , ווָאס הָאבִּין זִיךְ אַלָאז גִיטָאן אויף צוּ זוּכִין דֶעם מַאפֶּא (רֶעם אָבֶּער פֿאלִיצייא מֵייסְטֶער) , אוּנ אִין אֵיינִיגֶע מִינוּטִין ואר שׁוֹין צוּ זֶעחֶען אִים שְׁמִייענְדִיג פאר דִיא קֵיינֶערִין וָואס הָאט אים מִיט אִיר וֵֵייכִין מוּנְד גִיפְרֶענְט , יווֶער אִיז דיזֶע רַאמֶע וָאם זִיצְט אֵיינֶע אַלִין אויף דֶעם שֶׁענְסְטִין בַּאלְקָאוי ו : | י

ידע דָאמֶעי הָאט ער אִיר גְיֶענְטְפֶערְט יאיז אַיין אקָארְסְט אוֹיף גִיגַאנְגֶענֶער שְׁמֶערֶען אוֹיף אוּגזֶערִין הַארַאזָאנְט (קְרֵייא) , אוג אִיז מִיר דֶער וַויילֶע אַזּ אוּנְגֶעָאנְט ויא אַייֶערֶע מַאיֶעסְטֶעטי. ינוּא אִיז מִיר אַוואוּנְדֶערֵי הָאט זִיא זִיךְ אפ גִירוּפִין צוּ אִים וְדָאם אִיר פַּארִיזֶער אָבֶּער פַּאלִיצִייא מֵייסְטֶער זָאלְט אזו אַיינֶע פֶּערְזוֹין נִיט וִויסִין ווֶער זיא אִיזֹי, דְיֶע רייך פוּן דער קישערין וואר אים איין פַייף אִין דיגֶעם הֶערְצְן, יאִיחֶרֶע מַאוֶעסְטֶעט זָאלִין עֶס אֶבֶּער בַּאלְד וויִסיןי ָאט גֶער אִיר נְיֶענְטְפֶּערְט זִיךְ פֶערְנֵייגֶענְד. פַאר אִיר אוּנ אִיז אַוֶועק ויא אוֹיף דִיא וִוינְרֶעם ְּלִיגְען , דֶער וויילֶע אִיז דִיא עוִוגֶענְֶע גִיְּלִיבִין זיצִין וִויא אין פְּרִיסֶעק זֶעהֶענְדִיג דָאם נַאפָּאלְוַאן פַאר רייסט דֶעם קאפ אַלֶע וַוייֶע צוּ דֶעם בַּאלְקאן וואוּ דיא אויסְקֶענְדֶערִין זִיצְט, אונ נָאךְ מֶעהרֶער אִיז איר גִיוָארן דִינֶע דַאמֶע אִינְטֶּעלֶעפַאנְטְר אֵלֶם זיא קָאט אָן גִיהֵיבִּין צו דֶער קֶענֶען אִין אִיר גִיזִיכְט גַאנְץ בֶּעקַאנְטֶע צִינֶען (מִיגֶעס) , א אִיז נִיטָארִין דוּרך דֶעם הֶעכְסְט אוּנְגֶעדוּלְדִיג אוּג הֶעכְסְט פֶּערְדְרֵיליךְ אויף דֶעם פָּאלִיצֵייא טֵייסְטֶער וָאס פַאר זַאמְט זִיךְ מיט זֵיינֶער אַנְטְוָארְט , אוג זִיא וָאלְט פַאר גְיִוים פֶּערְגַאנְגֶען פַאר אוּנְגִידוּלְד וֶוען זיא וואלט עֶם בַּאלְר אַלֵיין נִיש דֶער גַאנְנֶען וֶער זִיא אִיז , דוּרך דעם עֶרְשֵׁיינֶען פוּן אַפָּאר מַאנֶעם לֵייטֶע וָואס ַיינֶען בַּאלְד אַרוֹיף אוֹיף דֶעם נֶעמְלִיכֶען בַּאלְקָאן אוג הָאבִּין זיך גִיזֶעצְט לֶעבִּן רִיזֶער אוּנבֶּעקַאנְטֶע דַאמֶע , אונ וָואם זִיא (דיא עֶווגֶענְיֶע) אִיז גְיָוארִין ויא צוּ שְׁרָאקִין פַּאר זייא אֵלם זיא הָאט זֵייא דֶער זֶעהֶען , דיזֶע צְוֵוייא וַוארִין קֵיינֶע אנדערֶע ויא אלִימְפְיָא אוּג דֶער מַארְקִיז דַע מאנטאלאן , זֵייא הָאבִּין דיא דַאמע

לייקתזף

--= 41 7 זֵייעֶר פְרֵיינְדלִיך גִיגְרִיסְט , אוּנ רֶעם שֵׁיינֶעם קנַאבֶּע גִיקוּפְט , אוּנ הָאבִּין זִיך גִיזֶעצְט לֶעבִּין אִיר : יאַלזו וֵוייס אִיךְ שוֹין וֶוער דִיזֶע דַאמֶּע אִיזי הָאם זִיא צוּ זִיךְ אַלֵיין גִיזָאגְט,

יאָ אִיך ערְקֶענֶע אִיר דָאס אִיז דִיא דַאלָארֶעס וִויא זִיא לַייבְּט אוּג לֶעבְּט , דָאךְ איז מִיר נָאךְ אִיבֶּערִיג צוּ וִויסִין ווָארּם אִיז דִיא ַאלָארֶעס גִיקוימֶען אַהֶער , הָאט זיא זִיךְ דֶען פֶּערְהֵיירַאטְהֶעטּ מִיט דֶעם אַלִימפֵיא , אוג וֶוער אִיז דֶער קְלייגֶער אוּנ שֵׁיינֶער קְנַאבְּעֵי *

אונ דאך הָאט זִיא (ִיא עֶוִגֶני) בֵייא ריזֶעם אַלֵייןגִישפרֶעך אִירֶע אייקן נִיט אַרָאפּ גִינוּמֶען פוּן רֶער דַאלָארֶעס אונ נִיט פון דֶעם אֲלִימְפִיא , אוּנ הָאט אַלֶץ בַּעטְרַאכְטֶעט מִיט נֵיירִישֶׁע בְּלִיקִין , וִויא דֶער אלימפיָא צֶערְטֶעלְט אִיר, הַאלוּבְּקֶעט אִיר אוּנ קיקט אִיר אַלֶץ אִין דיא אזיגין , אוּנ פַאר גִינְט זִיך ניט אֵיינֶע מִינוּסֶע אַקוּק צוּ מָאן אויף דֶער קֵייזֶערְלִיבֶע לָאזֶע וָואס ער וֵייס פֶערְגִיוִיס רָאס זיא זֵייגֶע גִיוֶועזֶענֶע גִילִיבְּטֶע זִיצְט אִין אִיר , אַלְו ִינוּג פֶערְאַכְטוּנְג אוּג אֵיינֶע גרִינְג שֶׁעצוּנְג פוּן אִים, א ויא אוּנֶעֶרְפָארְשְׁלי ֵיינֶען עֶס דיא כְרִימוּנְגֶען פון אֵינֶער פְרויֶן הֶערְץ, זיא מֶעג זַיין הֶעכְסְט גְלִיְלִיך / גְרֶעפִין ‏ פִירשׁטִין זַיין ! בֶעֵיירֶעם די אֵיינֶע בֶּעטְלֶערִין וֶען זיא פון אִיהְרֶעם מאנע גֶעלִיבְּט וִוירֶר , אוּנ פִּינְרֶעם זִיך בֶּעלִיידִיגְט וֶוען דֶער ִירֶערִנְְטֶער מַאנְםפֶּערְזוֹין יט מִיט אֵיינֶערנְליךְגילְטיְיים אִיר פָּאר אִיבֶּער, אוּנ וֶער רֶעט שׁוֹין פוּן אַזו אֵיינֶעם וָואס וַואר אַמָאל אִיר גֶעלִיבְּטֶער , אוּנ וָואס אִיז נָאךְ וִוירְדִיגגִילִיבְּט צוּ וֶוערִין , ויא דער פַאל ואר דָא מִיט דֶער עֶווגֶענְיִע אוּג דֶער אַלימפּיא וָואס דֶער נַאפַּאלְוָאן הָאט אויס גִיוִויזִין גֶענִן אִים וִויא אֵיינֶע אֵפֶּע גֶענִין אַמֶענְטְשִׁין *

גִינוּג זִיא ואר הֶעכְסְט גֵיירִישׁ (מקנַארִיג) אויף דִיא רַאלָארֶעסֶעשׁ נְלִיק דָאס זִיא וֶערְ גִילִיבְּ פון דֶעם אַלימְפִיָא וָאס וִוירְריְט נִיש אִיר (עֶוְלֶעניק) מִים אֵיינֶעם בְּלִיק צו בֶּעעְרִין , אוּג הָאט אלו בּייא זִיך בַּאשְׁלָאסִין רִיזֶע גְרוֹיסֶע ְלִיקזֶעִינקֵייט מיט אַלֶער מֶענְִיכקֵייט אִין דֶער וֶעלְט צוּ שְׁטֶערִין ; רֶער יי אִיז זִיךְ דִיא פַייעֶרְליכְקייט (פַּארַאדֶע) אִיבֶּער גִילָאפִין וָואס זִיא וַואר פַאר דֶער עֶוִונֶענְיֶע מֶער אֵיין לֵיירֶען אלס איין פֶערְגענינִין } אוג אַלםעִם ואר שׁוין אַלֶעם צו

עֲנְדֶע ; אִיז גִיקוּמֶען דֶער אָבֶּער פַּאלִיצִייא מֵייסְטֶער מִיט אַקְלָארֶע סְוֶעדֶענְיִע צו

דער עוִגֶעניע אִיבֶּער דיא אזיפלענהעלין + דיא עונֶעניַע אכֶּער הָאט אִים אָכער גִיזָאנְט דָס זַיינֶע מִיהֶע ואר שוין אוְּזַאנְמֶף, דֶען זִיא וַויים שׁוין אַלְץ וָואס עס אִיז אִיר גֵייטִינ גִיוֶען צוֹ וִויסִן פוּן אִיר יֹזִיא חֵייסְט רַאלָארֶעס קַארְטִינֵָי הָאט ויא צו אִים גִיזָאגְט שיא אִיז אִיינֶע שְׁפַאנִירִין ,. זיא אִיז דָא מִיט אִיהְרֶען אַנִילִיבְטִין אֲלִימְפַיּא , נוּן ווייס אִיך שוין אַלְעםי - יאוג ויזֶעם גֶעלִיבְּטֶּער הָאט אִיר גִיקרילי רִיזֶע פְּרַאכְט גִיבֵיירְעי הָאט זִיךְ דֶער מַאפָּא אָפּ גִירוּפִין יאיך מֵיין דִינֶעם ויז

= אט

וָואס

זִיא זִיצְט דא אויף זַיין בַּאלקָאןי , עס מען מֶענְלִיך זַייןז הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין

וגִינוּג אָבֶּער אִיך וֵוייס פְּרִיעָר פאר אייך?. יאוּג אִיך קען .ע= נִיט בֶּענרֵייפִיןי הָאט

ער וי אָב גִידוּמִין יע אִיז אִיבֶּע נַאטִירְלִיִי דִיא עונֶעיֶע קָאט אִים גידאקקל פאר

-- 89 -- פַאר יי בַּאמִיהֶען יד , אונ אִיז אַוֶעק מִיט דֶעם קֵיזֶער ִין אִי דְוָארֶעץ , אונ‎

דָאס פָאלְק הָאט זִיךְ בּעלוסטינְט דיא נַאנצע גאט אין דיא גאסין וָואס גָאר נִים לַאנְג וַארִין זֵייא פַאר נָאסִין אונ בֶּעזוּדֶעלְט מיט פְרַאנְצוֹיזֶישֶׁע בִּירְגֶער בְּלוּם ;

,7 | ידִיא גְלִיקְלִיכֶע טֵאנְעיּ -

בֶּעפָאר עס הָאט זִיךְ נָאךְ נִיט גִיצַיינְט דִיא מְרויֶער וָואלְקֶע אויף זִייֶערֶען קוים עֶרְסְט אוֹיסְגִילייטֶערְטְן הִימָל (נְלִיק) וָואס הָאט אִין קוּרְצִין מִיט אִירֶעם שְׁוֶוערִין לאסְט נַאנְץ אוּנ נָאר צֶערְדְרִיקְט דָאס פרירְלִיכֶע חויז פוּן דֶער דָאלָארֶעם , הָאט אֵין אִים נִיהֶערְשְׁט אַיין גְלִיקְלִיכֶעס פּרִידֶען וָאס ואר אִין שְׁטַאנְד צוֹ פֶערְנִימִי אִיר פַאר אַלֶע אִירֶע בִּיז הֶערִיגֶע ליידִין, אוג עִם הָאט אוֹיס גִינויִין רָאס זִיא וֶוע שׁוֹין אִיר לֶעבִּין וָאס ואר בִּיז אַהֶער שְׁטִירְמִישׁ עֶנְדִין מִיט גלִיק אוּנ מִיט פְרֵיירִין:

מִיט פְרֵיידִין הָאט אִיר דֶער אַלִימְפִיא אַרױס גִיפִּירְט פוּן לואַזָאנֶעם אִירֶען הויז, אונ הָאט אִיר מִיט זֵייגֶער טְרֵייסְטֶענְדֶער. הַאנְט גִיוִישְׁט אִירֶע טְרֶערִין , דֶער מַארְקִיז מַאנְטָאלָאן הָאט דִיזֶע שְׁצֶענֶע צוּ גִיזֶעהֶען מִיט פְרֵיידִין ‏ דָאס נְלֵייכִין ואר נִיט צוּ בֶּעשְׁרֵייבִין דָאס גְלִיק פוּן דֶעם וַוֹאלֶענְטִינָא דָאס דיא דַאלָארֶעס הָאט נוּר אִים צוּ פֶערְדַאנְקֶען אִירֶע בֶּעפְרייאוּנְג, אוּנ ואר אַלְזוֹ אוֹיך אוֹיסֶער זִיך פוּן פְּרֵיירִין , אוֹיךְ דֶער קליינער זוּאַן הָאט זִיךְ נִיט וֵויינִינֶער גִיפְרֵייט אַלס זייא אַלֶע :

דֶען עֶר הָאט אִין דִיא דַאלָארֶעס אֵייִנֶע מוּטֶער גִיפוּנֶען , דֶען זִיא הָאט אִים דָאךְ ויא מִיר וייסִין עֶרְצוֹינִין אוג מִיט זִיךְ אוּמְנִישְׁלֶעפּט אוֹיף אַלֶע אִירֶע עֶלֶענְדֶע ַואנְדֶערּנְגֶען , עֶר הָאט נָאךְ גידִיינְקְט וִויא דֶער עֶנְדֶעמֵא הָאט אִים אַרױס גִירִיסִן פוּן אִירֶע הֶענְדֶע, אונ קאט אַלְזוֹ אַביין גִיוַיינְט אִיצוּנד פְרֵיידִין טְרֶערִין פון ַיינֶע אוֹיגִין אִין דיא אִירִינֶע : | | | אִין אַפָּאר מֶעג אַרוּם הָאט דֶער אַלִימפּיָא גִיקויפְט פַאר אִיר אֵיינֶע פְּרֶעכְטִגֶע גִיבֵיירֶע אוֹיף דֶעם פְּלַאץ וַואנדַאמָא , דָאס זֶעלְבִּינֶע הוֹיז וָואס פוּן זַיינֶעם בַּאלְקָאן הָאט דִיא דַאלָארֶעט צוּ גיזֶעחֶען דִיא פייֶערְלִיבְקֵייט (פַארַאדֶע) פוּן דֶעם נַאפַאלֶיענם דֶעם עֶרְסְטִין גִיּּרָמֹם טָאג , אוּם צוּ וואונֶען אִין אִים נָאךְ זִייֶער הוֹיכְצֵייט , דֶער וַויילֶע הָאט עֶר אִיר דָארְט אַרַיין גִיזֶעצְט מיט דֶעם זואַן., מִיט דֶעם וַואלֶענְטִינֶע , אוּנ הָאט איר נָאךְ צוּ נִיגֶעבִּין אֵינֶע אַלְטֶע רִינֶערִין , עֶר אליין אִיז דֶער וֵוילֶע ִיְִּיבִּין אין זַיינֶעם פָארִינין קַוארְטִיר, גער פְלֶענְט צוּ אִיר קוּמֶען פון אָווינְד אוֹיף טֵייא ; אוֹיף קאוָוע , אוּם זִיך אונמער צוּ הָאלְטִין מִיט אִיר , זִיא הָאט אִים דֶער צֵיילְט אַלֶעס וָואם זִיא אִיז אוֹים גִישְׁטַאנֶען פון דֶעם עֶנְדֶעמֵא , פון דער הֶעקְסֶע , פוּן דעם רָאקְטָאר לואַזָאנֶע, אוג דֶער אַלִימְפיא הָאט איר פַאר שְׁפְרָאכִין דָאס עֶר וֶועט זִיך אָפּ רֶעבֶענֶען מִיט דִיזֶעם פַר בְּרֶעכֶער, נִיט מיט לַייבּ שְׁטרָאפִין נוּר דוֶּךְ ִיִיסֶענְס פְלַאנֶען (גרִיזֶעגֶע קאווֶעסט) ! דֶען אין זֵייעֶרֶע אֵיירֶעלֶע גֶעמִיטְהֶער הָאבִּין זֵייא נִימֵיינְט דָאס זִיָיא הָאבִּין זִיךְ שׁוֹין נִיט צוּ פירְבְטִין פַאר דֶעם ענְרֶעמֵא , דֶען : פאר

== 600 =יע

פַּאר ניוִויס וֶועט עֶר זִיךְ שוין מֶעהֶר נִיט וַַאנִין וָואס שְׁלֶעכְטֶעס אוּנְטֶער צו נֶעמֶען גֶענִין זייא , צוּם אוּנְגְלִיק. הָאבִּין זייא זִיך נַאנְץ גֶעאִירְט אין אִים , דֶען דיֶער עֶנְדֶעמֵא וַואר אַזו אֵיינֶער ואס לָאזְט זִיך נִיט אַזוֹ לייכְט אָפּ שְׁרֶעקִין , דָאס ;ער זָאל אֵיין לָאזִין וָואס עֶר הָאט נוּר אֵיין מָאל בֶּעשְׁלָאסִין בּייא זִיך עָם אייס צוּ פִיהְרֶען . | | |

אויך דֶער פְּרִינֶץ קַאמֶערַאטְא ואס אִיז בֶּעפְרַייט גִיוארִין דוּרךְ דיא מַארְיָאן וַואר אוֹיף גִינוּמֶען פוּן דֶעם מַארְקִיז אוּ דֶעם אַלִימפְיָאזִייֶר פְרַיינְדְִיךְ ! אוּנ אִיז ִיוָוארִין אֵיין גִיֵייטֶער. מִיטְנלִיד. (צְלֶען) ‏ פוּן זיֶערֶען קְלֵיינֶעם אוּ פֶּערְטְרוֹיטִי פַאמִילֶיֶען קרַייז , עֶר הָאט זִיךְ גַאנְץ אַנְדֶערְס אוּמְנִיקְלֵיירֶעט אונ אויך אֵיין אַנְרֶערִין נָאמֶען גִיגֶעבִּין. יאַקטאויוּם; אוּנ הָאט זִיךְ נַאנְץ וַויינִיג גִיוִויזִין אויף דֶער וֵוייסֶער וֶועלְט אוּם נִיט ערְקֶענְט צוּ וֶוערִין פוּן דעם נַאפָּאלְיְאנְס פִיפְקַאלִין , אונ הָאט אַז פאר לֶעבְּט שְׁטִילֶע אוּג רוּחִינֶע טַאנֶע אונ וָואכִין אִין דֶעם קוַוארְטִיר פוּן יע פְרַינְרֶע זֵיינֶע , אוּנ הָאט זִיךְ אויך ניט פַאר גֶעסִין אָן דִיא מַארְיָאן זֵינֶע רֶעטִיְרֶערִין , דֶער וַואלֶענְטִינֶע הָאט אִיר אָן גִיבְּרַאכְט צוּ אֵינֶער אַלְטְִיכֶע וִויטְוֶע פוּן שֵׁיינֶעם שְׁמַאנְד וָואס פִירְט ‏ איין אָרֶענְטְלִיבֶעם לֶעבִּין , אוּג עִם וָואר אִיר גִיצָאלְט פַאר דֶער מַארְיַאנְס עֶסִין אוּנ טְרִינְקֶען , שׁוּבִין אוּנ קלַיידִין , פַאר וואונוּנג אוּנ בִּילְדוּנְג חוּנְדֶערְט פְּרַאנְק אַמָאנְהֵייט דוּרְך אֵיין גִיוִיסִין בַּאנְקִיר וָואס דער קַאמֶערַאמָא הָאט אַוֶועק גִילֵיינְט בֵּייא אים אֵיינֶע גִיוִויסֶע סוּמָע געלְט דַארוֹיף וָואס זָאל טְרָאגִין פְּרָאצֶענְט הוּנְדֶערְט פְּרַאנְק, אוּנ זִיא הָאט אֵלְזוֹ דָארְט וִוידֶער אויף ִיבִּיהֶעט וִויא אֵיינֶע פֶערְשְׁמַאכְטֶעטֶּע רָאזֶע (רויז) דוּרְך אֵיינֶעם קִיהְלִין ויא וֶועמֶער, אוּנ הָאט אַלְזו זי פֶערְנֶעסִין אָן אִיר פַּארִינִיןעֶלֶענְד ויא אָן אֵיינֶעם גֶעסְטֶערִיגֶען מְרוֹים , אוּנ בַּייא אַלֶעם דֶעם פלֶענְט זִיא אַלֶע טָאג נָאךְ בֶּעזוּכִין דיא אִירְזִינִינֶע (מְשׁוּגֶענֶע) אַדֶעל ואס אִיז נָאךְ גִיזֶעסִין אין דֶעם אִירֶענְהוֹיז פוּן דֶעם לואַזאנֶע , אויך אִיז זִיא גִיבְִּיבִין אֵיינֶע פְרֵיינְדִין פוּן דֶער דַאלָארֶעס , פְלֶעגְט צוּ אִיר קוּמֶען אַפַּאר מָאל אִין דֶער וָואבֶע , אוּם אֶפּ צוּ גֶעבִּין צוּ זַאמֶען אֵיין דאנק אוג איין לויבּ דֶעם גְרוֹיסִין בֶּעשֶׁעפֶּער פאר דֵיא גְרוֹיסֶע נִינַאדִין ואס עֶר הָאט מִיט זֵייא בֵּיידִין גִיטָאן , אוּנ ווארין דֶער בַּייא הֶעכְסְט פְרֵיילֶיךְ אוּנ לוּסטיג :

דִיזֶע גוטֶע טַאנֶע אָבֶּער הָאט דִיא דַאלַארֶעם נִיט פַאר לֶעבְּט נוּר אִין זויז אוּנ בְּרוֹיז ,‏ אָדֶער בַּייא דֶער טַאלֶעטֶע (פּוּץ טִישׁ) וִויא אֵיינֶע לָאזֶעם (לויזֶע) מֵיידְכֶען , נֵיין זִיא הָאט זִיךְ גִינוּמֶען זַייֶער שְׁטַארְק צוּ דער לֶעקְטִירֶע (בִּילְדוּנג) , דֶען דֶער אַלִיְפְיָא הָאט אִיר גִירוּנְגֶען דִיא בֶּעסְטע לֶעהרֶער , אוּג פֶערְשַׁאפְּט דיא בֶּעסְטֶע בִּינֶער , אוֹיך אֵיין טייעֶרִין פָארְטֶעפְּיַאן מִיט אַגוּטִין מוּזִיקוּם , אויך הָאט זִיא זִיךְ זייר שְׁטַארְק בַּאשֶׁעפְטִינְט מִיט וואולְטְהַאטִין (דָאס חֵייסְט מִיט מַעֲשִׂים טוֹבִים), מִיט צְהָקָה גֶעבִּין , מִיט אָפְּטֶערֶע בֶּעזוּכֶע מַאנְבֶע קרַאנְקע נַאכְבַּארִין ו אוּג דִיזֶעם אַלֶעס הָאט אִיר גִימַאכְט נָאך לִיבֶּער אוג שֶׁענֶער אֵין דִיא אוֹינִין פון דֶעם אַלִימְפְיָא אונ גִיאַכְטֶעטֶער בֵּייא דֶעם מַארְקיז, אַזו זיינֶען זִיך אִיבֶּער גִילָאפִן בַּייא זֵייא אֵיינִינֶע מָאנַאטֶע אִין דֶעם גֶענוּם פון שְׁטִילֶען אוּנ אוּנְשׁוּלְדיגִין פריידין ו

לורט ווף הלט } 5 הי

-- 284 ר

בור אֵיין קְלינֶער מְרויָעֶר וָואלְקִין הָאט גֶעשְרִיבְּט (פַאר חְמַארֶעט) זִייֶערִין רַיינֶעם הִימֶעלנָלִיק) אויף אֵיינִיגֶע טַאגֶע , אוּנ דָאס וַואר דֶער טויט פוּן דֶער אַדֶעל , דֶען עִם הָאט זִייעֶר שְׁטַארְק נווירקְט אויף אִיר דַאקָארְסֶעס שֵׁיִין זִיךְ פון איר, זִיא. הָאט אִיר נִיט גִיקֶענְט אַזו גָאר אַיין מָאל בֶּעזוּכֶין , אִיבֶּער דֶעם לוֹאַזַאנֶע , אִיבֶּער רֶעם עֶנְדֶעמֵא וָואס קוּמט נָאךְ פִילֵייכְט אַחִין , דֶען דיא אוּנְשׁוּלְרִיגֶע זֵיילִין שֶׁעמֶען זִיך אָן צוֹ קוקין זִייֶערֶע אוּמְגִירֶענְטֶע פּינִיגֶער , דִיא אַדֶעל אִיז גִישְׂטָארְבִּין , אוּג

וָואר הֶענְסְט בֶּערוֹיעָרְט פוּן דֶעם מַארְקִיז, עֶר הָאט אִיר גַאנְץ אויף רִיכְטִיג . בֶּעוַיינְט ; הָאט אִיֹר גִילָאזְט בֶּענְרָאבִּין אויף זֵיינֶע קָאסְטִין הֶעכְסְט פִייֶערְלִיד ! רִיא גִיזֶעלִינְשַׁאפְט זֵייעֶרֶע חָאבִּין אָן גִילֵיינְט טְרוֹיֶער אויף אֵיינִיגֶע טָעג , אונ נַאךְ הֶער וַואר מֶען וִוידֶער מוּנְטער ויא גִיוֶוען , אונ דֶער אַלִימְפָיא הָאט אָן גִיהַייִבִּין שוין צוּ מַאכִין גְרוֹיסֶע אַנְשְׂטַאלְמִין (צוּא בְּרַייטוְּגֶען) צוּא זִיצֶער פֶּערְמֶעהְלוּנג {חַתוּנָה הָאבִּין) מִיט דֶער דַאלָארֶעס, מִיט וֶועלְבֶער;ער הָאט גִימֵיינְט שׁוֹין צוּ פַאר גֶעבִי ַייֶע יָארִין אִין איינֶער הַייזְליבֶע רוּהֶע ! דֶען דיי בִּיוֹהֶערִינֶעם שְׁטִּיְמֶעשֶׁעס

קֶעבִּין אִיז אִים שׁוֹין צוּר לָאסְט גִיפַאלִין , אוּנִיהָאט זִיךְ גֶעזֶעהְנְט (ניבּיינקט) נָאךְ דֶער רוּהֶע ויא אַיין מִידֶער טַאנְדֶערֶער נָאךְ אִיעֶער שְׁוֶוערֶער רַייזֶע אִיבֶּער בֶּערְג את טָאלן+ - / / י א יי טע שי | = דָאֹך דִזֶער וואוּנְץ וַואר אִים נִיט פֶּערְנוּנֶען פון חִיטֶעל (פוּן נָאט), דֶען קוים וַואר עֶר שׁוֹין פֶערְטִיג מִיט אַלֶע פַארְקֶערוּנגֶען (הַכָנוֹת) צוֹ זַיינֶער הָאכְצֵייט , הָאט נַאפָּאלְָאן אָן גִיזָאנְט קריג גֶענִין רסְלַאנְר , עֶס וַארִין בֶּערוּפִין אַלֶע אַסְטַאוְונֶע אָפִיצִיִין , פלקַאונַיקעם, יֶעגֶערַאלִין , צוּרִיק אִין דִינְסְט, אֵיין קְרִיגֶעם גייסט (רוּח הֲמִלחמָה) הָאט בֶּעהֶערְשְׁט נַאנְץ פְּוַאנְקְבֵייךְ , אוּנ הָאט אוֹיף גִיוֶועקט אַלֶע הֶעלְרִין גֶעמִיטְּהֶער וָאס הָאבִּין. אַיין גִישְׁלָאפִין: שוין לַאנְג אִין אֵיינֶם. הַייזליכִין לֶעבִין ; אָרֶער אָן דֶער בְּרוּסְט דֶער לִיבָּע , אוּנ אַזוּ אוֹיך אוּנזֶערֶע צְווייא פְּרַיינְדֶע דֶעם מַארְקִיז אוּג דֶעםאֲלִימְפָּוָא ; אונ אַזוֹ אויך דֶעם קַאמֶערַאטָא וָואס זִייֶערֶע שְׁוֶוערְד הָאבִּין שׁוין. לַאנְג גִירָאסְטֶעט אִין זִייעֶרֶע שֵׁיירִין, דֶער מַארְקִיז וַואר דֶער עֶרְסְמֶער ואס וַואר עֶרְנְרִיפִין פוּן דֶעם כְרִיגְס גֶעטִימֶעל (טוּמוּל), נָאך אִים דֶער קַאמֶערַאטָּא., אנ דִיזֶע צְווייא חָאבִּין ‏ מִיט זֵייעֶרֶע. רַייו אָן גִישְׁטֶעקְט אויך דֶעם אַלִימְפָיָאן דָאס עֶר זָאל מִיט זייא מִיט גֵיין אִין קריג . עֶס ואר אָבֶּער שׁוין נַאנְץ שְׁוֶער גִיוֶוען צוּ בֶּעוֶוענִין אִים צוּ דִיזֶען שָרִיש (טְרִיט) , דֶען ער וואף. שׁוֹין אָנְגיקִייטֶעט וַייעֶר שְׁטַארְק אָן דִיא דַאלָארֶעס, וִויא אויך עֶס הָאט זִיך אִין. אִים עערְוַואכְט זַיין אַלְמֶער הֶעלְדִין מוּטה אונ הָאט ויא מיט דֶעם. וִוינְדֶעס וֵוייהֶען נִיוָאלְט אִים פֶּערְטְרַאנִין אוֹיף דִיא קְרִימֶער שְׁלַאכְטְפֶעלְדֶער, עעם וַואר אִים אָבְּעױ. נִיט צוּ בֶּעוֶוענִין צו דִיזֶעם שְׁרִיט פַּאר קיין פַאךְ ; אוּנ וָואלְט פַאר גִיוִויס פֶערְבְּליבִין צוּ הויז וֶוען עֶר וָואלְט נִיט בַּאלְד דַארויף אָן גִימְרִיבִּיןגיוָוארִין דֶער צוּ פֿון אַיינֶעף. הֶעבֶערִין מַאכְט , אוּנ דִיזֶעם ואר דִיא קִינִינִין אִיוַאבֶּעל פוּן שְׁפַּאנֶיען , ויא מִיר וֶועלִין דָא בַּאלְד .עס עֶרְצֵיילִין אִין קּרְצִין+. . - אִין אִיינֶעם פְרִיא מָארנִין פוּן דִיזֶען טַאגֶען ואס פַּארִיז קָאט גִיקָאכְט פוּן

8 8 = גאט

דעם מַאנִיפֶעסְט אין וֶעלבֶעם עֶס ואר אן גִיזָאנְט קְרִינ גֶענִין רוּפְלַאנְד ; אֵלם אוּנְזֶערֶע בֵּיירֶע פְריינְדֶע ‏ וַייגֶען גִיוֶעסִין בֵייא דֶעם טִישׁ אוּנ הָאבִּין ִיפְּרִיסְטִינְט , אִיז אַרַיין צוּ זֵייא דֶער אַלְצַאנֶע דֶער שְׁפַּאנִישֶׁער גִיזַאנְדְטֶער אָדֶער דִיפלאמַאם , מִיט אֵייגֶעם הֶעכְסְט פְרֵיילִיכֶעם גִיזִיכְט זֹאִיך בִּין גִיקומֶען צוּ אַיך טֵיינֶע לִיבָּע הַערֶעןי הָאט עֶר זִיךְ אֶפּ גִירוּפִין צוּ זֵייא נָאךְ דֶעם וָויא עֶר הָאט זֵייא ְרַיינְדְלֶיך גִינְרִיסְט ימִיט אֵיינֶעם אוֹיפְטְרַאנ (פַּארוּצֶענֶע) פון אוּנְזֶערֶער קִינִיגִין אִיזַאבֶּעלְעִי. יאוג ויא אִיז עֶס מֶעגְלִיךְ. הָאבִּין זֵייא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים יְרָאס אִיזַאבֶּעלֶע זָאל זִיךְ וֶוענְדִין צוּ אוּנְז קאר לאנִיסְִין מִיט אִיחְרֶעם אַיין אוֹיפְטְרַאגי ז יְדָאן קארלאסי הָאט זִיךְ דֶער אַלְצַאגֶע אָפּ גִירוּפִין יאִיז שׁוֹין גְלֵייךְ וִויא בֶּעזִיגְט (אֵיין ִינוּמען אוּג זִיא פֶערְצֵייהֶעט אַלע' ַיינֶע ‏ מִיט שְׁמְרֵייטֶער , אוּג נֶעמְט זֵייא אויף מים יל אָרְמֶע (אָרֶעמֵם) אִין אִיר אַרְמֵייא, אוּנ אוּם ‏ צוּ צַייִין זייא ויא ווייט זִיא אִיז זייא גוּט אונ אַבְטֶעט זֵייא, הָאט זִיא דִיא גְרֶעסְטֶע הֶעלְדִין פוּן דיא קַארְלָאנִיסְטִין גִיצֵיילְט אִיצוּנְד אוּנְטֶער דֶער צאהְל פוּן אִירֶע אֵיינֶענֶע יֶענֶערַאלִין וואט זִיא שִׁיקְט זֵייא בַּייא צוּ וואונֶען אָדֶער מִיד צוּ מַאכִין דִיא פְּרַאנְצוֹזִישע אֵייְנֶעלְשֶׁע שְׁלאכְט גֶעגִין דִיא רוּסִין , עס וֶועט מִיט גֵיין מִיט אַייך אוֹיך דֶער יֶעגֶערַאל פָּרִים , אוּג הָאט אייך צוּ גי צוּ גִישֶׁיִקְט יֶעגֶערַאלְמְקֶע שְׁלִיפֶעס מִיט אֵיינֶעם דִיפְּלָאס (אַמֶעסְטַאט) , אוּנ דֶער צוּ נָאךְ אֵיין לויבּ שְׁרַייבִין אִיבֶּער אַייךְ צוּ דֶעם קֵייזֶער נַאפליָאןי א אוּג הָאט עֶס בַּאלְר עס אִיבֶּער גִיגֶעבִּין אִין דֶעם נָאמֶען פון דער קִינִיגִין אִיזַאבֶּעלֶע . רִיזֶער אוֹיפְטְרֵאג פוּן דֶעם אַלְצַאנֶע הָאט נִיט פֶערְֶעל (גִיחִיבְּנֶעט) זֵיינֶע ִויְקוּנְג , דֶער הֶעלְדִין מוּטה אַלימ מִפיָאס הָאט אִין אִים אוֹיף ִיפְלאל קערט וִויא אֵיין צֶערֶענְדֶעס פַייעֶר , . אוּג הָאט זִיךְ נִיוואוּנְצִין. צוּ זַיין שוין אִין קְרִים דֶעם פֵּיינֶר גֶעג ין אִיבֶּער , בַּייא אַלֶעם דֶעם וַואר אִים הֶעכְסְט שְׁוֶוער צוּ זָאגִין עם דִיא דַאלָארֶעס וָואס הָאט זִיךְ דַאן בַּאשֶׁעפְטִינְט מִיט.-צוּ בְּרייטוּנְגֶען אוֹיף דֶער הָאכְצֵייט, אוּג ואר גָאר נִיט גִיפַאקְט (נִירִיכְט) אויף אֵיינֶער שֵׁיידוּנְג, קוּרֶץ דער פוּן עס הָאט גִיקָאסְטֶעט דֶעם אַלִימְפַיא גִינוּג מִיהֶע בִּיז ער הָאט זִיךְ אָפּ גִיוואוגִין צו קוּמֶען ן מִיט זִייזֶער טְרוֹיערִיגֶע ע נַאכְרִיכְט צוּ דיא דַאלָארֶעס : עֶר הָאט עס איר מיט ִיטֵיילְט צְוַאר זִייֶער גֶעלִינְד (לייכט) מִיט טויזִינְדֶע ! פֶערְזִיכֶערוְּגֶען, דָאס אין | פֶערְלויף פוּן אֵיינֶעם יָאר וֶועט עֶר זַיין צוּרִיק אוּם צוּא פֶערְאֵיינִינִן זִיךְ מִיט אִיר אוֹיף ימע אוּג אֵייבִּיג , בֵּייא אַלֶעם דֶעם אִיז זיא גִיוָוארִין דוּרֶךְ דֶעם הֶעכסט בֶּעשְׁטִירְצְט , גַאנְץ פֶערצְוייפִישש.. אֶיָדֶע אוֹיגִין הָאבִין אִיר נִיט גִישְׁטִילְט ט, אוּג עס הָאט גִינוּג גִידוֹיערְט בִּיז זִיא הָאט דִיא שְׁפְּרַאבֶע נִיפוּנֶען , דֶען זִיא וַואר ויא גֶעלֶעמְט (פָּאפְלֶעקְצִירְט) , אוּג דַאן הָאט זיא אָן גִיהֵיבִּין אֵיין צוּ מענֶען מִיט אִים , דָאס עֶר זָאל צוּ הוֹיזֶע בְּלֵייבִּין. , עֶר זָאל זַיין לֶעבִּין שׁוֹינֶען , אוּג זָאל נִיט זִייֶערֶען בֵּיירֶעם שִׁיקְוַאל נָאךְ אַמָאל צוּא פְּרָאבֶּע שְׁטֶעלִין יאָ אַלִימְפּיא ! ! אַלִימְפְיָאי ! הָאט זִיא זִיךְ אָּ גִירוּפִין צוּ אִים יפָאלְֶע מִיך גְלייבֶע צ צו הויזע אוג לֶעבֶּע 9 יֵדְי אוג וָואג נִיט דֵיין לֶעבִּין פַאר אַיין פְרֶעמְדֶעם שייגגי ע וּן לאנד

,=- 86 +=

גִיוִירְקְט אוֹיף זֵיינֶעם וֶואיענֶעם חַארַאקְטֶער , עֶר אוּנ זַיין פְרַיינְד דֶער מַארְקִיז הָאבִּין אִיר בֶּערוּהינְט וִויא וַוייט מֶענְלִיךְ אִיז, הָאבִּין אִיר פֶּערְשְׁפְרָאכֶין אִימֶער צוּ שְׁרַייבִּן , אוּג בַּאלְד נָאךְ דֶעם בֶּעענְדֶעמִין קריג קוּמֶען צוּרִיק מִיט גרוֹיס עהֶרֶע אוּג גְרוֹיסֶע פֶּענְַיאנֶען , אונ הָאבִּין אָן גִיהַייבִין צּ צוּ בְרֵייטִין זִיךְ צוּ דֶער וַוייטִין רֵייזֶע , עִם הָאט זִיךְ אָן גִישְׁלָאסִין אָן זייא אויך דֶער פְּרִינְץ קָאמֶערַאטְא אוּנְטֶער דֶעם נָאמֶען אֶקְטָאווְיֶע, אוֹיךְ הָאט זִיךְ צוּ נִיבְֵּייטֶעט צוּ דיזֶער רַייזֶע דֶער קליינער | זוּאַן וָואס וַואר שׁוֹין דַאן אַיָאר פוּפְצֶעהֶען אַיין מוּטְהִיגֶער קְנַאבַּע , פוּל מִיט זיינעם פָּאטֶערְם פּילִיּ, פּייֶערִינִין ַייסְט, עִם הָאט זִיךְ אִים גִיוָואלְט אָן זֶעהֶען מיט דִזִין קְרִיג ; אוּג דֶער מַארְקִיז קָאט אִין דֶעם אֵיין גִיוִוילִיגְט , אִין עֶטְלִיבֶע מָעג אַרוּם חָאבִּין זֵייא אַלֶע גִינּמֶען אֵיינֶעם רִירֶענְדֶען אֶבְּשֵׁייד פוּן דֶער דַאלָארֶעס וָואס זייא | הָאבִּין אִיר גִילָאזִין בייא אֵיינֶעם גוּטִין פוּנְדֶעם ,‏ בַּייא אֵיינֶער גְרוֹיסֶע פיל אַיינְטְרֶענְלִיכֶע קַאמֶענִיצֶע ; זֵייא הָאבִּין אִיבֶּער גִילָאזִין בֵּייא אִיר אוֹיך רֶעם טְרֵייעֶן רִינֶער וַַאלֶענְטִינֶען : | |

