. . . . e .. .. . . . .. I. . .. . . .. . . , . . . , e. . . þ RISTO IA ... ECCLESIASTICA v ARIIS COILOQ!!IIS DIGEST A 'U B 1 PRO THEOLOGIÆ CANDIDA TIS l\.es præciptltC , non {o/t m ad Hij/orialn , fed etÎalrJ ad .. Dogrnata, Criticam , Chronologiam J & Ecclefi Difciplinam pertinentes , per bre'Ves 1n- terrogationes J & {ponfiones per- flringuntur , & in prtCclaro ordinecoUocantur. TOMUS OCTAVUS PARS PRIMA COJnpleltens Sæculun1 Ecclefia: Dçcimuln SeptÎmunl. .Æ'VCTO.lt E FR.IGNATIO HYACINTHO AMAT DE GRAVESON Sacrz Facultatis Parifienfis Doétore & Col1egi'J Cafanatenns Theologo . Ord. Fratruln IJræd. ... . . u. 'ebt.. · . I 4J .t,) '1 . I - ," , . I ROM Æ MDCCXX[. Ex Typographia Tinaffii. ' - - - - ""-'-" 'V l) ItI () It -V .L1tl P E IlM 1 S S ';J . I .... , \ , , ,.. 0,.' ." ." . . " ... .. ., ... 1\ , -. - . . .".. rt .:I-f . '- ....... .. .tIt, , .... '- \ MONITUM AUTHORIS AD LECTOREM.- U nc OEla .1um & ultimum Col!o'C , - qtliorum noflroru11'J in ul1iverfam, -; quà latè patet, HiJ!oriam.Eccle-- . JiajJiè.am) Tomum atJ.umbilic'u17L,.,_ perduxeram, eumque) per fix Colloquia in Hifloriam Sæculi deci,ni ftptimi.. c.ontinuatl m typis jam pcnè totum mandaveram ; _ cùln præ-- tèr expeEfationem meam ,.amicorum per'!1otus conJiliis , itlum ,._nova additionc auRum, coa- {Jus/um-duas in partes dividere.) n.C i,l majo- rem., quàm par cJftt, molcm cxcrefteret. ..dt. enim, rogarunt. m.e (I.mic; ,_.ut ad catcem Cot/o-. ql4iorum, quæ in um. erfam Hij/(Jriam Eccle- '. ßaflicam.inflitui) infererem., generales 'Tabu- las Chronologicas, in quibus præfigerem) j!tX- ta accuratiores calculoI ') telnpus ,:feu Sæcu- tUffJ aut annum, fjlto res'pf'æcip[ æ, ad Hifto- ria1n EccleJiafiicarn- atti,1entes ) contigerltnt ut indè Lec70r annotalo femel anlJO ') vel I.) æ.-J _ cufo, quod indica rent 'Tabutæ ijJæ Chrolzo1ogi- cæ,filci/ii'ts de iifdem rehuJ uberiorem notitiam hau1,ire pofJet, rec.u1 rendo ad Colloquia:) quæ pel' Jingula qu.:tqzlc EccleJi Sæcl la accl ratè', digefla) & oRo T011Zis comprehen/a , lucc pu- a : ... bli- blica d01zavi . His amicorum ...J1011itis ) ad com- 1ntt1zefludiofæ juventt/,tis commodum eolliman- tib14S, aEJutiìm morem geJJi, & quatuorde- cim contextti Tabl-llas Chro11ologicas, quæ lon- giores cùm ejJent, qrJànz ut i,l uno juflæ ml,1-gni- 11ldinis Tomo contineri poffent, confenJi tan- dèm, ut hie oélavus Hijloriæ noflræ Eccleßa.. flicæ romtlts duas i,l partes tribzieretur , fjua- 1'um prima complet.geretur quatuor priora i11.-J Hifloriam Sæeuti decinzijèptimi CollfJqttia ; in attera verò parle dlJO alia pojferiora in eam- dem Sæculi dccimi fiptilni lIifloriam repone- rentur Colloquia, ttl1à cum quinqltc priori- bus Tabulis Chronologicis, qlJæ repræjè11tan t fucceffiones Epifi--eporum præcipuarum Eccle- Jiæ Sedium) ROffJ:lil..f 'uidelicèt , Alexandri11æ) øllntiochenæ , HierojòlYfnitanæ, & C011flantino- politanæ. Hoc pi:lélo ramus iJle OElavus duas in partes cOd,/uit, indèqlJC f1uxit irnpofìta mihi 11ece.ffitas 110vem alias, quæ fiiperfunt, 'Iabu- las Chronologicas ad aliltm remittendi To- mUln , quem propedièm , benè Jortunante Deo , publici juris facia,m , ut Hifloriæ Eccleßaflicæ fludiofus LeBor , CIJjUS utilitatibus confulere.-, m(, xi,.nè in votis h"lbeo, quatuordccim illas 'l'abulas Chronologicas præ oculis hab:ndo) pofJit abfque ullo negotio Res præcipuas, ad Hiflori.,1m Eccieþaflicaln fpeEl 1Jtes ) C01ife- ft i ì1f pinll1di,1VC11Îl"e tll'l his ot1o ColloquÎorum no.. flrorurn i,l unive1'fam ]iij/oriam Ecctefiafli- eam TOlnis, quos, jll-xta continuam Seeculoruln-'" feriem, diJþolJere , âtque in præclaro ordine.....,.. pl'O mea q;irili parte, co/loc-arc fludui. C.,fte- 1'ùnz , te hìc obitèl" monitum velim , ca11did Leflor , ex his quinque Tabulis Chromlogicis, quas ad finem ficundtc P artis hujuJ ot7aviTo- mi Hifloriæ noflree EccleJiaflicæ infe-ri curavi quæque exhibent fuccelJio11em Epifcoporu1n præcipuarum EccleJiæ Sedium ;Ilomanæ niflli- 1'ùm, Alexandf"inæ) A11tiochenæ, HieroJoly- mitanæ & Conflantinopolitanæ ,peremptoriU1f1 pojJe elic; argumentum ad proha1zdum adver- 'SÙJ Heterodoxos noflri temporis, folam Eccle- jiam Romanam ejJe veram Chrifli EccleJiam . PerJpicies quippè in prima Tabula Chronolugi- fa perpetuam & nunquàm interruptamfije-' cejJionem in Se.de Roma11a Epifcoporum Catho- ticorum à S. Petro) Apl!ftolorum Princip , Jl,Jque ad lnnocentium XIII. Pontificem ,M'aÂi... mum, 11unc /edentem. Hæc autem continl'/':;L, & ab ipßs Apoj/olorum temporibus dedtt[ftLJ Epifcoporum CatholicorumJucceffio) qlta jure optimo gloriatur Ecclefia Romana, nOlI folùm non reperitur ;1Z Hæreticorum S eais , fed ner; etiam in Sedibus Patriarchalibus Orie11tis,Ale- xandril1a, ANtiorhena, Hierofoly,nitana, & .a ; "",.- Conffaatinopolitana, in quibus, tit 10 Ie cla- 1"ÎùJ- patet ex feric iltorum Epifi()porum J qui cis præfuerun! :>> fæpiùs interrupta eft Ca- thoticorum Epifcoporum fucceJlio, cù,n inter . ii/os alii fuerint vet Aria1Ji , vet Eutychia- ni ) vet JI;[onothelitæ ) vet aliis HæreJibûs infeElì, vet Sch.ifmatici ; adeò Ilt nohitiores qt ()ndàm illæ,.& Patriar.chales Orientis Ec- cleJiæ, ruptafemel,.per intrujòJ H4reticoJ) et Schifmaticos Antiflites , linea JucceJlio- Ilis Epifioporum Cath()/icorum, ig1;obiles pro... grejJu temJJoriJ- evafirint, & nunc penè de- flruElæ ßnt à ß arbaris) quorum tyrannide, & duri.ffimo jugo oppreJJæ, ingloriæ penittts jacent. Sola EccleJia Romana hanc perpetuam Catholicorum EpifioporunJ, & à S. l)etro uf- que ad ætatem noflra1n nU1zquàm interruptam fuccejJionem exhibere potefl ) fique fubindè 10- Jam eJfe veram Chrifli Ecc/eftam manifeflò probat ) cùm, juxta c01Jcordem & confta11tem omnium "a1111orum Patrum , cùm Græcorum,.. t11m Latinorum,doEJrinam, continua Epi/copo-. 