רִזֶעם אַלֶעס אִיז גִישֶׁעהֶען אִין דעם יאר 1856 , יע אִיז דַאן אַוֶועק גְרוֹיסֶע מַאכְט פוּן פְרַאנְצוֹיזֶן. אוג אַינְנְלֶענְֶער קיין קָרִים, דֶער אֵיינגְלֶענְדֶער פֶּעלְד מַארְשַאל וַואר דֶער לָארְד רָאגְלַאן , רֶער פְרַאנְצוֹיזִישֶׁער פֶעלְד מַארְשַׁאל סֶענְט אַרְנָא , אוּנ מִיט אִים זֵיינֶען אַוֶועק אַלִימְפִּיא , דֶער מַארְקִיז , אֶקְטָאוִויא אוג זואַן , רֶער רוּשִׁיסֶער פּעלְד מַארְשַׁאל װַאר ֶער בֶּערִימְטֶער פאסקעוויץ , אָמֶער פַּאשֵׁא וַואר דֶער טִירְקִישֶׁער אָן פיהְרֶער +

| | א ידֶער בַּארְצֶעלַאנֶער אִינְפַאנְטי

בֶּעפָאר מיר וֶועלִין מִיט גֵיין מִיט אוּנְזֶערֶע צְוֵוייא פְרַיינְדֶע קיין קרים אוּם צוּ וִויסִין וָואס ;עס טוּט זִיךְ דָארְט מִיט זֵייא אוֹיף דִיא שְׁלַאכְט:פֶעלְדֶער , מוזין מִיר נָאךְ וַוארְפִין אֵין בְּלִיק אויף דֶעם טְיּלֶרִישִׁין הויף (דְוָוארֶעץ) וָואס רָארְט אִיז דֶער נֵויילֶע גְרוֹיסֶע פַאר עֶנְרֶערוּנְגֶען פָאר גִיגַאנְגֶען :

דֶער נַאפָאלְוָאן וָואס וַוַאר נִיט וַייניגֶער ניינִירִיג (צִיקַאוֶוע) אֵלֶס דִיא עֶוְוגֶענַיֶע צוּ וִויסִין וֶוער דִיא דַאלָארֶעם אִיז , נוּר אוֹיס אֵיינֶעם אַנְדֶערִין גְרוּנְט אַלס זִיא (רִיא עֶוְוגֶעניֶע) , דֶען זִיא הָאט עֶס גִיוָואלְט וִויסִין נוּר אוֹיס פּוּרֶעם (הוֹילִין) אֵייפֶערְזוּכְט (פֶערְדְרוּס) דָאס דֶער אַלִימְפִיָא אִיר גִיוֶועזֶעגֶער גִילִיבְֶּער לִיבְּט זיךְ אִיצוּנְד אִין אִיר (אִין דִיא דַאלָארֶעס) , אוּנ דֶער נַאפָּאליָאן הָאט גִיווָאלְט וִויסִן וֶוער דיא דַאלָארֶעס גְרַאדֶע אוֹיס פוּן אֵיינֶעם פַּאר קֶערְטִין נְרוּנְד , מַייל עָר הָאם

זיר

א ץי יי זיך אין דֶעם עֶרְכְטִין אוינִין בְּלִק פאר לִיבּט אִין אִיר (אִין דִיא דַאלָארֶעם), נוּן דִיזֶער נַאפָּאלְיאן הָאט אוּם צוּ דֶער גֵיִין וֶוער דִיזֶע אוֹיסְלֶענְדֶערִין איז זִיךְ בֶּעדִינְט (כֶענוּצְט) מִיט דֶער הִילְפֶע פון זֵיינֶעם עִרְְטִין קַאמֶער הֶערֶען בַּאצְיֵאשִׁיוָואס מִיר הָאבִּין שוין פּן אִים גִירֶעט אִין דִיא פָארִינֶע קַאפִיטְלַאךְ , אוג עֶר הָאט אִים בַּאלְד אויס פִינְִיג גִימַאכְט (דֶער גַאנְגֶען) דאס זִיא חֵייסְט רַאלָארֶעס אֵיינֶע שְׁפַּאנֶערִין אֵיינֶע גִילִיכְּטָע פוּן דֶעם אַלִימְפִיָא ;

דִטֶער בַּאצְיֶאשֶׁע וָואס וָואר פיל קְלִיגֶער. אֵלֶם פְּרִימֶער איין גִישְִׁיפֶענֶער שְׁפִּי בּוּבָּע (פְלוּט) , אוּנ וָאס וואר אַיין גִיהֵיימֶער קוּפְּלֶער (פַאקְטָאר) בַּייא דֶעם נַאפָאליָאן אין זיינֶע לִיבְּשַאפְטִין נָאךְ פאר זֵיינֶעם פאר הַיירַאטִין זִיךְ מִיט דֶער עֶוגֶענְיֶע ; וַואר גִינוּג קלוּג צוּ פאר שְׁטֵיין דָאס נַאפָּאלְיָאנְס נָאךְ פְּרַאנֶע נָאךְ דִיזֶער דַאמֶע אִיז גִיוִיס פִּיל מֶעחֶר אוֹים אֵיינֶער לִיבֶּע אִינְטֶערֶעסֶע אַלֶם אוֹיס אֵיינֶער פַּאלִיטִישֶׁע, דֶען דֶער בַּאצְיאשִׁי הָאט נַאנְץ גוּט גִיוואוּסט,דאס עֶר איז שׁוֹין גַאנְץ זַא מִיט דֶער עוְֶעניֶע! אוג הָאט שׁוין אַלוו אוֹינִין פַאר אַנְדֶערֶע דַאמֶען , הָאט זִיךְ דַאהֶער (דֶער בַּאצְיֵאשִי) אָן גִיבָּאטִין דֶעם נַאפַּאלֵיאן צוּ דיִנען אִים אוֹיךְ

זִיא שַׁאצְט זִיךְ הֶעכְְט אוּמְנְלִיקְֶיךְ וָאס עֶס הָאט זִיךְ אִין אִיר פֶּערְלִיבְּט דֶער דיזֶער אַלִימְפְיָא אִיז אָבֶּער אֵיין מַאן אוֹיף דֶעם פְּלַאץי הָאט זיך דער נאפאליא + * 7 9 }4 נצ = יי אַיין ן ף זֶ נְלַאץי 7 זִיךְ זָ נאקָאקוָאן צוּ אִים אפ גִירוּפִין ידֶער צוּ הָאט עֶר נָאךְ זייֶער פִילֶע גוּטֶע פריינד וָואס וֶועלִין שְׁטֵיין פון ווייִין ווֶען אִיך וֶעל אִים אָן גרֵיפִין } אֵלְו וֶעל אִיךְ ניש קֶענֶען

אֵיינֶע ואנְעי. ימִיט דִיזֶעם אֵלִימפָּאי הָאט זִיךְ דֶער בַּאצְיֵאשִׁי א גִירּפִין יוועל מִיר אוּנְז אַנְדֶערְם בֶּעגֵיין , וֶוען עֶס לוֹינְט אַייךְ נור דיא מִיהֶע אוּם דיזֶער רַאמְעֵי, ינע דַאמֶע גִיפֶעלְט מִיר זייֶערי הָאט זִיךְ דֶער נַאפָּאלְיָאן אֶפּגִיריפִן , זיא איז דיא פֶּערלע פוּן מַאדְרִיד אוּנ פְשִׁימָא שׁוֹין פוּן פַּארִיז, אונ אִיז אַלוו גינוּנ וֶוערְט וָואס צוּ טָאן אוּם צו בֶּעפְרייעֶן אִיר פוּן אִיר לֶעסְטִינֶען לִיבְּהָאבֶּער דֶעם אַלִימְִיָאי; יאוּנ דִיזֶעם אוֹיס צוּ פִירִין: הָאט זִיךְ דֶער בַּאצְיֵאשִׁי אָפּ גִירוּפִין יֶועט אַייך נִים פִּיל הע קָאפְטִין , איר דַארְפְט נוּר שְׁרַייבִּין צוּא דֶער גיניגִין אִיזַאבֶּעלֶע פון שְׁפַּאנְיֶען דָאס זִיא זָאל אֵייך בַּייא דִיזֶעם קרִיג דִינֶען מִיט אֵיינִיגֶע גִישִׁיקְטֶע יֶעגֶערַאלִין אוֹג בֶעבִינְט אַרֵיין אוּנְטֶער דִינֶער צָאהְל אוֹיךְ דֶעם אַלִימְפִיָא , זִיא וֶעט עס אַייךְ נִיט פַאר ָאנִין ; אוג דַאן מַארְשׁ נָאךְ דֶער קרִים , אוּנ דֶער אַלִיְפָּוא וֶועט אַייך שׁוֹין ניט שְׁטֵיין אִין עג צוּ דֶער דַאלָארֶעם אויף אַפָּאר יָאר אוּנ פִילֵייכְט גָאךְ אוֹיף אִימֶער ! דֶען פִילֶע פִילֶע וֶועלִין זִיךְ שׁוין נִיט אוּמְקֶערִין פוּן דָארְטי :

נַאפָּאלְיָאן הָאט אוים גִיהֶערְט דִיזֶען פָארְשְׁלָאג מִיט גְרוֹים פֶּערְוואוּנְדֶערוּנג, הָאט בַּייא זיךְ ויא צוּ זָאגִין ִימְרַאכְט יאִיך הָאבּ מיך מִיט דִיזֶעם בַּאצְיֵאשִׁ נִיט גִיָארְט , עֶר פאר דִינְט אִין הֶעכְסְטִין מָאס צוּ זיין מיין אֶרְסְטֶער קַאמֶער הָערי ,

| אוג

יי אוג אַלֶם גַאפָּאלְָואן הָאט דִיזֶען פְָּאן הֶעכְסְט בֶּעלוֹבְּט אונ גִידַאנְקְט ! הָאט דֶער בַּאצְואשִׁי שוין נִיוואוּסְט צוּ בֶּענּצִין זִד טיט דיזֶערקֵייזֶערְלִיבִין גֶענַאדִין שְׁוּנְדֶע צוּ נָאךְ אֵיינֶעם אַנְדֶערִין פַאר בּרֶעכִין יוֶוען מִיר חַאלְטִין שוין דֶער בַייאי הָאט זִיך. דֶער בַּאצְיִאשִׁי אָפּ נִירוּפִין צוּא דֶעם נַאפַּאלָואן ידָאס איר זָאלְט אוֹיף נֶעמֶען ְׁפַּאנִישֶע יֶענֶערַלִין אִין אייעֶר אַרמֵייא . וויל איך שׁוין בֵייא אַייעֶר מאיֶעסְטֶעם בֶּעטִין פַאר נָאךְ אֵיינֶעם שְׁפַאנְיֶער וָאס וִוינְצְט דִיא עֶחְרֶע צוּ הָאבִּין צוּא דִינֶען אוּנְטֶער.אַייֶרֶע פָאנֶען , אוּג רִיזֶער אֵיינֶער אִיז אֵיין גוויסֶער ענְרֶעמֵא הֶערָאל פוּן מֶעדִינֶע וָואס אִיךְ הָאבּמִיך בֶּעקֶענְט מִיט אִים בַּייא דֶעם יֶעגֶערַאל. פֶּערְִינִי ‏ עֶר וִוינְצְטֶע'דָאס אִיר. זָאְט בֶּעשְׁטֶעטִינין זיין אַדֶעל דִיפְלָאם (הֶערָאלדֶע) אֵלֶס הֶערְצָאג אוג דער צו' נָאך אַיין גִיוויסִין אֶפִצִירְסְִין צין, עֶר אִיז אַיין גּמֶער הָאלְדַאט אוּנ מיליָאן רַייך , אנ אִיז גַאנְץ גִישַׁאפִין צוּ ַיין אַיין מִיט גְלִיד אוּנטֶּער אוּנזֶערֶע נִייֶעם הָאפְּשְׁטַאט + | |

איער וואונץ אייערֶער זָאל שוין עֶרְפִלְט ֶוערִין, הָאט אִים דֶער נַאפָאליָא גֶיעֶנְטְפֶערְט , דֶען אִיך בְּרוֹיכֶע אַזֶלְֶע לֵייטע ואס זָאלִין הָאבִּין מִיר פִילֶעס צוּיפַאר דַאנְקען : | | בי

אַלזױ אִיז שוין דִיר מֵיינֶע לֶעזֶערין-גַאנְץ אֵינְליטֶענְדֶע (קְלָאו) / וָוארום ידֶער.אַלימְפְָא מִיט דֶעם מַארְקִיז. זייֶען בֶּערּפִןגיָוארִין רורך דיא יעַאנִישֶע קִיגִיגִין צוּ דֶעם קרִימֶער רג , אוּנ דִיזֶעס וַואר ויא גִירּפִין אוֹיךְ פַאר דִיא עֶונֶענְיֶע וָואס הָאט נִיט פאר גוּנֶען דִיא דָאלָארֶעם דיא לִיבָּע פוּן דֶעם אַלִיִמְפיָא, דָאךְ זיא הָאט זִיךְ גָאךְ נִיט בֶענענֶּעְד דֶער מִיט אַליין, זִיא הָאט נָאךְ וייטֶער אַלס אֵיינֶע שֵׁיירוּנג גִיזָאלְט ‏ דֶען אֵינֶעגִיְיינְהְטֶע אָרֶער בֶּעלייִינְטע לִיבֶע לָאְט זִיך נִי מִיט אַזו אַיין עטְוָואס בֶּעפְרִידִיגִין ז אַלִימְפִּיא הָאט אִיר נִיט גִיוִוירְרִיגְט מִיט אֵיינֶעף ! בְּלִיק , מִיט אֵיינֶעם קאפְּשִׁיטְוּנְג שְׁטַייֶנְדיג בַּיִיא זֵיינֶער דָאלָארֶעס וָואס הָאט נָאךְ גִיטְרָאנִין רֶעם ְּּלַאנְטֶענֶעם הַאלְדְ בַּאנְד וָואס זי הָאט אִים אַמָאל וי מִיר ייס גִישֵׁיינְקְט שְׁטַיִיעָנְדִיג דָארְט בַייא דֶער פַּארַאדֶע פון דֶעם נַאפָאלְיאנְט גִיבֹּרְֶ טָאג ; אוּג הָאט זיך אֵלו בֶּעשְׁלָאפִין צוּא רֶעבֶענֶען זִיךְ זֵייעֶר שׁמַּארק אן זי בַּיִירִין,. אוּנ אוּם דִיזְעִם אויס פִירִין הָאם זִיא זִיך בֶּעדִינְט מִיט אֵיינֶער נַייֶע וַוייבְּם פּערְזוֹין וָואס אִיז אַקָארְסְט אָן גִינוּמֶען גִיוָארִיןו פון אִיר פַאר אֵיינֶער שְׁטַאטְּם דַאמֶע אוּנ נוּר צוּ דִיזֶעם צֶעל + א יי

דִיזֶע רַאמֶע וַאר אֵיינע שְׁפּאנֶעִין וָואס דִיא עֶוְנֶעניֶע הָאט אִיר אי גִיהייבּין פון שְטוּב. צו איינֶער הויבֶע שׁונְֶעלֶענְדֶע הויְהייט , אוג וַאר אַלו - דוּרֶך דֶּעם פַּאר בּוּנְדֶען צוּ בְּלַייבִּין אִירֶע אַפְרַיינְִי מִיט לייב אוּג זֵייל ; אוּנ אִיר = הֶערְץ זָאל יי אֵין פּאר שְׁלָאסֶענֶער סֶקְלאד פַאר אַלֶע אִירֶע גִיהֵיימְנִים } אוג ציא גְלֵייךְ אֵיין גּטֶעם אוּג זִיבֶערֶעם וֶוערְקְצֵייג (אַרוּרֶע) צוּ אלֶע אִירֶע פַאר ווארְפֶּענֶע - (פַאר דָארְבֶּענֶע) פְּלַאנֶען , ויא (רִיזֶע ניע אָן גִימֶענֶע) הָאט זִייֶער פיל גִילִיטִי | אִין דֶער וֶועלְט אוּג אִיז גִיוָוארִין דּרֶך דֶעם אֵיינֶע מֶענְטְשִׁין פַיינְדִין ; אוג דיא עווגֶעניִע ואר דיא עֶרסְטֶע ווָאס הָאט זִיךְ אִיר נִיצֵייגְט פְּרַיינְְלִיך, אוּ: אִיבֶּער

הויפ

הױפּט מִיט אַלֶעם גוּמִין , קיין ואוּנְדֶער רָאס זִיא (עוְוגֶעניֶע) הָאט גִיקֶעגְט שוין זֵייעֶר פִּיל אויף אִיר רֶעבֶענֶען אוּנ פַּאר לָאזִין זיך אִין אַלֶָע אֵירֶע גִיהייטְסְטֶע אִינְטֶערֶעםִין , אוּם דִיזֶע פֶּערְזוֹין בֶּעסֶער צוּ קֶענֶען טוּזִין מִיר אוּנז צוּרִיק אוּמְקעיין צוּ יֶענֶעם אְוִינְט וָאס דיא מַארְיָאן הָאט זִיך אֶטְפְרַאוֶועט אִין דֶעם מָארְג , אוב וָואס זִיא הָאט דַאן גִיזֶעהֶען וִויא מֶען הָאט דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער פון דֶעם בַּארְצֶעלַאנֶער אִינפַאנְט אפ גִיפִירְט אִין דֶער שׁפַּאנִישֶׁע פָּאסָאלְסְטְוְא ‏ אונ דִיא צְוֵוייא פרוֹיעְן ואס זַיינֶען גִישׁטַאנֶען גִיקנִיט פַּאר אִים וַוארִין אָפּגִיפִירְט אִין דֶעם דְוַוארֶעץ וָואס דָאס וַוַארִין דִיא פרויא זֵיינֶע אוּג דִיא טָאכְטֶער : |

דִזֶע בֵּיידֶע דַאמֶען וַוארִין אֶּ ִיפִירְט קיין מְוּנֶערְיְא וואוּ זייא בּיידֶע וארִין , אויף גִינוּמֶען פון דֶער קֵייזֶערִי זֵיֶער פְַיינְְִיְ , זיא הָאט אָפּנִיפִירְט זֵייא אין אִיר גַאבִּינֶעט, אוּם צוּ בֶּעשְׁפְּרֶעבִין זִיך מיט זֵייא גַאנְץ סַאקְרֶעטְנֶע , דיא בִּידֶע דַאמֶען , דיא יוּנְגֶע אוּג דִיא אַלְטֶע, הָאבִּין זִיך פַאר אִיר גִיִקְנִיט , זִיא הָאט זייא אָכֶּער בַּאלְד אויף גִיהֵייבִּין, הָאט זייא גִיבֶּעטִין זיצִין אוּנ הָאט זֵייא פֶּערְשְפְרָאבִין צוּ הֶעלְפִין מיט וָָאס נור מֶענְלִיךְ אִיז יאִיךְ הָאבּ גרויס מִיטְלִֵידִין מיט אַיידי קָאט זִיא צוּ זֵייא גִיזָאגְט יאיך וֵוייט דָאס דֶער פֶּערְשְׁטַארְבֶּענֶע וַואר רֶער אִינְפַאנְט פוּן בַּארְצֶעלָאנֶע, דָאךְ אִיז ער מִיר אין גַאנְצִין אַיין גִיהֵיימְנִיס וִויא אֵיינֶעם אנְדֶעִרִין / אִיךְ וִויל אִיר זָאלְט עִם מִיר עֶנְטְדֶעקִין , עִם וֶועט דִיזֶעם זַיין צוּ אַייעֶרֶעם נוּצִין :

ריא אַלְטֶּע הָאט זִיךְ דֶער בַּייא בֶּענָאפִין מִיט מְרֶערְן, פַּאר בְּרָאכִין דִיא הֶענְט *א גְרוֹיסֶע אוּנ אֵיירֶעלֶע קֵייזֶערִיןי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ אִיר מִיט איינער יַאמֶערֶענְדֶע שְׁטִימֶע ימִיר זַיינֶען נוּר פַאר יָאנְטֶע , פֶערְאַנְטֶעטֶע , בּעלִיירִינְטֶע אוּנ הֶעכְסְט גִיקִירְצְטֶע , אוּנ אַייֶער מַאוֶעסְטֶעט אִיז דִיא עֶרְסְטֶע פֶּערְזוֹין וָואס זִיךְ קִימֶערְט וֶוענִין אוּנ, אלו מיין מאן איז גִישְׁמָארְבִין, אוּנ אִיך תָאבּ שׁוֹין מֵיינֶע טְרוֹיעֶרִיגֶע רָאלֶע אוים נִישְׁפִּקט , אִייֶערֶע גִינַארֶען קֶענֶען שׁוין נַאנְץ וַוייניג מִיך הֶעלְפִין , נור דיא אֵיינְצְיְגֶע גיפעלינְקייט קענֶען זֵייא מִיר נָאךְ צֵייגִין , הֵייסִין זֵייא מִיךְ אָפּ פִּירִין צוּ דֶעם טוֹיטִין קֶערְפֶּער פּון מֵיינֶעם מאן , אִיךְ וִויל אים בֶּענְלֵייטִין בִּיז זיין גְרַאבּ , אונ פַילֵייכְט נְלֵייךְ מִיט אִים אַהִין אַרַיין שׁטֵייִין אַיֶערֶע גייֶענִירְדֶע (לִּּיפִיטְסְטוָא) צוּזִויסִין וֶוער מִיר זינֶען וֶועט שְׁטִילִין (בֶּעפְרירִינִין) מיינֶע טָאכְמֶּער וָואס קֶען זִיך בּייא אַייך אָפּ שְׁמֶעלִין אוֹיף וִויא לַאנג אִיר וֶעט וֶועלִין . יאִיך בִּין הֶעכְסְט גִירִירְט פון אַייֶערֶע רֵיידי הָאט אִיר דִיא עֲווגֶענָיִע גִיעֶנְטְפֶערְט יאַייעֶר וואוּנץ וָאל אייך גִישֶׁעהֶען , איר וֶועט בַּאלְד אָפּ גִיפִירְט וֶוערִין אִין דֶער שְׁפַּאנִישֶער פָּאמָאלְסְטְוְא צוּ רֶעם קֶערְפֶּער פוּן אֵייֶער מַאן אוּנ אִיר וֶועט אִים בֶּעגְלֵייטִין בִיז אִין מַאדְרִיד , אוּנ אִיךְ על שׁוין שְׁרַייבִין אַהִין דָאס מֶען זָאל אַייך מִיט אֵיינֶעם קְלֵיינֶעם פֶּעסְיָאן פַאר זָארְנִין ; אוּג אַייֶערֶע מָאכְטֶער וָואס זִיא אִיז נָאךְ יוּנג אונ הָאט גָאךְ מִיט רֶעכְט אֵיינֶע לוּסְט צוּ לֶעבִּין וֶועל אִיךְ דֶער הַאלְטִין בֵּייא מִיר וֶוען זִיא וֶועט נוּר וֶועלִיןי דִיא אַלְטָע הָאט זִיךְ זייֶער טִיף פֶערְנֵיינְט פַאר איר,פַייעֲרְלֶיךְ גִידַאנְקְט, הָאט גִינוּמֶען אבְּשִׁייד פוּן אִיר , אוּנ מֶען הָאט אִיר בַּאלְד אָפ גִיפִירְט אִין דִיא שְׁפַּאנִישֶׁע פַּאסָאלְסְטְוְא , אוּנ דָאם מֵיידְבָ ן

איז

=- 40 --

אִיזגִיבְּלִיבִין אַלַיין מִיט דֶער עֶוְוגֶענָיֶע ; אונ דַאן הָאט זִיא אִיר גִיבֶּעטִין דָאס זִיא וָאל זִיךּ זֶעצֶען אִיר ענְטְקֶעגִין אוּנ זָאל אִיר דֶער צֵיילִין וָואס דער מֶער אִיז מִיט זייר פַּאמִיליֶע, אוּנ וָוארוּם רוּפְט מֶען אִיר פָאטֶער מִיט דֶעם נָאמֶען דֶער שְׁוַוארְצָר שְׂמֶערִין , דֶער אִינְפַאנְט פון בַּארְצֶעלַאנֶע ; ר 7

ידיזֶע צְוֵייא נֶעמֶען מִיט וֶועלְבֶע מַיין זֶעלִיגֶער פָאטֶער ואר גִינַאעֶנְטי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין זַיֶנְדִיג נָאךְ אַלְץ פַאר דֶעקְט מִיט אֵיינֶעם שְׁוַוארְצִין ואואַל גִויא דִיא זִיטֶע איז בֵּייא דיא שְׁפַּאנֶערִין ידִיזֶע צוַייא נֶעמֶען ווארִין נִיט אוּמזִיסְט, ייא זיינֶען גֶענְרִינְרֶעט אוֹיף דִיא בֶּענֶעבִּנְהֵייטִין פון אּנְֶער פַאמִיליען גִישִׁיכְטֶּע אוּג וֶוען זֵייא וֶועלִין הָאבִּין גִידוּלְד אויס צוּ הֶערִין דִיזֶע גִישִׁיכְטֶע וֶועט זִיךְ שוין דָאס גַאנְצֶע גִיַיינְנִים ;פּן אּנזֶער לֶעבִּין עֶנְטְהִילֶען (אוֹיף דֶעקִין)ף . יאוּג אִיך וֶועל עֶס מִיט פֶערְנִינִיגִין הֶערִיןי הָאט זִיךְ דיא עֶוְגֶענִיֶע אָפּ גִירּפן , עס מֶעג דויֶרִין וִיא לַאנְג עִם וִויל, דֶען עִם אִינְטֶערֶעסִירְט מִיךְ זייֶער :

אַלָם עִם איז אִין דֶעם וָאר 1138 נִישׁטָארְבֵין. אִין שפַּאנְיֶען קארֶעל דֶער דְרִיטֶער , אִיז גִיוָוארִין אַקִינִיג נָאך אִים זַיִין זוין וָואס הָאט זִיךְ גִינַאענְט קַארֶעל דֶער פִּירְטֶער , זֵיינֶע פְרוֹיא ואר דִיא מארְיָא לוֹאִיזְא פון פַּארְמֵא וָואס הָאט אִים ִיגָּארִין אֵיינֶעם זוּן אִין דֶעם יָאר 1790 וָואס לוֹיט רֶעכְט הָאט גִידַארְפְט זַיין דער גַאסְלֶערְנִיק פוּן דֶעם שְׁפַּאנִישֶׁען מְרָאהְן , נוּר אָבֶּער דֶער הִימֶעל (נָאט) וָואס וַואר אוּנְגִינֶערִיג גֶעגִין דִיא געלְטֶערִין , הָאט גִיצֵייכִינְט דִיזֶעם קִינְד מִיט אֵיינֶעם שְׁוַארְצִין פְּלֶעק אויף זֵיינֶעם שְׁטִירֶען ווָאס הָאט אוֹיס גִיזֶעהֶען ויא אֵיין עִכְטֶער שְׁטֶערֶען, דִינֶער גִיצייכִינְטֶער קרוין פְּרִינְץ ואר עס נַאכְהֶער מַיין פָּאטֶער וָואס הָאט גִיהֵייסִין דֶער אִינְפַּאנְט פוּן בַּארְצֶעלָאנֶע , אוּנ דיזֶער צֵייכין אִיז איבֶּער גִיגַאנְגֶען פוּן אִים אוֹיף מִיר , דֶען איך בִּין אויך וִויא עֶר גִיצֵייכִינְט דֶער מִיט, בַּייא דִיזֶעם וָוארְט הָאט דָאם מֵיידְהֶען אַרָאפּ גִיוָוארְפִין דֶעם ואוּאַל פוּן זִיךְ אונ הָאט אִיר גִיצֵיינְט דִיזין פלעק/ אוּנ צוּ נְלִייךְ אַרוֹיס געויזִין דִיא גְרוֹיסֶע שֵׁיינְהֵייט פון אִיר גִיזִיכְט וָואס וַואר פוּל מִיט אַדִיל אוּנ אַנְטוּמֶה ! דָאם זֶעלְבְּפְט דֶער שְׁוַוארְצֶער שְׁטֶערֶען וָואס - נַואר אוֹיף אִיר שְׁטִירֶען הָאט נָאךְ צוּ גִיגֶעבִּין פִיל חַן צוּ אִיר פִיזַאנְנָאמְיֶע, דָאס דִיא קֵיינֶערִין הָאט זִיךְ נִיט גִיקֶענְט אָפּ וואוּנְדֶערִין , דֶען נָאךְ הָאט זִיא נִיט אַזו פִּיל הַארְמַאנִיע (פְרַאווֶעלְגָאסְט). אִין אייגֶער וַוייבְּלִיבֶע פֶּערְזוֹין , דָאס מִיט רֶעכְט הָאט מֶען גְיִקֶענְט זָאגִין דָאס זִיא איז אֵיינֶע מֵייסְטֶער וֶוערְק גָאטֶעש: -

יאַלֶס דֶער אַקוּסֶער הָאט דֶער זֶעמֶען דִיזין פלעקען בַּייא דֶעם,קינד אויף דֶעם שְׁטִירֶעןי הָאט זִיא וַוייטֶער דֶער צֵיילְט יאונ הָאט עֶס גִיצֵיינְט דֶער מוּטֶער קִינִינִין הָאט זִיא אִים אָפּ גִישְׁטוֹיסִין פּן זִיךְ אוּג הָאט פֶּערְשָׁאלְטִין דֶעם טָאנ וָואס עֶר אִיז אִין אִים גִיבָּארִין גִיוָארִין , אונ זִיא הָאט גִילָאזְט מֶעלְדִין דֶעם פּוּבְלִיקיִם דַאס דָאס נֵייא גִיבַּארֶענֶע קִינְד אִיז גִישְׁטָארְבִּין , עֶר ואר עערְצוֹיגִין אִין אֵיינֶעם לֶעצְשִין צִימֶער דָארְט אִין חוֹיף , אוּנ דִיא טוּטֶער הָאט זִיךְ גָאר נִיט גִיקִימֶערְט וֶוענִין אִים ,‏ אוּנ הָאט אִין וִוירְקְלִיכְקֵייט נִיט גִיוואוּסְט צוּא עֶר לֶעבְּט צוּ ער אִיז גִישְׁטָארְבִּין , אוּנ אַזוֹ האט זִיךְ דֶער פַאטֶער אוֹיך נִיט גִיקִימֶערט ווֶעגִין אִים , דִיא

טויפע

= יי יי

טּוֹיפֶע (קְרֶעסְצֶענֶע) אִיז גִישֶׁעהֶען נַאנְץ גִיהִיים , אוּנ מֶען הָאט אִים אֵיין נָאמֶען גִיגֶעבִּין פְּרַאנְצִיסְקֵא , - אוּנ אויף גְוַואקסִין אִיז ער גִיווָארִין ‏ אין אֵיינֶעם וֵוייטִין קְלוֹיסְטֶּער, נָאךְּ אים הָאט דִיא מַארְיֵא לוּאֶיזָא גִיבָּארִין נָאךְ צְוַייא פְרִינְצִין , רער עֶרְסְטֶער וַואר פֶערְדִינַאנְד דֶער זִיבֶּעטֶער , אוּנ דער אִינְגֶערֶער הֵייפְט דָאן קַארְלָאם, נִּיט קוקענְדִיג דַארוֹיף דָאם מַיין פָּאטֶער אִיז עערְצוֹינִין גִיווארִיןגאִין דֶער גְרֶעסְטֶער דוּנְקֶעלְהַייט (גִיהֵיימְנִיס) אִין אֵיינֶעם וַוייטִין קלויסטער , אִיז עֶר דָאךְ אִין זיינעם דְרַייסִיְסְטִין יָאר גִיוָואר גִיוָארִין וֶער עֶר אִיז , אַיין פְּרִיסְטֶער הָאט עֶס אִים עֶנְטְדֶעקְט , אוּג אִיז דאקער בַּאלְד אַנְטְלָאפִין פוּן דֶעם קְלוֹיסְטֶער קיין מַאדְרִידיאוּם צוּ דֶער גֵיין זַיין רֶעכְט , נוּן אִיז דָארְט דַאן גִישֶׁעהֶען גַאנְץ אוּנֶערְהֶערְטֶע זַאכִין :

קָארֶעל דֶער פִּירְטֶער דֶער לַייבְּלִיבֶער פָאמֶער פוּן מֵיינֶעם פַאטֶער וַואר גִינוּג צוּ שְׁוַואךְ אוּם צוּ שְׁמֶערְן דר קִינִינִין דֶם זִיא זָאל נִיט לָאזִין אוֹיס רוּפִין אונ בֶּעקַאנְט מַאכִין אִין גַאנְץ שְׁפַּאנֶיֶען דורך אִיר גִילִיבְּטִין גָארְאיא ; דָאס דִיזֶער זן אִיז אֵין סַאמא זְוַואנִיץ (פַאלְשֶׁער) אַיין הוֹילֶער מֶערְדֶער, אוּנ אִיז גִיווָארִין אֵלְזוֹ בֶּערויבְּט פון זַיינֶעם נָאמֶען אוּנ פוּן זַיינֶער וִוירְדֶע , דִינֶע קינִיגִין הָאט אויך אוּמְגימַאכְט אִיר אוֹים עֶרְויילְטִין גִילִיבּטֶען דֶעם גאדיא אִין אֵיינֶעם פְּרִינְצִין דע לָא פּאץ , אִין דֶער הָאפֶענוּנְג. צוּא בֶּעזֵייטְנֶען (אַטְדַאלֶען) דֶעם קְרוֹין פְּרִינְצִין פֶּערְדִינַאנְדֶען דֶעם זִיבֶּעטִין , אוּג אַזו אויך דֶעם קֵינָיג זֶעלְבְּסְט אַזו וִויא זִיא הָאט בֶּעזַייטִינְט מֵיינֶעם פָאטֶער ,. אוּם צוּ. עֶרְהֵייבִּין. אוֹיף דֶעם טְרָאהְן אִיר גִיִיבְּטִין , אוג צוּ מַאכִין דֶער נָאך עֶרְבִּין דֶעם שְׁפַּאנִישֶען טְרָאהְן זיינֶע קינְדֶער :

זיא הָאט פַיינְט נִיהַאט אִיר מַאן דֶעם קרוין פְּרִינְץ אַזו;װַייט דָאסזִיאוְהַאט. אַרין גִירוּפִין קיין שְׁפַּאנְיֶען נַאפָּאלְיָאן דֶעם;ֶערְסְטִין אוּם לויז צוּ וֶוערִין דוּרְך אִים פוּן זֵייא בֵּיירְין , דִיזֶעם אַלֶעס הָאט אָן גִימַאכְט גְחוֹיסֶע אוּנְרוּהֶען אִין שׁפַּאנְיען וָואס הָאבִּין גִימַאכְט אֵיינֶע בּלוּטִינֶע זענְרֶע פון אִירֶע שְׁלֶעכְטֶע אויף פִירוּנְג , דֶען אִיר גִיליבְּטֶער אִיז אִיבֶּער גִינֶעבִין גִיוָארְן אִין דִיא הֶענְט פוּן דֶעם אוֹיףגִיבְּרַאכְמְן (צֶארְנִירִיגֶען) פֶּעבֶּעל (נַארָאד), אוּנ זִיא אַלֵיין הָאט זִיךְ גִימוּוְט עֶרְגֶעבִּין אוּנְטֶער דֶעם שׁוּץ פוּן דֶעם מוּרַָאט וָואס וואר דַאן:דָארְט אִין שְׁפַּאנֶיען פרַאנְצויזִישער וִויצֶע קֵינִיג , אוּנ דוּרְך זֵיינֶע פֶערְמִיטְלוּנְג הָאט זִיא הֶּעפְרֵייט אִיר גִילִיבְּטִן פון. דֶעם אוֹיף גִיבְּרַאכְטִין פֶּעבֶּעלְ (נַארָאדְס) הֶענְט , אוּג אם עֶנְדֶע הָאט זִיא אונ אִיר מַאן פֶּערְדִינַאנְד דֶער פִירְטֶער אוּג אִיר גִילִיבְּטֶער נַאדָא זִיךְ גִילָאזְט מֶעלְדִין צוא. דֶעם נַאפָּאלְיָאן דֶעם עֶרְסְטִין וָואס וַואר דַאן אִין בַּאיֵאנִי אוּנְטֶער דִיא בֶּעוַואכוּנְנ פוּן אֵיינֶער פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁער. קאנַאוָואי , אוּנ דָארְט הָאט דֵיא אוּנְנַאטִירְלִיכֶע מוּמר אָן ניקלָאגְט פַאר דעם נַאפָּאלָיָאן דֶעם קרוין פְּרִינְץוּפֶערְדִנַאנְדֶען דֶעם זִיבֶּעמין דָאס עֶר אִיז איין פֶּערְרֶעטֶער (אֵיין מוֹרֵד) , אוּנ הָאט פַאר לַאנְגְט דורך אוֹיס דָאס מֶען זָאל אִים קֶעפִּין , נוּר דִיזֶער פֶערְדִינַאנְד הָאט גִיהַאט נִינוּג מוּמָה צוא בֵיינִיגִי זי פון דיזֶער פַאלְשֶׁע אַנְקְלַאגֶע , אוּנ הָאט בֶּעשְׁטִיגִין דֶעם טְרָאהְן פון זַיינֶע עִלְטֶערִין , אוּנ זַיין פָאטֶער קארעל דער פִירְטֶער אונ זיינֶע מוּמֶער דיא מַארְיא לוּאִיזֶע מִיט אִיר גִילִיבְּטִין הָאבִּין פַּאר לָאזִין שְׁפַאנְיֶען אונ זיינֶען אַוֶועק קיין רוֹם,

אונ

אונ הָאבְן דָארְטְן בַּאלְד דַארויף בֶּעענְדֶעט זיר ֶעלֶענדין לֶעבּין } דע זֵייאזיעָעוֹ דָארְט גִישְׁטָארְבִּין אין אֶרְמוּטָה אוּנ אִין שַׁאנְדֶע : 0 == מֵיין פָאטֶער דֶער ' אִינְפַאנְט פוּן בַּארְצֶעלַאנֶע ואס ואר דֶער וִוירְקְלִיבֶער.

קרוין פְּרִינֶץ , דֶען ;ער וַואר דָאךְ דֶער עֶרְסְט גִיבָּארֶענֶער , אוּנ וָאס וַואר אַצַייטי אֵיין נִישְׁפַּארְט אין נִפְיִינְננִים דוּרך דֶעם בֶּעפֶּעהְל פוּן זיינֶער אוּנְנַאטִירְלִיבֶער מוּטֶער, הָאט דַאן נִיהַאט דָאס גְלִיק צוּ אַנְטְלֵייפִין , אוּנ הָאט זִיךְ אוּמְגֶעמְרִיבִּין וִויא אֵיין ִימֵייגֶער לַאנְד שְׁטְרֵייבֶער (בּרַאדיאנֶע) מִיט גְרוֹיסֶע לֶעבִּנֶס נִיפַאהְרִין , רֶען עֶר ואר זַייֶער שְׁטַּארְק פֶערְפָאלְגְט (פְּרֶעסְלֶעדֶעוֶעט) פוּן זַיינֶעם בְּרוּרֶער דֶעם פֶערְרִיגַאנְד דֶעם זִיבֶּעמִין וָואס אִיז גִיוָוארִין קֵיניג אִין שְׁפַּאנְיֶען + |

אִין גְרַאנַארֶע הָאט עֶר גִיַאט דָאס גָלִיק ‏ צוּ בֶּענֶענֶענֶען זִיךְ מִיט דֶער אוּנְנְלִיקְלִיבֶע פְּרִינְצֶעסִין אֵיינֶע קִיגִינְלִיכֶע טָאכְטֶער וָואס שְׁטַאמְט אַרױם פוּן דיא אַבֶּענְטֶערְמַאגָאוִוישֶׁע פַאמילִיִע ואס וַואר אויך אַזוֹ פֶערְפָאלְנְט ויא ער (פְּרֶעסְלֶעדֶעוֶועט) , הָאבִּין זִיךְ בֵּיירֶע פֶערְחִייַאטֶעט, אוּנ זיא אִיז עִם מֵיינֶע. מוּמֶער , אִיך בּין גִיבָּארִין גִיוָוארִין נאך דֶעם טויט פוּן דֶעם קַארֶעל דֶעם זִיבֶּעטִין ‏ אוּנ פוּן יֶענֶער צַייט אָן הָאבּ איך מִיךְ מִיט זֵייא אוּמְנִישְׁלֶעפְּט פוּן שְׁטָאם צוא. שְׁמָאט , פוּן דָארְף צוּ דָארְף וֵויא אֵיינֶע צִיגַינֶער פַאמִילְיַע , אוּג הָאבִּין אִין גערְגֶעץ קֵיינֶע רוּהֶע גִיפוּנֶען , אוּנ וַוייל אִיך אוג מַיין פָאטֶער זוַארִין גִיצֵייכִינְט פוּן גִיבּורם מִיט דִיא שְׁווַארְצָע פְלֶעקִין אויף אוּנְזֶערֶע שְׁטִירענֶם, וַואלִין מִיר גִינַאעֶנְט אִיבֶּערַאל מִיט דֶעם נָאמֶען יִדֶער שְׁמַארְצֶער שְׁמֶערְן. , מֶען הָאט אוּנְז אויס גִיוִויבֶען ויא דִיא פֶּעסְט , ויא דיא ניט גוּטֶע נאכט גֵייסְטֶער , וִויא מֶען הָאט אוּנְז נור דֶער זֶעהֶען , הָאט מֶען זִיךְ נִיקרייצְט אוּנ גָאט גִיבֶּעטִין דָאס.עס זָאל עס צוּ גוּטין זַיין ‏ דֶען מֶען הָאט אוּנזֶער בַּאגֶענִינֶעם גִיהַאלְטִין פאר איין שְׁלִימֶען צֵייבִין , אוּג דַאהֶער אִיז מַיין הֶערְץ אַזוּ פוֹל מִיט מֶענְטְשִׁין הַאס , - מִיש וִוירֶער ווילֶען וֶעלְבְּסְט גֶענִין דֶעם שֶענְסְטִין מאגֶעס פֶּערְזוֹין , נִיט אַזוֹ אֶבֶּער וָואר מיין פָאטֶער , ער וואר אֵיינֶער פוֹן דיא בֶּעסְטֶע נַאטוּרִין , עֶר הָאט נָאט גִיבֶּעמִין זֶעלְבְּסְט פַאר דִיא וָואס הָאבִּין גֶענִין אִים פאר בְּרָאכִין ; אונ הָאט גִילֶעבְּט מִיט מַיינֶער מוּטֶער אִין דֶער גרֶעסְטֶער אִיינְטְרַאכְט (שָׁלוֹם) אוּנ וַארִין איין בֵּייא שְׁפִּיל פוּן אֵיינֶעם פרידליכען אוּג הַייְלִיכֶען לֶעבִּין ‏ | / -

מִיר הָא בִּין אוּנז אוּמנִיטְרִיבִּין פִילֶע יָארִין אִין שׁפּאניֶען , דִיא פַארְפָאלְנוּנְג (פְּרֶעפְלֶעדֶעוַואנֶע) אִיז גִיוָוארִין שְׁוַואבֶער פוּן מָאג צוֹ מָאג בִּיז עֶס אִיז דיא אוּנְרוּהֶען פוּן דיא מַארְלַאנִיסְטִין הָאבִּין אוֹיף גִיהֶערְט , אונ דַאן הָאט אוּנָז דיא אִיוַאגֶּעלֶע פֶערְוִויזִין (אַרויס גִיטְרִיבִּין) כוּןשְׁפַּאנְוֶען , אוג מיר זַייֶען אריין קיין פְרַאנְקרַייךְ ‏ מָיר זַיינֶען אן גִיקִימֶען קיין פַּארִיו נַאנְץ אָרֶעם אוּג עלֶענְד, אוּנ דָא הָאט מֵיין פָאטֶער גִיעֶנְדֶעט זַיין לֶעבִּין אִין אַיין עֶלֶענְדִין הָאטֶעל , אונ ואר נָאךְ דֶער צוּא - בֶּעלִיידִינְט נָאךְ זַיינֶעם טוט דָאס מֶען הָאט זיין קֶערְפֶּער אֶפּּניפַירט אִין דֶעם מָארְנ וָואס דָארְט וֶוערִין גִבְּרַאכְט. נור דִיא קערְפֶּער פוּן דיא זֶעלְְּסְט מֶערְיֶער ו * פון פַאר בְּרֶעכֶער, אלו גְרויסֶע קייזערין בִּין אִיך צו עֶנְדֶע מִיט מֵיינֶע עֶרְצֵיילוּנְג,

- אוג

{ יאר" אי פיר 5

2 8( ===

אוג אַלזו זייט אִיר דִיא ערְסְטֶע וָואם האט זִיךְ אַרוּנְטֶער גִיווירְדִינְט מִיךְ אויף צוּ נֶעהְמֶען אין אַייעֶר הויז אוּג צוּ בֶּעשפְרעכִן זִיךְ מִיט מִיר , אוּנ פִּילֵייכְט גָאך אוס צוּ זֶעהֶענֶען מִיךְ (פְרַיינְלִיךְ מַאכִין) מִיט דֶער וֶועלְט אוּג מיט דֶער מֶענְְֵׁייי װ אוּג וֶועל אַזו הָאבִּין גִינוּג אוּרְַאך צוּבְלֵייבּן אַייך פַאר בּוּנְִין מִיט לֵייבּ אוּג לֶעבִּן אוֹיף אִימֶער אוּג אֵייבִּי } |

דיא עַוגֶענָיִע וָואס וַואר הֶעכְפְט ִירִירְט פוּן דִיזֶער עֶרְצֵיילוּנְג , הָאט אִיר. גֶערֵייכְט דִיא הַאנְד זִייֶער פְרַיינְְליך יאִיך בּעדוֹיעֶרֶע איידָי הָאט זִיא זִיךְ אָ גִירוּפִין יאוּנ בִּין אַלְזו אִין בַּענְרִים (בִּדְעָה) אַייך גוּמֶעם צוּ טָאן , זָאגְט מִיר ויא הייסט אִירו . זאִיך הַיים אִינֶעסְאי הָאט זיא אִיר גִיענְטְפֶערְט. יאְַו מַייֶע מיֶערֶע אִינֶעסְעי הָאט זִיךְ דִיא עוִונֶנִֶע אפ גִיחפִין יפֶערְְּלֵיָ ט בֵּייא מִיר, אִיךְ וֶועל אַייך פַּאר אֵיינֶע הָאף דַאמֶע מַאבִין , בְּלַייבְּט גִיְִלֵיירֶעט שְׁפַּאנִים , דֵאמִיט,עף זָאל בְּלֵייבִין פֶערְהִילְט בֵּייא אַייךְ אַייעֶר שְׁטִירֶען מִיט דֶעם שְׁוַוארְצִין שְׁטֶערִין : אִיר וע אַייך פַאר נֶעסִין בֵייא מִיר אָן אַלֶע אֵייעֶרֶע פָארִינֶע לֵיירִין , אוג קִימֶערְט אייך נִיט אום אַייעֶרֶע מוטער , דֶען זִיא וֶועט שׁוֹין אוֹיךְ זַיין גי פַּאר זָארְגְט ויא אִיך הָאבּ אַייך שׁוֹין פִרְיֶער גזאנְטי. ידַאן פָאר בְּלֵייבֶּע אִיך אַייך פַאר קויפט אוֹיף אִימֶער מִיט לַיִיבּ אוּנ זֵיילי הָאט אִיר דִיא אִינֶעסָא גְיֶענְטְפֶּערְט פַאלֶענְדִיג אוֹיף דיא קְנִיא פַאר אִיר אוּג פאר גִיסֶענְדִיג פְרֵיידין טְרֶערִין , אוג הָאט גִינוּמֶען אָפּשייר פון איר אוֹיף אַפָּאר טֶענ אוּם צוּ בֶּענְלִיטִין דֶעם טויטין קֶערְפֶּער פוּן אִיר פָאטֶער אוג אִיר לֶעבֶּעדִיגֶע מוּטֶער וָואס הָאט מיט גִירַייט מיט איר טויטין מַאן ; |

דיא עווגֶעניֶע הָאט גִילָאזְט דֶעם אִינְפַאנְט פון בַּארְצֶעלָאנֶע אַרױים פִירִן מִיט גְרוֹיס פַּארַאדֶע, זעס ווַארִין בֵּייא דֶער בַּאנְלֵייטוּנג אַלֶע הָאף לֵייטֶע , אונ גָאל - הֶער אַלם דיא אִינֶעסְא הָאט גִינוּמֶען אֶבּשֵייד פוּן אִירֶע טוֹיטֶע אוג לֶעבֶענְרִינֶע עֶלְטֶערִין , אִיו זִיא אָן גִיקימֶען צוּ דֶער עֲנֶענָיֶע אִין פַאלַאין, הָאט דָארְט גֶּעקוּמֶען בַּאזוּנדֶערֶע צִימֶערִין ‏ אוג אַגוּטֶע בֶּעדִינוּנְג, דִיזֶע וואוֹילְטְהַאט אָבֶּער ואר גִינו גֶענְרִינְדֶעט אוֹיף אֵיינֶער רֵיינֶער טּגֶענְד (תֶמָד), גֵיין זִיא הָאט עם גִימָּאן נור אוי= אֵיינֶעם אַנְדֶערִין גְוּנְד , ויא מִיר הָאבִּין פְרִיער גִיזָאגְט , זִיא הָאט גִידַארְפְט האכִן אֵיינע קלוּנֶע אונשׁיינֶע ַייב פּערְווי אִי וֶועלכָע זִיא זאל זי קענֶען אַיין ריע מִיט אַלֶע אִירֶע אוּגזוֹיבֶּערֶע גִיהֵימְנִים, אוּנ ‏ צוּ הָאבִּין צו גְלִייךְ אִין אִיר אֵיינֶע נוּטֶע מִיטְשְׁפִּלֶערִין ‏ אוג דִיזֶעם חָאט זִיא גִימֵיינְט צו גִיפִינֶען אין דִיזֶעם מַיירְכֶען וָואם וֶועט אִיר זַיין פערְקוֹיפְט מִיט אִיר גְעווִיסֶען אוּנ וֶעט זִיךְ נַאךְ קֶענֶען מִיט אִיר בֶּעשְׁפְֶּעבִין אִין דֶער שְׁפַּאנִישֶׁע שׁפְּרַכֶע וָואס נִיט אֵיינֶער פון אִירֶע הויף דַאמֶען הָאבִּין עִם פֶעְשְׁטַנֶען אונ וֶועט זִי אַלְוו קֶענֶען אוּנְטֶער הַאלְטִין מִיט אִיר פוּן אִירֶע גִיהֵיימְסְטֶע זַאבִין אִין דֶעם בֵּייא זיין פוֹן זייא אַלֶעמֶען , אִין דיא וייטֶערְִיֶע קַאפִיטְלַאךְ וֶועלִין מִיר שְׁרייבִין צו וֶועלְכֶע שְׁטְרייֶע (שׁטוקֶעם) וואר רִיא עֲנִיסְא פוּן אִיר גִיְּוֹיכְט , דֶער וֵויילֶע אָבֶּער בֶּעאֵיילִין מִיר אוּנְז נָאךּ קרִים צוּ דִיא דָארְטִיגֶע שְׁלַאבְט פֶעלְֶער ואוּ חִין עם אִיז אַוֶעק דֶער אַלִימְִיָא , רֶער מַארְקִיו , קַאמֶערַאטָא { זואַן, אוּג אויך. ויא מִיִר וייסִין שׁוֹין דֶער ענְרֶעמֵא .

צוואר

= 244 -- אטאר נִים אום אִים אוֹים צוּא פֶעכְטִין דָארְט אְַוֹיסֶען צין פאר זוךְ ! דען עֶר‎ וואר פוּן גְרוּנְד אוֹיס אַ‎ "/ פֶערְלֵייטֶעט (פאר פִיהֶרֶט) נוּר דִיא בְּלוֹיזֶע רַאבֶע (נִקמָת)‎

וִויל זיך אַלזָא אָן אִים זִיךְ רֶעמֶענֶען , אוּנ דֶער בַּאצְיֵאשִׁי וואס הָאט גִיוָואלְט פוּן זֵייא בֵּיידִין לויז וֶוערִין , פוּן דֶעם אֵלִימְפָיֵא אוּנ דֶעם ענְדֶעמֵא, אוּם דָאס נַאפָּאלְיאן זָאל הָאבִּין פרִיקן ווֶעג צוּ דִיא דַאלָארֶעם, הָאט פָאר גִישְׁלַאגִין דֶעם ענְדֶעמֵא דָאס עֶר זָאל אַרֵיין מְרֶעטִין. אִין דִינְסְט פון דֶעם פְרַאנְצוֹיזִישֶׁען אַרְמֵייא וָואם איז בֶּעשְׁטִימְט פַאר קְרִימֶער קְרִינ , אוּם צוּ הָאבִּין דָארְט אֵיינֶע נוּמֶע גִילֶעגִינְהֵייט צו ערְמָארְדִין דֶעם אַלִימְפיָא ; דֶעם גֶענְדֶעמאַ אִיועֶס הֶעכְסְטגְפֶעלִין } אונ הָאט אן גִינוּמֶען רֶעם בַּאצְיַאזֶעשׁ פְּלַאן , אוּג אִיז אַוֶועק מִיט זַיינֶעס גוּטין בֶּעדִינְטִין דֶעם אַיינְגְלֶענְדֶער זָאן , וָאס הָאט אַמָאל דֶעם אַלימְפיָא אַרַיין גִישְׁטוֹיסִין אִין דֶער טֶעטְזֶע : | | | :5 איין בְּלִיק אוֹיף דִיא קְרִימֶער שְׁלַאכְט פעלךְ ער:

דֶער אוּנְגְלֵייכָר קרִיג וָואס וַאר דָארְט גִיפִירְט צְווישִׁין דִיא רוּסִין אוּנ דיא פָּרַאנְצוֹיזִין איינְנְלֶענְדֶער אוּנ מִירְקֵייא וָואר הֶעכְסְט בְּלוּטִיג ; זֶעם וַואר גִיפָאכְטִין פוּן בֵיירֶע זייטִין זֵייעֶר הִיצִיג ,,אוּבִּידֶע הָאבִּין דֶער בֵּייא גִיצֵיינְט גְרויסֶע הֶעלְרִין טְהַאטֶען ; אום עס אַלֶעס דִיכְטִיג צוּ בֶּעשְׁרַייבִּין , אִיז נִיט דָא דֶער פְּלַאץ דֶער פוּן ; דֶען מִיר בֶּעשֶׁעפְטִינִין אוֹנן דָא מַעהֶר מִיט אוּנְֶערִין הִיסְטארִישֶׁען רָאמַאן אַלס מִיט אֵיינֶער פָּאלִיטִישֶׁע גִישִׁיכְטֶע , מִיר וֶועלִין דָא נוּר שְׁפְּרֶעכִין פוֹן אוּנזֶערֶע גִיפִיֶערְטָע הֶעלְדִין וָאסזֵיינֶען צוּ גְלייךְ דיא הֶעלְדִין פוּן אוּנזער גִישִׁיכְטָעי) ,אנ דָאס נייגֶען דֶער אַלִימְְיא ! דֶער מַארְקִיז מַאנְטַאלָאן ,. דער פְּרִינְץ קָאמֶערַאמָא וָואס הָאט זִיךְּ אַנָאמֶען גִיגֶעבִּין אַקְטָאוע , אוּג דֶער יוְּגֶער זּאַן וָואס הָאבִּין זִיךְ אוים גִיצֵייבִינְטאִין דיא אַלֶע דָארְטינֶע שְׁלַאכְטִין; אנ דָאס אויך זיר קורץ אָבֶּער רָאך גַאנְץ בִּינְדִיג (נִישְׁטַאק) , נוייל מעתֶר בְּרוֹיכִין מיר ניט צוּ אוּנְזֶער עֶרְצֵיילוּנְ: : ? | - = באלד

*) נֶערֶע פּרזֹין וָאס עִם וֶוערְט דֶער צֵיילְט פון אֵיינֶע גִישִׁיכְטֶע וֶוערְט ויא אָן גִירוּפִין ידֶער הֶעלְד פוּן דיא גִישִׁיכְטְעי ;

== 429 =

בַּאלְד נָאךְ דֶער שְׁלַאכְט פון אַלְמֶע בַּייא וֶועלְכֶער דִיא פּרַאנְצוֹיזִין אונ דִיא אֵינְגלֶענְדֶער הָאבִּין צְוַואר גֶעזִינְט מְנַצְח גִיוֶוען) , דָאךְ זייר שְׁטַארְק גִילִיטִין , הָאבִֵּין זייא דִיא פְּרַאנְצוֹיזִין זיך בֶּעפֶּעסְטִיגְט אִין אֵיינֶעם לַאנֶער וָואס זֵייא הָאבִּין אויף גְשְׁלָאנְן (נְמַאכְט) אִין דֶעם זִידֶען (דָרוֹם) פון שֶׁעוַואשְׁמַאפְל. אוּם צוּ עֶרְוַארְטְן דָארְט נייִֶע קְרֶעפְטֶע (אַרְמֵייעְן } אוּנ נִייֶע אַרוּדֶעם , דֶען זֵייא הָאבִּין גוּט פֶערְשְׁטַאנֶען שׁוין דָּאס שֶׁעוַואשְׁטָאפִּיל אִיז איין הַארְטֶער נוּם צוּם קנַאקִין ,‏ אוּג אִין דִיזֶעם לַאגֶער אִיז דאן גִישְׁטָארְבִּין דֶער פרַאנְצוֹיוִישֶׁער פֶּעלְד הֶער סֶענְט אַרְנָא , אוּג אָן שְׁמָּאט אִים אִיז גִיוָוארִין גְלֹאונֶע קַאמַאנְדִישְׁצֶע דֶער מַארְשַׁאל קַאנְרָאבֶּערְט ;

רִיזֶער לָאגֶער ואר זֵייעֶר אַבְּשִׁירְנֶע אוּנ הָאט זִיךְ אַוֶועק גִיצוֹינִין בִּיז אַהַאלְבֶּעם מֵייל פוּן דֶער שְׁמָאט קַאמִישׁ , ער וַוַאר גִיבּוֹיט וִויא אַיין שְׁמָאט מִיט נַאפִין , מִיט קְוַארְטַאלִין , מִיט נוּמֶערִין , אוּנ אוֹיך מִיט אֵיינֶעם אַדְרֶעסְנֶעם שְׁטָאל, מִיט אֵיין טֶעאַטֶּער, ;עס ואר אִין אִים גִילֶעבְּט לוּסטִינ וִויא אִין מַאסְלֶענִיצֶע, אוּנ גָאךְ פיל לוּסְטִינֶער , דֶען אִין מַאסְלֶענִיצֶע אִיז אֵיין פַאר פֶערְפַּאסְטִין פוּן פְלֵיישׁ נור ,‏ אוּג דָארְט אִין לָאגֶער ואר איין פַּאר פַאסְמִין מִיט דֶעם לֶעבִּין , דֶען עס וַוארִין גִימַאכְט גְרוֹיסֶע פָאר בְּרֵייטוּנְנֶען אוֹיך פון דֶער רוּשִׁיסֶע זייטֶע ! דָאס דֶער מַאנְרָאבֶּערְט וַואר הֶענְסְט בֶּעזָארְנְט וֶועגִין אֵיינֶעם בְּלוּטִיגִין אוֹיסְפַאל פון שֶׁעוַואשְׁטָאפִּיל אוֹיף דִיזֶע פְרַאנְצוֹיזֶען :

אוּם צוּ וִויסִין גִיוִוימֶעם דר פוּן , הָאט עֶר אִין אֵיינֶעם גִיוִיסִין מָאג צוּ זַאמֶען גִירוּפִין צוּ זִיךְ זַיינֶע יֶעגֶערַאלִין , פּוּלְקַאוְנְיְתֶעם , מאיארען , האט נִיהַאלְטִין מִיט ! זייא אַיין קְרִינְם רַאמֶּה דַארִיבֶּער ,אוּנ הָאט זֵייא צוּ גְלִיךְ גפרֶענְט יוֶוער אִיז אוּנְטָר אייך דער בֶּעהֶערְצְטֶער וָואס עֶס זָאל מִיר קֶענֶען ברֵיינְגֶען אֵיינֶע קְלָארֶע נַאכְרִיכְט פוּן דֶעם רוּשִׁיסֶען לַאנֶער וָואס אִיז פַּאר דֶעם וואל פוּן שֶׁע עואשְטָפִל , צוּ דַיינְקן ֵייא וִוירְקְלִיךְ צוּ מַאכִין אַיין אוֹיסְפַּאל, אוּג אִין וֶועלְבֶער נַאכְט אוּנ פון וֶוֶעלְבֶער זַייטֶע מֵיינֶען זייא אאָ צוּ פַאלִין { אֹיף אוער לַאנער 8 אוֹיס ִירוּפִי מיט יזר : אוּנמער גֶעהְמּנְג, א ליגער אֵיינֶער ואר דֶר אַלימפא, יאִיך גֶעהְמֶע עֶס מִיר אוּנְטֶערֵי הָאט עֶר זִיךְ אִפּ גפ צוּ דֶעם קַאנְרָאבֶּערְט ינור מִיט דֶעם עַרְלוֹיבְּ ננִיס מִיט צוּ נֶעמֶען מיינע ַאמֶערַאְטִין * דֶער פעלְד מַארְשַׁאל הָאט עָם אים עֶרְלוֹיבְּט , אוּנ בַּאלְד דַארוֹיף אִיז עֶר אַווֶעק אִין זֵיינֶעם נִיצֶעלְט, האט עֶס מִיט גִימֵיילְט דֶעם מַארְקִיז וָואס ואר נִיט בַּייא דֶער קֶעסְיָאן , דֶען עֶר וַואר דַאן מיט אֵיינֶעם פְּרַאנְצוֹיזִישׁען אְַרַאד. אויף אֵיינֶער רֶעקָאנְנַאסְצִירוּנג (אוֹיס קוּנְדְשַׁאפְמוּנְג, אוֹיסשְׁפּיָאנִירוּנְג) דעם אָקְטָאוֶויעְן (קַאמֶערַאמָא) אוּנ אויך דעם. קְלֵיינֶעם זואַן , אוּג הָאט זֵייא איין גִילַאדִין צוּ זֵייגֶער בֶּענְלֵייטוּנְג (מִיט גֵיין), זייא הָאבִּין עִם אָן גִינוּמֶען מִיט עֶהְרִין אוּנ טִיט גְרוֹיס לוּסְט , הָאבִּין זִיךְ זֵייעֶר גוּם בָּעוַאפִינְט, הָאבִּין זִיך אַרוֹיף גִיזֶעצְט אוֹיף זֵייעֶרֶע פֶערְד אוּ זַיינֶען אַועק פוּן !אָווִיגְד אִין דֶער וַַייטֶע שְׁטֶעפֶּע, יֶעדֶער שָׁרִיט וַואר פֶּערְבּוּנדִין מִיט נְרוֹיס גִיפַאהֶר, דֶען דיא רוּשִׁיסֶע פַּאטְרולֶען פְלֶענִין דורך צוּ צִיהֶען דיזֶע שְׁטֶעפֶּע אלֶע גַאכְט אִין

דער

46 == דֶער לֵיינְ אונ אין דֶער בָּרֵייט, זייא ווַארִין אָבֶּער גִינוֹג גִישֵׁייט אויס יי וֵוייִין זייא ,. אונ אָן צוּ טָאן דִיא 'פֶערְד אוֹיף דִיא מֵיילֶער רִימֶענֶע טול קערבּ (קעלזֶעוַואנֶעם) דָאס זֵייא זָאלִין נִיט הִירְרזֶען , אוּנ אויף זִיעֶרֶע קאפִּיטֶעס נוּמֶעלַאסְטִיצְנֶע פֶערְדְשׁוּחֶע (שִׁיךְ). דַאמִיט מֶען זָאל נִיט הֶערִין זייֶערֶע שְׁרִיט (מְרִיט) , אוּ הָאבִּין זִיךְ אַזוֹ אין דֶער דוּנְקֶעלְהֵייט פון דֶער נַאכְט וָואס אִיז דָארְט זִייֶער אָפֵט שְׁטִירָמִישׁ אונ שְׁטוֹיבִּג ְִיקְלִיךְ דוּרֶך גֶעשְִׁיכֶען (דירך ‏ גִיננבְת) דיא צְווייא ליֶען פון פִּקֶעטִין וָאס זֵיינֶעןגִיצוֹינין אַרום דֶעם רוּשׁיסֶען ער , אונ זֵיינע זיך דָארְט פֶערְקְרָאכִין אִין אֵין דוּנְקֶעלִין וְוֶעלְדִיל פוּן ווא אוֹיס זֵייא הָאבִּין גִיקֶענְט זֶעהֶען אַלְץ וָאס עֶס טוּט זִיךְ אִין דֶעם רוּשִׁיסֶען לַאגֶער , דֶען עס וַואר דָארְט ליכְטִיג פון דָיא פְלייטִין ייר וָואס האט ִיבְרֶענְט לֶעבִּיןיֶעדִיןגיצֶעלְט , אנ אַז אוֹיך פוּן דִיא לַאמְפֶּען וָואס הָאבִּין גִיבְּרֶענְט אִינוַיינִיג ; ! ! אַם בֶּעסְטִין הָאבִּין זייא פוּן דָארְט אויס גִיקֶענְט זֶעהֶען וָואס עֶס מוּט זִיךְ אין איין נִיצֶעלְט ווָאס וַואר מִיט זיינֶער אָפֶענֶע מִיר גְרַארֶע גֶענִין זייא ,.ער וַואר גִיבּוֹיט פוּן רֶעקִיטֶע אוּנ פֶערְלַאפֶּעט מִיט לַיים , עֶר ואר לַאנְג אוּג שְׁמָאל, אוּנ

עֶס אִיז גִישְׁטַאגֶען אִין אִים אַין לַאנְגֶער מִישׁ פַאר לֵיינְט מִיט זוּנַאלִין אונ פַּאפִירִין

מִיט קָאנְֶוערְטִין ; אונ מַעהֶר אַלֶם צְוַואנְצִיג קַאנְצֶערְלֶערִיסְטֶע בֶּעשֶׁעפְטִיגִין זיך דָארְט ו מיט דֶעם אָפ שְׁבֵייבִּין איין אַקארְסְט אַרַיין גִישִׁיקְטִין צִירְקוּלַאר ואָ דִיזֶעם אִיז אוּנְז אַם גֵייטִיגְסְטִין צו וִויסִיןי הָאט זִיךְ דֶער מַארְקִיז אָפ גִירוּפִין צוּא זַיינֶע קָאמֶערַאטִין יגִיוִיס מוּז אִין דִיזֶעם צְיִרקוּלַאר שְׁטֵיין פוּן אַלֶעם דיען וָואם אונד בֶעלַאנְנְט ; אוג קֶענֶען דֶער פון פיל גֶעוויסֶערְס ווימֶען אַלם פון אֵיינֶער אַנְרֶערֶער קְוועלָעי, ּנִוִויס אִיז עִם אַזוֹי הָאט זִיךְ אָפּ גירוּפִין דֶער אֵלִימְפִיָא , נור ויא בַּאקוּמְט מֶען עס ו דָאס קען נִישֶעהֶען נור מִיט גְוַוַאלְד , אוּנ צוּ אַזו אַשְׁרִיט בְּרוֹיכְט מֶען צוּ הָאבִּין אֵיינֶע גאנצע פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁע אַרְמֵייא : |

קוים אָבֶּער הָאט עֶר בֶּעעֶנְדֶעט דֶעם לֶעצְטִין וָוארְט , הָאבִּין זיך אָן גִירְרֵיי. צְנַייא רוּשִׁיסֶע קַאנְצֶעלֶערִיסְטִין וָואס וַוארִין וייֶער שְׁטַארְק בֶּעזוֹיפִין , זייא הָאבִי גִיהַאלְטִין אין דעם אוּמְקֶערִין. פוּן אֵיינֶעם קַאבַּאצָאק צוּרִיק אִין דִיזער קַאנְצֶעלַארְיֶע, אוּ: הָאבִּין זִיך פֶערְאִירְט אִין דֶעם זֶעלְבִּינִין וֶעלְדִיל ווא דיא פִיר פְרַאנְצוֹיזִין וארִין פֶערְשְׁטֶעקְט ,. אוּנ זַיינֶען דָארְט אַנִּירֶער גִיפַאלִין אונ זַיינֶען גִיבְִּיבִין לינן, ינוי הָאט זי דֶער אַלימְִיָא אָפּ גִירּפִין יזייא ַייֶען גִיקמען ויא גִירופִין מִי וֶועלִין זֵייא אָפּ צִיהֶען זייֶרֶע קְלֵיירֶער אוּג וֶועלִין אוְּז אִין דָעם פאר. קלֵיידִין פַאר רוּשִׁימֶע קָאנְצֶעלֶערִיסְטִין אוג אֵַין שְׁלֵייכֶען (אַרײין קריבין בִּנְנֵבָה) אִין דִיזֶער קַאנְצֶעלַארְיֶע אוּנ וֶועלִין דָארְט אָפ שְׁוֹילִין (אָפּגנְבֶענֶען) אֵיין צִירְקֶעלַאר. אוּנ נָאךְ מַאנְכָּע אַנְדֶערֶע פַּאפִירִין , יֶעם איז אָבֶּער צוּ פִיל ניוַואנְטי הָאט זי אִפ. גִירוּפִין דֶער מַארְקיזו יס פֶּערְשְׁטֵייט זִיךְ יהָאט אִים דֶער אַלִימְפיָ. גיעֶנְטְפֶערְט ימִיר זַיינֶען דָאךְ אָבֶּער ניט גיקימען אהֶער אוּם אוּנָז גִימְלִיךְ צו מָאן וִויא אוֹיף אֵיינֶעם קאף בַּאל, מיר מוּזִין וַאגִין אוּג צוּ גְלייךְ אוֹיס פִירִין , מִיר קֶענֶען אוּנ מִיט ליירִיִין נִיט קוּמֶען צורִיק , אֵלְזו וֶוער אוּנְטֶער אַיך מֵיינֶע הֶערֶעף הָאט

גינוג

47 == נִינוּג מוּמָה צוּ גֵיין מִיט מיר אויף רִיזֶען מַאקְקֶען בַּאל ז ימוּמָה הָאבּ אִיך דֶער צוי הָאט זִיךְ אָפּ נִירוּפִין דֶערפְקַאמֶערַאטָא , גִירֶעט אונ גִיטָאן , זייא הָאבִּין דיא צווייא בֶּערוישְטַע ַאנְצֶעלֶערִיסְִין אּ ניצוינין ריא קְֵיירֶער זייר לֵייכְט ! דֶען זיא הָאבִּין זִיךְ נִיט נִיקענְט קערין אוּג וֶוענְדִין , אוּ הָאבִּין נָאךְ דער צוּ זִייֶער שְׁטַארְק גִישְׁנָארְכְט (נִיחְרָאפֶּעט) , אוּג דִיא צוַוייא וַואגֶע הֶעלְרְזֶער הָאבִּין זִיך אִין דֶעם אָן גִיטָּאן , אוּנ הָאבִּין נָאךְ דער צוּ מִיט גִינוּמֶען אֵיינֶע בּוּטֶעלְקֶע שְׁנַאפֶּם וָואס זייא הָאבִּין בייזֵייא דֶער וויסְט, פֶערְמּטְהליְ (ניוִוים) וָואם זייא הָאבִּי פֶערְשׁפְראכִין ִייֶערֶע קַאמֶערַאטִין מִיט צוּ בְּרַיינְגֶען ; אונ זיינֶען אַוֶעק צוּ רֶער קאנְצֶעלַארְיֶע , עִם וַואר שׁוֹין אִין קַאנְצֶעלַארְיֶע גַאנְץ דוּנְקֶעל, ‏ עֶס הָאט דָארְט גִיבְִּיסְצֶעם ור אַיין לִיכְט, אַטֵייל פוּן דִיא שְׁרַייבֶּער הָאבִּין שויץ גִישְׁלָאפִין, גִישְׁנָארְכֶט אזו גָאר , אַטֵייל זַיינֶען ַוֶועק אויף גֶעכְטְלִיבָע בֶעזּכֶע צוּ דִיא ליוֶערַאנְמקֶעם , זייא ואר נוּר אַלְזו נוּר אָנְנִיהַארְשְׁט (אָן גִישׁרִיען ) פוּן דֶעם צֶעסַאוָואי וָואס זֵייא שַׁאטַייגן זִיךְ אוּם אַזוישפּעט בַּייא נאכט , ער וַואר אָבֶּער בַּאלְד אֵייןגִישְׁטִילְט מִיט אַנוּטִין שָׁלוּק (זוּ) פוּ דֶער בּּטֶעְקֶען, אוג האט זֵייא יי גִילָאזִי אין דֶער קַאנצֶעלַארְיע נָאר אָן אַשׁוּ פְרֶעפְַאצְטְֶע (הינרֶערְנִם) ; דֶען עֶר הָאט וִירְקְלִיְ נִים ניהאף קֵיין אוּרְזַאךְּ מִיטוָואס אָּ צוּ הַאלְטְן זֵיי! דֶען זיֶערֶע פְלַאסְצְן אי זִייֶערֶע הִיטֶעלַאךְ וַוארִין מִיט דיא זֶעלְבִּצֶע קָאלְגִירֶעם אוּג לאמקעם , אוּג מיט דיא זֶעלְבִּינֶע נוּמֶערִין גִיצֵייכִינְט וִויא פוּן דיא אִיבֶּערִינֶע קַאנְעלֶערִיסְטִין , אוּנ אִין אִינְויינִינ וָואר שׁוין נִיט אֵיינֶער וַואךְ וָואסז זָאל זֵייא אִין עִפֶּעם שְׁטֶערִין, . אוּנ זֵייא הָאבִּין דָארְט זיך אוֹימֶערְוֵויילְט פוּן דִיא פַּאפִירִין וָואס זייר הֶערְץ הָאט גִילוּסְט , אַפָּאר פוּן דִיא נֵייעְ צִירקוּלַארִין אַנַייֶעם פְּלַאן פוּן רֶעם בַּאלְדיגִין אוֹיסְפַאל , אוג אין אֵיינֶער הַאלְבֶּע שְׁטוּנְדֶע זַיינֶען זייא זיך אַרויס גִינַאנְען אָן פּלַאמְצִין וִויא ֵייא וָואלְטִין אַרױס:גַייןצנוּר.צוּם מֶענְשְלִיבִין ִיבְרוֹיךְ , אוּנ זיינֶען אַוֶעק צוּרִיק צוּ זייערֶע צְוייא קַאמֶערַאמִין אוּנ ווארִין אויף גינוּמֶען פוּן זֵייא הֶעכְסְט ערְפְרֵייט, אוּנ זַיינֶען אַוֶועק בַּאלְד צוּרִיק צוּ דעם פְּרַאנְצויזִישֶען לַאנֶער, אוּג זַיינֶען אָן גיקִימֶען אַהִין הֶעכְפֶם גְלִיקְלִיך , דֶער קָאנְרָאבֶּערְט הָאט זִיךְ נִיט גִיקֶענְט גִינוּנ אָּ דַאנְקען זֵייא פַאר זֵייעֶר חְרַאבְּרָאסְץ , פַאר דִיא ריכְטִיגֶע סווֶעדֶענְיֶעם וָואס זֵייא הָאבִּין אִים גִיבּראכט, .דען ריא פַּאפִיריןוָואס ֵייא הָאבִּין אִיבֶּער ִיֶעִּיןהָאבִּן אִים דיא אוינין גיינ , עֶר הָאט יֶעדִין פוּן זֵייא דִיא הֶענְדֶע נִידריקט , גִיקוּסְט, אונ הָאט זֵייא בּאהַאנְגען

מִיט אָרְדֶערְס *

מִיט דיזֶער וַאנֶע שטיק הָאט גִיקְלוּנְגען הֶר גַאנְצֶער פְּרַאנְצויזִישֶׁער לַאגֶער , עִם הָאבִּין זייא פִילֶעגְרוֹיסֶע אַפּיצִריןבֶעֵיירֶעט ; מֶעחֶר פַאר אַלֶעמֶען הָאט עִם גִיקְרַינְקְט דֶעם עֶנְדֶעמֵא וָָאם הָאט גִיזוּכְט דָארְט אַלֶץ אֵינֶע גִילענִינָייט ויא צו עֶרְמָארְרִין דֶעם אַלִימְפְיָא מִיט דעם מַארְקִיז, אונ וָואס הָאט מִיט זַיינֶעם בֶּעדִינְִין דְזָאן גִימַאכְט:שוין פִילֶע פְּלַאגֶען דַארִיבֶּער , אוג עס הָאט אים אַלֶץ נִיט גִיְלִיקְט , נוּר עֶר הָאט זִיךְ גִיטְרֵייסְט דָאס דִיזֶע בֵּיירֶע פַיינדֶע זַיינֶע וֶועלִין ניוִיס אוּמְקוּמֶען בַּייא דֶּער שְׁלאכְט ואס וֶעט דָא בַּאלְר נִישֶׁעמֶען בּייא אִינְקֶערְמַאן וָואס זֵייא

וועלין

== 28 = וֶועלִיןגִישִׁיקֶט וֶוערִין דָארְט אוֹיף דֶעםעְמְטִי פייעֶר ,ער הָאט זִיךְ אָבֶּער אִין דֶעם אויך גַאנְץ בֶּעטְרָאנִין ; דֶען אַלֶע פִיר הֶעלָדִין אוּנזֶערֶע הָאבִּין זִיך דָארְט הֶעכְסְט. אוים גִיצֵייכִינְט , אוּנ נָאךְ מֶער דָאס דֶער הַאנְרָאבֶּעוְט זֶעלְבְּסְט הָאט גִיהַאט צו דַאנקען זֵייא פַאר זיין לֶעבִּין , דֶען וֶוען נִיט.זייא וָואלְט עֶר /דארְט אִין דער שְׁלַאכְט עֶנְטְוערֶער אוּמְנִיקימֶען אָדֶער גִיפַאננֶען גִיוָוארִין פוּן דיא רוּסִין וָואס הָאבִּין דָארְט גִישְׁטְרִיטִין וִיא דִיא לֵייבִין , אוּנ ויא דִיא וַוארְהֵייטּ צוּ זָאנִין הָאט נור דֶער אַלִימְפְיָא מִיט דֶעם מארְקִיז גִינֶעבִּין דַאן אַנוּטֶע וֶענְדוּנְג דֶער פרַאנְצוֹיזִישֶׁען אַרְמֵייע אִין דִיזֶער בְּלוּטִיגֶע שְׁלַאכְט וָואס ער הָאט אִיר גִיפִירְט צוּם זִיג (נִצָחוֹן) זָאנְסְט וואלְט פוּן אִיר אפוּם נָיט אַרוֹיס , דֶען יען נִיט זַייא וָואלְמִין דיא רוּסִין זֵייא אַטַאקירְט פון אַלֶע זייטִין , אִין דִיזֶער שְׁלֵאכט הָאט זִיךְ אוֹים ִיצֵייכִינְט אוֹיך דֶער אֶקְטָאוְיֶע דָאס דֶער קַאנְרָאבֶּערְט הָאט אַז אפּ גִינוּמֶען פוּן זִיד דֶעם אָרְדֶען פון עֶהְרֶען לֶעניָאן אוּנ הָאט אִים אויף גִיהַאנְנֶען אוש זיין הַאלְדְו, אוֹיךְ דֶער קְלֵיינֶער זואַן ווַאר פַּאזַאלֶעוֶועט פוּן אִים מיט דֶעם טִיטֶעל טַאיָאר וָואס ; אָנְבַאטְרֶעפְט (נוֹנעַ) דֶעם אלימְפּיא אוּנ דֶעם מַארְקִיז, וַארִין זיא וּן דֶעם מַאנְרָאבֶּערְט צו גִישְׁטֶעלְט גיוָוארִין דוּרֶך דֶעם פַּארַאחָאד קיין פַארִיז פַאר דֶעם נַאפָאליָאן זֶעלְבְסְט ; יי | .10

יוֶוערְמַאלְיֶעןי

| בֶּעפָּאר מִיר וֶועלִין צוּ טְרֶעמִין. צוּא דֶער בּעשְׁרַייּוְּג פוּן דֶעם נֶעהְמֶען - שֶעוַואשְׁטָאפִּיל וָואס דֶער מִיט הָאט זִיךְ גְיענְדִיגְט, דער בְּלוּטִיגֶר קרִיג פון קָרִים , ! אוג בֶּעפַּאר מיר ווֶעלִין בּעשריבִּן דיא מֶערדֶערִישֶׁע מהאט פון דֶעם עֶנְדֶעמֵא אוּג זֵיינֶעם בֶּעדִינְטִין דְזָאן , וֶועלִין מִיר אַוָארְף טָאן אַקוּרְצִין בְּלִיק אויף פַּארִיו, אוּם צוּ וִויסִין וָואס עֶס אִיז דָארְט דֶער וַוילֶע גִישֶׁעהֶען מיט דער דַאלָארֶעס, וָואס עֶיהָאט זִיךְ וֶוענִין אִיר (וויא מִיר וֵוייסִין פוּן פְריֶער) פֶערְשְׁפּּנֶען אַגְרוֹיסֶע אִינְטְרִינֶע אוּם צוּ מַאכִין אִיר אוּנְטְרֵייא גֶענִין דֶעם אַלִימְפְּיָא : : |