1'um Catholicorú & nunquàm interrupta fuc ceJJio, certa & indubitata fit Nota ac 'reffira , qua vera Chrifti Ecclefta difternitur à Seflis Hæreticorum) quæfunt 5ynagogæ Sata1zæ. Sed de hoc argl-lmento plura fiiO loco opportuniùs dicemuJ, idque libi impræfil1tiarum indicaJfe [A fat luperque fufficiat, ut ptr fpeElam htfbeal utilitatem, quam percipere poter;s e:>v" his quin... que :tabulif ChronfJlogicis, quas, obftcutus amico,,:um confìliis, ad finem ficundæ partis hujus 'Tami Oc7avi I-lifloriæ noflræ EccleJia- .fiicæ adjeci; quod quidem) utjþero, æqui ho- nique confutes, atque huncce uttimu1n Collo.. quiorum noJlrorum in univerfam Hifloriam EccleJiaflicam :tomum perindè læto ani,no & jèrena fronte exc!pieJ, ac cæteros alios à m janz in ttJcem editoJ pro tu;e jìngulari be1zigni- late haflenùJ e".cepißi . to -t NOS .10, .. '- - .. - - -... - - ;: - - - . ;;.: _ __S :-= s -- -.... .;.. -. e=... : ...... " -- . ., -' e_ ,. . .. . . ,. " - -, ., - . .- " :\.- -- -- ..."..:.'tIi!I -- ..... - .,.. . .s \ .. - --' ..- -..,- ... -- " .:::. ....- . æ .. t .'t" -- .... .... - - - .. -.... - t .,:" .øo ::. - .. . .... .. , . . .- . . SiP . - - . . - - '" ... _a ... '-' - . -.... ....., '-- .. - -=.. . - - -- .. - .. .. - .a . . .. . P \. C - -... -- -0 . - -, ... .. .-. . - - .:::a ... - .. 6- - . .... --- - . ...4 I. - - .. .. "" .... . \". -.. - - . .. ..-.-'- ..'- , , - .. CO.. .:1 ,. þ- - '" - & .. -.. - - 0- . " . r e p ,--- - '- .;.. '-_ .. _ .. \a. - -'" ..., - ..... 0.. -... . w- I 4 a'- -. II. .. - .. - .::a -2 ..... -- \. ... ... -04 .... ....",. . . - ,;:a- - - -- . .... ttlrUS eft, Chronologicam ièriem dabir onlriillm 1111peratorlln1 Ctl.ll1 ()ricntis, tùn1 Occidenris ; R\:'gl1111 Ga liæ ) Hilþaniæ , & Angliæ, 011111Ílln1 Hærcíll111, Conciliorlll11,& V irorutn IIIUltriu111, totique Operi fuo I-lillorico coroniden1 in1po- l1Ct gcnerali Indice aCCllrato & copio1o rerUl11 Ol1111 1 Ulll iniìgl1ium ad hane Hifiorial11 Eccleíìa- l1jcal11 \Tariis Colloquiis digefianl perrinenrilll11, quò præclarun1 hocce Opus 1111n1 ris Ol11nibus ablo1utun1 publica dOl1crur luce . Prodeat igi- tllr in publiculn tOl11US ifie octavus in duas tri- butl1S partes, lånæ fidei, cafiilqllc moribus COl1- :f.è11taneus . DatLl111 ROll1æ in C011ventLl S.A1ariæ . iuper Mincrvam die 29. Augufti anni 1721. Fr. .Antorlius Bardon , Sacr F:tcul- tatis parifie12fis Doélor Theologus Catedraticus Ca 1natetJ,fis J Ordinis 1Jrædicatorum . . AP- A P PRO BAT .1 o. E c c tand m liquan ò ommuni us Hift . Ilæ Ecclefiaftlcæ ftudlo!orUfil vorIS faétltlÌ1 1àtis. En exoptatam clariilimi viri Fr. Ig:natii Hiacyntbi &Ârnat de Gra"'Pefon , Sacræ Facultatis Pariíieníìs Dot1:oris, & Collegii Caíà.n ltclllìs Thcologi, Hiftorian1 , ab jpfis Eccleíìæ primor- dii ad hæc ufqUè tempora perdllltam) nUll1e- riique on1nibns abiolllta111. TOllltls hicce otta- vus, res Sæculo decilTlo ièptimo geftas de1cri- bells , OptIS longè præftantiilin1UlTI claudir. Q.!!crn ex præ1èripto Reverendiffin1i Patris .Au- guflini PiPÙ1 , tOtillS Ordillis Fratrun1 Prædicato- flInl Magiftri Generalis, CÙl11 ièdulò, ac dili- genter perlllftraveri111 , l1ihil ill eo detexi:J quod gernlananl Eccleíìæ dottril1a111, caftofque mo- res non redoleat . Nihil qllOd celeberl.jn1i Con- cinnatoris'fi:llpendanl eruditionelU, gratam fa- cundiam, íìngularell1que in dicel1dq candorclu, atque intcgrirarem non den1onl1:rct. Nihil de.. ffilÌm, & rClU cOlllpe11dio dical11) quod exi- nlium Hifi:oriclln1, & CUln veteribus con1po nendll111 non celebret, decanterqlle. o cir.. cà, lIt publici qUJln primùll1 is jllris fiat, pIa... nè cen1eo ) maxiluoperè Cllpio. CæteXtÌll1, vi- ris Hit10riæ Eccleíìafiicæ ÍÌrienriffimis, Allthor filll, ur præclaru111 hoc Opus l11anibus 1cil1pcr terant) legant, pervo[vant) in paucis charlln1 11abeant. Nam, lIt in EIogio ad hUjllS Hiftoria: T0!11l1m pril1111u1 appcn10 janl prætàtu 1:'11n : . id idql1id in prilèis Ecclefiæ Hiftoricis recondi- tllm fi1agis, quidquid etiam it1 modernis fèle- dum, fcituque dignum reperitur, totunl hoc plena, nobili, an1ænoqlle calai110 hìc diffu1Ìln1 digcftumquc effe, perutili certè experimenro con1probabunt. Datp.lu ROlnæ in Convcntll S. Mariæ 1ùper Minervam die I. Septcl11bris, anni I ZZI. 1r. 'Ptttricius 'PlonÆçt Ordinis 'Prædi- eatorum, Sacræ Facultatis 'Pari- fien{ìs DoElor:J & CQllegii (,'afana- ,nfis Theologus. -- . . . ÄP- APPROBATIO 1\f.1/El\ENDI .ADMODVM P.4T1t[$ LEONIS A'S. FELICE Carmelitæ Difcalceati", Sacræ rheo!o- 1 giæ Pråilef/o1!iJ) & Dejinitoris Provincia/is. E Rl1dità. fapientià, 1àpienti eloquio) eloquen- ti Magiílcrio inceperat emittere eloqui14r {Plum terræ ( ll) Rev. Admodum Mag_ Ignatiu Hyacinthu$ Jlmat de Gra e{on, Datto! Sorb. ac Tileol. Ca1ànat. Ord. Præd. Majori DoÇtrina Doétiori Notiria, noriori ScÎe11tia , elQcitcr cur- rens fermo ejus; ac cOlu:rcfcens 1ft pll4 ia DoElrinct ejf!s ,fiuens ut l\.os elo'luium jùum, (b) Dilèipulu's Princeps aufculta-rit [errllones fiIOS, & ad eloquitt, ejus inclina-rit aurem [uam , ut eæ 'luæ digna runt TrÏ;j(,'ipe cogitaret (Ilàiæ 3 .) Maxin1à l1unc tan. denl claritate , clariíun1à profrrnditatc, proful1- diffil11à elega11tià de n10re J Hiftoriæ fuæ Eccle- fiafl:icæ tcrn1it1Un1 fclicirer J.ttingens, tanquam imbres rnittit elo'lHia Sapie1Jtiæ , & palam facit dil'i- plinam Do{frinæ fuæ, ut Sapie1ltiau't Magiftri en..1r- rent CPopuli, & collaudent 'f ulti Sapieñtiam Diièi- pll1i, ( c ) qui Magifier faétus-, eí1:o non lit fupra. Magiftrll111)[ujficiat ipíì,ut fit ficut ltlagifler ejus;( d) atqllc (a) 'P[.t4ï- (b) ro .4. (c)E,,1.3?- (d) Matth.lo.. atque 6 inter Prjncipes fedcl1tcsloquuti ftInt fa- picntianl , & lòliun1 gloriæ tenllerunt , glorifi- centlIr tandClll anlbo ill con!