== צֵייט דֶער אֲליּמְפיָא אִיז אַוֶועק אִין קָרִים וַואר דִיא דַאלָארֶעם (וִויא אוֹיך עֶס הָאט אִיר גָאר נִיסָט גִיפֶעלְט) וִויא אוּנְטֶער אֵיינֶעם טְרוֹיֶער פְלָאר , דֶען זִיא וַואף הֶעכְסְט בֶּעזָארְנְט וֶעגיִן דָאס קעבִּין פוּן אִיר חֵייס גִילִיבֶּען , וָואס זִיא הָאט פוּן אִים קיין בְּרִיִם בַּאקוּמֶען ויא אַלֶע אַנְדֶערֶע פְרוֹיעְן פוּן זִייעֶרֶע מֶענֶער וָאט - ֵיינֶען אַוֶעק צוּם שְׁטְֵּייט דָארְט אִין קרִים , עִרְסְטִינֶם וַוייל עִם אִיז זֵייעֶר וַוייט , אוּנ צְווייטִינֶם וַאר אַיין גִיהֵימֶער בֶּעפֶעהְל פוּן דֶעם נַאפָּאלָיאן , דָאס מֶען זָאל קֵיינֶע פְּרִיוַואט בְּרִיף נִיט אָן נֶעהְמֶען דָארט, דַאמִיט מֶען זָאל אִין פַּארִיז נִיט וויִין אויף קלָאר וִויא עֶס גֵייט דָארְט צוּ מִיט דֶעם קריג , אוֹיסֶער וָואס דִיא צֵייטוְּג שְׁרַייבְּט וָואס וָואר גִידְרוּקְט אוּנְטֶער דִיא שְׁטְרַיינְְסְטֶע אוֹיפְזיכְט פוּן דֶער צֶענְוּרְיִע, אוּנ וָואס עִם הָאט אַלְץ גִישרִיבִּין אַיין זִיג (נִצְחוֹן) נָאךְ דֶעם אַנְדֶערִין זיג איבּער דִיא רוּסין ,‏ אוּנ עֶס ואר אִין פַּארִיז איין וָוארְט אִילוּמֶענַאצְיַאנֶען אִיבֶּעף

אילומטנאצואנטז

== 49 --

אִילוּמֶענַאצְיָאנֶען, . אונ בֵּייא אַלֶעם דֶעם הָאט מֶען אוּמְזִיסְט ערְוארְטֶעט אִין פַּארְיו דֶעם בַּאלְדִיגֶען צוּריק קערוּנְג פון דֶער פְּרַאנְצוזִישֶׁער אַרְמֵייא מיט זַאנ; אוג קלַאנְג לויט דער פְּרֵיילִיכֶע נַאכְרִיכְטִן פוּן דֵיא צֵייטוּנְגֶען , עֶס הָאבִּין זִיךְ אַלְזֹ דַאהֶער פִילֶע דַאמֶען גִיטְרוֹיֶערְט אוּם זייֶערֶע מֶענֶער, אוּם זִייֶערֶע גִילִיבְּטָע ! מֶער פַאר אַלֶע אבֶּער האט זִיךְ גֶענְרֶעמְט דִיא דַאלַארֶעס וָואס אִיר הֶערְץ הָאט אִיל שוין פָּארְהֶער גִיזָאנְט דָאס זיין שֵׁיידִין זִיךְ פוּן אִיר אִיז אוֹיף אִימָעד אוּנ' הָאט גִייינְט אִין שְׁטִילֶען , אוּנ הָאט זִיךְ נִיט גִילָאזְט טְרֵייְטִין דוּרֶך דיא אַסֶע רייד פוּן אִיר טְרֵייעֶן וַאלֶענְטִינָא :

ילאז מִיךְ זִיךְ אוֹיס וַויינֶען: פְלֶענְט זִיא אים אִימֶער צוּ זָאנִין יאַיין פְרוֹיָען מֶערְץ פִּיְרֶעט גְרוֹיסֶע ערְלייְטֶערוּנגֶען אִין אִירֶע טְרֶערִיי אוּג בּייא אלֶעם דֶעם וַואר דֶער וַַאלֶענְטִינָא אִיר אֵיינְצִיגֶער טְּרָאסְט אוּג אִיר אִיינְזַאמֶען לֶעבִּין , = אוּנ פְלֶענְט זִיךְ מִיט אִים זֵייעֶר אָפָּט בֶּעשְפְּרֶעבִין אִיבֶּער דִיא פֶערְנַנְגֶענֶע צֵייט, אִיבֶּר דיא קָאסְטִין אוּנ בֶּעמִיהוּנגֶען וָאס דֶער אַלִימְפיא הָאט אָן גִיוֶענְדֶעט צוּ לִיבּ אִיר בִּיז ער הָאט אִיר וִוידֶר גְפוּנָן, אוּנ פלֶעגט זיך דֶער בַּייא דיא אוֹיגִין וויסֶען , דֶען ֵייא פְלֶענִין בֵייא אֵיינֶעם זוי פֶערְְרוֹילִיכִין נִישׁפְרֶעְ נִיט שְׁטִילֶען ‏

אֵיין מָאל זִיצֶענְִיג אַזז מִיט אִים פֶּערְמִיפְט אִין אַזּ פֶערְטְרוֹילִיכִיןגִישְׁפְרֶעך, אִיז אַרֵיין צוּ אִיר אִיחְיֶע אַלְטֶע דִיגֶערִין אוּנ הָאט אִיר גִימֶעלְדֶעט דָאס אֵיין פַּארְנֶעהְמֶער הֶער בְּרוֹיכט צוּ אִיר, זִיא אבֶּער הָאט זיך נִיט גִיאֵיילְט מִיט אִיף' עֶרְלוֹיבְּנִים , . אוּג אִיז אויך נִיט אַרוֹיס צוּ אִים , ווייל עֶס הָאט איר הֶעכְסְט בֶּעפְרֶעמְדֶעט (ִיחִידוּשְׁט) דָאס אַיין פָארְנֶעהְטֶער זֶער זָאל וָואם בְּרוֹיכִין צוּ אִיר , דֶען זיא הָאט ניט דִיא מִינְרֶעסְטֶע בֶּעקַאנְטשַׁאפט נִיחַאט אִין פַּארִיז / אונ הָאט דַאהֶער אַרוֹס גִישִׁיקְט פרִיעֶר דֶעם וַוַאלֶענְטִינֶען צוּ אִים דָאס עֶר זָאל אִים זֶעהֶען אוּג אִיר זָאגְן וֶוֶער עֶר אִיזו עֶר אִיז אַרוֹיס צוּ אִים, קאט איִם בֶּעטְרַאכְטְט פוּן קאפ בִּיז דִיא פיס, אוּנ אַלְס עֶר הָאט אֵיין גִיזֶעהֶען דָאס עֶר איז וִוירְקלִיךְ אַיין גְרוֹיסֶער מַאן , דֶען ער טַאר גִיקְלֵיידֶעט אִין אֵייגֶעם ‏ רייבען אוּנִיפָארֶעם (מוּנדֶער), אוג דֶער צוּ מִיט אֵיינֶעם גְלִיהֶענְדֶען אֶרְדֶען אויף דער בְּרוּסט , הָאט עֶר אִים אַרַיין גִיבֶּעטִין צוּ אִיר ;

יפֶערְצֵייהֶעט מִיר מַאדַאמְזֶעלי הָאט זיך דֶער אוּנְבַּאקַאנְטֶער אָפּ גִירוּפִין צוּ אִיר יְדָאס אִיךְ פֶּערְשְׁוֵיינֶע אַייך מֵיינֶען נָאמֶען , דֶען דֶער וַיילֶע הָאט עס קיין בַּעצוּג (שַׁייכוּת) צוּ מַיינֶעם פָארְטְרָאג (פָּארוּצֶענֶע) וָואס אִיךְ הָאבּ צוּ אַייךְ פון אֵיינֶער פִיל וִויכְטִינֶערֶע פֶּערְזָאן אַלָם איך בִּיןי . יאַיך בִּיטֶע זִיצֶען מין הֶערי הָאנֹ זִיך דִיא דַאלָארֶעס אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים יאוּנ טְרָאגִין 'זֵייא מִיר פָאר גַאנְץ אָפִין איער אויפְטְרַאג וָואס אִיר הָאט צוּ מִיר, אִיךְ וֶועל עס גֶערִין אוֹיס הֶערִין: . עס אִיז מִיר בֶּעוואוּסְטי הָאט עֶר זִיךְ אֶפּ גִירוּפִין צוּ אִיר ירָאס דֶער אַלִימְפַּיָא גִיהֶערְט אַייך זֵייעֶר פִּיל אָן } אוג דָאס עֶר אִיז אַייךְ פִילמֶעהֶר אַלֶם דִיא גַאנְצֶע וֶועלְט!, יאָ אִיב זַייט מִיר אֵיין ווילְקַאמֶענֶער בָּאטֶע (אָן זָאגֶער)י הָאט זִיא זִיךְ אַרױיט גִיחַאפּט מיט ְרוֹים הָאסְט יפַּאר נִינִים הָאט אִיר מִיר וָואס גוּטֶעס צוּ בֶּענַאבְרִיבְטֶען וֶועגִין

ג{עווגעגיע) איה

=- 580 --

אִים ; אָ אִיר מַאכְט מִיךְ גְלִיקְלִידי . יצְווַאר אִיז,עס אַזױי הָאט,ער זִיךְּ אָפּ גִירוּפִין

ור נִיט מִיר אִיז פֶערְנוּגֶען עס אַייך מִיט צו טְהֵילִן , דִיזֶע פְרֵיידֶע הָאט מַיין הֶער מֿיין זֶענְדֶער (שיקער) דֶער הַאלְמִן. פַאר זִיךְ זֶעלְבְסְט, , יאַלְזוּ זאגְט מִיר אַס נוינִיגְסְטִיןי הָאט זִיא זִיךְ-אָפּ גִירוּפִין ייא גֶענְט זִיך יֶענֶער גְלִיקליבֶער וואוּ אִיז עָר וי , יצוּ טֵיינְעִם בֶּעדויערִיןי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוֹפִין צוּ ‏ אִיר *אִיז יֶענֶעם נִיט עֶרְלוֹיבְּט צוּ קוּמען צוּ אַיידִי , יפֶערְניוִוים הָאט. זיא זי אָפּ גִירוּפִיןי אִיז אֲלִימְפָיא אַליי דָא אוּנ הָאט אַייךְ גִישִׁיקְט אוּם מֶיךְ פָאר צו בְּרֵייטִין אויף זֵיינֶעם עֶמְפַאנְגֶען , דֶען עֶר פִירבְטֶעט דָאס זַיין אוּנגֶערִיכְטֶעם עֶרְשֵׁי נֶען זָאל נִיט הָאבִין אֵייגֶע שְׁלֶענְטֶע וִוירְקוּנְג אוֹיף מֵַיינֶע גֶעזוּנְדְהֵייט יֶעס אִיז נִיט אַזוֹ וַוייט ויא אִיר מיינְטי הָאטער אִיר גִיעֶנְמְפֶּערְט , מיין אויף טְרַאנ בֶּעשְׁטֵייט נוּר דַארִין צוּ בֶּעטִין אַייך דָאס אִיר זָאלְט מָארְגִין נָאךְ הַאלְבִּין. טָאג קוּמֶען קיין וֶערזַאלנֶען (אשְׁטָאט וָואס לֶעבֶּען פּארִז) אוּם צוּ עֶמְפַּאנְגֶען פון מֵיינֶעם הֶערֶענְס מוּנְד זֶעלְבְּסְט אֵיינֶע פרֵייליכֶע נַאכְרִיכְט , = אוּנ וֶוען אִיר הָאט נִיט ‏ קֵיין אַנְדֶערֶעס מִיִט וָואס זִיךְ:צוּ עֶרְפְרִייֶען פֶּערְגִיויס מוּז עס זַיין וֶוענִין דֶעם וָואס אִיר מֵיינְט , אָוּנ וֶוען אִיר וועט דֶר צוּ אֵין וִוילִגְן , זָאל אִיך הָאבִּין די עֶרְלוֹיבֶּעֶעס צוּ קומָעָ; זֶעלבּסְט צוּ אייך מָארְְן נָאךְ הַאלְבִּין טָאג אוּם אָפּ צוּ פִּירֶען אַייך אַחִין , יאָ, ו הָאט זִיא זיך, אָפּ גִירוּפִן אוּם נור גוּטֶעס צוּ הֶערִין פוּן דֶעם אֲלִימְפְּיא וָואלְט. אִיךְ אויך וֵוייטֶער' נִיפָארִין אַלְוֹ עֶרְוַוארְטֶע אִיך זֵייא צוּ דער בֶּעשְׁטִימְטֶע צייט , ינון פרייעט מיך דָאס איך

קֶעהְרֶע מיך אוּם צוּ מַיינֶעם זֶענְדֶער (שִׁיקֶער)! הָאט עֶר אִיר גִיעֶנְטְפֶערט פַאר

בֵּיינֶענְד זי טיף פַאר אָיִר יִמִיט אִיינֶער ערְוִוינְסְטֶען אַנְטְוארְט. , אוּנ הָאט גִינוּמען פוּן אִיר בַּאלְד אֵיינעם הֶעכְסְט הֶעפְלִיבֶען אָבּשֵׁייר : | קוֹים אִיז עֶר אַוֶועק פוּן איר הָאט זִיא זִיך אֶן גִיהֵייבִן צוּ בֶּערֵיינְקֶען אִיבֶּער

דיא רֵייד פוּן דעם אונבּעקאנְטִין אִיבֶּער זַיין פֶערְלַאנְג , אוג אִיבֶּער אִיר. אֵיין

ווילִיגוּנְג דֶער צוּ , אונ הָאט זִייֶער שְׁטַארְק בֶּערִיֶעט אִיר פֶערְשְׁפְרֶעבִין , נור דֶער וַואלֶעְמִינָ הָאט איר בֶּערוּהִינְט , אוּנ בֵּייא אַלֶעם דֶעם הָאט ער אִיר גִירַאטְהֶען רָאט זִיא זָאל אים מִיט גֶעהְמֶּען , אַנַאנְצֶע נַאכְט ואר זִיא פוּל מִיט גִידַאנְקֶען ,

דָאס הָאט זִיא גִיקְלֶערְט וֶוער קען זַיִין יֶענֶער וָואס לַאדֶעט אִיר אֵיין צוּ זִיך.; אונ

דָאס הָאט זִיא נָאךְ גִירַיִינְקְט וָואס קען אִיר יֶענֶער מִיט טייל , מָעהר פַאר אַלְץ

אֶבֶּר הָאט אִיר בֶּעשֶׁעפְטִיגְט דער אוֹיסְוַאחְל (אויְקלייבּּנ) פוּן אִיר גָארְרֶערָאבָּע אִין וֶעלְבֶעם זִיא זָאל עֶרְשֵׁיינֶען פַאר יֶענֶע גְרוֹיסֶע פֶּערְזָאן צוּ על כֶער זיא וֶוערְט

גִירוּפִין , אוּנ אַזו וָואר זִיא אוֹיף מָארְגִין בִּיז זֵיינֶער פיר גַאנץ בֶּעשֶׁעפְטיְט מִיט

אנ

דֶער אוֹים קְליירוּנָג אוּג מיט דֶעם פּוץ., אונ אַרוּם פִּירִין אִיז אָן גִיפָארִין דער גֶעכְטִיגֶער אוּנְבֶּעקַאנְטֶער הֶער אין אַמַייעֶרֶע קַארֶעטֶע , דַאלָארֶעס הָאט זִיך אַכײן גִיזֶעצְט לֶעבִּין אִים , אוּנ דֶער וַאלֶענְטי ;א האט זִיךְ אנידער גִיזֶעצְט אוֹיף דיא הָאוְלע ס לֶעבִּין קיטְצֶער ; קוּמֶענְדִיג צוּם וואגזַאל הָאט דֶער גַאלֶענְטִינָ אָן גִימֶערקְט דָּאם אַלֶע בֶּעאַמְטֶע (סלוּזַאסְצֶע) פוּן בַּאן שְׁטָיֶע מִיט גְרוֹיס רֶעסְפֶּעקְט (דֶרֶךְ אָרֶץ)

פַאר רִיזֶעם אונגעקאנְטִין וָואס פָּארְט מִיט זייא אונ זַיינֶען וֶוערְמִיג (נַאמאוו) צוּ

ערפילין

== 581 26 עֶרְפיִין זַייןמִינְדֶעסְטִין וואונְץ , אוּנ דָארְט הָאט זִיךְ דִיזֶער הֶער מִיט דע דָאלָארֶעם אַרַיין גִיזֶעצְט אִין איינֶעם קֵייזֶערליכִין וַואגָאן . דֶער וַואלֶענְטִינָא הָאט זִיךְ אַריין גִיזֶעצְט אִין דֶעם עֶעקְסְטִין אָדֶער פָאדֶער צִימֶער פוּן דִיזֶעם וַואגָאן , עִם. הָאט אִיר אַלָס דִיזם אַזוֹ נָארזייעֶר הֶעכסט בֶּעפְרֶעמְדֶט, בֵּייא אַלֶעם דֶעם חָאט זִיא. עִם זייר לייכְט אַרָאפּ נִישְׁלונְנָן , ווייל עֶס ווַאר בַּיי אִיר אַלץ וֶוערְט אוּם נוּר וָואס גוּטֶעס פוּן דֶעם אלִימְפּיָא דָארְט צוּ הֶערִין : | יי דִיא שְׁמָאט וֶוערְזַאלֶיען גִיפִינְט זִיךְ פֶערְט הַאלְבִּין מַייל פוּן פַארִיז , לוּדְוִויג דֶער פֶערְצֶעהֶענטער חאט אִיר גִימַאכְט פַאר אֵיין וִויכְטְיְגִין פּוּנְקְט , מִיט דֶעם וָואס עֶר הָאט דָארְט אוֹיס גִיבּוֹיט זַיין זוּמֶער שְׁלָאס וָאס האט גִיקָאסְט נור גַאנְצֶע פֶערְצִי מִילְיָאן פְרַאנְק ז*אוּנ אִין דִיזֶעם שְׁלָאס פְלֶענְט נַאפָּאלְיָאן אויך צוּ פַאר ְּרַינגֶען דֵיא לוּסְטִיגֶע זּמֶער צֵייט .עס אִיז אֵיינֶע פְּרֶעבְטִֶע גִיבֵּיירֶע אֵיינֶע אוֹיגִין לוּסְט ! דָאס יֶעדֶער נַייער בֶּעזוּכֶר וַואר דָארְט גִבְּלֶענדְט פוּן גְלַאנְץ אוּג עֶלֶענַאנְץ, דָארְט בַּייא דֶעם ווֶערְזַאלֶער ווַאנְזַאל ; הָאט זֵייא ערְוַוארטֶעט אויך אֵיינֶע פּרֶעכְטִיגֶע קַארֶעמֶע וָואס הָאט זָיִיא אָפּ נִיפִירְט צוּ דִיזֶעם דְוָוארֶעץ וואוּ עִם הָאבִּין זֵייא שׁוין עְֶוַוארְטֶעט פִינֶע בֶּעאַמְטֶען אוג סְלוּזַאסְצֶע , דֶער אוּנְֶּעקַאנְטֶער הער הָאט אִיר אַרױף גִיפִירְט. דִיא פְּרֶעכְטְעֶע בְּרִיטֶע מַארְמַארְנֶע טְרֶעּ , אוּנ פוּן דָארְט הָאט עֶר אִיר אָן גִיהֵייבִּין צוּ פִירִין דוּרך פֶערְשֵׁיירֶענֶע זֶעלָר וָואס זִיא הָאט זִיךְ נִיט גִיְקֶענְט אָפּ קוּקין דָארְט אויף דיא טיעֶרֶע מֶעבִּיל , פָּאמנְרעטִין אוּנ קאסטבַּארֶע גֶעשִׁירעַ אוּנ בִּילְדֶער פוּוובְּרָאנְז אוג פון מארמאר : | | זאִיצוּנְד מַאדַאמְזֶעלי הָאט עֶר זִיךְ אָפ גִירוּפין צוּ איר טֵייעֶען מִיר שוין אִין אז אֵיין אָרט וָואס אִיךְ בְּרוֹיךְ שׁוֹין נִיט צוא מַאכִין אַיין נִיחֵיימְנִיס פוּן מַיינֶעם נָאמֶען , איך הֵייסֶע בַּאצְיֵאשִׁי דֶער אָבֶּער קַאמֶער הֶער , אוּנ עֶס פְּרִייֶעט מִיךְ אייעֶר בֶּענְלֵייטֶער (בַּעלִייטֶער) צוּ זַיִיןי. יֹאִיךְ פַאר שְׁטֵייא אַייךְ נִיט מֵיין הָערי הָאט זִיא זִיךְ אָפ גִירוּפִין צוּ אִים גַאנְץ בֶּעפְרֶעמְדֶעט (פֶערְחִירוּשְׁט), ‏ אַזו אַיין מַאן זָאל זַיין מיין בֶּענְֵייטֶער (פִיהְרֶער)י . יִשְׁפַּאצירִין זֵייא אַדַיין אִין נאך אַצִימֶער, האט ער זִיךְ אָפּ נִירוּפִין. צו אִיר יוֶועט שׁוֹין בַּייא אִייך אַלֶץ רֶעכְט וֶוערִיןי, אִין רִיזֶעם צִימֶער אָבֶּער הָאט זיא צוּ אִיחְרֶעם גְרוֹימִין שְׁרֶעקִין קיין אְַדֶערִין דֶער וויסֶם ויא נור דֶעם קֵייֶער נַאפָּאלְיָאן אַלֵיין , אוּנ הָאט אָן גִיהֵייבִּין צו שְׁרֵייטֶען (צוא טְרֶעטְן) צוּרִיק, יבְּלייבִי זייא רוּהִיג שֵׁיינֶע מַאמְזֶעלי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִין ידֶען יא זֵיינֶען אויף דֶער רֶעבְטֶער שְׁטֶּעלֶע וָואס אִיך בְּרוֹיךְ אַייך ,‏ אוג אִיך בֵּין עס דֶער זֶענְדֶער נָאךְ אַייך (שִׁיקֶער) אוּם צוּ ערְפְרֵיֶען אַייך מִיט גוּמֶע נַאכְרִיכְטֶעןי. א גְרוֹימֶער קיזערי ! הָאט זיא זִיך אָפּ גִירוּפִין צוּ אים יצוּ פִיל עֶחֶרֶע פאר אִז אֵיין גְרֶעמֶעם מֵיידְבֶען ויא אִיךְ בִיןי אוּנ הָאט אָן גִיהֵיבִּין דֶער ייא צוּ טוּמֶעלֶען,, ויא אֵיינֶע גֶערוֹישְׁטֶע : . אִין דֶעם אִיז אָן נִיפֶּארִין צוּא רִיזֶעם דוָוארעץ איינֶע קַארֶעטֶע וָאס אִירֶע דֶעדֶער ווארִין בֶּעצוֹיגִין מִיט גוּמֶעפֶערְצֶענֶע סִיגֶעם , דאמִיט זֵייא זָאלִין נִיט רוישין

: 9 א 68 ס 5 סא 5 אין פָארִין , זוג פון איר זייען

: ונ פון אִיר זִייֶען ארזיס נִישְִׁינִין צְווייא דַאמען ואס זייערֶע גִיזִיְטֶער

5. ( טל ארד+ : 5 } '

עוונעניע ייר

מאָרִין גאנְץ פֶערְחִילְט (פֶערְויקְלְט) מִיט שְׁוַוארְצֶע וואואָלֶען ; אֵינֶע פוּן ייא ידי הָאט אַרויס גִיוּמֶען פון רֶער טַּאשֶׁע אֵין שְִׁיסִיל אונ אִיז צונַעַאנגֶעןזייעֶר הַאְטִיב צו אֵיינֶעל קליינֶע פערְשְׁלָאסֶענֶע טִיר פון איינֶעם נִיֵיימֶען צִימֶער וָאס מֶען הָאט גִיֶענְט פוֹן אִים דוּרֶך גִיחֵיימֶע גיעְגֶע אַרַיין קמֶען אִין רֶעם זֶעלבִיִין צִימֶער וואו' דער נַאפָאַלְאן הָאט זִיךְ אִיצוָּד גִיפנֶען מיט דֶער דַאלָארֶעם ; וָאס הָאט זִיךְגָאך ניש גִיֶענְט אוים צוּמֶען פוּן אִיר אִיבֶּער רַאסוּנָג (פֶערְוואוּנְדֶערּנְ) , דָאס זיא הָאם קוים גִיקֶענְט זי אויסדרִיקין אוג זי עֶרקְלֶערִין פאר אִים דָאם זִיא קען נִי

: 5. מש -

אַטְהֶעמְט נור ר אִיםי. *אָ ריֶעם איינְצִינֶענורי הָאט זִיאזִיְ אפּ גִירּפין קע

מִיךְ ווירְקְלִיךְ אָבְּפְרִישִׁין אוג בַּאלֶעבִּין , אֵלוו מֶעכְטִין אַייֶערֶע מאיֶעסְטֶעטִין נִים צְעֶֶערִין (שׁיעוֹת מַאכִין) דֶער מִיִטי . יא רָאס אִיז אַבִּיסֶל אַיין גְלֵיקֶס קינְדיי הָאט

פְּרֶענִין אַייך מִיט וָואס אִיך זָאל אִים לוינען דֶער פַאר ; אוּנ דֶער צוּ נָאךְ צו לִיבּ מֵיינֶער גְרוֹימֶער אַכְטוּנג וָואס אִיךְ הָאבּ צוּ אַייך , עס איז מִיר אִיינֶע פְּרֵירֶע +י פַאר בְּרֵיינְגֶען דְא מִיט אַייך מאנכע גְלִיקְלִיכֶע שְׁטוּנְדֶע , אוּנ וֶועל אַלָזוּ אוֹיך פַאר

-- 88 -- זיין בֶּערוּפִין אִיר אַהֶער , אוג עֶס הָאט אִיר אָן גוַואנְדֶעלְט איינֶע גְרוֹיסֶע שְׁוֶעכֶּע אונ אֵיינֶע אִיבֶּעלְקֵייט, ;עס הָאט אִיר בֶּענָאסְן איין נויט שְׁוֵוייס יֶעס איז מִיר הֶעכְסְט אִיבֶּעלי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים יאִיך מוּז פְרֵייעֶן לוּפָט הָאבִּיןי. יאוּג רִיזֶעם זָאלִין זֵייא ;עס בַּאלְד הָאבִּיןי הָאט עֶר אִיר גִיעֶנְטְפֶערְט, אוּנ הָאט אִיר בַּאלֶר דַארוֹיף אַרויס נִיפִירְט דוּרך אֵיינֶע זַייטִין טִיר אוֹיף אֵיינֶעגַאלֶערְיִע וָואס אִיז ִיוֶוענְדֶעט צוּ אֵיינֶעם גְרוֹיסִין לוּסְט נָארְטִין , אוּנ הָאט דיא טיר הִינְטֶער אִיר צוּ

נִימַאכְט אוּג איז פַאר בְּלִיבִּין אַלֵיין אִין שְׁטוּבּ הֶעכְסט צוּ טְרָאנִין :

קוים אבֶּער הָאט זִיך דיא דַאלָארֶעם אֵיין עטְוָואס עֶרְהַאלְט הָאט זִיא אָן ִיהֵייבִין צוּ זּכִין איין אָרֶט דוּרְך ווֶעלְכִין צוּ אַנְטְלֵייפִין , זִיא אִיז דוּרךְ גִילָאפִין דיא נַאנְצֶע לֵיינְג פוּן דֶער גַאלֶערְיַע בִּיז זִיא אִיז גִיקוּמֶען צוּ אַשְׁמַאלֶע אוּנ גִיְרְרֵייטֶע שְׁוִוינְדֶעל טְרֶעפ , זִיא אִיז זייא אַרוּנְטֶער וִויא אַבְּלִיץ, דאך אִבֶּער הָאט אִיר דִיזֶער גַאנְג (חָאד) נִיט אַרוֹיס גִיפִירְט פון דִיזֶעם שְׁלָאס , זִיא אִיז אַרוֹיס גִיקוּמֶען ניּר אִין אֵיינֶעם דוּנְקֶעלֶען קַארַאדָאר וָאס הָאט אִין זִיךְ פִילֶע זייטִין גיינְנע, קירץ דֶער פוּן זִיא הָאט זִיךְ דָארְט דֶער וִויסְט ויא אִין איינעם לַאבֶּערִינְט (אִירְנִיבֵּיידֶע) דָאס זִיא הָאט נִיט גִיוואוּסְט וואוּ זִיךְ צוּ וֶוענְדִין , דֶען זִיא ווַאר נִיט זִיכֶער מִיט קֵיינֶעם נַאנְג דָאס עֶר וֶוֶעט אִיר פִירִין צוּ דֶעם עֶרְוִוינְצְטֶען צִיל (אַרוֹים צוּ קוּמֶען אויף דֶער ווייסֶער וֶועלְט), דֶער צוּ נָאךְ הָאט זִיךְ אִיר פָאר גִישְׁטֶעלְט אַלְץ פוּן גְרוֹים שׁרעק דָאס מֶען יָאנְט אִיר, אוּנ זִיא וַואר דַאהֶער אִין אַזוֹ אַגְרוֹיסֶע פֶערְצְוַוייפְלוּנְג דָאם זיא הָאט שׁוֹין גִיוָואלְט שְׁרַייֶען אום רֶעטוּנְג ;

נוּר פְּלֶעצְלֶיךְ הָאט זִיא דֶער הֶערְט דָאס רוֹישִׁין פוּן זֵיירֶענֶע קְליידֶער, אוּנ זִיא הָאט זִיךְ אָפּ גִישְׁטֶעלְט אוּנ הָאט מִיט הַאסְט אוֹיס גִישְׁרִיעֶן יזייא מֶעגִין זַיין וֶוער זֵייא זַיינֶען הָאט עֶרְבַּארֶעמֶען מִיט מִיר אוּנ פִיהְרְט מִיךְ אַרוֹיס פוּן דַאנְױ, דיזֶע אוּנְגֶּעקַאנְטֶע פֶּערְזוֹין ואר עִם אֵיינֶע פון יֶענֶע צְוייא פאר שְִׁייֶערְטֶע דאמֶען וָואס הָאבִּין ארויס גִישְׁטִיגִין פון דֶער קארֶעמֶע וָואס אִיז צוּ נִיפָארִין ויא מִיר ווייסִין צוּ אֵיינֶער קלייגע מִיר פון רִיוֶעם פּאלאץ, יגִייֶעט נָאךְ , נָאךְ מִידִי הָאט אִיר דִיזֶע דַאמֶע גִיעֶנְטְפֶערְט, דַאלָארֶעט הָאט נָאט גִידַאנקט דָאס ער הָאט אִיר צוּ גִישִׁיקְט אֵיינֶע בַּארֶעמְהֶערְצִיגֶע פרויא אִין אִירֶער נוֹיט, דִיא אוּנְבֶּעקַאנְטֶע הָאט אִיר אָן גִינוּמֶען פַאר אִיר הַאנְט אוּנ הָאט אִיר דוּרְךְ גִיפִיהְרְט דוּרְךְ קרוּמֶע אוּג גִיהֵיימֶע דוּנְקֶעלֶע גֵיינְגֶע, בִּיז זֵייא ויינֶען גִיקוּמֶען צוּ אֵיינֶער פַאר מַאכְטֶע מִיר וָואס דִיא אוּנְבֶּעקַאנְטֶע הָאט גִיהַאט דֶעם שְׁלִיסִיל פון אִיױ, הָאט עֶס גִיעפִינְט ,. אִיז אַרַיין מִיט אִיר אִין אֵיינֶעם זַאל וָואס זֵייא הָאבִּין דֶער וִויסְט דִיא צְוֵוייטֶע זַאמֶע וָואס הָאט אַרױס גִישְׁטִינֶין פון יֶענֶער קָארֶעמֶע וואס מִיר הָאבִּין דָא פְּרִיעֶר פוּן אִיר נִישְׁפְּראכִין , פון דָארְט זַיִינֶען זייא דוּרֶך גִינַאנְנֶען נָאךְ אַנְדֶערֶע נִיהֵיימֶע גַיינְגֶע בִּיז זֵייא זַיינֶען נִיקוּמֶען צוּ דֶעם גְלַאוִנֶעם אַרוֹיס גַאנְג פֿון דִיוֶעם פַּולאץ, זייא הָאבִּין דֶער וִיסְט דָארְט דֶעם וַאלֶענְטִינֶען וַוארְטֶענְדִיג בֵּייא דֶער קארֶעטֶע וָואס הָאט זִיא גִיבְּרַאכְט אַקֶער :

אִין דִיזֶער קָארֶעמֶע הָאט זִיך אַריין גִיזֶעצְט דִיא דַאלָארֶעס דיא אוּנְבֶּעקָאנְטֶע

דאמע

| == 54 =

דַאמֶע , אונ דֶער וַאלֶענְטִינָא אויף דִיא קָאזְגֶעס ; אפ דֶעס בַּאצְיֵאשִׁי ואר שׁוֹין נּיט צו הֶערִין אונ נִיט צוֹא זֶעהֶען!, דִּיא דַאלָארֶעס ואר הֶעכְסְט פְרֵייליךְ אוּנ הֶעבְסְט גיבייא ִיך דָאס זיא הָאט זִיך ִירֶעטֶעט פון דֶעם קִינִינִיכִין שׁלָאס, אוּנ הָאט גִיקוסְט דיא הַאנְד פוּן דֶער דַאמָע וָואס ַאֹר אִיר צוּ הִילְפּע אין דֶעס, אַאיר זייט מִיר צְוַַאר נַאנְץ אונְבֶּעקַאנְטי הָאט זִיא צוּ אִיר נִיזָאנְט ידָאךְ פַאר שְׁטֵייא. אִיךְ דָאס אָיֶר זַייט נוּר פוּן דִיא בֶּעמְטֶע. מֶענְטְשִׁין ,‏ אוּנ פַיֵייכְט גָאֹר איין גוּטֶער אֵיינְגֶעלי. יֹאִיך וִיל אייך בֶּענְלֵייטִין בִּיז אִין אַייעֶר ואונוּנְני הָאט זִיךְ יענֶע אָפ גִירוּפִין אויף שְׁפַּאנְיֶעט, וָואס דֶם הָאט דִי דַאלָארֶעסִין זִייֶער בֶּעפְרַיינְדֶעט מִיט אִיר, *אָ אַזו אִיר זייט אויך אֵיינֶע שְׁפַּאנְיֶערִין: האט זיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ אִיר זִייעֶר פְרַיינְדְלִיך , ויא אִיך מֶערְקֶע פון אַייער אוים שְׁפְּראכֶע זַייֶעט. אִיר גִיוויס פוּן. אנְדֶעלוּזְא, אַלְו זָנִין זֵייא מִיר שׁוֹין ‏ אֵיֶערֶע וֶערְמֶען נָאמֶען ימי רּפט מֶען אִינֶעמָאי הָאט: זיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין , אונ ווייל אִיר זַייט אוֹיךְ:אֵיינֶע שְׁפַּאנְיֶערִין יל אִיך מִיך זיר אֶפּט זֶעמֶען מִיט אַייך, יָעם פְרִייֶעט עס מיך זייר מַארַאמֶע, הָאמואִיר דיא דַאלָארֶעס גיעְֶטְפֶערְט יאייֶערֶע בֶּעזוּכֶע וֶועלְן מִיר הֶעבְְט וִוילְקאֹמֶען זיין: אוּנ הָאט זִיךְ אַלְזו זייֶער וַוארֶעם גִישֵׁייִרֶעט פוּן איר בֵּייא איר אַרָאפּישְׁטיינִין פוּן וָואנִין לֶעבִּי אִיר קְווַארְטִיר , אונ הָאט אִיר גִיבֶּעטִין אוֹיף. אֵיינֶעם בַּאלְדינֶען וידֶערוֶעסֶע+ -" - יי | = דֶעם וַואלֶענְשִינֶען הָאט זִיא נִיט דֶער צֵיילְט דָאס מִינְדֶעסְטֶּע פוּן אַלֶעם דֶעם

וָואס עס הָאט פַּאסִירְט דָארְט אִין שְׁלָאס מִיט אִיר, נוּר זִיא הָאט אִים כַּאר זָאנְט אִין פַאל. וֶוען דֶער אוּנְבֶּעקַאנְטֶער הֶער וֶועט וִוידֶער אַהֶער קוּמֶען , זָאל עֶר אִים זָאגִין דָאס זִיא אִיז נִיט צוּ חויז , אוּנ הָאט אַלְזו נִימֵיינְט רָאסודוּרְך דִיזֶע קְלֵייגֶע פָארְזִיכְטִימֵייט וֶעט זָא זַיין גִיזִיכֶערְט שׁוֹין פון דֶעם נַאפָּאלְיָאן ,. גֵיין נְרַאדֶע אוּמְנַיְקֶערְט , דִיזֶע בֶּעגֶעבִּינְתֵייט פוּן דִזִין אָוינְד קאט נָאךְ וגִיצוֹינִין נָאדִיך אֵיינֶע טרויעֶרִינֶע עֶנְרֶע } יי : פיט

טה 8 עי רצי 41 | /ידֶער אוּנְטֶער איררֶעשֶׁע גַאנְגי

| == ויא אזיך גְרוֹים עֶס ואר דֶער בְּלוּטינֶער זי (נִצְחוֹן) פון דיא פֶערְבִּינְֶעטֶע - {פְּרַאנְצוֹיזִין אֵיינגְלֶענְדֶער אונ טירקען) אִיבֶּער דִיא רוּסִין דָארְט בַּייא אינקערְמַאן, -הָאמער דָאך זֵייא קיין צֶעתִנְטִיל פון יֶענֶע נוּצִין אַיין גִיבְּרַאכְט אוֹיף וֶועלְבֶע זֵייא | הָאבִּין עָרַוַארְטֶעם צוּ בַּאקוּמֶען פון אִים , אונ דיא שְׁלַאכְט פון אִינְקֶערְמַאן ואר נוה אַלְוּ ויא אֵיינֶע הַקְרְמָח ופַארְרֵיידֶע) פוּן פיל גוַאלְטִיגֶערֶע אוּנ פִיל בְלוּטִיגֶערֶע שְׁלַאכְטִין וָואס וַוארִין דֶער נָאךְ אַרּם דִיא וַאלִין פון שֶעוַאשְׁטָאפִיל,. אונ נָאף מֶעהְר בֵּייא דֶעם מַאלַאהָאוְמְקֶען טוּרֶעם , מִיר וֶועלִין דָא פַאר בַּייא נֵיין אַלֶע איינצעלמיימִין (פְּרָמִים) פוּן דִיזֶער שֶׁעוַואשְׁטָאפֶּעלֶער בֶּעלַאגֶערוּנג, אוּג פון דעף שְׁוֶוער גויט וָואס דיא פֶּערְבִּינְדֶעטֶע זַיינֶען דארט אוים גִישְׁטַאנֶען , אוג וֶועלִין דער צֵיילִין נור נָאךְ איין עִטְוָואס פון אוּנְזֶערֶע בִיידֶען פְרַיינְרֶע , פון יי מַארקיו אוּג | אלימפיא

== 58 ==

אַלִימפְיָא וָאס הָאבּין זִיך בֵּייא דִיזֶער בֶּעלַאגֶערוּנְג אוים נִיצייכִינְט מִיט נָאךְ אַיינֶע גְרוֹיסֶע הֶעלְדִין טְהַאט, אוג דֶער בַּייא וֶועלִין מִירבֶּעשרייִּן רֶעם גִיפֶערְלִיכן אָנְְרִיף (נַאפַּאדֶענֶע) פוּן דֶעם עֶנְדֶעמֵא. אוג זַיין בֶּערִינְטֶער דְזָאן אויף זַייערֶעוּ. ֵיירִינְס לֶעבִּין , אוּנ דַאן וֶועלִי מִיר אוּנְז צוּרִיק אוּמְקֶערִין קיין פּארֵי +‏ -

דָאס אֵיינֶעס פוּן רֶען וִויכְטִינסטִין מִיטֶעלִין וָואס וֶוערִין גִיבְּוֹיכְט בַּייא דער בֶּעלַאגֶערוּנְג פוּן אֵיינֶער פֶּעסְטוֹנָ , זֵייגֶען דִיא לייף גְרָאבִינֶס טְרַאנְשֵׁיֶן ואָרֶער אוּנְטֶער אִירְרִישֶׁע (תָאדְן) ווָאס ונֶערִין ג;צויגִין אוּנְטֶער רֶער עָרֶר פוּן דֶעם פַיינְרְלִיבִין לַאגֶער בִּיז אּנְטֶער דִיא וַאלִין פוּן קְרֶעפֶּעסְץ רָאט עס זָאלִין קֶענֶען דוּרך זייא דיא פַּיינְדְלִיכֶע סָאלְדַאטִין אֵיין דרינגֶען אַחִין , אוּנ דִיזֶעם מִימִיל ואר דַאן אויך זיר שׁטַארְק בֶענוּצְט וּן דיא פְרַאנְצויִין גֶענִין שׁעואשְׁטָאפָּאל, ון הָאט זיך גֶעמַאכְט דָאם אִין אֵיינֶעם גֵייעֶם לַייף גרָאבִּין וָאם דיא פְּרַאנְצוֹיזין הָאכין ִיגְרָאבִּין אִין דֶעם וִיבֶּענְצֶעהְנְפין אַנוּסְט ;‏ הָאבִּין זֵייא אָנְנִישְׁטוֹיסִין אויף אֵיינֶעם אַלטִין אוּנְטֶער אִירְרִישֶׁען נַאנְג (חָאד) וָואס הָאט אוים גִיזֶעהֶען דָאס עֶר צִיהְמי זִיךְ אווֶעק בִּיז דֶעם מַאלַאהָאווסְקֶען טוּרֶעם , אונ וָואס אִיז גִימַאכְט גִיוָארִין פון דיא רוּסִין זֶעְֶּסְט נָאך בֵּייא רֶעם. בּוֶֹן רִיזֶען פֶעסְטינְג אס אֵין וָוארָא פְּרָאוָואד (וַואסֶער אָבְּלִייטוּנְג אָדֶער קאנַאל) אָבֶּער נִיט צוּ אֵיינֶעם אויס פַאל אִין דֶעם פַיינְדְלִיבִין לַאנֶער דוּרֶך אִים ; דֶען עֶר ואר צוּ שְׁמָאל אוּג צוּ ניְדֶערִיג דֶער צוּ , אונ ואר אֵלְזו גַאנְץ קוימיג אונ דוּמְפּיג ,‏ אוג בֵּייא אַלֶעם דֶעם ואר דִיזֶער פּוּנֶד (מִצִיאה) פוּן נְרוֹיס וִויכְטִיקֵייט פַאר דִיא פּרַאנְצוֹיזִין ,‏ אוּג וַואר נְלייך ִימֶעלְרֶעט דֶעם מֶעלְד מַארְשַאל מֶעלֵיסֶע וָואס אִיז דַאן גִיוָארִין אָן שטָאט עה קַאנְרָאבֶּערְט וָואס הָאט זיף אַליין עֶנְטְזַאנְט פון דיזער גרויסֶע שְׁטֶעלֶע , ַוייל,ער הָאט נִיט הָארְמַאנִירְט (מיט גִישְׁטִימְט) מִיט דֶעם אִינְגֶעלְשִׁין פֶּעלֹד מַארשַׁאל , רִיזֶער פֶּעלִיטֶע ואר אֵיין מאן פוּן בְּוּטִיגִי הַארַאקְטֶער וָואם מֶענְטְשִׁין בּלוּט וָואר בֵּייא אִים וָואלְוִיל ויא וַואסֶער , וִויא עִם וַואר שׁוֹין בָאם אַרױיס צוּ וֶעהֶען פין ֵיינֶער ווירְטְשַׁאפְטִין דָארְט אֵין אַלְנִיר אין דִיא שְׁלַאכְטִין גֶענִין דיא אַרַאפֶּער, דָאס עֶר חָאט גִילָאזְט אוּמְקוּמֶען אַנאנצין שְׁטַאט זִייעָרִין (שׁבְט) , מֶענֶער פרועען אוּג קִינְדֶער דוּרף שְׁוֶערְד רויך אוּג פַייעֶר , אונ אִיז זיך אויף אזו בְּלוּטיג גֶּענַאנֶען בַּייא דֶער בֶּעלַאגֶערוְּג פוּן שֶׁעוַואשְׁטָאפִּל

קויט הָאט עֶר דער הֶערְט פוּן דִיזֶעט פוּנְד (נַאחָאדְקָא) , הָאט ער גִילָאזְט אָן פְּרֶעגִין אִין דֶער גַאנְצִין אַרְמֵייא דוּרך וַיינֶע אַדיּטַאנְטִין , וֶער נִויל זִיךְ אוּנְטֶער נֶעְמֶען דוֶּך צוּ ואטֶען (בּרָרְֶען) דוּרֶך ִיזִין קַאנַאל אוג אַרײין שְׁייכִי ִיף (אַרַיין נַנבְנֶען) אִין דֶער פֶעסְטוּנג אוּם צוּ בַּאמדַאנְטִין אִיט (דֶעם מַאלַאמַאווסקען טוּרֶעם) , אוּנ צוּ נלייך בּריינְגֶען פון אים אֵיין רִיכְטיגִין אְַּרִים (רִיסינִיגּ אום 15 וויסִין ניינע שְׁוַאכְסְטֶע וַייטֶע ! עס הָאט זִיך צוּ דִיזֶער וַוַאגֶע שְׁטִיק אָבֶּער קייגֶער גִימֶעלְדֶעט , נור דער אליטפּיא אוג זיין קאמעראט דֶער מַארְקָיז וָואם פַאר זייא טאר קיין זַאךְ צוּ שער , מִיט דִיזֶער גע: אנְמִין. אוּנְטֶער נֶעחְמוּנ: וָואט פַאר מלוּנגֶען דער גַאנְצֶער לַאנֶער וָויא מִיט זיינְרֶע ערְפְטֶע אוּנְטֶער נַעֹהְו;

יט טק

=- 56 =

דִיזֶע נַאכְרִיכְט הָאט פַאר שְׁמֶעקְט! דֶעם עֶנְדֶעמֵא ויא איין נוּמֶער בְּרָאטִין!. אֵיינֶעם חוּנְגֶערִיגִין ואלְף, יגוּט !הֶעכְסְט נוּטי ! הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ זַיינֶעם:. בֶּעדִינְטִין דֶעם רְזָאן , יאִיצוּנְד הָאבִּין מִיר שׁוֹין אֵיינֶע הֶעכְסְט גוּטֶע גִילֶעגִינְהֵיים + דִיזֶע בֵּיידִין דֶעם אֲלִימְפַיא מִיט דֶעם מארקיז אוים צוּ שְׁטְרֵייכִין (אוים מֶעקִין) פוּן; דֶעם ַייְטֶער דֶער לעבֶּענְדינִין, רָאםעם זָאל גָאר קיין הָאן קְרֵייען ָא זייא ! מיר. בְּרוֹיכִין נור אִין אַפֶּערְטִיל שְׁטוּנְד אַרוּם נָאךְ זֵייעֶר אַרַיין גֵיין אין דִיזֶם קאנאל. פּאר שְׁטָאפִין דֶעם אַרַיין נַאנְג ַיינֶעם , דאם זייא זָאלִין ניט,קֶענֶען ארויס קוּמֶען; | צוּרִיק , אוּנוועלין אַלְזו מיּזִין דָארְט דֶער שְׁטִיְִט וֶוערִין אָרֶער פַאר חוּנְנֶערְט!. נוערִין , אוג זייֶער נִיט קוּמֶען צוּרִיק וֶועט מֶען פאר רֶעמֶענֶען אוֹיף דֶעם שְׁצָאט. פון דִיא רוּסִין , מֶען וֶועט גִזָויסגְלוֹיבִּין דָאס זייא זיינֶען דארט עֶרְנְרִיפִיןגיוָוארִין 4 אוּג דאן אִיז ריא דַאלָארֶעס שׁוֹיןגִיוִיס מֵיינֶע , דֶעןבּייא אִיר וִויסִין דָאס אַלִימְפְיָא;. לֶעבְּט שׁוין יט מֶעהֶר, וֶועט זִיא זִיך מיר שוין ערְגֶעבִּין מִיט ַייב אוג לֶעבִּן }. אַלזוֹ רַאס (נִישְׁוִוינְט) צוּ דֶער טְהַאטי; | י

רִיזֶער פְלַאן אִיז דֶעם דְזָאן ַינֶם בֶּערִינְטְן הֶעכְסְט גִיפֶעלִין , הָאבִּין מִיט זיך- גינוּמֶען אַפָּאר רִירְלֶען ! אַהַאק , הָאבִּין עֶס פּוּן אַיינְאַנְדֶער גִינוּמֶען ;‏ דַאמִיט מע" זָאל נִיט מֶערְקִין דָאס וֵייא טְרָאנִין עִם, . אוּג הָאבִּין {עם בֶּעמַאלְטִין אין זַיֶערֶען. מַאנְטְלֶען אונ זַיינֶען זִיךְ אַוֶועק גַאנְץ גִיהֵיים אִין אִיעֶעם קְלֵיינֶעם וֶועלְדִיל ואס וואר בַּייא דֶעם אֵיין גַאנְג פוּן דֶעם לֵייף גְרָאבְּן , וָואס אִין אִים קוּמְט אַריין דעה!. וָוארָא פְּרַאוָואד , אוּנ הָאבִּין זיך פַאר שְׁטֶעקְט אוּם אָפּ צוּ וַוארְטִין בִּיז דִיע.. צְוֵייא פְריינְדֶע וֶועלִין אַרַיין שְׁמֵיינִין אִין דעם גִיפֶערְלִיבִין קאנאל, עֶס הָאט נִיט! לאנג גִירויִעֶרְט אוּנ דִיא צְוַייא פְרינְרֶע זיינֶען אָן ִיימֶען אַהִין מִיט נָאך אֵינֶעם - דְרִיטִין , אוּנ דָאס וואר דער זוּאַן קַארְטִינָא וָואס הָאט זֵייא נָאךְ גִיטְרָאגִין אֵיינֶע - בְּלֶענְד לַאנְטֶערְנֶע , פַאר גִיוִויס וָָאלְט מִיט זֵייא גִינַאנְגֶען אויך דֶער מַאטֶערַאמְא!- עָר ואר אָבֶּער אָפּ גִישִׁיקְט גִיוָוארִין נָאךְ פוּן דֶעם קַאנרָאבֶּערְט.קיין פַּארִיז צוּ דֶעם - נַאפּאלוָאן מִיט דֶער פְרֵיילִיכֶע נַאכְרִיכְט פוּן דֶעם זִי (ְנִצְחוֹן) וָואס זֵייא הָאבִּין דע - הַאלְטִין אִבֶּער דִיא רוּסֵין , עֶר ואר פוּן דֶעם קאנרָאבֶּערְט פָאר גִישְׁמֶעלְט אוּנְטֶער - דֶעם נָאמֶען נְדָאף אֶקְטָאוֶוע דֶע אֲנְסִי , אוּנ הָאט אוֹיךְ דֶער בַּייא בֶּעשְׁרִיבִין זַיינֶע - הֶעלְרִינְטְהַאטִין (נְבוּרוֹת) וָואס עֶר הָאט אִין דזֶעם שְׁטְרֵייט בֶּעוִיזֶן , אונ האט - אִים אַלזוֹ פָאר נִישְׁטֶעלְט צוּ אֵיינֶעם גְרוֹיִין אָזאנִ (וָואזִימֶנֶע), אוּנְזֶערֶע צְוייא - גוּטֶע פְרִיינְדֶע זַיינֶען אַַיין מִיט דֶעם דְזָאן אין דֶעם לֵייף גְרָאבִּין ; אוּג אֵלֶם זיא - זַיינֶען גִיקוּמֶען שׁוֹין בַּייא דֶעם אֵיין נַאנְג פוּן דֶעם וָואדָא פּראוואד , הָאבִּין זייא - גִינוּמֶען אֶבְּשֵׁייד פוּן דֶעם זואַן , אוּנ הָאבִּין אִים בֶּעפוֹילִין צוּ עֶרְוַוארְטִין זייא דֹא - בַּייא דִיזֶעם אַיין נַאנְג ; הָאבִּין צּ גִינוּמֶען בֵייא אִים דִיא בְּלַענְד לַאנְטֶערְנֶע אוּ - ֵיינֶען אַבַיין אִין דֶעם וָואדָא פְּרַאוָאד מִיט אֵיינֶעם פֶּעפְטִין שְׁרִיט ; :

קוים זֵיינֶען זֵייא אַרַיין גִיגַאנְגֶען דָארְט אַפָּאר הוּנְדֶערְט שְׁרִיט, אִיז אַריין צָר גענְדֶעמֵא מִיט דְזָאן אִין דֶעם לֵייף גְרָאבִּין אוּם אויס צוּ פִירִין זייֶער מֶערְדֶערִישִין ‏ - אטריין (שׁטנקע), דֶען ֵייא הָאבִּי גִימֵינְט דָאם דֶער דְזָאן אִיז מִיט גִיגַאנְגֶען מִי

ניוא

== ךב

זייא , ;עס וואר זֵייא אִין אָנְפַאנְג הֶעבְסְט פַיינְלִיך ; דָאך אִבֶּער בַּאלֶר אִיז בַּייא זייא גִיְִּיבִּין דָאס זֵייא זָאלְן דֶעם זואַן ערְמָארְדְן , גִידַאכְט אוּג גיטָאן , דֶען זֵיי הָאבִּין אִים בַּאלְר דֶער לַאנְגְט מִיט דֶעם אֶבּוּךְ פּּן דֶער הַאק אין נַאקִין , אוּג דזֶער יוּנְגֶער מֶענְשִׁיל הָאט מֶער ויא דִיזֶעס נִיט גִידַארְפְט, דֶען ער הָאט זִיךְּ בֶּעגָאפִין מִיט לוט אוּג איז גִיפַּאלִין אוֹיף דֶער עֶרֶד, אוּג דַאן הָאבִּין זייא אִים אָפּ נִישְׁלֶעפְּט אָן אַזֵייט אוּג הָאבִּין אִים פֶּערְשַׁארְט אִין זַאמְד, אוּג הָאבִּין בַּאלְר נַאכְהֶער אוים גִיפִירְט זייר פּלַאן , הָאבִּין דעם אַיין גַאנְג פַאר לֵיינְט מיט הֶעלְצֶער , מיט שְׁטֵיינֶער אוג מִיט עֹרֶר, מִיט דַאזֶען (דַארְנֶעם) אוּג מִיט גְרוּז , אוּנ אַלֶם זֵייא וַוארִין שׁוֹין ִיוִים אוֹים נִיפִירְט צוּ הָאבִּין זיֶער פָארְחַאבֶּען (פלאן) זֵיינֶען זֵייא זיךְ אַוֶעק נייער גֶעמִיטְחְלֶיך מִיט אֵינֶער מָארְד בֶּעפלֶעקְטֶער זֵיילֶע , אַזוֹ פִיָרְט אֵיין פַאר בְּרֶעכִין דֶעם אַנְדֶערִין נָאךְ זִיךְ * |

נוּן וֶועלִין מִיר אוּנְז אוּמקערין צוּ אוּנְזֶערֶע צווייא פְרַיינְדֶע, דֶער גַאנְג דוּרְךְ דִיזֶען וָואדָא פְּרַאוְואד וָואר זִייֶער מִיהֶעזַאם (שְׁוֶוער) , דֶען עס וואר דָארְט הֶעכְסְט דוּמְפִּיג , קויטִיג , אוֹיךְ הָאט מֶען גִימוּזְט גֵיין נִיבֵּיינְט וויילעֶר (דֶר וָואדָא פְּרַאוָואד) וַואר זֵייֶער גִידֶערִיג, אויך זייֶער שְׁמָאל דָאס עֶס וַואר פַּאר זֵייא בֵּיידִין קיין פְּלַאץ צוּ גֵיין בּייא זָאמֶען , אוג הָאבִּין אַלְזוֹ גִיטוּזְט אֵיינֶער נָאךְ דֶעם אַנְדֶערִין גֵיין , דֶער צוּ נָאךְ הָאבִּין זֵייא נִימוּזְט אוים קעסין דִיא לַאנְטֶערְנֶע ! דֶען זֵייא הָאבִּין גִיפִירְכְטֶעט דָאס עֶס זָאל זִיך נִיט אָן צִינְדִין דָארְט דִיא לוּפְט וְוָאס וַואר פול מִיט אֵיינֶעם וואסֶער גָאז , זֵייעֶר גַאנְגגהָאט דָארְט גִיוֶוערְט מָעהֶר אַלְס אֵייִנֶע שְׁטוּנְרֶע, אוּג אַם עֶנְדֶע זַיינֶען זֵייאגִיקּמֶען צוּ שְׁטַיינֶערְנֶע טְרֶעּ , אוּנ אַלֶם זֵייא הָאבִּין עֶס בֶּעשְׁטִיגִין חָאבִּין וֵייא. דֶער וִויסְט אֵיינֶע אַלְטֶע אַייוֶערְנֶע טִּיר , דֶער אֲלִימפּיא הָאט יְאִיר אָבֶּער בַּאלְד מִיט זַיינֶער רִיזֶענְקְרַאפְט בַּאלְד אָפּ נִידְרִיקְט , אוּנ הָאבִּין אַלְזו בַּאלְד בֶּעקומֶען פְרִישֶׁע לוּפָט , זייא הָאבִּין זִיך עֶרְפְרִישְׁט ; אוּנ הָאבִּין גִיוֶעהֶען דוּרֶךְ דִיא נָאך הְנַאפּ גֶיֶעפִינְטֶע טִיר דָאס דֶער אַרוֹיס גַאנְג קוּמט ארוים אִין פֶּעסְטוּנְג גרַארֶע לֶעבִּין דֶעם מַאלַאחֶאוְוסְקֶען טוּרֶעם , עֶס ואר דַאן קֵיין פָאלְדַאט :צוּ זֶעהֶען אויס צְוַוייא אוּרְזַאבִין , עֶרְמְטִינס וַוייל דֶער פָּאלִימֶע הָאט גִיהֵייסִין אוּם אָפּ. צוּ צִיהֶען דִיא רוּסִין פוּן דֶעם מַאלַאחָאוְוסְקֶען טוָרעם דֹאמִיט דִיא צְוֵוייא קנְדְשַׁאפְּטֶער שִפְיאנֶען זָאלִין נִיט גִישְׁטֶערְט וֶוערִין פוּן זֵייא בֵּייא זֵייֶר אוֹיס שְְּׁוָאנִירֶען , הָאט עֶר גִיהֵייסִין אָן גְרֵייפִין שֶׁעוַאשְׁטָאפִּיל גְרַאדֶע פוּן דֶער אַנְדֶערִין זַייט, אונ צְוייטִינֶם ואר מֶען דַאן אִין פֶעסְטוּנְג הֶעכְסְט בֶּעשֶׁעפְטִינְט מִיט דֶעם אַיין לֶעסִין פִּילֶע הוֹיפִין וָואס וַארִין אָן גִישְׁטֶעקְט אִין בְּרַאנְד דוּרךְ דיא פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁע רַאקֶעמִין ואס זֵייא הָאבִּין דַאן אַרַיין גִילָאזִין אִין אִיר, אוג דַאהֶער הָאבִּין דִיזֶע בֵּיירֶע שִׁפְּיָאנֶען שׁוֹין נִיט גֶעצֶענֶערְט (קיין שִׁיעות גִימַאכְט) אַרַיין צוּ שְׁטֵיינין אִין קְרֶעפֶּעסְץ , זֵייא וַוארִין ווירְקְלִיך פוּן קיינֶעם גִימֶערְקְט, אוּג הָאבִּי אויך גִינוּג צֵייט נִיהַאט צוּא בֶּעטְרַאכְטִין דֶעם מַאלַאחָאוְוסְקֶען טוּרֶעם פוּן אַלֶע זֵייטִין ‏ אוג צוּ מאכין פון אִים אַקוּרְצִין אַבְּרִיס (ריסוניג) }

צוּם אוּמְְלִיק אָבֶּער אֵלָם זֵייא וַארִין שׁוֹין אִין בֶּענְרִיף (בְּהעֵה) אוּם צוא

קערין

| - 58 --

קערִין זִיךְ שׁוֹין צורִיק אִין דֶעם וָאדָא פְּרָאוָואד, הָאט זֵייא דַאן דֶער זֶעחֶען אַיין. אֵָיצִיר } עֶר הָאט אוֹיף זֵייא גישָׁאסִין. אונ הָאט זֵייא נִיש נִיטְרָאפִין ,ער האמ נִימַאכְט לַארֶעם , עֶס זַיינֶען בַּאלֶר אן גִילָאפִין פָאלְדַאטִין , עֶס ואר שוין אֶבָּעיֹ צו שְׁפּעט , דֶען זייא הָאבִּיןזיְ אַריין גִיחַאפְּט אִין דֶעם קאנאל, אונ וילע וארי אֵיינֶע אוּנְמֶענְלִיכְקֵייט נָאךְ צוּ וָאנִין זיך נָאך זייא דָארְט, דֶען עֶרוַואר שְׁמָאל רָאמִי. קוֹים אַיין מֶענְטְשׁ קאט דָארְט נִיקֶענְט גֵיין ,‏ הָאט מֶען אָן גִיהַייבִּין אַביין לָאזיך.. אַהִין אַנְרוֹיסֶע מאסֶע וַואסֶער אוּנ דִיא טִיר בֶּעוַואכִין, דָאס וַואסֶער אָבֶּערּ לַא - גָרַאדֶע צו זֵייֶער גְלִיק , דֶען עֶס אִיז גִילָאפִין מִיט אֵיינֶעם נְרוֹיסִין הַאסְט, דָאס;עס+. הָאט אויס גִירִיסִין דִיא שָׁוַאכֶע פֶערְשְׁטָאפּוּנְג פון עֶנְרֶעמֵא , אוּנ עֶס אִיז-אָן גִילָאפְ- אִין דֶעם לֵיים גְרָאבִּין , אוּנ זייא הָאבִּין גִיהַאט וַואסֶער בִּיז ‏ אִיבֶּער דיא קְנָיא.,. - אוּנ זַיינֶען אַלְוו צוּרִיק וֶוענְם מֶעהֶר גִישְׁוואוּמֶען אַלֶם גִינַאנְגֶען , דײעס וַואפָעיי . אָן לֵייפִין. אִין דֶעם לֵייף גְרָאבִּין הָאט גִימַאכְט נְרוֹים לַארֶעם אוּנְטֶער. דיא - פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁע וַוַאכִין וָואס זֵייגֶען דאן נִיט וַוייט גִישְׁטַאנֶען פון דֶעם לֵייף גְרָאבִּין ‏ - אוג מֶען הָאט זִיךְ בֶּעאַיילְט עֶס אָפּ צוּ לֵייטִין (אָפּ צו פִירִין) אָן. אַזייט , אונ בַּייאי -- דִיזֶער אַפָּארַאצְיָאן הָאבִּין זֵייא דֶער וִויסְט דֶעם זוּאַן וָואס הָאט זִיךְ גרַאדֶע דורף - דֶעם וַוואסֶער אוֹיף נִיצוּכֶעט , אוּנ הָאט זִיךְ אֲנִידֶער נִישְׁטֶעלְט אוֹיף דִיא פִּיס אוּבֿ. - אִיז גִישְׁטַאנֶען אָן גִישְפַּאוְט בַּייא דֶעם וַואנְט פוּן דֶעם לֵייף נרָאבִּין ויא אַייף. - בֶּעטֵיינְּטֶער , אוּנ בַּאלְד דַארויף זִיינֶען אַרַיין אין לַייף גְרָאבִּין אויך אוּנזֶערֶע צווייא. - פרַיינְדֶע נַאס וִויא דִיא קעץ אוּנ בְּלֵיךְ וִויא אֵיין טוּך אָן אַיין אָטְהֶעם , זייא ווארץ?.-. לע דָי אָּ יירט צוּ רֶעםפָאלִיסֶע, עֶר הָאט זֵייא אוי גִינוּטֶען יט אפֶענֶצ- =

5

אָרֶעמְס,. אונ זֵייא הָאבִּין אִים מִיט גִיטֵיילְט אַלֶעם וָאס זִייא הָאבִּין דָארְי - מֶעמֶערְקְט ; אוּנ וָאם עִם הָאט זִיךְ מִיט זֵייא פַּאסִירְט , הָאבִּין אִים אִיבֶּער גִיגֶעפִי- - - דֶעם הִיסוּנִיג , עֶר הָאט ניט נִיוואוּסְט וִויא אֶפּ צוּ דַאנְקֶען זִיך בֵּייא זֵייא אוג מֵימ.- - וָואם זייא צוּ לוֹינֶען דֶער פַאר , עֶר הָאט זֵייא פַאר זִיכֶערְט פָאר צוּ שְׁטֶעלִין עש ‏ - פַאר דֶעם קֵייזֶער , אוּנ הָאט זֵייא גִימַאכְט הָאפֶענוּנְגֶען אוֹיף גרוֹיסֶע. אַוַואנְפֶעך - (שְׁטֵיינוּנְגֶען אֵין צִינֶען)+ ‏ - | 0 יי א דֶעם זוּאַן הָאט מֶען אִיבֶּער גִינֶעבִּין אִין דִיא הֶענְט פון דִיא. גְרוֹיסֶע?- דָאקְטוֹרִים , אוּנ אִיז גִיוָארִין אִין עטְלִיכֶע וָאכִין ווידער גיזונט ווא גִיוֶוען : י 0

2 יי א יו יאֵייגֶע גְרוֹיסֶע פייערְלִיכְֵייט אִין פַּאִיזֶער הזיף?' ‏ - ?

! אַלְט דִיזֶעם אַלֶעם אִיז גִישֶׁעהֶען. אין דֶעם פְרַאנְצויִישֶׁען לַאנֶער אִיו דָּשׂ - מַאמֶערַאטָא אָן גִיקוטֶען קיין פַּא; יז אוּנְטֶער דֶעם נָאמֶען אָקְטָאוְיַע דע אַנְסִי, עִר הָאט אָפֹּגִישְׁטינין דָארְט אִין דֶעם גְרֶעסטִין הָאטֶעל, אוּג הָאט וִיִד. גַאנְץ זִיכֶערי-- אוּמְִיפַאצִירְט אֵין פַּארִי, אָן דיא מִינרֶעסְטֶע פְּכְט ערקֶעגְט צו ווערין, דָֹט ‏ = זיא עָר האט אוּמְגיעֶנְדֶערְט זיין נאמֶען , אַױי אויך הָאט עֶר זִיך זעלבְּט אויף -

. צוניג‎ / |

=

נַאנְץ אוּמְגֶיענְדֶערְט, דָאס גִיזִיכְט אִיז גִיוָוארִין פִיל בְּרוֹינֶער ויא פְרֵיֶער דוּרְך דָאס לֶעבִּין אִין לֹאנֶער, אויך ואר עֶר בֶּעווַאקְסִין מִיט אַרוּנְדִין שְׁנַוארְצְן בָּארְד , דָר צוֹ נָאךְואיֶענֶער אוניפַארֶעם, עֶר וַואר גִישִׁיקְט קיין פַּארִיז וי מִיר וֵוייסְן עֶס שׁוין פוּן פְרִיעֶר ,‏ מִיט אֵיינֶער פָּארוּצֶענֶע (אוֹיפְטְרַאג) פוּן דֶעם קאנְרָאבֶּערט ; אונ ער וָואס ואר אֵיין אַנְטְלָאפֶענֶער רָאסְטַאנְט , הָאט זִיך גִיוַוַאנְט דִיזֶע פַּארוּצֶענֶע אָן צוּא נֶעמֶען , נוּר אוּם צוּ הָאבִּין דֶער בַּייא אֵיינֶע גוּמֶע גִילֶענִינְהֵייט צוּ זֶעהֶען זִיך מִיט דֶער עֶוְגֶענְיֶע, אַזו וַייט קֶען אֵיינֶע לַיידינְשׁאפְּט (תַּאֲוָה) טְרייבִין אֵיינֶעם מֶענְטְשִׁיז וָואס קען זִיך זֶעלבְּסְט נִיט בֶּעחֶערְשִׁין , אִין עֶטְלִיכֶע טֶענ אַרום הָאט עֶר גִיהַאט אַיין אוּרְיֶענְץ (גֶעמֶער) בַּייא דֶעם גַאפָּאלָואן , ;ער הָאט אִים אָן נִינּמֶען זֵייעֶר הֶעפְלִיךְ אונ פְרַיינְדְִיךְ, הָאט זִיךְ בֶּעשְׁפְּרָאכִין מִיט אִים אצייט , אוּג דֶער נָאךְ בַּייא זַיינֶעם אַוֶועק לָאזִין אִים פון זִיךְ הָאט,ער אִים אַין גִילַאדִין צו דֶעם פַייעֶרְטָאג (פְּרַאזְרְנִיק) וָואס וֶועט זַיין בַּאלְד בֵּייא אִים אִין הוֹיף :

דֶער קאמֶערַאטֶא וַואר הֶעכְסְט צוּפְרִידִין נִיט צוּ עֶרְקָאנְט וֶוערִין פוּן אִים / אויב וואול דֶער נַאפָּאלְיָאן הָאט מִיף אַרַיין גִיקיּקט אִין זַיין גִיזִיבְט גלייך וִיא עֶר וָואלְש זוּכִין אִין אים עפֶּעס בֶּעקַאנְטֶע צִינֶען (מִינֶעט), גֵיין נַאפֶּאליאן הָאט אִים נִיט דֶער קֶענְט , אוּג ואר הֶעבְסְט צוּפְרִידִין מִיט זַיינֶעם בָּעזּךְ, מִיט זַיינֶע נַאכְרִיכְטִין ,‏ אוּנ מִיט זֵיינֶעם דִינְסְט ; אוּנ האט אִים פאר שְפְּרָאכִין אַווַאנְסֶען אִיבֶּער אַוַואנְמֶען (וַואזְוִישֶׁענֶעס) , אוּנ דֶער קָאמֶערַאמָא הָאט זִיךְ שׁוֹין גִיפרֵייט מִיט דֶער גוּמֶער גִילֶענִינְהֵייט (דָאס הַייסְט מִיט דֶער אַיין לַאדוּנג אוֹיף דֶעם בַּאל) וָואס עֶר וֶועט הָאבִּין גִילֶענִינְתֵייט צו זֶעהֶען זִיך מִיט דֶער עוִונֶענִיע. אוּנ אִיז אַוֶעק פוּן דָארְט אוּם צוּ זֶעהֶען זיך מִיט דֶער דַאלָארָעס, גֶערִיסִין אִיר פוּן דֶעם אֲלִימְפִּיא , אונ אַזוֹ אויך צו בְּרֵיינְנֶען גוּטֶע נַאכְרִיכְט פוּן אִיר צוּ דֶעם אֲֶלִימְפְּיֶען , נוּן מֵיינֶע לֶעזֶערִין מִיר וֶועלין אַסְטַאוֶוען דֶעם קאמֶערַאטָא , אוּם צוּ וֶוענְדִין אוּנז צוּ דֶעם

ר

יי 3

פְּלַאץ מְיוּלֶערֵי אוּם צוּא בֶּעטְרַאכְטִין דיא גְרוֹיסֶע פֶּערֶעֶנְדֶערוּנְג וואס דָארְט אִיז דֶער וֵויילֶע גִישֶעהֶען : === דער לוּאֵינַאפָּאלְיָאן הָאט נִיט נִיוואוּסְט דָאס דִיא עוונֶעניַע ווייס פוּן זֵיינֶעם זֶעהֶען זי מיט דֶער דַאלָארֶעס, דִיא עוִוגֶענְיֶע הָאט עִם נִיוואוּסְט דוּרְךְ דֶעם בַּאצְיֵאשִׁי וָואס וַואר גוּמ גִילוינְט פון אִיר פַאר זֵיינֶעם דִיגֶען אִיר אִין אִירֶע לִיבֶּענִם אִינְטֶעוֶעסִין , נִויא עֶר ווַאר נִילויצְט פוּן דֶעם נַאטַאלָיאן פַּאר זַיין דִינֶען אִים אִין זַיינֶע לִיבֶּעם אִינְטֶערֶעסִין , דֶען זֵייא בֵּיידֶע וַוארִין גִיט בֶּעסֶער אֵיינֶער פון דֶעם אַנְדֶערִין אִין דִיזֶער לַיידִינְשַׁאפְט (תַּאֲנָה) ; |

ער וויא עֶר הָאט זִיךְ נור גִיזֶעטִינְט מִיט דֶער בֶּעצוֹיגֶּערֶענְדֶע שִׁיינְהֵייט פוּן דֶער עֶוְוגֶענָיֶע, הָאט עֶר זִיךְ וידֶר אִיבֶר גגֶעבְּן צוּ אַנְדְרֶעלִיבְּשַׁאפִּטְן , צו גֵייע אוּג צוּ אַלְטֶע ויא פַאר דֶער פֶערְמֶעחְלוּנְג (הַאכְצֵייט) מִיט דֶער עווגֶענַיִע , איג זיא וָואט זִיא הָאט דֶעם נַאפָּאלָיאן קיין מָאל ניט גִילִיבְּט , דֶען עֶס וַואר וִוירְקְליך ימו צו פֶערְִיבִין זיךְ אִין אִים ,‏ (עֶרְמְטֶינֶם ואר עֶר שוין אַנְטְלַאךְ, צְוֵוייט נֶם ואר עו קריינקלאך אוג חָאט גִיהַאט אֵיינֶע זִייֶער קורְצֶע מאליע) , אונ הָאט זִיךְ מִיט אִים

4

-- 00 -- | | פֶערְטֶעהְל נוֹר אוּם מיינֶערִי צוּ וֶוערִין , אִיז בַּאלְד נָאךְ דֶעם ויא זיא הָאט אויס+ גָעפִּירט וָואס זִיא יְהָאט נפַארְלַאנְגְט גּדָאס הֵייסְט גִיוָוארִין ן קייזֶערִין ז נעֲואָרין נאר; | מֶער קאקעטקע אַלם פַר דֶער חוֹיכצייט , ודֶען זִיא הָאט בַּאקוּמֶען פיל גֶעמֶען רע גִילענִינְהֵייט דֶער צוּ ; אוּנ מֶען הָאט אַלְוֹ רֶעכְט צוּ ְלוֹיבִּין דָאם זײַא. בֵּיירֶע הָאבִּין גִיוואוּסְט ֵיינֶער פוּן דֶעם אַנדֶערִינְס לִיבֶּעס הַאנדֶעל אוּנ חָאבִּין. עִם ז יב גִיט אוֹיס גִירֶעט : יי || אַזו הָאט ער פַאר דִיא דָאלַארֶעס גֶעלִיבְּט דיא הֶערְצָאנִין קַאסְטִילַאן : דיא: - גרַאפִינֶע גָאררָאנֶע , דיא בֵּיירֶע גְרַאפִינֶעס דֶע מָארְסֶע } וֶועֶר רֶעט שׁוֹין פֿון אי . זָאפַיִע הָאוַוארְד וָואס זִיא וואר דיא עֶרְסְטֶע טְרֶעפּ ויא מִיר וייסִין פוּן זינֶעם - שְׁמַיִיִין אוֹיף דֶעם טְרָאחְן , אונ וָואס דֶער נָאךְ אַלס ;ער אִיז גוָוארין קייזֶער חָאטְ. = עֶר אִיר הַאלב' גִינֵייטִינְט אוּנ הַאלְ מִיט גוּטִין פֶערְדְֵיינְגְט פוּן פַּארִיז, אוּנ הָאטן - אִור גִילָאזְט זִיךְ בֶּעזֶעצִין אִין פְלָארֶענְץ ; זִיא אִיז אָבֶּער דָארְט פַאר בְּליִין נוה - בִּיז דֶעם קרִיג פוּן שׁעווַאשְׁטָּאפִּיל/ אוּנ דַאן הָאט זִיא זִיךְ צוּרִיק אוּס מְגיקֶערְ הי | פַּאהִיז, אוּנ דֶער קֵייזֶער האט אִיר גְמַאכְט פַר אֵיינֶע גְרַאפִינֶע פוּן בֶעאֶַנאר אויף - דֶעם נָאמֶען פוּן אֵיינֶעם גוּט , וָואס,ער הָאט אִיר אַוֶעק ִישׁיינְקְט| וָואס אִיז צווישן, - פַארִיז אוּנ וֶערְַאליֶע ; פֶערְגִיוִויס וָואלְט ִיךְ דִיא גֶעוִוגֶענָיע נִיט בֶּעמֶער בֶּענַאגען.. : אַלס עֶר, וֶוען זִיא וָואלְט נִיט איין עִמְוַואס אִירֶע וַוייבְּלִיבֶע עֶהְרֶע גִישׁוינְט , וויא? 2 : דָאם וַואר דַייטלִיך אַרוֹיס צוּ זֶעהֶען גִיוֶוען אוֹיף דֶעם גְרוֹיסִין בַּאל וָאסגואר דָארְט. -- דַאן , מָעהֶר פַאר אַלֶעס אָבֶּער הָאט אִיר בֶּעשֶׁעפְטִינְט דִיא דָאלָארֶעס , זיא געואל | אי אִיר הֶעכְסְט אַייפֶערְזִיְטִיג צייט דֶער בַּאצְיֵאשִׁי הָאט אִיר דֶער צִיילְט. פוך. - אַלֶעם וָואס עִם אִיז גִישֶׁעהֶען מִיט אִיר דָארְטאִין ֶוערְזַלֶען ; דֶער נַאפַאלָאך. 0 הָאט גָאר נִיט גִיוואוּסְט וָואס פַאר אֵיין פַאלְשֶׁער פֶּערְרֶעטֶער (אִיזְמֶענִיק) עֶס אִיהַּי - דִיזֶער פֶערְטְרוֹיטֶער דִינֶער זֵייא , אונ נִיט בֶּעסֶער פַאר אִים וַוארִין אַלֶע זי 9 הוים לֵייטֶע וָואס וַוארִין אַלֶע נֵייע גִיבַּאקֶענֶע פון פְּרָאסְטֶע לוּדנֶע לֵייטע : עִנטע. | גִיבִּלרֶעמֶע לֵייטֶע אוּנ פוּן נַואהְרִין זֶערְלִיכִין חַארַאלְטֶער הָאבִּין דֶעם פְרַאנְצויִישִין. שי הויף אוֹיס גֶעמִידִין דַאן , אונ אַזוֹ גָאר דיא נַאנְצֶע זִיבֶענצֶעהֶען יָאר פון דָעִם!. נַאפַאלְיַאנְס רֶעגִירוּנְג וִויא דִי פֶּעסְט , אוּנ וִויא עס וַואר פֶערְוַואלְטֶעט פְרַאוולַא {ט) - אִין חוֹיף אַזֹ אִיז נִיוָוארִין רֶעגִירְט אִין גַאנְץ פְרַאנְקְרֵייךְ , דָאס דִיא גאנצע. : פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁע נַאצְיָאן אִיז גִיטָארִין הּעכְסט פַאר דָארְבִּין , נִישְׁוֶועכְט , אוֹנ הֶעבְסֶע. - אוּנְוִויסֶענְד גִיבְּלִיבִין , אונ דָאךְ הָאט זִיא זִיךְ גִיוַואנְט צוּ פִירִין אַקריג אִין דָעִס ‏ - יָאר 1870, אַיין אוּנְגְלֵייכִין קריג מִיט דֶעם קְרֶעפְּטִיגִין אוּנ צְוילזירְִין טַייצְלֹאנְרו - איין קריג וָואס עֶס הָאט פְרַאנְקְרַייךְ גִיקָאסְט בְּלוּט אוּנ גוּם , דֶער צוא ָא רא - עֶהְרֶע אוֹיך , אָ מֶעכְטֶע עס אִיר צוּ אֵיינֶער גוּטין וַוארְנוּנְג זַיין : הש יו נוּן וֶעלִין מִיר אִיצוּנד אוּנז צוּ וֶוענְדין צוּא דיִזעם אווינד וָואס עס הָאט. 2 גִיזָאלְט זַיין אִין אים אַיין גְרוֹיפֶער פַּעסְט פַייעֶרְלִיכְקֵייט) אִין דֶעם ויפ :' | מַארְשַׁאלְסְקֶן זַאל, אוֹיף וֶועלְבֶעם עֶס ואר גִיבֶּעמִין אויך דֶער גַאמֶערַאטָא וָואט. - הַייסְט אִיצונד אָקְטָאויֶע דַע אַס אנְסִי , עֶר וָואר טֶעהֶר ויא גִיבֶּעטין אַהִין דֶׁ י ויא :

יי

:ויא צוּ זָאגִין וואר דִיזֶע פַייֶערְלִיכְקֵייט נוּר צוּ לִיבּ אִים , וִויא מִיר וֶועלִין זָא בַּאל נֵוייטֶער עֶרְצֵיילִין ; | עֶס וַארִין צוּ דִיזֶער פַייעֶרְלִיכְִייט גִילַאדִין אַלֶע גִזַאנְדֶעטֶע פון אַלֶע אַרַאפֵּייעֲשֶׁע הויפין , אלע מִינִיסְטָארִין וָאס אֵיינֶער פוּן זייא ואר דֶער פוּלְד (אֵיין יוּדֶע) פִּינַאנְץ מִינִיסְטֶער , אויך דֶער יֶעגֶערַאל פֶּערְסִינִי , דֶער מָארְגִי , וָואם ואר אֵיין פְלִימֶענִיק נַאפָאלְואנְם, ואס ווַאר דֶער חױפּט גֶענְגֶער פוּן דֶעם קַאמֶערַאטָא (וויא מִיר װֵייסִין עֶט פוּן פְרִיהֶער), אויך דֶער פְּרֶעפֶעקְט טַאפֶּא (פַּארְיֶער פאלִיצִייא מיימטֶער) , דֶער בַּארָאן נוֹיסְמַאן , אוּג נָאךְ גְרוֹיסֶע הֶערְשַאפְטִין ‏ עָם ואר דָארְט אִין זאל אויף גִישְׁלָאנִין (נישְׁטֶעלְט) צְוַוייא טְרָארְנֶען פאר דֶעם קֵייֶער מִיט זַיינֶער הּרויא, עֶס אִיז נִיט צוּ בֶּעשְׁרַייבִּין דִיא פְּרַאכְט אונ דֶעם גְלַאנְץ פון דיזֶער פייעֶרְלִיכְקֵייט, עֶס וואר דָארְט אֵיינֶע בֶּעצוֹיבֶּערֶענְרֶע בֶּעלייכְטוּנְג, אוּג ויא דער זָאל וַאר גְרוֹיס וַוַאר עֶר פוּל מִיט גִישְׁטֶערֶענְטֶע לייטֶע (וָאס וַוארִין בֶּעחַאנְגֶען מִיט אָרְדֶערִין) , אוּג מִיט גְרוֹיסֶע אוּג פָּארְנֶעהְטֶּע דַאמֶען וָואס וַוארִין הֶעכְטְט גִילַאנְט גִיקְלִיידֶעט אוּנ נִיצִירְט מיט בּוּרְלַאנְטִין אוג דִימֶענְטִין ‏ שֵׁיין ויא גֶעמִינֶען אוּג בְלִיהֶענֶר ויא פְרִישֶׁע אוּג לֶעבֶּענְרינֶע בְּלומֶען וָואם פִינְקֶעלֶען נָאך פוּן דעם בֶּעלוּכְטֶענֶעם מָארְגִין טוֹיא ,‏ אוג בֵּייא אַלֶעם דֶעם וַוארִין זייא אַלֶע אִיבֶּער שְׁטְרַאהְלְט פוּן דֶער עֶוְוֶענְיֶע ואס הָאט דָאן גִיגְלֶענְצְט אוֹיף אִיר טְרָאהְן