þeLl:u Regu111 ; Li- ceat nunc miIli grarulari Mag:fl:ro tanti Nomi- 11is, qllÎ jucllnda felicitate il1íìgne Opus ad idea- tUtU finen1 adeò faciJè conduxit; Gratulari etiam concedatllr & Di1èipulo Principi luagni 0111inis , qui attendens ad S apientiam, ut Filius S a- piclls, l tifica-y}it PatrerrJ. ( a) a111 obrc111)cÙl11 TOlnlll11 08:avum & ultimll111 CoIloqlliorul11 in I-liftoriam Eccleíiafticã, duas ill partes diftri- btltulll(mandantc RC\tcrendißìnlo Pa re Fr.Gre- gorio Sclleri Sac. Apoft.PaI.Mag. ) artentè per- legerim , nihilque, allt Heterodoxo Dogmati favens, aut Fidei Catholico Ronlallæ, fètl Mo- I lUl11 Regulis adverfùm adinvc11eril11, idcircò Impreffione dig11U111 ipfll111 cxiftil11are111) ut CQ- l.onidem fimilc111 principia Aué1:or irnponat. ,Ita. Dabat Ron1æ in Collegio S. Mari.t de Vi- (1oria 260 Julii 172 I . ( a) 'Pro erb. I O. Fr.Leo à s. Felice Carmelita Excal- ceatus Sac. Theol. Pr leéior, ac Xefinitor Pro incialis . . IMPRIMA VR) Fr. Gregorius Selleri, Ord. PrædicatorulD:) Sacri Palatii Apoftolici Magifier. INDEX ..... INDEX COLLOQUIORUM æ continentur IN PRIMA PARTE Hujus OEla'lJi Tom;. COLLOQUIA In Hifioriam Ecclefiafiicam XVII. Sæculi. COLLOQ!lIUM PRIMUM. D E flatu Ecclefiæ Jub Imperatoribus Orientis & Occidentis, necnon Jub Prin- cipibus Chriftianis Sæculi XVII. P.7. COLLOQ!!IUM SECUNDUM. In qUQ defcrihuntur f:;eries, &- Gefta Summo"" rum Pontijicum). qui Sæculo XVII.. Sedem Romanam tenuerunt) & univer/ EçcleJite prf:Cfuerunt. p. to 7. · COL. COLLOQ1JIUM TERTIUM. De Hl!refihus, erroribus, & Controver jiiJ , quibus.. :pçclefia Stfculo XVII. exagitattL... fili · P. o4. . OLLOQyI M Q!JARTUM. De Concil;i.r, fJute Stlculo XVII. 'lJariis in locis fueru11J cetebrata. . P.3 0 3. " HISTO- ., I HISTORI · bCCLESIASTICA Sæçuli D cimi fcptitnj Incipiens ab anno mill eJìm 0 Jext:enteJimo:þ & produéla ad annum ufq e millejimurn. feptingentefì num vtgeJìmum . prtmum _. U A v voluptatem Nauclc.r:u experiri foler, dùm, pofi: Ion.. gam navigationem variafque I pr.ocelIas,diù exoptatlun por- ,:, -','./l : t, " turn jàlll jàln tenere cæpir,. I -"þ- Jl. ,I I c:amdemipfe in porcum quie.. I.... \,!: ' . tis jam ingreßurus in præ- r."n' _-. [entia perfentio , qui J poll: emenfa non fine labore & pe.... riculo [exdecim Ecclefiæ Sæcula , ad decilD.lun fe- ptimunl tal1dèm aliquandò pervenÎ J ultrå. quod nOll funl progrelTurus, fed in eo ponam laborunl 111eorUlU Inetam J quanl fi J benè fortunante Deo J femèl attingere poHìn1 , o111nibus føtutus curis J in angulo mihi Mufifque canens IPoflhàc latitabo J jucundiffilTIO in Sacræ Scripturæ J & piorum libro- rUin leétione jugique luedicatione _ otia , quod ne- ruo lnihi invidere poterit) ad ultilnaln ufque vjta: mcz periodum fruÍturus. Hoc enim initio fuit ill votis t Cùln Hiftoriam EcclefiaH:icanl in re(n tualU, chari{1ì.ll1f: Di[cit ule, &. alioru...rn r h:ologiæ C,"tn Tom. 17111. ^ dl- 2. H'rSTORIA didatoru.n utiliratem compendiosâ narratione de- kribendam fufcepi:. ut ean1, fi Deus Optimus Maximus cæptis adfpiraret , ad annum t11iUe{Ìlnum feptingentetimum perducerem, ibique ei coroni- deln imponerem; tùm quia res in Ecclefia geLlas ab anno milIeÍÌmo fepeingentefimo ufq; ad annUln millehA1um feptingente'ìmum vigefimum priulum, quem:) dùm hzc fcribo, decurrimus , oculis 110- firis vidinlus, auribus audivimus, & manus nofiræ I contredaverunt, adeò ut neme fit t un rudìs Mi.. l1er\"æ, qui in ear lIn notitia hærere poffit aut debeat: TUln quia etiam par non cUe duxi J nee Jegibus Hilloriæ aptum, VigÎllti dumtaxat al1110- rUIn Sæculi decimi oétavi incipere ac delineare Hi. fioriam , quam longè opportuniùs, plenÎùs & ac- accuratiùs , finito ilio Sæculo , cujus foJÙln, ut.ita dicam j intàntian1 vidilIlUS, periti id ætatis viri fìncero & eleganti calamo defcribent, publicifque litteris confignabul1t .. Attamen J ne te vacuum pe- 11ÎtÙS quoad reliqua, qua: ufque in annum millefi- mUlTI (eptingenteíÏll1um vigeJl1Dum prÎnlUln gefia per Orbe111 Eucre J abire finanl J fUlumatÌtn per- fi(ingam illufiriora HifiorÌæ Inonumenta J qua: ab ineul1te æculo decilllo oétavo J ad præfentel11 au- num millclìmuln feptingenteíìmum vigeiìmum.... primunl:) quo hæc litteris Inando contigerullt circa SUl11moruln Pontificum Impf ratorum, & Regum fucceffiones Regnoruln rnucationes J ac rerum eo genere pr cipuarum toto Orbe gefia- runl feriem . ed hæc , u[ dixi, tanquàln futuræ Hi.. fioriæ Indices:) dumtaxat delibabo J ac levÎ bra- chio attingam potifiìmùm autenl hærebo it1 de- fcribenda 1-rittoria Sæculi decin1i feptin1i, in quo Artes ECCLESIASTICA. 3 A rtes & {cientiæ ad fUl111num penè perfeétionis fuæ fafl:igiunl pervenerunt, & Viri in OLllni litte- rarUln genere eruditifIiu1i extiCerul1t J qui Ecclefiæ ac Reipublicæ Lirterariæ im1110rtalia beneficia..-. contulerunt. Alii quippè J nt brevirèr dica111...J Schc)lafiicalD Theologian1 à ertis quibufdam va.. nis J frigidis ac fupervacaneis quætlionibus, quas fubtiliora q uæ al11 ingenia pro innovandi libidinc in Scholas iovexerant , repurgarul1t, prifiino fuo decori reflituerunt , ean1que hUI11aniorum litcera- rUin, eloquentiæ J ac unÎve.rfæ eruditionis fubfidii, exornarunt J locupletarunt , ilJullrarunt. Alii Vi... tas SanétorulD, alioruluque doétrinâ & pietate iI- lufiriorum Viroru111 in Jucelu Iniferul1t, nobifquc in exelnplum pofuerunt. Alii Sanéì:orum Patrum cùm GræcOrU111, tùm LatinorUlu doétrinaln im.. pensè coluerunt, & Linguarum:J præfertiln He.. braicæ & Gr cæ J notitÎalß 2 ufum & utilitatel11: ofienderunt. Alii certas Critices Difciplinæ Regu- las tradiderunt J & de genuinis J dubiis , ac fpurii5 Scriptorum Operibus , de il10ruln fiyIo & ztateJ. de manufcriptis codicibus fententÌanl,ac judicium tulerunt. Alii Scripturas Sacras Scholiis & Com... ß1entariis. perdoétè expofuerunt, ac veteres EccJe- fiæ ritus, & Difciplinam indagarunt. Alii Fidei Catholicæ doétrinam à Majoribus acceptam ube- riùs explanarullt, Cot1troverlìas eo Sæculo agita- tas exculferullt, & Catholicæ ReligiOl1is caufam..., adversùs Judæos J Gentiles & Hæreticos felicicèr propugnarunt. Alii Ecclefiæ ortu111 ac progrelfum, Jefque in ea gefias, & cUJufque Sæculi Atta memo- rabilia J cunl Geographiæ & Chronologiæ, quz fune duo I-liiloriæ lULnina, r tione exaétillimâ pro- A 2r di- I 4 HrsToRIA diderunt J omnium HarrefulTI origin ln, Íncrelnen; ta , exitum , errores , ac deliramenta protulerunt omnium Concilioru111" Infirunlenta, Leges & Sta.. tuta produxerunt in luceDl, novifque acceffionibus" · Noris & Obfervationibus elucidaruuc. Alii deni- que de Doarina Morali J deque Afceticâ , feu Spi- rituali Vita, ediderunt utiIit1ìlna Opera J quibus Ethices Chrifiianz puritatem illibatalD con[erva- Ul1t J t110dumque benè beatèque vivendi prælnon- firarunt. ò fit, ut Ecclelìa Catholica habuerit Sæculo decimo [eptimo ÍnnLuneros penè Scripto- res J qui ejus- avÎtarn in Fide & 1110ribus dottrinam egregiè admodùln fiabilierunt, defenderunt:l ei- que maximum fplendorem conciliarunt. Hæc eò tamen ilnpræfentiarÙm non dico J quòd putem..." , l1ullos Seculo xVII.in Fide & in Inoribus exortos ef- .. fe errores, & Olnnes Scriptores faniori ac unaninli .Theologorum calculo probatæ doétrinæ confian- tèr adhæfiífe ; cùtn potiùs certitlìmè fciam J aliquos Sæculo XVII. i111 ide elnerfiflè errores, nee defuiHe Theologos, qui novitati tludc:ntes cain Inorum......, doårinaln in EcclelÌam il1vehere conati funt , quæ à Regulis c0l11l:itucis à Sanélis Patribus penitùs aliena, ÎnhüÌtis ac pernicioLìs laxitatibus, Difcipli- næ EcclefiaLlicæ evertìvis, fcarebat. i\t) licèt non inficÌas can1 J aliquos Sæcl1lo XVII. circà fideIn Ca- tholicam prol"llpiHè errores J quos in Colloquio rertio percenfebo , conll:ac talnen J illos aétutÙtl1 à S almis I J Ol1tificibus fuitfe datnnatos , & à dottif- fìnlis Viris omni argulnentoruill genere proBiga.. tos. Similitèr, corruptelas & laxitates ) quas ad Moralis ChriUianæ dottrinæ puritatem labefaétau. daln Sæculo XVII. excogitarunt molliores quidam Thea ECCLESIASTIC'A'. S Theologi:l abCque ulla cunéèatione Vaticanis ful- minibus protriverunt Romani Pontifices, graviffi- \ nlÎs Cenlilris Epifcopi confixerul1t , Populi clamo- ribus, publicifque d te!1:ationibus illas explofe- runt, Sacerdotes, {Jarochi, ac Doétores in eaCdem ll1agnis anilnis infurrexerunt, & calalnuln acuc. funt , denique) in his il1feaandis corruptclis Fidei ardorenl ofienderul1t mulcæ Fatniliæ R Jigio[ " præfertinl DOll1inican3, cujus Scholæ Thomifiica: tutela Gratiæ [e ipsâ efficacis J & incorruptæ Di. fciplinæ Moralis, infiar folemnis Depofiti, con- credita eil:: Laudalldus eft m,,1ximè ( inquit doétiffi.. Inus CardinalÎs ,oftphlls De .Aguirre in Præfatione, <1uæ extat in frol1te primi 'fonli ColJeétionis Con- ciliorum Hifpaniæ ) inter gulares Clariffimus Ordo s. Dominici, qlJi bortatu .Ãlexandri VII. tVcxillum extulit adrverJùs Moralem laxam :I per dottiffimo$ alu1nrtOS fUDS Gjoannem Martinez de Prado, 'ulium Jl1erCOrU'ifl , rincentiutìJ Baronium , .Y;ncentium Con- tellfonum , Piccinardum , GoneturlJ J aliofque fimiles t amplijJimo fruétu. Et meritò quidem ità fe geffit : CÙ1i nihil a/Iud difcere potuerit b incomparabili Magiflro fuo Doélore Angelico, immð & ab ../lugufiino , ac c$- tcris Sanélis PatribJ s ;, quortlm germanam mentem circa Fidem & 1norcs , ille dirvino ingenio:) & admi- randa claritate e,Xplil1Jarvit , atque in met!JodU'fJl rede- git. æ CÙlß ita fint, nihil ex his circa Olores erroribus J qui Sæculo XVII. enati funt, adversùs EccIefiæ fanéticate[u, & Moralis Doétrinæ in Ec- clefia Romana puritateln eJicere polrunt hæretici , cùm eas videant palà.n in eadc1u Ecclefia impro- bari; fed poriLÌs, veJint nolint, tencl1cur agno- fcere fingulareln Dei ill Ecclefian1 fL1alß benignica. \. . A 3 tern 6 HISTORIA tem & curam, quâ veritatem multis JnaIoruln mo- ribus obrui non finit, fed ei femper intrepidos de- fenfores exeitat, ficut fole cJariùs confiabit ex his, quæ in nol1 js Colloquiis diéi:uri [ulnus J in quo- un1 primo, folitæ llofiræ inhærentes Inethodo, ofiendemus Statum Ecclefiæ Cub Itnperatoribus & _ principibus Chrifiianis Sæculi XVII. In altero, fe... riem ac gefia defcribelnus Sunllnorum POlltificum, qui eodem Sæculo Sedem ROlnanam tenuerunt J ac univerfam Ecclefiam rexerunr. In tertio referen111S Controverfias & errores tàm in Fide,quàln in mo... ribus, qui Sæculo XVII. prodierul1t. In quarto, cLÌm nullunl Cone ilium Oeculnenicum, feu Generale , S cUIO::xvII.fuerit celebratum )agemus de Conciliis Nationalibus , vel Provincialibus J & Direcefanis , quæ eodem SæcuJo variis in locis pro confervanda Fidei Catholicæ il1cegritate, vel refiaurandâ Ec- clefiæ Difciplinâ 11abita funt. In quinto texemu5 clogia Clarif1ìmorum VirorulD, qui doéì:rinâ & pietate Sæculo XVII. floruerunt. In pofiremo da- binlus fpecimen Doétrinæ Fidei, Difciplinæ tàm.... Ecclefiafiicæ, quàl11 Monafiicæ 7 necllo11 Moralis Chrifiianæ ejufdelß SæcuJi. id fuperefl: , nifi ut Deum , qui ell fons omnium bonorum & pater ]u- minum J fupplex exoreln , ut 111C in his, quæ igl1O. 10'7 erudiat ; in his, (]uæ vera no vi , cufiodiac ; in 'luibus, ut hOlno falli po{fum, corrigat; in quibus titubo, fulciat; ac delnùln ea faciat de ore, cala- moque mea procedere , quæ fint coram irfo grata, tibi falubria, & EceJelìæ Catholicz, feù ROIJlan J urilia. Eò dumtaxac collimat vororum tneorum.... SUlnma . OL.. ECCLESIASTICA. 7 COLLOQ!JIUM PRIMUM. De Statu Eccleßæ fub lmperatoribus 0- Principibus Chriflianis Sæculi Decimi Jeptimi . DISCIP. U T res, quæ Sæculo XVII. ràm iIG Oriente, quånl in Occidente con- tigerunt, conlpercas habere pollio), Colloquium 110ftrum incipere clebelnus à ferie Turcarum Im- peratoruln, qui eodenl Sæculo Oricnti præfuc- runt, dein, expendemus Geita Imperatorunl & Principuln Chrifl:ianorum, qui eodem Sçculo XVII. SUlnlnâ rerum in Occidente potiti funt . MAG. Mahometi III. Turcarum Ilnperatori , ex: pelle, Confiantinopoli gralfante J è vi vis fubJa- to 2111110 mÎ11efilllo fexcellteíÏmo tertio J ut oß:endi- dilnus in Colloquia I.ill Hifioriam S culi XVI. fuc- ceffit filius natu IDinor .,4cbmetes hujns nominis priulus, qui ilnperavit annos quatuordeciiD , ac tandem obi it Confiantinopoli die xv. rnenfis No- vClnbris anni MDCXVII. Poft ejus obitUID , Imperi L adlninifiratio delara ell: Mujtapbæ, ipfius fratrj J eò quòd Ofmannus li.lius pÑmogenitus .