8 6 37 6 3 9

וִויא אֵיינֶע הֶעלֶע זָאגֶע (זון) אִין אֵיינֶעם שֶׁענְְטִין מאי טָאג , אַלֶע אויין ווארִין גִירִיכְטֶעט נור אויף אִיר , מָעהֶר פַאר אַלֶעמֶען אָבַּער הָאט זִיא אִינְטֶערֶעסִיוט דֶעם קַאמערֵאמָא , וָואס זַיין הױפּט קוּמֶען אַהֶער וָואס וואר פֶערְבּדִין מִיט גְרוֹיס גִיפַאתֶר דָאט עֶר זָאל דָא ניט ערְקֶענְט וֶוערִין ואר נור צוּ ליב אִיר , בַּייא דֶעם עֲרְשֵׁיינֶען פּן דֶער מִייֶערְלִיכִין פַּאאר , הָאט אָן גִיחֵייבִּין צו שְׁפִּילִין אֵיינֶע שַׁאלֶענְךָ מוּזִיק , אוב אלם זֵייא הָאבִּין זיךְ אַנִיֶער גִינֶעצְט אויף זִייֶערֶע טְרָאהְנֶען , הָאט דער קייזער גִיהַאלְמִין (גִיזָאנְט) אִייֶע פייֶערְלִיכֶע רֶעדֶע (רייד) פאר דֶעם גְיֶעהֶרְטִין מּוּבְלִיקים אִיבֶּער דיזין פּייערְלִיכִין פֶּעסְט (פְּרַאזְנִיק) :

יאָ אִיר גְיֶעחְרְטֶע הֶערֶען (גָאסְפָּארַא) אוּג דַאמֶען , רִוֶער אָוִויגְד אִיז דֶער שֶׁענְסְטֶער אוּג גלִיקלִיכְסְטֶער פוּן מֵיינֶעם גַאנְצִין בִּיז הֶערִיגִין לֶעבִּין , אוּנ אַזוֹ אוֹיך (וויא מִיר שֵׁייגְט) פון דִיא אַלֶע פַּאטְרֶעיָאטִין (פְרַיינְדֶע) פּוּן אוּנְזֶער נַאצְיָאן , וֵוייל מִיר פֵּייעֶרִין אִים גוּר צוּ עֶהרֶען פון אוּנְזֶערֶע וַוַאפִין דָארְט אִין קרִים , מיט נָאטֶעם גִיגַאדִין עֶרְפֶּעכְטין מִיר אַיין זִיג (נִצָחוֹן) נָאךְ דֶעם אַנְדֶערִין , אונ מִיר הָאבִּין אַלְו שׁוֹין רֶעכְט צוּ הָאפִין דָאס מיר וֶועלִין דִיזִין גֶערֶעכְטִין קריג אִין קוּרְצִין מִיט גְרוֹים עַהְרֶע אוּג נוצִין פאר אוּנְזֶער נַאצְוָאן בֶּעעֶנְדִין , אלזו מֵיינֶע גִיעֶחְרְטֶע הֶערֶען אוג דַאמֶען נֶעחְמֶען זֵייא אִין דִיִין . אַװוינד אַנְטֵייל אָן מֵיינֶער פְּרֵיידֶע וָואס גִיהֶערְט אַייך אַזוֹ גוּט ויא מִיר, אונ זֵייט צֵיינִין (עֲדות) דָאס אַייער מָאנַארְךְ פאר שְׁטֵייט זֵיינֶע טרִייע אוּג אוֹים גִיצִייבִינְטֶע הֶעלְדִין צוּ לוֹינֶען , דֶען אִיך ול אִיצוּנְד דוּרך זֶיעם יוּנְנֶען גְרַאפֶּען אַקְטָאוויִע דֶע אַנְסִי , ואס איז עֶרְסְט נִיקומען צוא מיר פון קְרִימֶער קריג מִיט פְרֵיילִיכֶע בּאטְשַׁאפְטִין (כְּשׂוֹרוֹת טובות) אוב מיט אִינֶער

ליסטע

לע (יטְטֶער) פוּן זיא הֶעלְדִין נַאמֶען וָואס הָאבִּין זִיך אַמליצייעט אין דִיזֶעם ייג (גִיצֵייכִינְט פוּן אוּנְזֶערֶע פֶעלְד מַארְשַׁאלִין), אוּנ וָואס ;ער (דִיזֶער גְרַאף) צִיהֶעם בַּאלְד צוּרִיק אַהִין, וִויל אִיך אִיצוּנְד דוּרֶךְ דִיזֶען יוּנְגֶען גְרַאפֶּען וָואס הָאט זי אויך דָארְט הֶעכְסְט אוֹיס גיצֵייכִינְט אָרדֶענס אוּג קְרַייצִין אויס טֵיילִין אוּם צוּ דַאקֶערִירֶען (אויס צִירֶען) דֶער מִיט רִיזֶע אוֹים גִיצֵייכְיְטֶע מֶענֶערֵי :

קוים הָאט דֶער קֵייזֶער בֶּעעֶנְדֶעט רִיזֶע קוּרְצֶע רֶעדֶע, אִיז נִיוָוארִין דֶער זַאל פֶערְהִילְכְט פוּן דֶעם שְׁרֵייעֶן אוּרֵא ! אוּרֵא ! אוּרֵא !, עֶס לֶעבֶּע דער קִייזֶר!, עִם לֶעבֶּע דִיא קיטֶערן!, עֶס לֶעבֶּע פּרַאנְקְרַיידו , אוג דֶר נָאךְ אַלסעעס אִיז נְוָוארן ִוידֶער שָׁטִל , הָאבִּין צְוייא הוֹיפְּטַארְשַׁאל צוּא נִיפִירְט דֶעם קַאמֶערַאטָא צוּ דֶעם נַאפַּאלְאנְס טְרָאהְן , וָואס פון בֵּיידֶע זַייטִין זיינְן נִישְׁטַאנְן קַאמֶערְהֶערֶען מיט רוט זַאמֶענְטֶענֶע קִיסֶעלַאךְ וָואס אוֹיף זֵייא איז גילֶענִין פֶערְשִׁייְדֶענֶע אָרְדֶערִין , וָואס וַוארִין אִים אִיבֶּער גִיגֶעבִּין מִיט אֵיינֶער גְרוֹיסִין פִייערְלִיכְקֵייט (פַּארַאדֶע) , דֶען עס וַואר דֶער בֵּייא אוֹיס גִירוּפִין דֶער נָאמֶען פוּן יֶערִין הֶעלְד אַם וֶועמֶען ער וַואר פֶּערְגֶעבִּין ; אוּג אםעֶנְדֶע ואר דֶער קַאמֶערַאטֶא זֶעלְבְּסְט בֶּעשָׁאנְקֶען פוּן דֶעם קֵייזֶער מִיט אֵיינֶעם אָרְדֶען אוּג מִיט אֵיינֶעם אַוַאנְם (וָואוְוִישֶׁענֶע), דיזער קַאמֶערַאטֶָא הָאט זִיךְ טִיף פֶּערְנֵיינְט גִידַאנְקְט, דָאךְ אֶבֶּר גַאנְץ וֵויינִיג אִינְטֶערֶעסירט רֶער מִיט , דֶען זַיין הֶערְץ וַאר בֶּעשֶׁעפְּטִיגְט נוּר מִיט דֶער עוְנֶענְיֶע וָואס עֶר הָאט דַאן גִיהַאט אוֹיגִין נוּר פַּאר אִיר אַלֵיין , אוּג אַזו נִיט וויינִיגֶער זִיא אוֹיךְ נור פַּאר אִים, דֶען דִיא לִיבַּע הָאט לוּכְסֶען אויגִין'), זִיא שְׁפֶּעהט אוים דיא גיליבּמע פֶּערְזָאן אִיהְרֶע אִין דִיא טִיפְסְטֶע אֶבְּגְרוּנדִין, דֶער קענט אִיר אוּנְטער אַלֶע אוּמְשְׁטַאלְטוּנְנֶען (פֶערעֶנְדֶערוּנְגֶען) וָואס קען ור גִישֶׁעהֶען אוּנ גֶעבִּין , אונ אַזו אוֹיך וַוַאר דָא דֶער פַאל מִיט דֶער עֶוִונֶענְיִע , דָאס דֶער קַאמֶערַאטָא וָואס אִיז גִיבּלִיבִּין אִיצוּנִד אונערקענט פוּן אַלע ַיינֶע בֶּעמַאנְטֶע , זֶעלְבְּסְט פון דֶעם מָארְנָי וָואס וַואר זַיין גְרֶעסְטֶער פַּיינְד וָואט הָאט אִים ֶעלבְסט אִין אוּננְלִיק גֶעשְׁטִיִרְצֶט , אִיז גִיוָארִין אויף דֶער שְׁטֶעלֶע דֶער קֶענְט פוּן אִיר , אוּג אִירֶע אַלטע לִיבַּע צו אִים הָאט זִיך וִוידֶער עֶרְוַאכְט אִין אִיהְדֶעם הֶערְצִין , דָאס זיא הָאט זִיךְ אָן גִיהֵייבִּן שוין צוּ בֶּעשְׁפְּרֶעמִין זִיךְ מיט אִים , פְרִיהֶער מִיט אירע שְׁטוּמֶע בְּלִיקִין ,‏ אונ נַאך חֶער אַלֶם נַאפָּאלְיָאן הָאט זִיך פֶערְטִיפְט אִין אֲנִישטְּרֶעןך מִיט דֶעם אֵיינְגֶעלְשִׁין גִיזַאנְדֶעטִין אִיבֶּער דֶעם אִיצְטִיגִין קריג, הָאט זִיא זִיךְ שוין בֶּעשְׁפְּרָאכִין מיט אִים דלי |

ילִיבֶּער פּרִינְץי ! הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוִּין צוּ אִים יֹאִיר פֶערְזֶעצְט מִין (בּרַיינְגְט מיך אַניין) מִיט אִייֶערֶעם אִיצְטִיגִין ערְשֵׁייגֶען דָא אין אֵיינֶער גְיָאטֶעלְשִן פֶּערְוואוּנְדֶערוּנְג , דֶען ערְפְטִינְס אִיז מִיר אַוואוּנְדֶער יא אַזז אִיר הָאט אייף

בעפרייט

טְהִירֶען , ער זֶעהֶעט זֵייעֶר וויי , אוּג דָאר נֶר ווער אן א א דע עי יע וָואס אס קע איינֶע זָאכֶע לֵייכְט עֶרְקֶענֶען , לוֵּס, אָדֶער עֶר הָאט לובמען אוֹיגִין } |

ר א == בֶּעפְרֵייט פוּן זייעֶר נִיפַיינְנְגִיס (דֶען אִיךְ זֶעהֶע דָאךְ שׁוין דָאס אִיר זַייט נִיט גִישְׁטָארְבִּין , אונ צְוַוייטִינְם אִיז מִיר נָאךְ מֶעחֶר ואוּנְדֶער דָאס אִיר וַואגְט אַייך הִיר הֶער צו קוּמֶען , זָאל עֶס זיי בּלֹיז אום אֵיינֶעם קַאלְטִין אָרְֶען צוּ בֶּעקימֶען ! נֵיין עִם מוּז וָואס פֶּערְנִיוִויס אַיין אַנְדֶער גְרוּנְד זַיין ואס הָאט אייך הִיר הֶער בֶּעוואוֹיגִין צוּ קוּמֶען : ר

יפֶערְגָיוִויס אִיז אַזױי הָאט עֶר אִיר גָיֶענְטְפֶערְט יאִיך הָאבּ מִיךְ גִוַואנְט נוּר אוּם צוּ הָאבִּין אֵיינֶע גִילֶענִינְתֵייט אַייך צוּ זֶעהֶען , אוּנ פִּילֵייכט נָאךְ מִיט אַייךְ צו שְׁפַּיֶעבִין , אוּנ דִיזֶעס אִיז שוין בַּייא מִיר וֶוערְט אַיין לֶעבִּין אַיין צוּ שׁטֶעלִין , אוּנ נָאט זֵייא דַאנְק עֶס אִיז טִיר בֵּיירֶע גִילוּנְנֶען (נִיגְלִיקְט) ; אוּג דֶער צוּא נָאךְ אויך מיץ לֶעבִּי עֶרְהַאלְטִיןי :

ִיזֶע אויף אֶפְּפֶערּנְ ַייֶע (זיך מְִרִיב זַיין) פאר אִיר ; אוג דִיא פִיעֲרִנְע אוג אויף רִיכטִינֶע לִיבָּע זיינֶע צוּ אִיר , הָאבִּין ער שְׁמַארְק גִיורְקְט אויף אי וייבּליֶע גֶעמִיטָה , דָאס ;עס הָאט אִיר הֶעכְסְט גִיְריינְקְט וָואס זִיא הָאט אִים אזו טִירַאנִישׁ פוּן זִיךְ פֶּערְדְרַיינְגְט , רָאם זִיא הָאט אִים גִיוָואלְט מיט וָואם פֶערְזֶעהֶען (מְפֵּצָה זַיין) , אוּג הָאט אִים גִיפְרֶעגְט וָואס פַאר גוּטֶעם קען זִיא פַאר אִים אִיצוּנְד טָאן ימי אַנרֶערֶעם: הָאט עֶר גִיעְֶטְפֶערְט אַלֶם נוּר דָי עְֶלויבָּענִים צוּ בֶּעזוִּין אייך פַּאר מֵיינֶעם בַּאלְדִיגִן אָם פָארִיןי , ידיזֶעס טַיין בֶּעסְטֶערי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים יאִיז פַאר בּוּנְִין מִיט גְרוים גִיפַּאהֶר פַּאר אוּנְז בֵּיירִיןי ידָאך אוּם אַייך צוּ לוינֶען פָּאר אַייֶערֶע אויף רִיכְטִיגֶע (וַאהְרֶע) נֵיינּנָג צוּ מיר ערְלוֹיבֶּע אִיךְ אַייך דָאס אִיר זָאלְט קוּמֶען מָארְניִן אִָנֶד צוּ דִיא טְרֶע פון דֶעםפַּאווילָאן (זאל) מַארְזָאן דָארְט וֶועט אַייך דֶער וַַארְטִין דִיא אִינְפַאנְסִין פוּן בַּארְצֶעלַאנֶע , אוג זִיא וֶועט אַייךְ שוין אַרַיין פִירִין צוּ מִיר , אִיצוּנְד אָבֶּער טְרֶעטֶעט אָפּ פוּן מִיר ; דֶען מֶען הַייבְּט שׁוֹין אָן צוּ קיקין אויף אוּנְי , קַאמֶערַאטָא הָאט זִיךְ מִיף פֶּערְבִּינְט פַּאר אִיר אוּג אִיז זי אַוֶעק גַאנְץ צוּפְרִירִין , אוּנ ואר אזיסער זיך פוּן פְרֵייתִין +

13 | ידֶער בּוּדוּאַר (אוֹיס רוּהוְּג צִימֶער) פוּן דֶּער קִייערִיןי.

= עֶווגֶענַיִע הָאט דָאט רֶעסְט פוּן רִיזֶער נַאכְט צוּ גִיבְרַאכְט הֶעכְסְט אוּנְרוּהִיג אִין אִיר שלאפגעמאך (שָׁלָאף צִימֶער). דֶען זִיא וַאהֶר הֶעכְסְט אויף גֶערֶענְט רִינָואזֶעט) פון אִיר ֶעהֶען זי מִיט דֶעם קַאמֶערַאמָא אִיר אַלטִן גִיליבְטִין ו רֶען וָואס נָאךְ אַזוֹ אִין דֶער וֶועלְט קען רויבִּין דֶעם שְׁלָאף אֵלָם אֵיינֶע וִוידֶער ערְוַואכְטֶע לִיבֶּע , אוּנ אִיז אַלְזו איין ִישׁלָאפִין עֶרְסְט גֶעגִין טָאג , אוּג אֵלֶם זִיא הָאט זִיךְ אַרוּם צוועלף דעם זֵייגֶער עֶרְוַואכְט { הָאט זִיא נָאךְ לִיגֶענְדיג אִין בֶּעטִיל גִילָאזְט אַריין רוּפִין צוּ זִיך דִיא אִינפֿאנטין פון בַּארְצֶעלַאנֶע אוּם אוים צוּא פְרֶעגִין אִיר וואוּ עֶס הַאלְט אִיצוּנֶר מיט דֶער דָאלָאֶעם, דֶען וָואס דיא אִינֶעסָא הָאט אִיר מִים אַייגֶר צְווייטֶע דַאטע וָואס נָם נַואר גוּר עֶוְוגֶענְיֶע בֶּענֶענִינְט דָארט אוֹיף ריא טְרֶעםּ

פון

הז 04 == | פוּן דֶעם וָואַאלִישֶׁען פאאץ נַאר מָעֵחר אֵלֶס אַיין ְּליזֶער ציפאל, ניין עסוואף-- עִם מִיט אַבְּזֵיכְט גִישֶׁעהֶען פון דֶער עֶווֶניֶע וָואס דֶער בּאצְיָאשִׁ הָאטוֹ איר שויך ‏ - פָּארְהֶער אוֹיס. ִיזָאנְט ! דָאס עֶר וֶעט דיא דָאלָארֶעס אַהִן בְּרִינְגֶען ,. דיא. עֶוִגֶענְיֶע איז אַהִין אוּנְטֶער ִיקימֶען מִיט איר סֶעקְרָעַטֶערְקֶע גְרַאדֶע צוּ דֶער- ‏ דֶעקְטֶער צֵייט פון אִיר צורִיק. לייפִין אם צו הָאבִּין אינֶע נּטֶע גִילֶענֶענְתייש , דאם. דיא אִינֶעפֵּא זָאל אִיר. צום עִרְסְמין. מָאל עערשׁיינֶען רָארְט אַלס אֵינֶע נעפידערין אִין נויט / אונ וֶועט שׁוֹין דורך דֶעם וֶוערֶען בֶּעקַאנְט מִיט אִיר אוב מִיש דֶער ייט אויך צו ווערין אִירֶע אֵין פֶעְטְרֹימֶע, דַאמִיט זִיא זָאל אִיר קענען פֶערְפִירִן אִין אַז אֵין אָרְט וָואס זִיא זָאל דָארְט בְּליבִּין אִינֶע לֶעבַּערִעֶע בַּאנְרָאבֶּענֶע אויף אִימֶער אונ אֵיבִּיג ‏ דָאס אֲלִימְפְָ זָאל אִיר שׁוין ניט קֶענען אויף זובין צייט זיין לֶעִין , נון מַאר דיא אינֶעסֵא אִיצֶר בֶּעפְֶענְט פֿון דער עֶוגֶעניֶע , צו הָאט זִיא אויםגִיִיְט דֶעם אויף מְרָאג (פָארצֶענְ)וָואס זיא הָא אִיד פָארוּצֶעט וֶוענִין דָיא דָאלָארֶעס+ ‏ - {/‏ ץא יֵא גְרוֹיסֶע קיזֶעניןי. הָאט זִיא אִיר בֶּעאַנְטְוָארְטֶעט אויף דְיָוע פְרַאנֶע אַייעֶר וואונץ אִיז עֶרְפִלְי אִיך הָאבְּ ינע בֶּעקַאנְטְשַׁאפְט אַזוּ ייט מִיט אִיר ִיטְרִיבי! דָאס זיא הָאט זִיךְ אָן נִישְׁלָאפִין אָן מִיר מִיט לֵייבּ אונ ַייל , מֵייֶע בּוּכֶע וארִין אִיר ליב אוּנ ייר אונ זִיא הָאם בַּאקּמֶען אַזו ֵין צו טרויִען צו מִיר לָאם זִיא קאט אויס גִישָׁאטִין אִי גַאנְצֶעש הֶערְץ פַאר מִיר , זִיא הָאט. מִיר אוים דֶער צֵיילְט אִיר נַאנְצֶעש לֶעבִיגְם גִישִׁיְטַע , אירֶע ריע לִיבֶּע צוא דֶעם אַלימְפיָ ! אוג ויא אַזו זִיא קוּמט אין דֶעם פַּאלַאץ פון ווערזַאלוען / זיא זָאנְט דָאס זָיא אִיז נִיוָוארִין אַהִין נור פַּאר פירט דוּרךדעם בַּאצְיֵאשִׁי, אונ רָאס זיא: וַויִיס נִיט ויא נָאט צוּ דַאנְקֶען ; דָאם זיא הָאט אִירֶע אוּנְשׁוּלֶר זֶעלְבְּסְט דָאיט אויך בֶּעהָאלמִן ז אלו אִיז פון איחרֶע רֵייר אַרױם צו זֶעהֶען דָאס זיא אִיז אי קינֶר מִיט אֵיינעַםרֵיינֶעם אוג הֶערְלִיכִין הֶערְצִין +- יי יאוּנ דוּא גְלוֹיבְּסְט עָסִי 7 הָאט זִיךְ עֶווגֶענְיֶע אָפּ גִירוּפִין צוּ אִיר יאָנּהֶעטֶעי זִיא אַליין קֵיין אַנְלאס (פְּרִיצֶענֶע) גִיֶעבִין דֶער צוּ וָואלְט מֶען זִיךְ נִיט וַואנִין צוא. פֶעלְפִירִין אִיר אַהִין , יין. זִיא לִיגְט (זָאנְט ליעִין), זיא אִיו אֵיינֶע אוֹיסְנלַאסֶענֶע אוּנ וִויל נָאךְ שֵׁיינֶען פאר אֵיינֶע הִילנֶע, אַזו אִיז זיא נָאךְ דָאפִּילְט פַאר דָארְבִּין ‏ נוּר גִינוּג וואוּ הַאלְט עֶס אִיצוּנְד מִיט אִירי ו יאָ;ֶעס הַאלְט גוּט , זייר גוּטי הָאם זִיךְ דִיא אִינֶעסא אָפּ גִירוּפִין יזִיא גִיפִינְט זי אִין דֶעם חוֹיז נוּמֶער פִיר וָואס אִיז אִין דֶער שְׁטְרַאזֶע פֶענְהִידִָי . יאוג זִיא פַאר שְׁמֵייט נָאךְ נִיט צוּ וָאס דוּא'הָאסְט אִיר אַהִין פאר פִירט* האט אִיר דִיא עווגֶענִיִֶע ווייטער גִיפְרֶענְט ינַיין דָאס מִינְדֶעפְטֶע נִיט וַוייל זיא הָאט דֶעם גְרֶעסְטִין צוּ מְרוֹיֶען צוּ מִירי הָאט איר דיא אִינֶעסא גִיעענְטְפֶערְט יאִיך גְלוֹיבֶּע דָאס זִיא עֶרְוַַארְטֶעט מִיךְ דָארְט פוּן טִינוּם צ+ מִינּנ . ינוא וֶעט זִיא עִם פַאר שְׁמֵיין אִיןאֵיינֶער הַאלְבֶּע שְׁמוְּדֶע אַרוםי הָאם אִיר דִיא עֶווגֶענְיֶע גִעֶנְטְפֶּערְט יאונ וֶועט זִיךְ שוין עִנְטְזַאגִין פוּן דֶער הָאפֶּענוּנג די װירֶער צו זֶעסֶע .רֶע וַיילֶערַאנְֶעאִיך דיר איֶעסַא ֶען דוא הָאסְט מיר | גימאן

0

-- 68 == גִיטָאן דֶער מִיט אֵיינֶע נְרוֹיסֶע ִיפֶעלִיגקֵייט ‏ אוּנ וֶועל וִויסִין ויא א צוא רִינֶען דִיר דֶער פַאר" 3

דֶער וַויילֶע אִיז אַבֵיין איינֶע הוֹיף דַאְמֶע אוג הָאט גִימֶעלְרֶעט דֶער קִייערִין דָאס דֶער אוֹיבֶּער קאמער הער שְׁמֵייט אִין פַאר צִימֶער אוּנ פרענט צוא קען ער אוֹיף גִינוּמֶען וֶערִין אִיצוּנְד פוּן אִיר , דֶען עֶר הָאט וָואס גֵייטִינֶעם מִיט אִיר צוּא שְׁפְּרֶעכִין , יגוּט וִויא גִירוּפִיןז! הָאט זִיא איר גיעֶנְטְפֶערְט ;ער קען אריין קוּמֶען צוּ מִיר. קוים אִיו דיא חויף דַאמֶע אַרױיס פוּן אִיר צִימֶער מִיט דִיזֶער אַנְטְוארְט יהָאט זִיךְ דִיא עֶווגֶענְיֶע וִוירֶער אוּמִיוֶענְדֶעט צוּ דֶער אִינֶעפֵא אוּנ הָאט צוּ אִיר גִיזָאנְטי . ידֶער וַויילֶע מיינע טֵייעֶרֶע אִינֶעסֵא וֶועל אִיך דִיר אִיבֶּער גֶעבִּין נָאךְ אַיין אוֹיפְטְיַאג, נֵייהֶע צוּ דֶעם אַרַיין נַאנְג וָואס פָיָרט צוּ דֶעם פאווילאן מַארְזָאן אוּג עֶרְוַארְטֶע מִיר דָארְט אוֹיף דיא טְּרֶעפּ דֶעס יוּננֶען גְרַאף דֶע אַנְסִי , אִיך הָאבּ אִים גִיבֶּעטִין דָאס עֶר זָאל צוּ מִיר קוּמֶען פַאר זַיִין אָפּ פָארִין צוּרִיק קיין קָרִים, דֶען

אִיך האבּ אֵיין גִיהִיימֶען אוֹיף מְרַאג אִיבֶּער צוּ גֶעבִּין אִים אהין , זָאלְסְט אִים אוֹיף

נֶעהְמֶען זייָער פְרַיינְדָלִיך אוּנ זָאלְסְט זִיךְ מִיט אִים דָארְט אוּנְטֶער הַאלְטִי (פַאר בְּרַיינְֶען ) בּיז אִיךְ וֶועַל ענטלאסין דֶעם בַּאצְיֵאשִׁי פוּן מִיר , דֶען אִיך וִויל נִיט דָאס זֵייא זָאלִין זיך אֵיינאנְדֶער זֶעהֶען בַּייא מִיר , אַלְזוֹ גִישְׁוינְט דֶען אִיךְ הֶער שׁוין זֵיינֶע שְׁרִיט (טְרִיט) , גֵייהֶע אוּנ טוּחֶע ואס אִיךְ הֵייסי :

קוים אִיז דִיא. אִינֶעסֵא אַרוים פוּן אִיר צִימֶער אִיז אַרַיין צוּא אִיר דער בַּאצְיֵאשִׁי , אוּג דָאס עֶרְשֵׁיינֶען פוּן דִיזֶעם מַאן וָואס הָאט אִיר פַּאר בַּייא גִייֶנֶר העכסט פְרַיינְְלִך גֶענְרִיסְט , הָאט אִין אִיר אויף גִיוֶועקְט אֵיין וִוילֶען צוּ הֶערִין וָואס עֶר וֶוערְט דָארְט שְׁפּרֶעבִין מִיט דֶער עוִוגֶענִיִע, דֶען עס הָאט זִיךְ אִיר יא וִויסִין צוּ הָאט איר דִיא דָאלָארֶעס ַֹאהֶר גִיזָאגְט דאס זיא אִיז נוּר דוּרְךְ אִים פַאר פִירְט גִיוָוארין;אִין דֶעם קייזֶערְלִיבִין פַּאלַאץ פון וֶוערְזַאלֶיען. , אוּנ הָאט זִיךְ דַאהֶער אָפּ ִישְטעלט אוּנְטֶער דֶער מִיר פוּן דֶעם עֶווגֶענְיֶעס צִימֶער וָואם זִיא הָאט אִיר בַּאלֶר פַאר שְׁלָאסִין נָאך דֶעם בַּאצַיֵאשִׁים אַרַיין גיִין אַחִין , אוּם זִיךְ וִויא נוּר מֶענְלִיךְ אַיין צוּ הָארְכִין וָואס עֶס וֶועט דָארְט פִילֵייכְט נִישְׁפְּרָאבִין וֶוערִין דער פוּן, לֵיידֶער (צוּם אוּמנלִיק) אָבֶּער הָאבִּין זֵייא נִישְׁפְרָאכִין זִייֶער לייזֶע (פאמֶעלַאךְ) דָאם זִיא חָאט מֶער נִיט גִיקֶענְט הֶערִין וִויא דֶעם שְׁלוּס פוּן וַיין ִישְפְּרֶעךְּ וָואס ער הָאט גִישְׁפְּיָאבִין שׁוֹין אַבִּיסִיל לוֹיטֶער (הֶעבֶער) זַייעֲנְדיג שׁוין ניט נוייט פוּן טיר ‏

ינָאךְ הַיינְט פוּן אָוִוינְדי הָאט ער גִיזָאנְט יווֶעט דִיא דָאלָארֶעס שׁוין זַיין אִיבֶּער גִיגֶעבִּין אִין אֵיינֶער זִיכֶערֶע חַאנְד , אוּנ הָאף אַלְזוֹ דָאס אִיר וֶועט צוּפְרִידִין זיין פון מֵיינֶעם אִיצְטִינֶען שְׁטְרֵייךְ (שׁטוּקֶע) וִויא פוּן דֶעם פָּארִיגִין , דיוֶעס דוּמֶע טײיבּכען וֶועט אַבַיין אין דֶער קלעמקע וָואס אִיך האמ פאר אִיר או'ס נִישְׁמֶעלְט, אוג וֶועט דָארְט פאר בְּלַייבִין גאנץ גִיזִיכֶערְטי, אוּג אַלֶם ויא הָאט דֶער הֶעלְט יָאם עֶר נָעמְמוּ שׁ שוין אָבשייזד פוּן אִיר , אִיז זִיא אַוֶועק אַהִין וא דיא עוגֶענִיע הָאט אִיר גִיהֵיימִין דֶער וַוארְטִין דֶעם קַאמֶערַאטָא , עִם הָאט נִיט לַאנְ: גִיר יעֶרְט ; אוּג

זִיא הָאט דֶער הֶערְט מְרִיט פון אִיינֶעט מֶענְטשִׁין אוֹיף דִיא רעפ וָואס זִיא הָאט (עווג. עגי אים

== 660 =

אִים עֶרְוַוארְטֶעט, אוּנ בַּאלְפּדַארוֹיף הָאט זִיא אִים דֶעם קַאמֶערַאטִין אויך דֶער. זֶעהֶען גייענְדִיג אוּנ אִיז אִים גִיקוּמֶען אַנִטְקעגִין . עֶר הָאטיזִיךְ זִייֶער הֶעפְִיך פֶערְנֵיינְט פַּאר אִיר, זייא הָאבִּין אֵיינֶעם דעם אַנְדֶערִין גִינַאעֶנְט זִייערֶע נֶעמֶען , אוג דַאן הָאט זִיא אִים אביין גִיפִירְט צוּ דער עֶווגֶענָיִע אִין צִימֶער , אונ אִיז אַלַיין. אַרוֹים צוּרִיק , דִיא עוְוגֶענְיֶע הָאט אים אויף נִינוּמֶען זַייֶער פְרַיינְרְלֶיךְ אוג לַיבְּלִיך , אוּנ עֶר הָאט זִיךְ בַּאלר דֶער קֶענְט פַּאר אִיר אוּנ צוּ גל גִיטָאן. אַקום אִיר אִין הַאנְד ,. אונ אִיז ִיבְלֶענְדֶעט גִיוָוארִין פוּן אִיר שֵׁיינְהֵייט , דֶען זִיא הָאט נָאךְ קיין מָאל אַזו שֵׁיין אוים גִיזֶעהֶען ויא דַאן, גַאנְץ ויא אַיינֶע גֶעטִין, ויא אֵיינֶע הִימֶעלְשֶׁע גִישְׁטַאלְט, וִויא אַיינעס נִייָע גִישַׁאפִּינֶעס גֶעבִילר וָואס אִיז אקָארְסְט אַרויס פוּן דֶעם בִּילְרְגֶערְס הַאנְד ,, אוּג נִיט וַויינִיגֶער אֵלם עֶר ואר זִיא אוֹיך מֶּעצוֹיבֶּערְט פוּן אִים, דֶען אִירֶע פֶערְמֶעהְלוּנְג (חֲתוּנָה הָאבִּין) מִיט דֶעם נַאפָּאלְוָאן הָאט נוּר בֶּעפְרִידִיגְט אִיר עֶהְרְנַייץ (אִיר פַאר לַאנג נָאךְעהרע) , אָבֶּערינִיט דִיא לוסט פוּן אִיהְרֶעם הֶערְצִין ; דֶען גער וַואר ִיעֶלְטֶערְט שׁוֹין אונ דֶער צוּא נָאךְ קריינְְלִיך , אוּנ נִיט פוּן שׁיינֶעם וואוּקס , אוּג אוֹיסְזֶעהֶען אַלְזו גַאנְץ נִיט גִישַׁאפִן אוּם צוּ בֶּעפְרִידִיגִין אַזו אֵיינֶע דַאמֶע וִויא דיא עוגֶעניִע ‏ וַואר דַאן וָואס זִיא וַואר רִיא לִיבָּע זֶעלְבּסְט ; אוּנ וָואס אִיר הֶערְץ ווַאר עֶרְנֶעבִּין דֶער וֶועלְט לוּסְט ; דַאהֶער קיין וואוּנְדֶער דָאס זִיא וואר נָאךְ נַאנְץ עֶרְנֶעבִּין אִיר פָארִיִיו גילִיבּטֶען ויא פָרְיֶער, מֶען הָאט זִיךְ טִיף אִין דִיא אוֹיגִין נִיקִיקְט., הֶעכְסְט צֶערְְליך דִיא הֶענְדֶע נִידְרַיִקט אוּנ פֶערְפּלוידֶערט. אַזוֹ אפאר שטוּנדין אין אַזִיסִין נִישְׁפְרֶעךְּ וָואס קֵיין שְׁריבֶּער אִיז עֶס נִיט אִים שְׁטַאנְרֶע צוּ בֶּעשְֵׁייבִּין אִין צֶעהֶען שְׁטונְרִי, דֶען דִיא לִיבֶּענְדֶע שְׁפְּרֶעכִין נִיט נוּר מִיט דֶעם צוּנְג אַלֵיין , נַיין זייא שִׁפְּרֶעכִין אויך מִיט דִיא אויגִין אוּנ מיט דֶעם גַאנְצִין מִינֶען שְׁפִּיל, זֵייא הָאבִּין בֶּעדווֶערְט דִיא פַאר נַאנְגֶענֶע צַייט , הָאבִּין זִיךְ גִימַאכְט גוּטֶע. הָאפֶענוּנְג פַּאר דיא צוקונפט (שׁפֶעט ערע צַייט), הָאבִּין זִיךְ פַאר שְׁפְרָאכִין בַּאלר וִוידֶער צוּ זֶעהֶען , אונ בֵּייא אלעם דֶעם ואר זֵייא דָאס שֵׁיידִין זִיךְ פון אַיינְאַנְדֶער פִיל שְׁוֶוערֶער אַלְט דיא שֵׁיירוּנְ פוּן דֶער נְשָׁמָה מִיט דֶעם קֶערְפֶּער , אוּנ דֶער קַאמֶערַאמָא אִיז אַוֶועק פוּן אִיר אַזוֹ גִיהֵיים וִויא עֶר אִיז צוּא אִיר גִיקוּמֶען , עֶס הָאט נִימַאנְד גִיוואוּסְט פוּן רִזֶעם גִיפֶּערְלִיכִין בֶּעוּךְ אוֹיסֶער דִיא עֲסִינֵא וָואם זִיא אִיז אִיבֶּער דיזֶע גַאנְצֶע צַייט ואס דֶער קַאמֶערַאטָא וַואר בַּייא דֶער עעוגֶענְיִע פַּאר פַאלִין גִיוָארִין . דען בַּאלְד וִויא זִיא הָאט דֶעם. קַאמֶערַאטָא אַרַיין גִילָאזִין צוּ דֶער קֵייזֶערִין אִין צִימֶער , אִיז זִיא אוֶועק אִין דֶער שְׁטְרַאזֶע דִידְיַע אִין נוּמֶער פִּיר וואוּ הין זִיא חָאמּ פאר פִירְט דִיא דָאלָארֶעם אוּם זי צוּ זֶעהֶען מִיט אִיר דָארְט , אוּנ פִּילֵייכְט נָאךְ וָואס צוּ מָאן פַאר אִיר , דֶען וִויא זִיא הָאט פַאר שְׁטַאנֶען פוּן דֶעם בַּאצְיֵאשִׁים רֵייר איז דִיא דָאלָארֶעס וִוירְקְלִיךְ אֵיינֶע אוּנשוּלְרינֶע , אונ עֶס הָאט אִיר אַלְזֹ אָן גִיהַייבְן צו פְּלַאנִין אִיר גִיוִויסִין דָאס זִיא אִיז אֵיינֶע מיט שְׁפִּילֶערְץ אִין אַזו אַיין שְׁמוּצִינִי שְׁטְרַייךְ (שְׁטוקע). ;עס ואר שׁוֹין אָב שְׁפֶּעט , זִיא האט שׁוֹין אִיר נִיט דֶר וִויסְט דארט, דֶען מֶען הָאט אִיר שׁוֹין אוֶועק גיפירט פוּן דארט, אוג יט אֵיינֶער פוּן

דיא

== = /44 = דס

זיא רָארְטינֶע הויז לֵייטֶע הָאט אִיר נִיִקֶענְט גֶעבִּין בֶּעשֵׁייר װאוּ הִין :

14 | דיא שֵׁייְנְהֵייט פוּן קאמעשי

אִין יֶענֶעם גֶעגִינְד פוּן קְרִים וָואס וַואר דַאן בֶּעזֶעצְטימִיט דִיא פְרַאנְצוֹיוִישֶע אוּנגאַיינְגֶעלְשֶׁע אַרְמֵייעֶן , וואר דַאן אֵיין קליין שְׁטֶעטִיל לֶעבִּין דֶעם הַאוֶוען פוּן דֶעמוּשְׁוַארְצִין מֶעעֶר. וָואס הָאט גִיהֵייִסין קאמעשׁ בֶּעוואוֹנְט פּוּן לוֹיטֶער רוּסִין , וָואסיַיינֶען גִישְטאגֶען אֵין:אַגְרוֹיסִין פֶּערְקֶעהֶר (הַאנְדִיל) מִיט פְרַאנְצויוישֶׁע אוּנ אִיינְגֶעלשֶׁעוּקִויפְלייטֶע שׁוֹין פוּן לַאנְגֶע דַאטִין , אוּג הָאבִּין דַאהֶער גִישְׁפְּרָאכִן זֵייעֶר גוּט אַיינְגֶעלְם אוּנ פְרַאנְצוֹיזֶעשׁ אוּג אַזוּ אויך טִירְקֶעשׁ , אוּנ וַוייל רִיזֶער - פֶערְקְעהֶר וַואר זֵייָא זִייֶֶר אִייִנְטרֶענְלִיך ; הָאבִּין זייא אָן גִינוּמֶען דִיא פְרַאנְצויזִי אוּנ דיא אֵיינְגְלֶענְדֶער פַּאר זֵייעֶר נוּטֶע גֶעסְטֶע , מֶעהֶר אַלֶס פַאר פְריינְדֶע פון זייר פַאטֶער לַאנְדֶע', דֶען וָואס טוט נִיט דֶער מֶענְטְשׁ אוֹיס אֵייגֶען נוּץ , אונ נָאךְ מֶעֵהֶר אויס פוּרְכְט , דֶען זֵייא וַוארִין דָאךְ דַאן אין הֶערְצִין (אִין מִיטִין) דֶער פַיינְדֶע , זֵייא פְלֶעגִייזֵייא פַּאר שַׁאפִין אַלֶס וָאס זֵייא הָאבִּין נַייטִיג גִיהַאט , אוּג אויך מַאנְכֶע מָאל אַלֶם שְׁפְּיאנֶען גִידינְט , אויך הָאבִּין זֵייא צוּ ווילֶענְדִיג צוּ נִיט ִוילֶענְדִיג אוֹיף גִינוּמֶען אִין זִייֶערֶע הַייזֶער מַאנְכֶע נִירַאנֶעטֶע אָדֶער שְׁוַואכֶע אַפִיצִירִין אָדֶער יֶענֶערַאלִין , אוּנ הָאבִּין זֵייא צוּ גזֶעהֶען אוּנ אָבְּגֶעהִיט ויא אִירֶע אֵייגֶענֶע עֶלְמֶערִין ! קינְדֶער אנ מֶענֶער , אוּנְטֶער דִיא צָאל פוּן דִיא סְלַאבֶּעסִילְנֶע וֹגִישְׁוֶוענְטֶע) וָואסוהָאבִּין זִיך אִין דִיזֶער שְׁטֶעדְכְן אֵין גְיִקוַוארְטִירְט, וַארִין אויך אוּנזֶערֶע צְוֵוייא פְרַיינְדֶע, דֶער מַארְקִיז מִיט אַלִיְפָא, זֵייא זיינֶען איין גִישְׁטַאנֶען בֵּייא אֵיינֶער שֵׁיינֶע רוּסְקע וָואס הָאננגֶיהֵייסִין מַארְיָא נַארְקָאוְוא, וָואס דֶער עֶנְדעמַא אִיז גִיוָארִין מִיט אִיר בֶּעקַאנְט פוּן דֶען עֶרְסְטִין טַאנֶען זֵיינֶער אַן קִיסֶען אַהִין!; דֶען זִיא וַואר גִינוּג שֵׁיין אוּם צוּ פַאר פִירִין אַזו איין לויזין מֶענְטְשִׁין ויא עֶר אִיז, אוּנ זיא אִיז גִיוָארִין העכסְט רֵייכְלִיך בֶּעלוינְט פוּן אִים , אוּנ רִיזֶע אֵיין קְוַואמִירוּנְג פוּן דִיזֶע צְוֵוייא פְרַיינְדֶע ואר וִויא גִירוּפִין פַאר זִייֶער אַלְטִין פֵּיינְד, מִיר מֵיינֶען פַּאר דֶעם עֶנְדֶעמֵא וָואס הָאט גִיצִילְט נָאך זִייֶער לֶעבִּין , אונ וָואס הָאט נִיט אויסין גִילָאזִין קֵיינֶע גִילֶענִינְחֵייט אוּם זֵייא צוּ שַׁאדִין , אוּנ הָאט אַלְזוֹ זיך. גִיפּרוּבֵּירְט אוֹים צוּ פִירִין זַיין בּלוּמִיגִין פַּלאן דוּרְךְ דִיא מַארְיָא נַארְקַאוַוא וָואס וַואר נִיט בֶּעמֶער פַאר אִים , אוּנ ואר פַייחִיג (שְׁפַאמָאבְּנֶע) צוּא טָאן פאר גֶעלְם אַלֶעס וָָאס אִיז נוּד פַאר בַּאמִין , ער הָאט אִיר גִיגֶעבִּין שׁוין גֶעלְט פָארְאוֹים, אוּג הָאט אִיר נָאךְ פַאר שְׁפְּרָאכִין צוּ לוינֶען נָאךְ מֶעחֶר וֶוען זִיא וֶועט ריע בֵּיידֶען שְוַאכֶע הֶערֶען וָואס לַאזִירִין בֵייא אִיר, אוּנ חָאבִּין דֶעם נְרֶעסְמִין צוּ מְרוֹיֶען צוּא אִיר עֶרְמָארדִין אוֹיף אַזו אֵיינֶער אַרְט אוּג וַוייזֶע (אוֹפְן) , דָאס עִם זָאל קֵיין פַּאו' דאכְט אויף אִיר פַאלִין , אונ זִיא אִיז אִין דֶעם אֵיינְגִיגַאנְגֶען (מרוצָה גְיוָוארִין) , זגוּט אִיך וועל. עֶס זִייֶער לֵייכְט אוים פִּירִיוִי הָאט זִיא אִים גֶיענְטְפֶּערְט יזייא וֶועלִין