Ácbmetis Iln- peratoris , vix duodecilnulD ætatis fuæ annum at-.t tigißèt, adeòque 1110derandis Imperii habenis im- par haberetur. Sed cùro Muftapba, hOl110 vecors & fiolidus , quique, ancequàm in Thrano colloca- recur J in CelJa inclufus vitam folirarian1 degerat in quofcuI11que crudeliter fæviret, cöaétus eLl polt duos ,irc;iter menfes prifiinutn fuæ Cellæ incola- l\. i tum 8 · HISTORIA tum repetere J & Ofinanrtus , tilius ..Ácbinetis J Iln- perator fuit [alutatus. Hie vix ex ephebis egreffus, & fupra capttun ætatis magnarunl reruln c.upidus bellum deL1UI1Ciavit PoJouis, & in bane expedi- tionem juveuili ardore abceptus , contra fuorl1m...... onlniuJJ1 fententiam J orones vires opefque contu- ]i t. Sed cun} n1agnå Cui c:xercitus ;aåurâ ignomi- niâque à Polonis repulfus ell: , & ad centuln mil- Iia TurCarUl11 v3riis in præIiis cæfa funt, præter czteram multitudinelll, quan1 per moræ diutur- 11itaten1 fames & 1110rbus conful11pferunt. HÎnc ]anni2.zari, quorulll feditionibus infaufiu111 1)010- nicæ Expeditionis exituln inlputabat Ofmannus, contra ipfu111 rebellarunt , & iterùm in Thronu evexerunt Muflapha1n , ejus patruum , tenebricosâ eduéìum cufiodiâ, qui tÎlnens, ne rursùm iOlpe- rio abdicarecur, Ofmannum, nepotem fuum, annum agentcln ætatis decimulll oétavum, Ilnperii quin- tUln , firangulJri jufiit die xx. Maii anni MDCXXI I. Ad hunc ß1odu1111"'urcaruln Imperiunl denuò ade- ptus eft Muflaph,:l" qui tamen inenfe Septetl1bri anni [equentis, ob itnbecille ingeniuln , quo ad tanti imperii adlnÎnifirarionelD prorsùs ineptus erat, iterùln è folio deturbacl1s eIt , & in ejus 10- cUln fuftèétus &/'lmurtlthes ejus nominis IV. frater Ofmanni, fuperiori an110 interfeâi" & filius v4cbme- . tis I. InlperÎO potÎtus .Amurathes , & in belluol ad- versùs Perfas ad Babylonican1 expugnationem..... cum exercitu ducentorllnl n1illiuln IniJituln profe- éturus, fibi Inagis à tribus , quos Confiantinopoli rclinquebat, fratribus Inetuens, l11inores natu & alterius matris duos Bajazetbum , & Orcanum, ar- tio carcere detentos:I ad fe julIìt addu,i J eoru anI" ECCLEsrASTICA 9' 3nilnunl exploraturus, quos ubi generofos, & Im- perio dig nos probavit, cercæ mOfFi addixit lì ex Per fica Expeditiol1e viétor rediret. Felice!11 belli exituol & expugnataln Babylonem duorunl ilIa. runl innocentum fratrU1l1 , ilnperio do[ninantis Suìtanæ matris , Inors fecura eft, fed cum Ibraino, tertio ..A't1'lurl.1this fratre J & ex eadem matre , Sul- tana videlicet regnante, nato, ob Ilultitiam feu veram , feu fiéta111 , hunlal1iùs aétum Ellit . At fl1iol1braiizus , à fratre fuo .Amuratbe , ante difceC.. fUln ad Babylonicam obfidionem, vocatus, Matris {uæ, u.t creditur J confiIlo , gravitèr f1:ultllln egit . & Imperatoris auditâ profedione cunl ejuIatu ex: clalnavit J de fe o111nioò aétum efiè J niû aliquot .Afpras ( genus ell: monetæ apud Turcas Ininl1tio- ris) fibi relinqueret , qui bus delicias fuas , idef!: þ A viculas, fuæ [olitudinis facias, quz fe cantu re- creabant , aleret . Stoliditas his verbis comproba 41 ta. J feu. fiéta, feu vera:t lbraino faIuti fuit. Poll. hàc ., vlmurlltbes, TurcarUln I1nperator, vil10 &. prolnifcuè libidini deditus :I fubditorum cæpit inhiare fanguini J & qui omne fibi flagitiorum ge- nus indulgebat, {e "eriffin1è minima quæque il1J aliis cafiigabat . Innato odio tabaccum averfaba.. tur J illiufque fumi hauriel1di frequenciffimum.... apud Turcas ufunl graviffil110 Ediéto , & prenâ mortis prohibuit. Harioluln quemdam cùm ali- quandò confuluiífet, & ab iHo audiifièt, fibi violel1- tanl impendere InorteLn, ,onfefiiln torus cogita- bundus & anxius , non aliundè fibi 1110rtis quàm à fratre fuo lbrüino periculuLn tiluení.XI I. in fuau1 jJorc:ftatC:ln redegit, & à Po]onis duram paeeHl excorlÎt. ]',un prolperá tor; tunå u[us Mahar Jetes , majora moliri cæpit , & per- fidi TL'k!:lii fuafL1, rUftis cum Leopoldo, Occiden- tis Inlperatore, induciis, belluI11 redinregra\t it ac Duce Mujlapb.:t K(f,i a J Viennarll J In1perii Occi- denta1is Sedenl, obièdit per onlnia" Offèl1fionUIU genera:J qUlbus [aler [ævire in urbes ob{el1as ar- I1t3tu furor. Ad duos Inen{es protracla eLt Viel1'" l1æ oblìdio, ac tandem die XI I. 111eníìs Sepreln- 11ris an. l\1DCL"XXI I I. .advenicnte cum l oJo..is Re- ge '1oanne C.afimiro sohit:.!'It!, à tæderacis exercitibus fu{ì fù.r-atique funt obfidentes Barbari, eo terrore .& contllfione aéti, llt non a,lTlpliùs certalnen J fed Janienam, tanquáln fiolida' animalia fufiinere vi.. _ derentur. I.;ræter oppipara furcaClun Cafirorurn iOlpedinlent2, generis o1nnÎs opibus & Inunltio- nibus refecca, quz Chri11ianis vîéì:oribus ccíferunt, hujus etiam inlìgnis viétoriæ fruaus fuit Strigo. niurJ1 , non abfque aiterâ. Turcarun1 clade, à Chri- ílianorum exercltu captum ac fubaétum. l.Jinc ad frangend..4ln omninò TurcarU111 protervÎalll, pii Innocenti; Xl. IJontificis Maximi, anno liDCLXXXIV au{þiciis J Caeca Eæderi arena fociarunt Vencri, dùmque J Neofelio , Oppido l11ùuitiffimo, 3n110 MDCLXXXV. recepto J B: da die :I. Scpt m..brjs an 'Tom. rIll. ß 1 . 18 HIS TOR I A l1i 1DCLXX):.VI. à Lotharingo Duce e:xpugnatâ, re- petitis l"urcaruln ac perduellium cladibus, uni- ver[a ferè Hungaria CUln Tranfylvania in pOtcfia- tenl Leopoldi Occidentis Imperatoris venit, haud mil10res Veneci in Dalu1atia, Epiro, ac Pelopon":" nero Victorias retulere. Nee hìc íìne laude præ termittere debeo 1 o .:t1lnem SobieJ . , magnuI11 Po- loniæ MJ.refcallum, qui anno A1DCLXXIII. jngen- teln aMahometis 1//. Turcaruln I(nperatoris J exercÎ.. tUln pugnâ COIDl11ifså il}[ernecione delevit:l eUln- delnque Imperatorem co npulit J ut,pacenl Viéto- ri Pvlonorum Regi [l1ppI x off rret. Q!!ibus glo- riosè ac fortiter gefiis , r1joannes Sobies".! Rex Polo.. niæ fuit die 2. Septetubris auni MDCLXXIV. Craco- viæ acclalnatuS cum uxore fuâ Maria CaJimira, na- tio 1e Francâ, è gente Bethul1iâ J fiJiâ 1archionis 1V 4 rqui" .. Hie eft ille '1oannes Cafimirus SobieJkj Po- / JÒHiæ l{ex) qui, ut n10X dixi J in Vicnnenlì obLì- di ne, ubi Lniverfa Chriflianoruln Reípublica... periclita h . tur, alidiffin:lO cum exercitu accurrens, TurcarunL agmina fuåit, canra cöegit deferere.." , & de illis maximam poft hOluinulu metnorialu vi- étorialn reportavit J ac tandem ingens Cui reliquit deíideriuJ.n,dum obiit al1no MDCXCVI. Regni xx 11 I. Tot cladibus exanimati Turcz , 'Mahometem IV. Imperio abdicarul1t,illudq; ejl1s frarri Solimano Ill. die v I I I. Novembris anni MDCLXXXVI I. detule- runt . ò faétum eit, ut Mtlbolnetes IV. poll: 31 - nos Ilnperii SXXVI I. carceri fuerit Inal1cÎpatus, ibidelnque anno IDCXCI I I. apopIexiâ correptu dieiD clauf rit uicitnUln. Fratre [uo Mlz!Jomete IV. nihiIô fe!icior fuit Soli1Ñanus IIi. Turcarun1Iln!,c- rator quipp qui I ilnpeCi\l1tc in qcc dente Leo-- poldlJ _. ECCLESIASTICA. 