שוין

ליא פוונעניע

-- 68 --

שוין ניט אַהױס פוּן מֵיין הויז לֶעבֶּענְדִינ, אוּנ אויף מִיר וֶועט קיין שָאטִין פוּן פַאר דַאכְט (חְשֵׁר) פַּאלִין!; דֶען אִיךּ וֶעל מִיךְ צֵיינִין דֶער בַּייא נָאךְ אֵלֶם אֵיינֶע! רֶעטֶערִין , אִיךְ הָאבּ אַהוּנְט בֵּייא מֵיינֶער קְלֵיינֶער הֶערְדֶע (שְׁטַאדֶע) וָואס אִיז גְרוֹיס אוּנ גְרִימִיג ויא אַיין וָואלְף , אִיךְ וֶועל אִים אִין אֵיינֶעם אֶוִינֶד אַרוֹיף לָאזִין אויף דֶר וִויזֶע (לאנְקע) ואס דִיזֶע בֵּיידֶע הָערֶען גִייֶען דארְט שְׁפַּאצִירִין אְוינְד צֵייט, זֵייא בֵּיירֶע , דיא שְׁוֶועבְלִינְגֶע (שְׁוואכֶע) וֶועלִין אִים זיין אויף איין בִּיסִין : אונ אִיךְ בַּייא מיינֶעם אָן רֵייצִין אִים אוֹיף זֵייא פוּן וַוייטִין וֶועל פוּן נָאהֶענְטִין שְׁפִילִין דיא רָאלֶע פוּן אֵיינֶער רֶעטֶערִין , קירץ אוּנ גוּט עֶס אִיז דִיזֶע זַאכֶע שוין וִויא אוֹים גִימַאכְט , אוּנ נָאט וֶועט עס מִיר פַּאר קֵיינֶע זִינְרֶע צוּ רֶעבֶענֶען , דֶען זֵייא זַיינֶען דָאךְ רִיא פַיינְדֶע פוּן מֵיינֶעם פָּאטֶער לַאנְדֶע , דַיינְקְט נוּר אוּם אֵיינֶע

נוּטֶע לוױינוּנג פַאר מִירי ; | - | זיא הָאט צווַאר וְוָארְט גִיהַאלְטִין , הָאט דֶעם הונט אַרוים גִילָאזִין אוית דֶער וִויזֶע ()לָאנְקֶע) צוּא דֶער צֵייט אֵלֶם דִיזֶע בֵּיירֶע פְריינְרֶע הָאבּן דָארְט גֶעלוּסְט וַואנְדִילְט (שְׁפַּאצִירְט) , אוּג דֶער חוּנְד אִיז זייא אוֹיף איחרֶעם אַוואוּנק נוּר אִיבֶּר גִיפַאלִין פון הִינְטִין , אונ עֶס אִיז גִיוָוארִין צְוִוישִׁין זֵייא אֵיין שְׁטְרֵייט אויף טוט אוּנ לֶעבִּין , דָאךְ אָבֶּער אִיז עֶס נִיט גִיקוּמֶען אַזו ווייט וִויא זִיא הָאט גִירֶעכִינְט , דֶער הוּנְט האט זֵייא נוּר דִיא קלֵיידֶער צוּ ריסִין ‏ אֵיין גִיבִּיסִין אִין פִיֶע ערְטֶער ,. וּא דֶער עֶרְד גִיוָוארְפִין , אָבֶּער נִיט עֶרְמָארְדֶעט ; אויף זִייֶער שְׁרִייֶען איז אָן גִיקוּמֶען דִיא מַארְיָא אוּנ הָאט זִיךְ אַרין גִימִישְׁט אֵלֶם אֵיינֶע רֶעטֶערִין , זִיא הָאמ אָבֶּער אִיהְרֶע פַאלְשֶׁע רָאלֶע דָארְט זִייעֶר שְׁלֶעכְט אוים נִישְׁפִילְט , דֶען ויא זִיא הָאט דֶער וִויסְט דֶעם הוּנְד הַאלְבּ דֶער וָוארְנִין שׁוֹין אוּנטֶער דיא הֶענְד פוּן דֶעם: אֲלִימְְיָא , הָאט זיא אִים דֶעם אַלִימְפְיֶען אָן גִיהֵייבִּן אָפּ צוּ רַייטֶין פוּן דֶעם הוּנֶר, אוּנ דֶער צוּ נָאךְ זֵייעֶר שְׁטַארְק צוּ שִׁימְפְּפֶען (רוּנִייען) וָואס עֶר דֶער וֶוערְנְט אִיר ליבְּלִינְגם הוּנְד , אוּנ דִיזֶעס הָאט דֶעם מַארקִיז אַזוֹ ווייט אוֹיף גִיבְּרַאכְט דָאס ער

הָאט אַרױם גִינוּמֶען פון זַיינֶעם רָאק טאשֶׁע אַקְלֵיינֶעם רֶעוֶועלְוֶוער (פִּיסְטָאלֶעט) אונ האט אִיר גִידְרָאהֶעט (נִישְׁטְרַאסֶעט) צוּא דֶער שִׁיסִין אִיר וֶען זִיא וֶועט נִיט אָפּ טְרֶעטִין * | | |

דָאס עֶנְדֶע דֶער פוּן וַואר דָאס דֶער הוּנְד אִיז גִיבְּלִיבִּין לִינֶין אויף דֶער עֶרד אַיין טוֹיטֶער הַאלְבּ דֶער וָוארְגִין אוּנ הַאלְבּ דוּרְך גִישְׁטָאכִין פון זִייֶערֶע שְׁפַּארִין , זִיא אִיז אַנְטְלָאפִין , בַּאלְד דַארוֹיף וָואר גִימַאכְט אֵיינֶע שְׁטְרֵיינְגֶע אוּנְטֶער זוּכוּנְג, עֶס ואר אָבֶּער נִיט אַרוֹיס צוּ בְּרַיינְגֶען (צוּ דֶער גֵיין) דֶער וַויילֶע דֶעם גְרוּנְד דֶער פוּן ; אוּג דֶער פָּאלֶעסְיָא דֶער פְרַאנְצוֹיזִישֶער פֶּעלֶר מַארְשַׁאל הָאט גִיהֵייסִין דָאס מֶען זָאל אִיר הוֹיז מיט אַלֶעם וָואס וַוַאר דַארִין פַאר בְּרֶענֶען , אוּנ עָס אִיז גִיוָוארִין פוּן אִים איין חוֹיפִין אֹשׁ , אַלֶס אֵיינֶע וַאהְרְוְּג (שְׁטְּרַאסוּנִיג) פאר דִיא אִיבֶּערְי אַיין וואוּגֶער פּוּן דִיוֶער שְׁמֶעדְבָעַן , מֶעהֶר אַלְס אַפָּאר וָואכִין הָאט נִידוֹיֶערְט בִּיזּ דִיזֶע בֵּיירֶע פְרַיינְדֶע זַיינֶען צוּ זִיך גִיקוּמֶען פוּן דִיזֶעם שְׁרָעק אוּנ פון דִיזֶע פַאר װאוּנְדֶערוּנְגָן, אוּנ נָאךְ הֶער הָאבִּין זֵייא זִיךְ אויס נִיצֵייכִינְט בַּייא דֶעם שטרֶעם | קויפין

= 60 == לויפִין פוּן שֶׁעוַואשְׁטַאפִּיל. אוּנ אַז. דֶער קַאמֶערַאמָא וָואס אִיז גִיקוּמֶען צוריק. אוּג אויך דֶער זואַן, אוּנ מִיט דֶער עֲרוֹיבֶּערוּנְג פוּן דִיזֶער ופֶעסְטוּנְג ואר אויך צוּ עֶנְרֶע דִיזֶער בְּלוּטִיגֶער קריג , אוּג עֶס אִיז גִיקִימֶען צוּ אֵיינֶעם פְרִירֶען ; אוּנ דַאן. ואר דִיא הֶעכְסְטֶע גְלִיקְלִיבֶע צֵייט, אָרֶער בֶּעמֶער צוּ זאגִין דיא בְּלִיהוּננֶם צַייט פוּן דֶעם נַאפָּאלְיָאן אוּג פון דֶער עֲוגֶענְיֶע וָואס וַוארִין פֶערְזֶעצְט ויא צוּ זָאגין אִין דֶעם זִיבֶּענְטִין הִימֶעל : 5 וַאִינֶעסַאי

עָם אִיז אוּנְזֶערֶע לֶעזֶערִין צְוַואר שׁוֹין גַאנְץ גִינוּג בֶּעגְרֵיפְלִיךְ דאָם גִייֶע אוּנגְלִיק וָואס עִם אִיז גִישֶׁעהֶען דֶער דָאלָארֶעם , בַּייא אַלֶעם דֶעם וֶועלִין מִיר אִין דִיזֶען קַאפִּיטֶעל נָאךְ אֵיין עֶטְוַואס מָעהֶר שְׁפְרֶעכִין דער פוּן , אוּם צוּ צֵייִין ויא איין פַאר בְּרֶעכֶער אִיז פֶּערְאַכְטֶעט בַּייא זַיינֶעם גְלֵייכִין , אוּנ וִויא דִיא זִינְד פַּלָאגְט דֶעם גִיוִויסִין פוּן דֶעם זִינְדֶער וֶוען עֶר אוֹיךְ אֵיין גִיקְריינְטֶעם הוֹיפְּט אִיז;

צֵייט דִיא אִינֶעסֵא הָאט אָן גִיהֵייבִּין צוּ פֶּערמוּטְחֶען (מְשֶׁער צוּ זַיין) דָאס דִיא דָאלַארֶעט איז אַיין נַאנְץ אוּנְשׁוּלְרִיגֶעם קִינְד ,‏ אוּנ דָאס נוּר דֶער בַּאציֵאשִׁי הָאט אִיר פַּאר פֵּירְט אִין דֶעם פַּאלַאץ פוּן וֶֶערְַאלְיֶען , ויא זִיא הָאט .עס פַּאר שְׁטַאנֶען פון זייגֶע אֵייגֶענֶע רַייד וָואס עֶר הָאט גִישְׁפְרַאכִין מִיט דֶער עֶוִגֶנְיֶע , הָאטנאִיר אָן גִיהֵייבִין זייר שְׁמַארְק צוּ פּלָאנִין אִיר גִיוִיסֶען וָואס זיא הָאט איין טייל אִין דִיזֶער אִינְטְרִינֶע, אוּנ הָאט פוּן יֶענֶער צֵייט אָן נִיהֵייבִּין צוּ קוקין אוֹיף אִים טִיט אֵיינֶעם הֶעבְסְט פֶּעוְאַכְטֶעטִין בְּלִיק, אוּנ ער וִוידֶער וָואס,ער הָאט אָן ִיהֵייבִּין צוּ מֶערְקִין פוּן יֶענֶעם גִישְׁפְּרֶעךְ אן זיעֶעם מִיט דֶער (קיניגין , דָאס דיא אִינעסא פַאר שְׁטֵייט וִויא ווייט עֶר אִיז פַאר דָארְבִּין , אִיז עֶר אִיר נִיוָוארִין אַנְרוֹיסֶער פַיינְד אוּנ הָאט אִין שְׁטִילִין נִיזּבְט אִיינֶע גִילֶענִינְהֵייט אוּם לויז צוּ נֶוערִין פוּן אִיר (דָאס הֵייסְט אוּם פּטוּר צוּ וֶוערִין פון אִיר דָא), בֵּייא אַלֶעם דֶעם וַואר עֶר ִינוּנ שְׁלוּי (חִיטְרֶע) צוּ פֶערְשְׁטֶעלִין זִיךְ אוּנ צֵיינִין זִיךְ אִיר הֶעכְסְט פְרַיינְדְליךְ אוג הַעפְלִיךְ : -

זיא (אִינֶעפַא) ואר פוּן יֶענֶער צֵייט אָן צֶערְפַּאלִין (אוּנְפְריינְְִיךְ) מִיט אִיר גִיווימֶען , אוּג הָאט בֶּעקִימֶען אַין גְרוֹיסִין חַאס גֶעגִין אַלֶע מֶענְטְשִׁין , ידֶען וֶוען דיא עַוְוגֶענִיַע וָואס הָאט אִיר גִישֵׁינְט בִּיז הער איין אֵיינְנעל צוּ זייןי, הָאט זִיא בּייא זִיך גִיטְרַאכְט קען אַזוֹ פאר דָארְבִּין זַיין , אֵלְזוֹ צוּ וֶועמֶען דֶען קֶען מֶען שׁוין איין צו מרויען הָאבִּין :

אוּט אִיר גִיוִויסֶען צוּ בֶּעוּהִינין , הָאט זִיא בֵּייא זִיךְ בֶּעשְׁלָאסִין דָאס זִיא מוּז זִיךְ נָאך אַמָאל אַטְפְּרַאוֶוען אִין דֶער שְׁטְרַאזֶע פַאנְקְט דִידֶע אִין נוּמֶער פִיר, אום צוּ דֶער גֵיין טָאט אִיז גִיוָארִין מִיט דֶער אוּנְשׁוּלרִיגֶע דַאלָארֶעס, אוּם אִיר צוּ מֶעלְפין וֶוען נָאך מֶענְלִיף איו, עס הָאט אֶבֶּער גִירוֹירְט שֵׁייגֶע עֶמְלִיכֶע וָואכִין בִּיז זיא הָאט אֵיין גִילֶעגִינָמִיט גִימַאט אָפּ צו טְרֶעטִין פוּן אִיר פַאלַאץ אויף אַפָּאר

שטונרין

א

= 70 -= שְׁטוּנְדִין , דֶען זִיא הָאט זִיךְ גִימוּזְט אִימֶער גִיפִינֶען בַּייא דֶער קִינִיגִין =ין אִיר נַאבִּינֶעט, דִיא גִילֶענִינָהייט חָאט זִיךְ אִיר רַארְגֶעבָּאטִין אֵלֶם דִיא עֶוִונֶענְיֶע אִיז אַוֶועק אוֹיף אֵיינֶער אָפֶּערֶע , קוים איז דיא קִינִינִין אַרױים פוּן שְׁטוּבּ, אִיז זִיא אויך אַרױס פוּן טְיולֶערֶען (פַאלַאץ) אוּג אִיז שְׁנֶעל אַוֶועק אַהִין אִין דעם נוּמֶער פִיר וָואס אִיז אִין דֶער שְׁטְרַאזֶע פַאנְקט דִידֶע , וָואס דָארְט הָאט גִיוואוֹנְט וִויא מִיר ַוייסִין שׁוֹין רֶער פָאטֶער דֶעאָר, וָאס הָאט נַאכְהֶער גִיחֵייפִין קַארֶעל הַאמְטִי ‏ דִיזֶע פַּערְזוֹין איז אוּנְז שׁוֹין בֶּעקָאנְט פוּן פִרְיֶער דָאסער וָואר אַמָאל אֵיין גְרוֹיסֶער פַּאר בְּרֶעכֶער (פְּרֶעסְטוּפָנִיק) , אוּנ דֶער נָאךְ אִיז ער גִיוָוארִין אַלְט טְרַאקְִיִרְסְצִיק

ור א 2 1

אֵיין פַאלִיצֵייסְקֶער שְְׁוָאן , אוג אַם ענְדֶע אִיז ער גִיוָוארִין אֵין. אוֹיבֶּער אַגֶענְט (פִיסְקָאל) , אוּנ אַלֶס עֶר הָאט זִיךְ הֶעכְסְט פַּאר דִינְט גִימַאכְט בַּיִיא דֶעם גַאפָאלְָאן הָאט ;ער גֶעשְׁטִינִין וֶערִין מָאנְהֵייט פוּן אֵיינֶער רַאנְגֶע צוּ אֵיינֶער גֶרֶעסֶערִין רַאנְגֶע, אוּנ עס אִיז מִיט אִים שׁוֹין אַזוֹ ווייט גִיקוּמֶען דָאס ער הָאט זִיךְ פַאר הֵיירַאטְהֶעט מִיט אֵיינֶער אַלְטִין פְריילִין, (דָאס הֵייסְט אֵיינֶע הוֹיף דַאמֶע), צְוַואר פֶערְשְׁטֵייט זִיךְ דָאס זִיא וַואר נִיט פִיל בֶּעסֶער פאר אִים , ויא עס אִיז בּעוואוּסְט ואר זיא אין אידֶע אִינְגֶערֶע יָארִין אִיעֶע פְֵיילין בֵּייא דֶער גְרֶעפִין פָא לעאָן ‏ אוּנ הָאט דָארְט בַּייא אִיר גִישְׁפִילְט דִיא רָאלֶע פון אֵיינֶער קוּפְּלֶערִין (פאקטארקע) אִין דֵיא פַאר בָּאטֶענֶע לִיבֶּע וָואס וַואר צְוִוישִׁין אִיר דַאמֶע אוּנ דֶעם הֶערְצַאג פון אָרְלֶעאַנֶם, וָואס פַאר בַּייא גִייענרִיג הָאט זיא דער לֶעבּט פון אים אֵיינֶיגֶע קְנַאבֶּען (אִינְגְלַאךְ) , וָואס זַיינֶען ערְסְט אָפִּיצְיְרִין אין דֶער פרַאנצויזישע אַרְמֵייא:

רִיזֶער פֶערְדֶעאֶר נָואס הַייסְט צוּ נְלייךְ קארֶעל הַאטְטָא , ווַאר בַּייא אַלֶעם דֶעם הֶעכְסְט שְׁטָאלְץ אויף דִיזֶער פַּאְטִי (שִׁידוְּ), דֶען וָואס קְלִינְנְט שֶׁענֶער אֵלם דֶער נאמֶען פְֵיילין , חויף דַאמֶע , אונ צוייטִינְס הָאט ,ער דָאךְ בּעקימֶען דורך דִיזֶע פַארְטִיגְוֹיסֶע פְראמֶעקְצֶע. (שִׁיצונ) פון דֶער קֵייזֶרִין , אוּג הָאפִין אלו ֵּיירֶע גִישְׁפִלְט אִין פַּארִיז אֵיינֶע גְרֹימֶע רָאלֶע, ‏ הָאבִּין גִיוואוֹנְט אונ גילֶעכְּט ַירשְׁלִיך } אוג הָאבִּין ָןגיהייבִיןצוּ ִילְמֶען אי פַארִיז פַאר אנ בַארֶע לייט דֶען וָואס אִיז נָאךְ אַזו לֵייכְט וִויא צוּ מַאכְן זי אנומן נָאמְן אין אַשְׁטָּא , אונ אִין דִיוֶעם נֵייא גִיגַּאקֶענֶעס גְרוֹיסֶע הוֹיז אִיז אַרַיין דִיא אִינֶעמֵא , אוּג אִיז אָן גִינוּמֶען ִיוָארִין. פוּן דֶעם פֶערְדֶעאָר זייֶער הֶעפְלִיךְ אוּנ פְרַיְְדְלִיךְ. דֶען.ער הָאט גִיוואוּכְט וֶוער זִיא איז, אוּג הָאט דַאהֶער גִימֵיינְט דָאס זִיא איז גִישֶׁיִקְט צוּ אִי? פוּן דער קֵייזֶערִין מִיט אֵיינֶעם גִיהֵיימֶען. אויף טְרַאג (פַארוּצֶענֶע) , וָואס עֶס אִיז פַּאר בּוּנְִי מִיט אֵיינֶער גְרוֹיסִין בֶּעלוינוּנְג, עֶר הָאט אִיר זֶעלבְּסְט גִישְׁטֶעלְט אַשְׁטוּל אוּנ הָאט אִיר גִיבֶּעטִין זִיצִין : | :

יבֶּעמִיהֶען זֵייא זִיךְ נִיט. אוּמְזָאנְסְטי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפין ירֶען אִיך. וֶוערְדֶע מִיךְ גִיט פִיל פַאר זַאמֶען בַּייא אַייך , אִיך בִּין גִיקוימֶען אוּם נור אִינֶע קְלֵייגֶע פְרַאגֶע צוּ מַאכִין בֵּייא אַייךְ ; אוג דֶער בֵּייא אַייך בֶּעטִין דָאם אִיר זָאלְט מאכִין פון דִיזֶע פראגע מֵיינֶע איין גִיהֵיימְנִיםי לידאפיר דַארפִין זייא מיך נִיט בְּ גטיןי האט ער זיך אפ גירופין , רען דיעם איז מיין אמט (פְלווְבֶּע) אַלֶעס צו וויסִין 5 עה !

;/ 3

==" אע 2 אַלֶעס צוּ זֶעהֶען , אַלֶעס צוּ הֶערִין אוּנ צוּ שְׁייִין יאִיך וִיל רָאס אֵייער פרויא זָאל אויך דֶער פוּן נִיט וִויסִיןי הָאט זיא וַוייטֶער גִיזָאגְט , יאוּנ רִוֶעם טַייגֶע טיעֶרֶע פְּרֵיילִיןי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִן ייז אויך גַאנְץ אִיבֶּער פְלִיסִינ (אִיבֶּערִיג)י . ידֶען נָאךְ הָאבּ אִיךְ נִיט אֵיין וָארְט מִיט מֵיינֶער פְרוֹיא אמָאל פוּן מֵיינֶע אַמְטְלִיכֶע (צִינָאוְונֶע) זַאכִין גִישְׁפְּרָאכִיןי , זאַלז אִיז גוּטי הָאט זִיא זִיך אָפּ גִירוּפִין יאוּנ וועל. אַלְווּ אויך פַאר שְׁטֵיין נִיט צוּ בְּלֵייבִּין אוּנְרַאנְקְבַּאר דֶער בַּייא , אִיךְ הָאב פַאר

: 13

אֵיינֶיגֶע וָואכִין גִיבְּרַאכְט אַהֶער אֵיינֶע וּנְנֶע שְׁפַּאנְיֶערִין , נוּן ויל אִיךְ וִויסִין פון אַייך וואוּ זיא גִיפִינְט זִיךְ אִיצוּנדי . אֶיךְ שְׁוֶוער אַייך בַּייא אַלֶעם הֵיילִיגִיןי הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִּין ידָאס אִיךְ ווייס דֶער פוּן גָאר נִיטי. יזַייט דאך קיין קִינְדי הָאט זִיךְ דִיא אִינֶעסא אָפּ גִירוּפִין צוּ אִים ימֵיינְט נִיט דָאס אִיךְ בִּין ניקוּמען ניר אוּם אַייֶערֶע פֶּערְשְׁוִיגֶענְהַייט אויף דֶער פְּרָאבֶּע צוּ שְׁטֶעלִין , גיין אִיךְ זָאג אִייךְ דָאס אִיךְ מֵיין ערִינְסְט דֶער בֵּייא , מִיר בֶּעלַאנְגְט עס צוּ וִויסִין , אוג וֶועל אַייך פַאר יֶערֶע רִיכְטִינֶע נַאכְרִיכְט אִיבֶּער איר רֵייבְלִיךְ לוינֶען , אוּנ ויא מִיר שֵׁיינְט ווייסְט אִיר פֿון אִיר צוּ זָאגִין פִיל מֶעהֶר נָאךְ אַלֶס אִיךְ מֵיין , דֶען אִיךְ וַיים דָאס דֶער אָבֶּער קַאמער הֶער ואר בַּייא אַייך גֶעכְטִין וֶוענִין אִירי . יֹצזוֹ אִיר וֵוייסְט עִסי ז הָאט זי דֶער פֶערְדֶעאָר אֶפּ גִירוּפִין גַאנְץ פֶערְוואוּנְדֶערְט יאִיך וֵוייס עִסי הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפְן ינוּן וִויל אִיך עס וִויסְן וָואס פַר אֵיין אוֹיף טְרָאג עֶר הָאט אַייךְ גִיגֶעבִּין וֶועגִין אִירי . יעֶר הָאט מִיךְ בֶּעפוֹילִין ָאס אִיך זָאל רִיזֶע אוים לֶענְדֶערִין אַריין זֶעצִין אִין זַיינֶער קאריטע , אִיךְ הָאבּ זעס גִיטָּאן , אוּנ דַאן הָאט;ער גִיגֶעבִּין דֶעם יֶענֶער ֵיינֶעם וָואס אִיז מִיט אִים גִיקוּמֶען אֵינֶע אַדְרֶעסֶע וואוּ הִין ער זָאל אִיר אַוֶעק פִיהְרֶען , אוּנ עֶר אַלַיין אִיז זִך אַוֶועק צוּ פוּם, וואוּ חֵין אֶבָּער עֶר הָאט אִיר אַוֶעק גִיפִירְט אִיז מִיר גַאנְץ אוּנְבֶּעוואוּסְטי , *אוּנ פִילייכְט קֶענְט אִיר אוּנ וַוייסְט דִיזֶען יֶענֶער+ 1 הָאט זִיא אִים וִוירֶער גִיפְרֶעגְט ינִיט אִיךְ ייס אִים אוּנ נִיט איך קען אִים+ הָאט עֶר אִיר גִיֶענטְפֶערְט ידָאךְ וֶען אִיך וֶועל אִים בַּאקוּמֶען צוּ זֶעהֶען וֶועל אִיךְ אִים גִיוויס שׁוֹּין דֶער קענֶעױי. ידֶער וַויילֶע מיין לִיבֶּער הֶערי הָאט זִיא זִיךְ אפ גִירוּפִין יבֶּעצֵיינֶע אִיךְ אִייִך ַיינֶע קְלֵיינֶע דַאנְקְבַּארְקֵייט מִיט דִיזֶער קְלֵייגֶע סומא (גֶעבֶּענְדִיג אִים אַבֵּייטֶעלֶע מִיט דוקאטִין) פַאר דִיזֶע וַיינִיגֶע נַאכריִכְטִין ואס זייא הָאבִּין מִיר גִעֶעבִּין אִיבֶּער דיִזע אוֹיסְלֶענְדרִין , אֵיינֶע צֶעהֶען פַּאכֶע בֶּעלוֹינונג וֶועט אִיר הָאבִּין פון מִיר אַלֶס אִיר וֶועט מִיר דֶער גֵיין דיא אַדְרֶעסֶע אויף וֶוֶעלְכֶער ! זִיא ואר אָפּ גִישִׁיקְט דוּרְך דֶעם יֶענֶערי . *אָ פֶערְגיוִויס וֶועט .עס הֶעכְסְט שְׁוֶוער זַיין. הָאט עֶר זִיךְ אָפּ גִירוּפִין יבַייא אַלֶעם דֶעם וֶועל איך אָנְֶוענְדִין אַלֶע מַיינֶע מִיהֶע אוּם עס צוּ דֶער גֵיין , דֶען אִיר זַייט מִיר זֵייעֶר ליבּ אוּנ טִייָערי - *אונ וֶוען אִיר בְּרוֹיכְט דֶר צוּ נָאךְ אַפֶּערְזוין הָאט זִיא זִיךְ אֶפּ נִירּפְּן, וֶועל אִיךְ אַייךְ דֶר פַר בֶּעזּנְדֶער בֶּעפְרִידִיגִין , פון גֶעלְט אִיז קֵיינֶע רֵיירי ; | עֶר הָאט אִיר אַלץ פֶערְשְׁפּרָאכִין , אוּנ דַאן הָאט זִיא גִינוּמֶען אָבְּשֵׁייר פוּן אִים אוּנ איז אַרױיס פוּן זִייֶער וואוֹנוּנג מִיט נִיפְּרֶעסְטִין הֶערְצין , דֶען זיא הָאט זִיךְ אִיצוּנֶר אִיבֶּער צֵיינְט און אעלבֶעם פַאר דַארְנֶענֶעם עעלֶענְד זיא עבט + 268 רָשָ בלענדענדער

--- 79 == שּׁ בְּלֶענְדֶענְדֶער נְלַאנְץ פוּן דֶעם פְרַאנְצוֹיזִישֶׁען הוֹיפְלֶעבִּין הָאט אָן גִיהֵייבִּין צוּא וֶוערִין מַאטֶער אוּג מַאטֶער אִין אִירֶע אוֹיגִין , דָאס זִיא הָאט זִיךְ גִישֶׁעצְט פִיל גְִיְלִיכֶער ִוֶועזִין צי זַיין אַלם זִיא ואר נָאךְ מִיט אִירֶע אוּנְגלִיקְלִיבֶעעלְמֶערִין אוֹיף דֶער וַואנְדֶערוּנְג ; 0 | | זִיא אִיז גִיקוּמֶען אַחֵיים נָאךְ בֶּעפָּאר דִיא עעוְוגֶענְיֶע איז גִיקוּמֶען צוּרִיק פוּן דֶער אָפֶּערֶע, אוּנ הָאט אַלְזו נָיט פַאר זַאמְט צוּ זַיין בֵייא אִיר עֶנְטְקְלֵיידִין זִיך' אונ בַּייא אִיר אַיין שְׁלֶעפֶערִין , הָאט אִיר גִיוואוּנְצִין אַנוּמֶע נַאכְט , אוּנ איז זִיךְ אַרֵיין אִין אִיר צִימֶער הָאט פַאר רֵיכְט אִיר גֶעבֶּעט אוּנ אִיז זיך אֵיין גִישְׁלָאפִין גַאנְץ רוּהִינ , דֶער וֶערְקוִויקֶענְדֶער שְׁלָאף אָבֶּער וַואר נִיט פוּן לַאנְגֶען דויער , דען זִיא אִיז גיוָוארִין בַּאלְד אויף גִישְׁרֶעקְט דוּרְך אֵיינֶעם ווילדִין גִישְׁרֵייא ואס הָאט זִיךְ גִילָאזְט הֶערִין פוּן דֶער עוגֶענִט שְׁלָאם צִימֶער יהֶעלְפַעט ! רֶעטֶעט ! אַוֶועק פון מִיר ! מֶען שְׁטִיִקְט מִיד !פוּרט ! אָ רֶעמֶעט. ! דִיא אִינֶעמַא הָאט זִיךְ אוֹיף גִיחַאפְּט , { הָאט זִיךְּ וָואס צוּם גִיכְסְטִּין צוּ רֶעבְט גִימַאכְט אוּנ איז אַרַיין צוּ דֶער קיזערין אִין שְׁפֵייְנֶע , אוּנ הָאט אִיר דֶער וִויסְט דָאס זִיא לִיגְט מִיט דֶעם גִיזִיכְט אַרוֹיף , אוּנ אִיר בְּרוּסְט הַייבּט זִיך , אוּג אֶטְהֶעמְט זִייֶער שְׁוֶוער וִויא אֵיינֶע וָואס איז אין דֶער אַנָאנְיִע (נְסִיסָה), אוּג דֶער שְׁטֶערִין איז בֶּענָאסִין מיט אֵיינֶעם קַאלְטִין שְׁויים , אוּנ דֶער צוּ נָאךְ דִיא אוֹינִין אָפִין אוּג פַאר נְלָאצְט, זִיא הָאט אִיר בַּאלְד אויף ! גִיצוּבֶעט , עֶרְמוּנְטֶערְט, אוּנ הָאט אִיר נִיפְרֶענְט וָואס אִיז אִיר ‏ יאָז ! הָאט זִיא זִיךְ אָפּ גִירוּפִין יא בְּלייגְּט לֶעבִּין מִיר, ;עס הָאט מִיר אֵיין שְׁרֶעקְלִיבֶער מְרוֹים אויף גִישְׁרֶעקְטו עס אִיז מִיר פָאר גִיקוּמֶען אֵלֶם ‏ אִיךְ זֶעחֶע דיא דַאלָארֶעס מִיט אֵיינֶער דְרָאהֶענְדֶער (שְׁטְרַאמֶענְדֶע) מִינֶע ,. אוּג דֶער צוּ זֶעפֶּעס, אַגְרוֹיסִין פֶּעבִּיל (נַארָאד) וָואס וִוילֶען מיך אַלְץ שְׁטיקֶען , אִיך לַייף פוּן ֵייא , אוּנ;זייא וָאגִין מִיך אַלץ נָאךְ, דֶער צוּ נָאךְ שְֶׁועבִּין מִיר אַרום אַלֶץ בִּיְרֶער פוּן בַּעַקאנְטֶע פֶּערְזָאנֶען , אַסְוּנָא, הָענְרִי , מַארְקִיז דַע מָאנְטָאלָאן , אֲלִימְפְיְאי + - במ | יאָ דִזֶעם אִיז נָאר גִיכְטי הָאט אִיר דִיא אִינֶעסֵא גִיעֶנְטְפֶּערְט, יבֵּייזֶע טְרֵיימֶע קוּמֶען נור פון אֵיינֶער שְׁלֶעכְטֶע פֶערְדַייאוּנְ,, איך וֶועל דִיאוֶערְצְטָע ריִּיןי+ יגֵיין ‏ גֵיין מֶען בְּוֹיכְט נִיטי הָאט זִיא אִיר גיֶענְטְפֶּערְט יָעֶם אִיז שׁוֹין. פָאר אִיבֶּער , אִיךְ וֶועל פִילֵייכְט אַיִין שְׁלַאפִין: אוּג עִם אִיז וויִרקלִיךְ אַזו גִישֶׁעהֶען , זִיא אִיז אַיין נִישְׁלָאפִּין אוג דִיא אִיגְעמא אִיז גִיבְּלִיבִין זיצין לֶעבִּין אִיר בִּיז טָאג , אוּנ דַאן וָואר אַין קָאנְסוּלֶעם פוּן דִיא הוֹיף עֶרְצְטֶע ; אוּנ זֵייא הָאבִּין ;עס אָן גִינוּמֶען נור פַּאר - אַיין זִימְפְּטאם (וְנַאק) דָאס זִיא הַייבְּט אָן צוּ וֶוערִין שְׁוַואנְגֶער ,‏ אוּנ פְּרַאנְקְַייךְ הָאט שוין הָאפֶענוּנג צוּ הָאבִּין אַיין טְרָאהְן פָאלְגֶער (נַאסְלֶעדְנִיק) : ! = דֶער נַאפָּאלְיָאן וָואר פוּן רִיזֶער נַאכְרִיכְט הֶעכְסְט פֶערְוואוּנְדֶערְט אוּג אוֹיך הֶעכְסְט עֶרְפְרֵייט, דֶער צוּ נָאךְ וַואר דִיא עווגֶענְיֶע הֶעכְסְט גִיזוּנְד , עֶס אִיז אִיר שוין מֶעֵחֶר אזו אַיין טְרוים נִיט פָאר גִיקוּמֶען , אוּנ הָאט אַלַיין פוּן זי גִילַאכְט וָואס זִיא הָאט גִימַאכְט אַזוֹ אַוֶועזִין פוּן יֶענֶער גֶעכְטְלִיבֶע ערְשֵׁיינוּנְג, הָאט זִיא גִיבֶּעטִין דִיא אִינֶעְא דָאס זִיא זָאל שׁוֹין מֶעחֶר נִיט רֵיידִין דֶער פוּן : | אין

= 78

אִין דִיזֶען טַאנֶען ואס דֶער אָבֶּער קאמֶער הֶערבַּאצְיִאשִׁ ְלֶעגְט צו קיסֶען

ייָעדִין פְּרִיא מָארְגִין צוּ פְּרֶענִין אִיר אִן דֶעם נָאמֶען פוּן נַאפּאליאן וָואס זִיא מַאכָט, יהאט דיא אִינֶעסא גִיהַאט איינע אָפְטֶערֶע גילענינהייט זיךְ אִיבֶּער צוּ רֵיידִין מִיט ;אִים , אוּג אַרַיין צוּ פַּאלִין אִין מַאנְכֶען ווָאגִם שְׁטְרֵייט (סְפְּרֶעצְקעס) ! רֶען זיא וַוארִין זִיךְ אֵיינֶער דֶעם אַנדֶערִין נים נוּט , זִיא הָאט אִים גִיהַאסְט אוֹים אִיהֶרֶעף

הֶערְצִין צֵייט זִיא אִיז גִיוָאר גִיוָוארִי וִויא פַאר דָארְבִּין עֶר אִיז ‏ אוּנ עֶר וִוירֶער האט אִיר נִיט גִילִיטִין , וַיילער הָאט זֵייעֶר נוּט גִיוואוּסְט וִויא ווייט זִיא פַאר שְׁטֵיים אִים , אוּג עָם אִיז אַמָאל אַזו ווייט גִיקוּמֶען ! דָאם זייא הָאבִּין זיך ערְקְלֶערְט אֵיינֶער דֶעם אַנְדֶערִין פַאר עֶפֶענְטְלִיבֶע פַיינְדֶע, ‏ אוּג דָאס יֶערֶער פוּן זֵייא וֶועף

זִיךְ אָן שְמְרֵינְגֶען (בֶּעמִיהֶען) צוּ פֶערְרְריינְֶע דֶעם אַנְרֶערִין פוּן דֶעם פַּארִיזֶער הויף, אוּג גְרַאדֶע אִין דִיזֶער טִינוּטָע וָואס זייא בֵּיירֶע וַוארִין הֶעכְסְט עֶרְהִיצְם

(רַאזְנְראצֶעט) הָאט אַיין קאמֶער דִינֶער אַרַיין גִיטְרַאנִין איין בּריף אויף אַזילְבֶערְנֶע טֶעצִיל צוּ דֶער אִיְפאנְטִין אינֶעסא יְהָאט נָאךְ גִירולֶר אַוַיילְעִי הָאט זִיא זִיך דאן אָפּ גִירוּפִין צוּ דֶעם בַּאצְיאשי ימִיר הָאבִּין נאך אוּנזֶער וָוארְט שְְׁרֵיים = בַּעעֶנְהֶעט , הָאט גִירוּלֶר בִּיז אִיך וועל דֶעם בְּרִיף אִיבֶּער לֶעזִיןי , דִיזֶעם זאגֶעה, האט זִיא דֶעם בּרִיף עֶנְטְזִיגֶעלְט (רַאטְפֶּעצַאטֶעוֶועט) , אוּג הָאט אִים זייֶער שְׁנֶעל דוּרך גִילֶעזִין , אוּנ וָואר דַאן גַרַאדֶע וואוּ זִיא הָאט גִיזָאלְט זַיין הֶעכְסְט בֶּערֶעכְטְלִיך אוג גַאנְץ בֶּעֵיינקְלִי צוּ מַאכְן אֵינֶע גַאנְץ אוּנְשִׁיקִיכֶע פּרַאנֶע אָן רֶעם בַּאצְיאשִ