19 po/do, 3n1ifit Ag)'iam, arcem inexpugnabile11L", aIiafque plures civitates, ql1as inter l1urnerantur aAlba l\eg-llis , Alba Græca J Sigetuln. Fuir etiam..... bis à Principe Baden{ì vittus in Servia J quæ fe..., Leopoldo, If11peratori Occidentis, fublnifit. Veneti quoque, Epidauro, vuIgò Malr:)tlfta, fubjugato, totâ l)eloponne[o potiti [unt. Obiit Solimanlls III. 11ydrope con{umpcus die XXI I. l11enfis JuniÎ 3nni lDCXCI. Inlperii Cui qua-reo. Solimanum [Ii. in Im- perio Turcarun1 excepit ejus frater .Achmetes hu- jus n0111inis II. qui ingentetn exercitus Cui cladeln ad infcrioris Hungariæ Oppidum, Salan"-emen di.. étU1U , à Principe Badentì anl10 l\tlDCXC I. accepir , & Varadinum J firmiHimulß l-Iuugariæ fuperioris rnunÏlnentum , aliaque fortiffima præfidia Leopold() Occidentis Imperatori cedere cöaétus eil. Impe... ravit annos tres , 111cnfefque fepteln) ac hydropico ßlorbo affeétl1s è vic,\ Jnigravit die v I I. menfis Fe- bruarii anni MDCXCV. PotL ejus obitum j1,1ufiapbtú hujus nominis 11. filius klabometis IV. pater;nunl..-lt ad p[us eft Solium. Chrifiianos Bello aggrelTus fædâcladediexI.Septcrnbris anniMDcxcVII. ab Eugenio,PrÌncipe Sabaudicæ Domus,ad TibifcUln..... anìnem , affettus eft, ac paétis poíleà feu anno I\lDCXC I x. cum Principibus Chriílianis induciis , Cæfari fuos celit triunlphos, V enetis fuos, refiitu- to Polonis Cameneco, .Mofcorumql1e armis in..., bienniunl fufpenlìs, bcUo tìne'D impofuir . Sed cùnl Hadrianopoli atio ac quieti induJgè.ret J Zanil1ari;t f aâ anno I\>lDCCI 11. Confiantinopoli f dicionu . tu!uul[uariifq; turbis in (lies pluriißùm auttis,ClHn diç XXI I. mentis Augufii ejufdeln allni è Solio de.. turbarunt, & in carcerenl det uferunt, ubi oétu... ß ginta 2.0 H I S lOR r i\ gint3 dies pofiquàm tnanfißèt, ex hydrope By.zan- tii interiit , Cùln regnaßet annos oCto, luenfes [ex. Moreno Muftapha, ejus Frater diél:us Acbrl1etes Ill. ad cuhnen Inlperii proveéìus eft quo etiamnùln . dum hzc fcribo J feu anno MDCCXXI. adhùc poti- tur . Hie fancÎtalTI à fratre CUD MuftaplJa cum Prin- cipibus ChriLlianis pacem {ervavit ufque ad an- num MDCCXV. quo Venetis Bellum denunciavit, to- tanlque Peloppool1efum, vulgò diétam Morea'l1l..!J eadem anno iplìs eripuit. Sed eo felici ar1110rUIn fucceffl1 elatus .Ãcbmetes , TurCarUI11 Imperato!", cLÌm toti Italiæ infultaret , &" inll:ruéto terrâ nla.. rique validiHìmo exercitu, Corcyraln J vuIgò di- étam Cor{o,J,obfidionc cinxißet,terrefiri comn1Îllo prælio Turcarun1 exercirus ab Eugenio IJrincipe...., l\egiæ D0111US Sabaudiæ, & l.)uce exercitus Ca- ,toli VI. Iln}JeratorÍs Occidentis, [u[us , difiipatus , ac tantLÌln 1011 deletus ell anno MDCCXVI. eodell1- que anno à ClaHe Venecorum , alioruru Chrillia.. 110rum fæderatorum deterriti Turcæ 111aturarunt fugam, jamque incæptam Corcyræ obfidione111....Jt folvcre côaéti funt. Voluit talnel1 .Acmetes Turca- rUIn J111perator experiri adhuc anno fequenti ßlar- tis alealU J quæ ei malè ceßìt, ejufque exercitu ab eodem Principe Eugenio die >1VI. Augufii anni MDCCXVI I. deviéto ac penè profligato J perdidic ctÎan1 ./llbam Greca1l1, vuIgò Be/legrade , Oppidum 111unitißìmum . Hac genlinâ clade proftratus .Æch- netes, Turcaru111 Imperator, 11acem cum Carolo VI. Occidentis lmperatore, & cum aliis Principibus ChriH:ianis inire compul[us eft :Þ ac volens nolens fafces [ubmilìr J herbamque porrexit Chrillianis.t quos Cub juguln mittere 2 durâque fervitl1te op- priLnere 311Ín10 volvebat. D. Fe"" ECCLESIASTICA. 2,1 D. Felices nos! quos Deus à Turcicæ im- manitatis jugo fpeciali mifericordiâ fuâ fervareJ ac vinJicare dignatus ell. Qpis cnim non priùs babeat in extren1is folitudil1ibus inter Lynces, Lu.. pos, Leopardos, ac Serpentes vivere ) quàm di.. raIn fædamque pati fervÎtutel11 fub illis Barbaris , qui Chril1:ianam Religionem infeniîflìlno odio pro- fequuntur, qui pefl:ilentel11 ac [celero[ulll hon1inelD Maburlletem Chrifio Salvatori Bofico, in cujus no- mine fleétitur Olnne genu cæleftiul11 , terrefirium >> & infernorun1 J præferul1t, qui denique Chrifiia- nos non habel1t pro hominibus J fed pro jumcntis , quorul11 fi quis audeat adversùs iniquas illoru111-.J mutire leges J diris fuppliciis aétutùl11 exanimatur Hujus iraque barbaræ Gentis IOlperatorufi1 ferielu texuil1è tufficiat , & ad gefia Chrifiianoruln Impe- ratorum qui in Occidente rem ChrifiiJ.nam con- tra Turcas prolnoverùnt J defcribel1da }Jrogredia. D1 ur . M. Imperiu111 Occidentis l\!tdolpbus hujus nominis II. auno MDLXXV I. à Patre Cuo Maximilia- no II. accepit , iIludque pacificè adL11inifiravit.. Unu durntaxat bellum cum .Amu1'atbc)Turcarum Imperatore per annos quaruordeciln geffit, hoc eft ab anno J\.IDXC I I. u[que ad annum MDCV I. in.., quo ancipiti marte ac mutuis cladibus hinc indè pugnatum eft, paxque tandem per annos triginta propè Gomorram in Hungaria fancita efi.Sed,cùm in l-Iungaria.J & Tranfylvania paffinl Cuborirentur !editiones ac tUlnultus, lludtJlpbus In1perator, tran- quiUitat!s ac pacis amans,H ungariCU1l1 RegnuIn-I, Aufirlæ Ducatum ceffit fcatri fuo Mattbiæ J obi- Itque ex D1ærore lJragæ anno ztatis fuæ 1.1 . Impe- 3 rii z HIS 1" 0 R I A rii xxxv. runl dinlidio circirèr, die xx. J anuarii anni MDCX 11. In ejus loclun fuffeEtus eft A1attbias ejus [rater, qui Imperator fuit Francoturti