גְרַאלֶע נַאנְץ אוּמְִיקֶערְט יפִילֵייכְט וייסְט אִיר! הָאט זִיא אִים נִיפְרֶענְט קיקענָרִיי אִין בְרִיף ירֶעם ַאלִיצֵייסְקען אַנענט גְִיל, ואס וואוּנְט אִין דֶער שׁמראו,

אָרְלֶעאַנֶם נוּמֶער אַכְטְצֶעהֶען* אצ דִיזֶע זֶעלְטֶענֶע פְרַאנְעי + הָאט ער זיך אל

גִירוּפָין צוּ אִיר הֶעכְסְט פֶערְוואוּנְדֶערְט ווַייל מֶען זָאנְט, הָאט זִיא אים גַעֶנְטְפֶּערִם

ֹדָם דִיזֶער מַאן אִיז אַייעֶר וֶוערְק צייג (אַרוּדִיֶע), איער פאוֶיֶערֶענֶע דָאס ;ער ווייס

פוּן אַזֶעלְבֶע זַאכִין וָואס עִם קֶענֶען אייך הֶעכְטְט בֶּעלִיריגִיןי + יוֶוען עֶר אִיז שוין

יוא מֵיינֶע אַרוּרְיְעי הָאט עֶר אִיר גִיעֶנְסְפעים ;ואס וֵוייס שֶׁעַנְרְלֵיכֶע זַאכִין פוּן מִיר

צוּ זָאגִין , בִּין אִיך אִין אִים זִיכֶער דָאס עָר וֶעט ניט אויס זָאנִיןי + יאוּג וען אִיך אֵיין מאל ווייס שׁוֹין וָואס עס אִיז מִיר נייטִינ צוּ וִויסִיןי הָאט זִיא זִיךְ וִוידֶער אָפּ

גִירוּפִין ימֶענְט אִיר שׁוֹין זִיכֶער זַיין דָאס אִיך וֶועל שוין אַלֶעם וִויסִין וְואם עִם קען אַייך נור שַאדִין:. ינוּא וֶוען אַזו וֶועט;עס אִים פֶערְגִיוִוים זַיין לֶעבִּין קאפְטִין; דֶען

מַיינְט נִיט דָאס דֶער אוֹיבֶּער קַאמֶער הֶער אַיין פֶערְוַואנְרֶעטֶער (קרוב) פוּן.קיזֶער

וֶועט אַזו דום זַיין אַין צו טְרויֶן זִיך אִין אַזז אַרוּמֶען מֶענְטְשִׁין ואס פֶערְשׁטֵיים גִיט צוּ שְׁוַויינִין , אוּג בֵּייא אַלֶעם דֶעם דַאנְק אִיךְ אַייך פַאר אֵייֶער וַוארֶענֶען מִיךְ פַאר דִיזֶעם מֶענְטְשִׁין: . ינוּט וֶוען אִיר וֶועם נָאךְ פַּאסְפֵייעֶן אַיין צוּ הִימְן זִי פר אִים, הָאט זִיא אִים גִיענְטְפֶּערְט הַאלְטֶענְר רֶעם בְּרִיף אִין הַאנֶד ייט אוּנְבֶּעזָארְ= וֶוענִין מִיךִּי הָאט עֶר גִיעֶנְטְפֶערְט ינָאך הָאט נִיט בַּאצְיֵאשִׁי פֶערְזַאמְט אַזו אַזַאך וָואס אִים אָנְבֶּעלַאנְגְט, אוּג לֶעבּט וואוֹל ; |

עֶר הָאט זִיךְ פֶּערְנֵיינְט פַאר אִיר אוּג אִיז אַווֶעק, רִיזֶער בְּרִים וָואר ויא זיא

--. 74 --

זיא הָאט גִימֵיינְט גִישְׁרִיבִיןגִיוִיס פוּן דֶעם פֶערְדֶעאָר , עִם ואר אִין אִים גִישְִׁיבֶיך

נור, דִזַע וֶערְטֶער ידִיא אוֹיסְלֶענְדֶערין אִיז אָפּ גִיפִירְט גִיוָוארִין צו דֶעם

פַאלִיצֵייְקֶען אנֶענְט גיל ! אִין דֶער שׁטְרַאֶע אָרְלעאָן נּמֶער 18 , אִין אַשְׁטונָ

אַרום וֶועט אִיר בֶּעקימֶען נַאכְריכְט יוו הי לֵא אִיז גִיטָארִין אָפּ נִיפִיהְְט פוּן דארְטיג -‏ - י : |

400 רָאם פְרַאנְצֹוישֶע קֵינד,

אִין דֶעם וָאר (189) הָאט דֶער פֶעלֶר מַארְשָאל קַאנְרָאבֶּערְט אִיבֶּער- ִיגֶעבִּין ינע מַארְשַׁאל שׁטֶעלֶע דֶעם פֶעסְטִין אוּג טִירַאנִישִׁין פֶּעלִיסֶע , אוּנ אִין. דֶעם מָאנְהייט יוּן וואר דֶער פְּרִינֶץ קָאמֶערַאטָא שׁוֹין צוריק אִין פַּארִיז! ער הָאט. זִיך זייר שְׁטַארְק אוֹיס גציכִינְט ב"א דֶער איין נֶעהְמּנְג. פון שֶׁעוַואשְטַאפִיט. אוּנ אַזוֹ אויך דֶער מַארְקִיז דֶע מָאנְטָאלָאן , אוּנ בֵּיירֶע הָאבִּין בֶּעקימֶען אִין פַּארִין. יֶעגֶערַאלְסְקע רִיפְלָאמֶען , אַלִימְפֵיָא אָבֶּער וָאס ואר שׁוֹין יֶעגֶערַאל פוּן פִרְיֶער , הָאט קיין הֶעכֶערִין צִין בֶּעקוימֶען דען עס הָאט גִישֵׁינְט רָאס ער גִיחֶערְט בֶּעלוינְט. צוּ וֶוערִין פון דער שְׁפַּאנִישֶׁע קִינִיגִין , וָואס ָא הָאט אִים זֶעלְבֶּסְט בֶּעשְׁטִימֶט פאר דִיא פְרַאנְצויזִישֶׁע אַוְמייא ! אוג בַּייא אַלָעִם דֶעם הָאט עֶר גִידַארְפְט לוט יינֶע גְרוֹיסֶע הֶעלְרִינְטְהַאסִין נָאךְּ מֶעֵחֶר אַלס ליא גִידַארְפְט בֶּעלוינְט ֶערִין. פוּן דעם פְרַאנְצוֹיזִישֶׁען קייזֶער , אוּנ אַלְס דֶער פְּרִידֶען וואר שׁוֹין גִישְׁלָאסִין אִין דעם- יָאר 1857 הָאט דיא עַווגֶענְיָא אִין דֶעם זֶעכְצֶעהְנְמִין מֶּערְץ גֶּעשָׁאנְקֶען דֶעם, קייזֶער- אוּנ דֶער פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁען נַארָאד מִיט אֵיינֶעם פֿרינְצֶען , עס נואר דָארט דַארִיבֶּער. פּרידִין. איבֶּער פְרֵיידִין } אוג דֶער שְׁמַאלְץ פוּן דֶעם נַאפָּאלָיאן. וַאר נִיט צוא. גֶּעשְׁרֵייבִּין , אונ עֶס ואר אִים דִיזֶעס נָיט צוּ פֶּערְדַיינְקען . דֶען עס וואר אִים גִיבָּארִין אַיין נַאסְלֶעדְנִיק אִין אַנְלִיקְליבֶע צֵייט וָואס עֶר הָאט גֶעזִיגְט אונ גִישְׁלָאסִין אֵיין גְלִיקְלִיכִי פְרִידִין ; אוּנ ווָאם קען שׁוֹין אַמֶענְטְשׁ מָעהֶר דֶער גְרֵייכִין דָא אויף. דִיזֶער עֶרֶד וָואס הֵייסְט יַאמֶער טְחַאל, נור ויא קֵיינֶע פְרֵיידֶע בִּיז אַהֶער אִיז נים עֶנִטְשְׂטַאנְן אוג פֶערְנַאנֶען אוּנְגֶעטְרִיבְּטֶערְהייט אוּנְטֶער דֶער זָאנֶע, אזו וַואר דָער- פָּאל דָא אוֹיךְ! דֶען בַּאלְ ויא מֶען הָאט גִיזֶעהֶען דָאס דִיזֶער פְּרִינְץ איז ִיבְּליבִן

אי פו יד הָאבִן ָן גיייבּין צוגיין אַחום אִים פֶערשֵׁיירֶעֶע ִישְׁפֶעכע !דע מֶעֶן הָאט א גִיהייִן צו צווייפְלֶען (אִי ספק צו זיין) אִי זַייֶע טיש אטיל הָאבִּין גִיזָאנְט ער אִיז פוּן דֶעם , אוּנ אַטֵייל הָאבִּין גְיזָאגְט ער אִיז פוּן יֶענֶעם ,. אַנְדֶערֶע הָאבִּין בֶּעהּוֹיפְּטֶעט (פֶערְגֶעוִיסֶערְט) דָאם עֶר אִיז גָאר אֵיין פִינְְלגֶג (איין אֲסּפי אָדֶער אַזו אֵינֶער וָאס מֶען ָאט אִים גִיפונען אין גאס זי ענעי ווייל דִיא עעלְטֶערִין וַוארִין פַאר שִׁקְט / אונ ווארין פוּן דֶעם ניָדעריְסְטִין גְרַאר) ,- דָאךְ דִיזֶע אַלֶע גֶערֵיירֶען וווארְן נור פּוּסְטֶע אוּנ לֵיירִיגֶע וודוּמקעס (אוֹיס טְּרַאכְטוּנְגן)- דֶען לפע גֶוען נור אֵיינֶעם רער פון ואחֶר, וָואלְט שוין מֶעחֶר אלס אֵיֶער. ' י גִיליטין

== 78 = ילִימִין דער פַאר , מֶען וָאלְט שׁוֹין גִינוּנ פַאר שִׁיִקְט אונ אריין גִיזֶעצְט וִויא מִיר וֶועלִין עָם וַוייטֶער בֶּעמֶערְקִין :

דָאךְ מֶעחֶר שִׁיקְלִיבֶער אוּנ גְלוֹבֶּענְטוִוירְרִינֶער אַלָם אַלֶע אַנְדֶערֶע גֶערֵיידִי וַואר דיא בֶּעהוֹיפְּטוּנְג פוּן מַאנְבֶע פֶערְטְרוֹיטֶע חוֹיף לֵייטֶע , רָאס רִיזֶער נייא גִיבַּארֶענֶער פְּרינֶץ וואר דִיא פְּרוּכְט פוּן יֶענֶער נַאכְט וָואס דֶער קאמֶערַאטָא הָאט בֶּעזוּכְט דִיא עֶווגֶענָיֶע אִין אִיהְרֶעם בּודואַר, אוּג דַאהֶער דִיא גְרוֹיסֶע שָׂנְאֶה פוּן דעם נַאפַּאלָיאן צו דֶעם קַאמֶערַאטָא אַלְס עֶר אִיז גִיקוּמֶען צוריק פון שֶׁעוַואשְׁטָאפִיל אוּנְטֶער דעם נָאמֶען אֶקְטָאוָויע רֶע אַנְסִי קיין פַּארִיז , וַייל עֶר אִיז גִיואר גִיוָוארִין פוּן דוֶעם גִיהֵיימֶען בֶּעוּךְ, אוג בֵּייא אַלֶעם דֶעם הָאט דֶער נַאפָּאלְיָאן אָ גִינוּמֶען דִיא אַלֶע גְרַאטֶעלַאצְיָאנֶען (מזְל טוֹבְן) וָואס חָאבִּין אִים עֶרְשַׁאלְט פוּן אַלֶע זייטִין מִיט גְרוֹים פְּרֵיידִין ,= אוּנ הָאט גִילָאזְט דָאנֶערִין פוּן אַלֶע קַאנָאנֶען וָואס וַוארִין אוֹיף דִיא פֶעסְטוּנֶען , אום בֶּעקַאנְט צוּ מַאבִין גַאנְץ פּארִיז דָאס די פְּרַאנְצוֹיזִישֶׁע נַאצְיָאן ‏ חָאט בֶּעקוּמֶען אֵיין טְרָאהְן פָאנְגֶער (נַאסקֶערְנִיק), אוּג דִיזֶער נייא גִיבֶּארֶענֶער פְּרִינֶץ הָאט בַּאקוּמֶען דֶעם נָאמֶען ילוּאִי זָאן יָאזֶעם נַאפָּאלְיָאןי:

עֶוונֶענִיע וַאר דַאן אלט דְרַייסִיג יָאר , זִיא אִיז גִיבֶּארִין גִיוארִין דֶעם פִּינְפְטֶען באי 1826 יָאר , נַאפַּאלָיאן וַואר אַלְט בַּייא דער גֶעבּוּרט פון דֶעם מְרָאֹהְן פַאלנֶער אַבט אוּנ פֶערְצִיג וָאר , רֶען ער איז גִיבַּארִין גִיוָוארְן אִין דֶעם צְוַואנְצִינְסְטִין אפריל 1808 ואר , נוּן נָאךְ דִיזֶע קיּרְצֶען נַאכְרִיכְטִין פוּן דֶעם קִיֶערְלִיכִין פַאמִילְיֶען קְרַייז וֶועלִין מִיר אוּנְז וִוידֶער צוּרִיק קֶערִין צוּ דֶעם לויף פוּן אוּנְזֶערֶע עֶרְצֵיילוּנְג;

דֶער בַּאצְיִאשִׁי ואס הָאט זִיךְ שׁוֹין אוֹיף קְלָאר אִיבֶּער צַיינְט דָאס עֶר הָאט אִין דֶער שְׁפַּאנִישֶׁע אִינְפַאנטין אִיגֶעסֵא אֵייגֶעגִיפֶערְלִיכֶע פֵיינְִין , הָאט אָן גִיהֵייבִּין צוּ דַיינְקֶען וִויא לויז צוּ וֶוערִין פוּן אִיר , דָאס הֵייסְט וִויא צוּ מַאכִין אִיר גַאנְץ אוּנְשֶׁעדְלֶיךְ פַּאר אִים דוּרך דֶעם וָואס עעֶר וֶועט אִיר מַאבִין פֶערְרֶעכְטִיג. (פַאדָאזְרִיטֶעלְנֶע) בַּייא דֶער קֵייזֶערִין , אנ וָואס דִיזֶעם אִיז אִים אַם לַייכְטֶעסְטִין ‏ ִּפְרֵט ער הָאט נָאךְ דֶער צוּ זֵייעֶר פִילֶע מִיטְהֶעלְפֶער וָואס זַיינֶען נִיט וויינִיגֶער פאר דָארְבִּין אַלֶס עֶר , אונ ער וָואר בַּייא זִיךְ שׁוין אַזו גִיוִויס אויס צוּ הָאבִּין אִיר

וִויא שׁוֹין אוֹיס נִיפֵירְט , נוּן לֵאמִיר אִים לָאזִין דָא ; אויף אַקְלֵיין וַויילֶע זִיךְ בֶּעשֶׁעפְטִיגִין מִיט זֵיינֶע פאר רָארְבֶּענֶע פְּלַאנֶען ,. אוג וֶועלִין וִוידֶער וַוארְפִי אַקְלֵיינֶעם בְּלִיק אוֹיף דִיא קִייזֶערְלִיכֶע פַּאמִיליִע וָואס מִיר הָאבִּין דָא אָקָארְסְט פַאר לָאזִין ; אִין עֶטְלִיכֶע טעג אַרוּם נָאךְ דֶעם קוּמֶען פוּן אוּנְזֶערֶע דָרֵייא הֶעלְדִין קיין פַּארִיז, אַנְסֵי מַאנְטָאלָאן אוג אֲלִימְפְיָא, אִיז גִישֶׁעהֶען דִיא טויפֶּע (קְרֶעשְׁצֶענֶע) פוּן דֶעם קְרוֹין פְרינְץ אִין דֶער נָאטֶערְדַאם קִירְכֶע מִיט גְרוֹיס פְּרַאכְט , יס וַוארֵיי דַאהִין פִינם טוֹיזִינר פֶּערְזאגֶען גִילַארִין ,עס וַוארִין דָר בַּייא גִימַאכְט פְּרָאצֶעפְנָּאנֶען אִיבֶּער פְּרָאצֶעסְיָאנֶען , דיזֶע פַּארַאדֶע הָאט נִיקָאסְט מֶעֶר אלס איין מִילָיאן פְּרַאנְק, אויסֶער (לָבַד) גִישֵׁיינְקֶע וָואס וַואדִין אוים גִיטֵיילְט, דִיא דָאקטוֹרים אַלַיין הָאבִּין פַּאקוּמֶען דְרֵייא מָאל הוּנְרֶערְט טויזִינְד פְרַאנְק , נָאךְ אַמָאל אַזו פיל הָאבִּין בַּאקוּמֶען דִיכטֶער (מְשׁוּרְרִים אָדֶער שְׁטִיחֶע טוָוארצֶעס) יזאם הָאבִּין גיטאכט געדיכטע

-- 76 == גֶעדִיכְטֶע (שְׁטִיחֶעס) אוֹיף דֶעם נֵייא גִיבָּארֶענֶעם אוג שְׁנִיצֶער, אוּג מֶעהְלֶער , מוּזיקאנטין , אַקְטָארִין וָואס הָאבִּין מִיט זִייֶערֶע טַאלֶענְטִין פֶערְהִילכְט דעם פּעסְט (יום טוב) פוּן דֶער קְרֶעשְׁצֶענֶע , פוּן דִיזֶער צֵייט אָן הָאט עֶר אָן גִיהֵייכִין צוּא פַּאר זָארְגִין זַיינֶע קליינֶע פַאטִילַיִע וִויא אַיין צֶערְטְלִיבֶער פָאטֶער וָואס קִימֶערְט ִיךְ אִיבֶּער דִיא צוּ קוּנְפְט (עְתִיד) אָדֶער (בּוּדָאפְנָאטְץ), אוּנ הָאט אלו אָן גִיהֵיבִּין צוּ שִׁיקִין מַאפִין. גֶעלְט אִין רָאם אוֹיסְלַאנְד צוּא רִיא גְרֶעסְטֶע אוּג זִיכֶערְסְטֶע בַּאנְקייעֶן אוֹיף עווגֶענָיֶעס נָאמֶען , - אַזוֹ הָאט.עֶר אָן גִיבְּרַאכְט אַיין קאפִּיטאל פוּן אַיין הַאלִבִּין מילְיָאן שׁטֶערְלִינְג ג אויף דִיא פִירְמָא פֿון דיא גֶעבְּרִידֶער בַּארִינג אין לָאנדָאן , אוֹיסֶער דֶעם הָאט עֶר גִיקוֹיפְט פילֶע גִיטֶער אוֹיף עווגֶענְיֶעס נַאמֶען אִין שְׁפַּאנְיֶען, אוּם צוּ זִיבֶערִין אִיר אוּנְטֶערְקַאמֶען (לֶעבֶּענְס מִיטֶעס) אִים פַאל פוּן אֵיינֶער שְׁטַאאטֶם אוּמֶענְדֶערוּנְג דוּרֶךְ אֵיינֶער גְרוֹיסֶע רֶעוואוּלֶעציָא; , דֶען ער הָאט גוּט פַאר שְׁמַאנֶען דָאס עֶר זִיצְט אויף אֵיינֶעם בְּלוּטִינֶען אונ ליצ טְרָאהְן : בַּאלְד נָאךְ דֶער טוֹיפֶע פוּן דֶעם נֵייא גִיבָּארֶענֶעם פְּרִינץ וואר גִימַאכְט פאר אִים אֵיין בֶּעזּנְדֶערֶר שטאאט , אוּג עֶס וַואר בֶּעשְׁטִימְט פַאר אִים (וִויזְנַאצֶעט) אֵיינֶע מיליַאנְאווֶע זַאלֶעווַאנֶע ;*אונ אִיר פוּן יָאר פַאר גְרֶעסֶערְט, טָאג אוּנ נַאכְט וַואר עֶר אוּמְרִינגְט (אַקרוּזֶען) פוּן זִייֶער פִילערְצְטֶע וָואס הָאבִּין אִים גִיהִיט טאנ אוּנ נַאכְט, דֶען עֶר וַואר אַיין שְׁוֶעבְלִינְג, אוּג.עס וַואר גִיפִירְט אֵיינֶע רֶעבֶענוּנְג פוּן זֵיינֶעם חוּסְטִין , אֶמֶעמְצִינֶע , אוּנ פוּן זַיינֶעם שְׁטוּל גַאנְג, זֶעלְבֶּסְט נַאפָאלָיאן הָאט אִיבּער אִים גְעווַאכְט וִויא איין שׁוּץ אֵיינְנֶעל , אוּנ ואר אַלְז פולער הָאפֶענוּנְ דָאס זַיין נָאמֶען וֶועט זִיךְ פָארְט לאצ אויף דֶעם פְרַאנְצוֹיזִישֶׁען טְרָאהְן פיר אוּנ פִיר (לְדוֹרִי דוֹרות) אִים פַאל וֶוען פּרַאנְקְרַייך וֶועט נוּר נִיט רֶעוואוּלִירִין (מַאכִין אֵיינֶע רֶעוואוּלוּצְיֶע) ‏ אוּנ הָאט זיך קוֹים נִיקֶענְט פַאסִין (דֶער האל אויס פְּרֵיירֶע ;‏ דִיזֶע פרֵיידֶע אבֶּער אִיז גִיוָוארִין בּאלְד גֶעטְרִיבְּט דוּרְךְ הוּנְגֶער אוּג אַרְמוּטָה , דֶען קְרִימֶער קְרִיג הָאט בַּדַלוּת ִישְׁמֶעלְט דָאס לַאנְד , אוּנ אומנליק קלִיך : גִימַאכְט טוֹיזֶענְדֶע פַאמִילֶיען , אִין יֶעדִין הוֹיז הָאט גִיפֶעלְט אֵיין מַאן אַיין זָאהְן , עֶס זֵיינֶען ִיבְִּבִּי פִילֶע וִויטְוֶען (אַלְמָנות) יְתוֹמִים , אוּנ פֶערְלַאסֶענֶע מיירְכֶען ‏ אוּג בְּרוֹיטֶע (כַּלות), אוֹנ דָאס פָאלְק וַואר דוּרְך דֶעם הֶעכְסְט אוּנְצוּפְרִידִין : | דָאךְ דֶער שְׁלוֹיע (חִיטְֶע) נַאפָּאלַיאן , הָאט דיֶע אוּנְצוּפְרְיְדֶענְהֵייט בַּאל בֶּעשְׁוִויכְטִינְט (איין ִישְׁטִילְט) דוּרֶך פֶעסְט טַאנֶע , אִילוּמֶענַאצְיַאנֶען ; בֶּעלֶע , דוּרֶך גִישֵׁיינְקע אָן דיא גייסְטלִיבֶע (דוּהָאוֶוענְסְְָוא) ; אָן דיא ִילֶעהֶרְטֶע אָן רֶעדַאקְטָארִין (צֵייטוּנְג שְׁרייבֶּער), וָואס הָאבִּין גִישְׁרִיבִּין וואוּנדֶר אִיבֶּר ואוּנְדֶר פוּן דָאס פְרַאנְצוֹיזִישֶׁע קִינְד (טְרָאהְן פַאלְגֶער) , אִיבֶּער זַיִינֶע חָכְמוֹת אוּנ אִיבֶּער זיין גֶעדַייהֶען , אוֹיבּ וואזל עֶר הָאט מער נִיט וִויא נוּר ִישְׁלָאפִי אוּנ גִיזוֹינֶין ,‏ אונ דִיזֶעס ויא מִיר וֵוייסִין זַיינֶען דִיא בֶּעסְטֶע מִיטֶעל אוּם צוּ אִינְטֶערְסִירִין אַזוֹ אֵיינֶע נַאצְיָאן ויא דִיא פַרַאנְצוֹיזִישֶׁע אִיז, דֶער פּרִינְצֶעל איז זיך גִילֶנִין אִין אֵיינֶער טייֶערֶע ִויגֶעלֶע וָואס אִיבּער אִיר אִיז גִיהַאנְגֶען אֵיינֶע קרוין , אוּנ ער אִיז זיך גִי, עגִין גַאנְץ רוּהִיג נִיט וִויסֶענְד פון זַיינֶעם אִיצְטִיגֶען גלוְלִיכֶע שְׁטַאנְד , אונ פשיטא

-שִׁימָא שוֹין נִיט שְִירֶענֶר דָאס אוּמְנְלִיק וָאס לִינְט בֶּעהַאלְטִין פַאר אִים נָאךְ אִין דֶעם שׁוֹים פון דֶער שְׁפֶּעטֶערֶע צַייט :

,17 ּגְרִיל אוּנ זֵיינֶע גִיהֵיימְנֶיסָעי

דיא דְרֵייא הֶערֶען אוּנ אויך זואַן זֵיינֶען גִיקימֶען קיין פַארִיז אונ הָאבִּין

-אַיין גִיקֶערְט אִין דֶעם אַלְטִּין קְוַארְטִיר פוּן דֶעם מַארְקִיז , דֶער ערְפְטֶער גַאנָ: פון ידֶעם אֲלִימפִּיָא ואר נָאךְ דֶעם פַּאלַאץ וָואנְדָאמֵא וָאס דָארְט הָאט גִיקְוַוארְטִירְט פאר זַיינֶעם אָפּ רייין נאך שֶׁעוַאשׁמַאפִּיל דִיא דָאלָארֶעם אִין דֶעם פַּאלַאץ וָואס עֶר הָאט גִיקוִיפְט פַאר אִיר , דֶען עֶר הָאט גִימֵיינְט דָאם זִיא אִיז נָאךְּ דָארְט, אוּנ וַואר אַלְזו אִין בֶּענְרִיף צוּ פַּאר מֶעהְלִין (חֲתוּנָה הָאבִּין) זִיךְ מִיט אִיר , אוּג הָאט זִיךְ גִירִיכְט אַלְזוּ צוּ הָאבִּין פוּן אִיר דֶעם וַוארֶעמְסְטִין עֶמְפְּפַאנג אין דֶער וֶועלְט , לֵיירֶער אָבֶּער הָאט ;ער זִיך בַּאלְד. דֶער וִויסְ גַאנְץ בֶּעטְרָאגִין אִין יינֶער גָאלְדֶענֶע חָאפֶענוּנְג , עֶר הָאט דֶער וִויסְט רָארְט נוּר זיינֶעם טְרֵייעֶן בֶּעדִינְטִין וַאלֶענְטִינֶען גַאנְץ פַאר קימֶערְט אוּנ פַאר;עלְטֶערְט, אָפּ גִיצֶערְט אוּנ בּלייך ויא אִיינֶע גְרִיפֶע (סקאלעט) , אוג דִיזֶער אוּמְנְלִיקלִיכֶער הָאט אִים מִיט גִימֵיילְט (דֶער צֵיילְט) אַלְס : וָואט עס אִיז גִישֶׁעהֶען מִיט דֶער דָאלָארֶעם ידָאלָארֶעס אִיז פַאר שְׁוואוּנְדֶעןי הָאט עֶר אִים גִיזָאגְט זאוג אִיךְ הָאבּ אִין דֶעם קיין שׁוּלְד , דֶען זיא ווַארעֶנְטְפִירְט דוּרך אֵיינֶע פיל מֶעכְטִיגֶערֶע הַאנְד נָאךְ אַלֶס דער עֶנְדֶעמֵא , עס וואר קֵיין אַנְדֶערֶער -אַלס דֶער אָבֶּער קָאמֶער הֶער דער נְרַאף בַּאצָיאשִׁי , אוּנ נִיט מִיר ואר זִיךְ צוּא מֶעסְטִין גִיוֶוען (פּרָאטִיוֶוען זִיךְ) גֶענִין אִים, וָואס נַאנְץ פַּארִיז צִיטֶערְט פַאר זַיינֶעם אַװאוּנקי , דִיזֶע מְרוֹיֶערִיגֶע נַאכְרִיכְֶט וַואר וִויא אַיין דוּנֶער שְׁלַאנ פַאר דֶעם אַלִימְפְוָא , עֶר הָאט פַאר בְּרָאבִין דִיא הֶענְט, צֶערִיסן דיא קְליידֶער אוֹיף זִיךְ ‏ גִיפְלִיקְט דִיא הָאר פוּן;קאפּ , אונ איז דוּרְך גִילָאפִין וִויא אַיין וַואהנזיניגֶער אַלֶע צימֶערִין ; אוּג הָאט נִישְׁרְיֶען ויא נִיט מִיט זַיינֶער שְׁטִימָע, יא דיא מֵיינֶע לִיבֶּע טֵייֶערֶע דָאלָארֶעס, א דיא פְּרֵיירֶע מֵיינֶעס לֶעבֶּענְם, דֶער צִיל פוּן מִיינֶער פיל יָארִיגֶען בֶּעמִיהוּנְג, וָואס אִיז מִיר דִיא וֶועלְט אָן דִיר, אֵיינֶע וִויסְטֶענֵייא , אֵיינֶע רוּאִינֶע (חוּרְבָה) , אָדֶער בֶּעסֶער צוּ זָאגִין אֵיינֶע הֶעלֶע (נֵיהְנוֹם) , קוים הָאבּ אִיךְ רִיךְ אַרוֹים בֶּעקוּמֶען פוּן אֵיינֶעם טִיְגֶערֶם קְלָאעְן , בִּיזְט דוּא גִיוָארִין אַיין רויבּ פוּן אֵיינֶעם גְרִימִינֶען לֶעוֶוען (לֵייבּ) , אָ דוא פֶערְפְלוּבְטֶער בַּאצְיֵאשִׁי, אָ דוּא ירַייסֶענְרֶעס טְּהִיר ; פוּן דַיינֶער הַאנְד וֶועט דִיזֶע אוּנְשׁוּלְרִיגֶע לֵאם פָארְדֶערִין , מיט שְׁוֶוערֶע צינְזֶען וועסט דוּא בַּאצָאלִין פַאר דִיזֶען טייעֶרִין רוב , דוּא אונ אַזוֹ אַלֶע דַיינֶע מִיט הֶעלְפֶער אִין דִיזֶעם פַאר בּרֶעבִין : | דִיזֶעס בֶּעדוֹיעֶרִין , בֶּעווַיינֶען , אוג צִירְגֶען , הָאט גִירוּיֶערְט מֶעֵהֶר אַלֶם - אֵיינֶע שְׁטוּנְדֶע, אוּג נָאךְּ הֶער אַלֶס עֶר הָאט זִיךְ אֵיין עֶטְוַואס בֶּערוּחִינְט , הָאט ער זִיךְ גִילֵיינְט אויף אֵיינֶער זָאפֶע אונ הָאט זִיךְ גְיְלָאזְט דֶער צֵיילִין גַאנְץ | פּאדראבעסצע

פָּאדְרָאבֶּעסְצֶע ; פוּן דֶעם וַואלֶענְטִינֶע אוּנ פוּן דֶער אַלְטֶע דִינֶערִין וָואס{ער הָאט ִילָאִי לֶעבִּין אִיר דֶעם נַאנְצִין פֶערְגַאנְג (פַאסִירוּנג) פון דְיֶער טְרוֶֹערִגִין בֶּעגֶעבֶּענְהֵייט :

זייא הָאבִּין אִים דָעֶר צֵיילְט. הָאר קְליִין , אונ הָאבִּין אִים נִיט פַאר פֶּעלְט צוּ שִׁילְדֶערִין יֶעדֶע פֶּערְזוֹין בֶּעזוּנְדֶער וָואס הָאט נוּר גִינוּמֶען אַנְטְתַייל אִין דִיזֶער אִינְטְרִיגֶע , אוג.קֵיינֶע פֶּערְזָאן פוּן דיזֶע אַלֶע הָאט אַזו דֶעם אַלִימְפְיע אִינְטֶערֶעסִירט וִויא!דִיא שְׁוַארְץ גִיקְלֵיידֶעטֶע דַאמֶע ואס הָאט קֵיינֶע קליינע רָאלֶע ִישְפֵילט אִין דיזֶער אִינְטְרִיגֶע , דָאס אִיז גִימֵיינְט דִיא אִינְפַאנְטִין פוּן בַּארְצֶעלַאנֶע ; אוּנ הָאם אַלְוֹ גִימַאבְט אֵיינֶע שְׁטַארְקֶע -אָן פְרַאנֶע נָאךְ אֵיהֶר בַּייא דֶעם וַואלֶענְטִינֶען . = דִיזֶעהּ אָבֶּער הָאט אִים גִישְווָארִין. בּייא אַלֶער חֵילִנְקֵייט דָאס עֶר וַויים נִיט אַין = שִׁפּוו (טְלָאד) פו אִיר } אוּנ רָאם זיא אִיז אִים אַיןגִיהֵימְנִים ויא דֶער שְׁמין דֶער יט

וא אִיז אִין מִיר אַיין וואוּנְדֶערי. הָאט זִיךְ דֶער נר אֲלִיְפּיא אָפ גִירוּפִין צו אִים רָאט דוּא וַייסְט פֿון דֶער הוֹיפָּט פֶּערְזוֹין מִיר צוּ זָאנִין דָאס הֵייסְט פוּן דֶעם בַּאצְֹאשִׁי) ? אַלְז גִינוּנ דֶער אֵיינֶער דער וַויילֶע פַאר מִיר, אד ְלוֹיבֶּע דָאס דִיזֶער. אֵיינֶער וֶועט מִיר שוֹין עענְטְּפֶערִין פַאר אַלְעי + - -

בַּאלְד דַארוֹיף אִיז אלִימְפּיא אַוֶועק פון דָארְט אוּנ הָאט זי בֵייל צוּא קוּמֶען וָואס צוּם גיִכסְטִין אִין דֶעם דְוָארֶעץ מיולֶערֶען ;‏ אום צוּא בֶּעשְׁפַּרֶעכְן זִיךְ הָארְט מיט דֶעם בַּאצְיֵאשִׁי, אוג אַלס עֶר חָאט אִים ניט דֶער וִויסְט צוּ הויז, הָאט גֶער פַּאר זָאגְט דֶעם בַּאצְיֵאשִׁיס בֶּערִיְטִין דָאס עֶר זָאל זָאגִין זיינֶעם הֶערֶען 'דָאם:עָה זָאל אִים מָארְנִין אוּם אוּהֶר נייִן דֶער וַוארְטִין בֵּייא זִיךְ } אוּנ וֶוען נִיט יוועל אִיךְ בְּלֵייבִן זִיצִין בֵּייא אִים אגַאנְצִין טָאג אונ וֶועל נִיט אָפּ טְרֶעטִין פוּן זֵיינֶע צִימֶערִין וִויא אֵיינֶע שִׁילְד וַַאכֶע (מָארְהוּל) , אוּנ אויף זַיינֶעם צוּרִיק וֶועגְס פוּן דִיזֶעם דווארֶעץ צוּ זַיינֶע ‏ בֵּיידֶע קַאמֶערַאטִין אוּם צוּ דֶער צֵיילִי זייא וָואס עס הָאָמ;פָּאסִירְטמִיט דֶער רָאלַארֶעס ? אוּנ זַיין פַארְהָאבִּין (דַאצִינֶענֶע) וָואס עֶר הָאט הא אִיצוּנְד מִיט דֶעם בַּאצְוֵאשִׁי , הָאט עֶר רֶער זֶעחֶען דָאס דיא אִינְפַאנְטִין פון : בַּארְצֶעלַאנֶע אֵיין גִיהִילְט. אִין אֵיינֶעם שְַׁוארְצִין גֶעדִיכְטִין שְׁלִייער גֶעהְרְט זִיךְ ;(פְריְּלִזייעט זיך) צוּ דֶעם דְוָוארֶעץ פוּן דָעִם וַואנדַאמְסְקֶען פְלַאץ, (דָאס הֵייסְט ?וד דֶעם פַאלַאץ ווא דִיא הָאלָארֶעס הָאט גִיִקוַוארְטִירְט) , זִיא הָאט זִיךְ בֶּעאיילְט נָאךְאִיר הִיצִינֶען גִישְׁפָּרֶעךְ וָאס זיא הָאט נִיהַאט מִיט דֶעם בַּאצְיִאשִׁי, ויא מִיר נַיסִון שוין אַלָם זִיא הָאט עֶרְחַאלְמִי דֶעם בְּרִיף ; הָאט זִיא זִיךְ בֶּעאֵיילְט צוא "קוּמֶען. אִין דֶער דוּנְקֶעלְהֵייט פוּן דֶער נַאכְט אין דֶער גאס סאנקט דיַדע נוּמֶער פּיר/ דֶער פֶערְדֶעאֶר וַואר נָאךְ נִיט צוּא חוֹיז אוּנ. זִיא הָאט עֶרְוַוארְטֶעט אִים :ידֶעם רִינֶער הוֹיז בֶּענַאחֶע אֵיינֶע הַאלבֶּע שְׁטוּנְרֶע בִּיז עֶר אִיז גִיקוּמֶען , ;ער הָאט "אָ; ‏ גִיבֶּעמִין אוּם פֶערְצֵייחוּנְג דָאס זִיא הָאט גִידַארְפְט וַוַארְטִין אויף אִים אַזו לַאנג | זאיך מֶעכְטֶע ווַארְטִין רָאפִּילְט. הָאט זִיא אִים יֶענְטְפֶּערְט יאוּם נוּר וָואס גוּטֶעם פון אַייךְ צוּ הַעריןי . יליידערי הָאט ער זיך אפ גִירוּפִין יהָאבּ אִיךְ ניט מיט וָואס

צִו

-- 79 -- צוּ עִרְפְִּייֶן אַייך, אִיך הָאבּ גִיְהָאפְט דָאס אִיך וֶועל דֶעם גָריל קענֶען בֶּעוֶעגִן רֶער צוּ } דֶען אַזז הָאט עִם מִיר אוֹיס גִיוִויזִין אַם אָנְפַאנְג, דֶער נָאךְ אָבֶּער הָאט עֶרנזִיך פאר חַאקט אוּג ;עס ואר קיין וארְט פוּן אִים אַרוֹיס צוּ בֶּעקוּמֶעןי. הָאבִין זֵייא אִים עִפֶּעם פַאר שְׁפְּרָאכִין נֶעלְט צוּ גֶעבִּיןי ז הָאט זִיא אִים נִיפְרֶענְט יאִיך הָאבּ דִיזֶעם אויך גִיפְרוּבִירְט, אִיך הָאבּ אִים פַאר שְׁפְּרָאכִין צוּ לוינֶען מִיט טוֹזִינְד . לַאדָארִין הָאט ער מִיר אוֹיס גִילַאכְטי ואס פַאר אֵייגֶע בֶּעדֵייטוּנְג הָאט בַּייא מִיר טויזִינְר לַאדָארִין פַאר שְׁפְּרָאכֶענֶע , ווֶען אִיך הָאבּ שׁוֹין דְרֵייא טוֹיזִינֶד בַּארֶעס פוּן בַּאצְיֵאשִׁי דָאס אִיךְ זָאל מוֹיל הַאלְטִין, אוּנ ווועל נָאךְ קֶענֶען שְׁפִילִן דֶער צוּ דִיא

רָאלֶע פוּן אֵיינֶעם וָוארטְס מַאן : יי

יאוּג דָאךְ גְלוֹיבֶּע אִידי הָאט זִיא זִיךְ אֶפּ גִירוּפִין וֶוען אִיר וֶועט נוּר וֶועלִין קֶענְט אִיר אוֹיף דֶעם גְרִילִין מיט אַייֶערֶע פְּריינְדשַׁאפְט פִילַייכְט נָאךְ וָואס וִוירְקִין +- דָאס עֶר זָאל אַייך אֵיין עֶטְוַאס זָאגִין פון דִיא דָאלָארֶעם, אוּנ אִיך וֶועל אַייך דער צוּ אויך רֵייכְלִיך לויגֶעןי . ינַיין מֵיינֶע טייערֶע אִינְפַאנְטִיױי הָאטעֶר זִיךְ אָּגִירוּפִי יּעָם אִיז אוּנְמֶענְלִיךְ , אִיךְ וָואלְט נִיט נֶעמֶען גָאר דִיא גֶעלְט פאר דִיא צַייט וָואס אִיך וַואר זֶעלְבְּסְט אִיצוּנְד בֵּייא אִים, דֶען אִיךְ הָאבּ מִיךְ דֶער ווַארְט דָארְט אויף דֶעם בַּאצְיֵאשִׁי זֶעלְְּסְט ; אוּנ הָאבּ מִיךְ אֵלְזוֹ ִימוּנְט בֶּעהַאלְטִין אִין אְַלִינֶעם אַלְקערי . ינוּא וֶוען אַזוֹי 1 הָאט זִיא זִיךְ אָּ גִירוּפִין *הָאבּ אִיךְ וִיא;עס שֵׁיינְט גָאר נִיסְט דֶער וַויילֶע אוים גִיפִירְט גֶענִין דֶעם בַּאצְיֵאשִׁי, דָאךְ נִיט אַזו וָואלְוֶועל וֶועט אִים דִיזֶער זִיג (נִצָחוֹן) אָן קימֶען , דֶער וַויילֶע דַאנְקֶע אִיך אִייֶערֶע מִיהֶע מִיט דִינֶער קְלֵיינֶע סוּמֶע, (זיא הָאט אִים וִוידֶער גִיגֶעבִּין אֵיינֶע רָאלֶע דיקָאמִין)י אונ ע