renUl1- (:iatus anno MDCX II.Princeps b llico[us quiliel1l...J fed parUln felix. Ipfo quippè imperante, Luthe.. rana Hærelìs per Regl1uln ßohenliæ præcipuè diE. fÙ[a incendiul11 ingens excitavit, totanlque Ger- waniam exagitavit graviffinlis turbis , quæ in...., caufa fuerunt :J cur Pt1attbias Ilnperator Sedem Im- perii Viennatn Aufiriæ tranl1uleric , copiafqueJ colIcgerit ad c0111pefcendan1 13ohelnorum rebel- Jioneu1 oJ cujus præcipuus author & infiigator fuit (:omes Turrenfis , qui) occilìs Magifiratibus, ex- pulfis Catholicis, & in {ua verba jurare coaétis ci.. vibus, Bohelniam 0lnnelÐ, linitima[que Provin- cias Moraviam, Silelialn, LufatÎaln ad defeétio- nem [ollicitavit,& ad arma concivit 311110 lDCXVIII. ,Verùln, inter has turbas tnærore cOllfeétus Mat- 'tbil,zs è vivis exceffit XI I I. KaIendas Inenfis Aprilis anni MDCX IX. ætatis [uæ LX I I. In1perii anno fexto CU111 rnenlìbus Hovenl. Poll: Mattbiæ Inlperatoris obituln,Ferdinandlls hujus l10mini II. ejus parruelis.. C,'lrQli Aufiriæ Archiducis ex Maria BatzJara filius, jamque elettus Bohcll1iæ atque Hungariæ Rex Eleétoruln lù1fragiis Francofilfti procIamatus eft Imperator anno MDCX lx.Rebelles Bohemiæ eodeln anno fibi Regen1 præfecerunt Fri,lericum Palati.. Dum Regis Angliæ gcnerum, qui, fiimulanteJ cOl1juge fua Eliz4hetba, Regis AngIiæ filia ( qua: Regni cupida vehementer al1 gebatur:J quòd Rege marito careret fæpiÙfque querebatur, fe impares l1atalibus fuÎs naàan1 efiè l1uptias) fiinlulaute.J, inquan1, Eliza6etba conjuge fuâ, frideri,us Pala- tinui E eeL E S I A S TIC A. 2 3 tinus J elcß:us in Conlèffu tun1ultuario Rex Bahe- ßliæ, fiatim conjugis fuæ confiliis more[ß gerens. Pragam feftinanter accurric J ibique fibi ac uxori coronam utriufque [{egni Hungariæ & Bohelniz Îluponendaln curavit. Hujus tàlD avidè , tàOl in- cautè appetitæ Regiæ digniratis Fridericus Palati- nus, unà CHin ambitiosâ Elczabetha conjuge fuâ, brevì graviffilnas pæuas dedit; anno fiquideln [e... '1uenti , feu millefio1o quingentefitno vigefimo f'erdinandus II. Imperator J virtutibus clarus, Ca- tholicæ Iteligionis accrriluus propugnator, cujus eleéi:io [pes Catholicorutn erexerat J con1miífo fub ipfius Urbis Pragæ 11'Jænia die v 1 I I. Novembri. men10rabili pr I.io , hæret:icos ac perduelles Bohc- mos pro1l:r,1.vit J atque inlignem retulit viéloriam>> quâ dedita IJraga:J Bohemia fubjug3.t3, redué1:a-, 110ravia J Silelìa reprelfa , Hæt"efis domita , Fride- ricus verò, Comes Pa]atinus, hac fuorum firage tantulll tin10ris haufit, ut in fuganl conjeétus , profcrjptus , & iuo Palatinatu exutus.) ad Batavos fe receperic , ubi privAtL1S deinde, & propè viai- tans precariò, unà cum conjuge & liberis reliquam vitam traduxit , feròque intcl1exic, diffidiorum...... matrem eflè ambitionenl , ex qua tot inter marta- les veniul1t bcIIa J tot lites, tot [ectæ , tot opinio- num diCcrilnina. Nee folù111 Ferdin:lndus II. I(Dpe- rator hæreticos ac perduelles BohcLnos, aliofque finititnos populos in ordinem redegit, fed c:tiaJll....Jt anno MDCXXVI. ad Lutbram cOlnn1it[o prælio Vicit feliciter, duétore Catholicoruln Gerlnaniæ Princi... pun} copiaruln Tillio, hæreticos ) quos Oaniæ Rex Cbriflianll,s, hujus nominis lYe Ínltigaverat ac fo- vebat. His peraétis, it1 Italiam auno MDCXX I x. B deken. 2,4 HIS TOR I A defcendit Ferdinandlls Iinperaror validiffi1110 CUln cxercitu contra Ludot;);{um .x-III. GaJlial ú Regeln,& ]\,fantuam,qu'!.m Dux Nivernenfis GaUus pofi n1or- tern Ducis Vincentii occupaverar , oppugnavit ,ac cepit. Dolenduln tamen, quòd hæc civitas (ut te- fiatur Spondanus ad 3n. MDC:X:XX.) opulentitIìlna, ea- demque munitiffima J cujus nuIJa unquàtn cxtabat nlemoria quòd in manus hofiiunl aliquandò inci.. diflet , hæreticorum , qui in exercitu Imperatoris erant, crudelifIìmæ direptioni ac turpiffinlæ Jibidi- vi fuerit fxpofit3, tàmque locis {acris, quàln pro- phanis deprædatione ac gra{fatione exhaufiis, pe- nitùs exinanir3. Aliud, fed atrocius bellum anno {equenti, feu IDCXXX. Ferdinandus Ilnperator fu- fcepit cum Gujlafj)o, Sueciæ Rege , C]ui Lutheranall1 hærefi111 , qualn CUD1 Jaåe fuxerat latè propaga- re percupicns, poll pulfos Jevi Inanu ex Pomerania & Megalopoli Cæfareos milites, ad inceriora Ger- maniæ , per [ævas interjacentiunl firages, magnis itineribus progrediebatur . Ei alicubi obllitit qui- dem Tit/ius, Dux Cæfarei exercitus, qui Gerlna- l1iam & rem athoIicanl pro viribus tutábatur2c . 1ìs etiam ad Magdeburgum hollibus , & Urbe il1â.. ob ejus pertinaciam funditùs eversâ. Sed Tillio fortiffinl0 Duce, primLÌQ1 ad Lipfiam fædè profli- gato, pofieà ad Lyc 1nl anlnem , ita cæfo", llt bre- vi poll obierit; 11artal11 viétorial11 magno ardoce..,., profecutus Guftat])us, Rex Sueciæ , Erfordiam..... aJiafque urbes cepit, & in Franconiam mavens, Herbipolim , Barnbergam, Norimbergam, totam- que provinciam fubegit. Dein, Francofurtum ad Mænum "' muJt3s in Palatinatu fuperiori urbes, de- nique J tr"n{mifiQ Rheno:l Mogul1tiam & alia hilippi [1 I. Hifpa- niarlun Regis filiâ. Fuit talnen patt obitllin Fer- dinandi III. Inrerregnunl quindecitn 111eníÌtl1n, & , Leopoldtts Igndtius creatus eLl dunltaxat Francofur- ti anno MDCLVIII. Imperator, jalll eleétus Rex Bohelniæ anno MDCLIV. Rex HUllgariæ an. MDCLV. & Rex R0l11anOrUm eadem anno. Enituit in Leo. po/do I(uperatore lìngularis in Dt: un) pietas, & in debclIandis Turcis fU111ma anÍ1ni fortitudo. Ut enilu Iuilfa facianl varia bella, quæ feli,iter get1it 'on- ECCLESIASTICA. '27 contra Turcas ,vel Hungariæ perduelles, quos fo. vebal1t Tranfylvani , Moldavi , & VaIaqui, duci- bus Comitibus Teltel i , & refJelini, qui fe 'furcarum clientelæ dediderant ; inlìgnem , ut mox diximus, de Turcis Viennaln oblìdentibus viéi:orialu anl10 MDCLXXXI I I. rcportavir J eorumque i(]gent m...... exercitum profligavit. 111 cujus maximæ po! ho. Jnines l1atos viétoriæ perenne Inonumentum Inno. cent;us Xl. FefiuIll NOlninis B. Mariæ Virgin is in.... l111iverfa Ecclefia fingulis annis Dominicâ infcà Oêtavaln Nativitatis ejufden1 Virginis Mariæ celc- brari præcepit. Eodeln anno MDCLXXXI I I. Tekg., lius, rebelliunl Hungariæ Al1telignal1us Þ qui Mo raviam rapinis & incendiis funefiabar J ab exerci.. tu Cæfareo ll1dgnâ clade affettus eft. Eo contr Turcas , & Hungariæ IJc.rduelles fìnito bello.) alil1d diururnum contra Gal10s a11110 MDCLXXXIX. Leo- poldus Imperator fufcepit, quo tàlß ipfe , quà1l1..ø Hifpaniarunl Rex Carolus II. Batavi , Eleétor Pala. tinus, aJiique Ger111al1æ Principes penè omnes ad.. versùs Franciam fædus inter fc pepigerul1t, îudè- que ortu1tl ell bellum il1ud Sociale , cujus contra.., totaln fcrlnè Europam per plures annos Ludovi.. eus XIV. GaUiâcum Rex, folus Ílnpetus fufiiul1it ac feliciter repret1ìt. Auxit fæderatorum vires nOI1 folùm Dux Sabaudiæ, qui in belli focieratem ad. ícitus efi, fed etiam faéta eadem anno in Anglia...r rerum converfio , quâ 1acobus II. legitimus An- gliæ Rex, à fuis Anglis per fumnlam perfidiam de:.. l'elidus J il} Gallialn fe [e recepit & Willelmus 2 Pril1- c:ps Arauficaous:I fum.lno Meterodoxorum plaufu I ondini e.xceptus ac Regiâ dignitace conculca. tis. divirû b J>>,\qi jqr.ibYS J PQtitus, in focie- tatcln 2.8 HIS TOR I A' tatem fæderarorum venit , & in Gallorum.., perniciem confpiravit. Hac tot Reguln ac Princi- pun) confpiratione nihil planè dererritus Ludo'1J i. cus XIV. belluln à capto Philippoburgo , Arce & clauttro Gerlnanjæ, aufpicatus ell. Dein, anno fequenti, feu MDCXC. terrå nlarique c fi GaJIici no- minis holles. Marefcallus. Luxemburgius, Regis Chrifiianiffimi exercitui in Belgio Præfe8:us Ge- neralis, infignel11 viét:oriam de Fæderatis in caln- pis Fleuriacis die v. 111enfi J ulii retuJit. AngJíæ & Hollandiæ Clat1ès COlnes Tur'Villá,us , pofieà Fran- ciç Marefcallus , attrivje. Ad Stafardaul Marefcal- Ius Catinatius in Sabaudiæ Duccm viéloriam ade- ptllS eft , luagnamque ejus ditionum partem iuva- Jìt. Nee minus profperâ fortunâ anl10 MDCXCI I I. u1i funt Regis Chrifl:ianifiìmi exercitus. 111 BeIgio Guippè Marefcal1us Luxemburgius viginti hoß:iuln Ðlillia de}evit, & Mare[callus Turr;)illæus Oéi:Ogill- 13 naves claffium Angliæ & Hollanpiæ depreffir ;, & Barcinone à Francis capra [uit, l-lifpanis illanL." acerrilnè propug113Dtibus. His cJadibus fraéti F - derati ad pacis conditiones deflexerunt, & prinlò. <}uidem pax Franciam inter & Sabaudial11 anno :MDCXCV I. confiituta eft, deindè ânl10 fequenri Franciam inter Hifpaniam , Anglialn , HolIan- diam & Gerlna.niam fancita J olnniulnque Chiro. grapho 111unita fuit. Perfiitit hæc rax ad annu111 11[que l1ìiJIefimum feptingentefinlUll1 l)rinlu111..J. Mortuo quippè abfque ullä rrole die 1.nìenl1s No- vClnbris anni miUelìnlJ fertingentefillli Carolo II. HifpaniarUln Rege,ex augufiiiHna Fanlilia Aufiria- ca oriundo, pbilippuJ hUJus nominis P. ex Borba- 11ioruu1 regio Sanguine ortus , Hifpal1iarum Rex, om.. ECCLESIASTICA. 19 omnium hujus Regni Ordinutn confenfu, juxt fuprenlaln Caroli II. Itegis voluntateln -' fuit pro- clan1atus, & coro11tus, atque à Summo POJ1ti. lice ItlllOcentio XII. ejufque fuccetfore Clemrnte Xl. ab AngUs, Gallis J llaravis) Lulitanis , Sabaudiz Duce oJ aliifque Europæ Principibus llarinl habitus tanquarn verns & legitÎnlus Hìfp (}iarUln Rex. So.. Ius Iinperator Leopoldus inter:eHit , Anglos J Bar " vas, LulÏtanos ) ac f)ucem Sabaudi in lùas l)artes traxit J & paft initunl cum illis fæ us J bellußl a,n- DO MDCC I. Gallo-Hifpanis indixic:I fuu1uque filiulII Jlatu Ininorem, Archiduceul CArolu111 J Hifpaniarum !{egen1 declaravit. Principiò quidelll Gallo-Hi.f. pani in Italia J in Gern1alÌia 2 in Lufit tnia & Sa- balldia fecundo marte pugnarul1t captis multis præfidiis, & expugnatâ à Cornite Tolofano propè MaIacalll Fæderatorum Claire. At, adverfo fortuÍ1 flatu dejeéti,graviHìinam cIadeln ad locum,diétunl .vulgò Hocflet in Gernlania , pam funt , ubi terrore panico perculfi J à Leopoldi IInperatoris, & alia- rUll1 Fæderatorum exercitu anno 1DCCIV. cæfi J capti J fufi, ac diffipatÎ fuerunt. Carolus, à Leopol.. do Imperatorc, aliifque Fæderatis Rex Hifpaniæ renul1ciatus , Barcin.onem.1 & Catalaunianl cepit, bi[que Matritum Clun exercitu viéìor pervenit J re tan1en infedâ {ua relegit vefiigia, & ßarcinolle.., fuam fedeln fixit. Inter has bellorum flrepitus . Leopolclus Imperator Inortuus eft Viennæ in Au- 11ria die v. Maii anni MDCCV. ætatis [uæ LXV. Imp - rii XLV 1 J 1. Ei fucceffit 1o.(ephlls , ejus filius prilDo- genitus, qui jalu Rex Hungariæ tuerat coronatus IJofonii anno MDCLXXXVI I. & Rex ROlnanoru Augufiæ anno MDCXC. In Imperii Cui cxordio t;"Jo[e- pbus 30 HIS TOR I A pbus non (ollìm bellunl geffit contra Hungariæ perducIles , qui, Principem llagozzium anno "IDce I v.proclanlaverant rfranfylvaniæ Principeln, coque Dnce, MJraviam , Sclavonialn , Stirial1L.J 1Þ Aufirialn, Tranfylvaniam arlnis devafiabant; fed etiatß inceptum jam à Patre fuo Leopoldo cantr Gallo-Hifpanos ßellußl continuavit, & Gallas, confcrris in IraJia, & in Belgio præliis, per fuos Duces præfertim Prin.cipcm Eugenium , Regia: Sabaudicæ Domus, vicit ac fuperavir. Verùm...." mortua 6jofepho Imper.ltore die XVI I.nlenfis Apri lis anni 1DCCXI. Carolus, ejus frater, eleétus eft 11nperator , qui [ubindè reliclâ Barcinone J confe- fiiln Viennam in l\uftria [e tranflulit inlperio po- titurus. Sub hoc 11nperatore pax OmniU111 votis cxopta.ta, tandèlll aliquandò in civjtate Trajeéten- :Ii J quò Europæ Principuln Plenipo entiarii ) fell Legati, cOl1venerunt'die x I. Ineníìs Aprilis anni MDCCX I I I. confe.éta ell: cUln Angliâ, Hollandiâ, Lufiraniâ,. Sabaudiâ, Prußiâ J GaIlia, & ( i[pa- l1ia . IJorrò, ifiius fanciræ pacis hæ conditiones fuerunt. Prilnò, Pbilippus pr. Hifpaniarulu Rex, tàm nomine fuo, quàm filiorum fuorum ac nepo turn, qui ex ipfius fiirpe prodituri erant, renuncia vit CorOl1æ Regni GaUiæ, & viciffim Dux Biter- renfis , frater Philippi Y. Regis Hifpaniæ, ex: Dux: Aurelianenfis l1uncÍuln relniferunt juri ad Coro- nam Hifpaniarum Regni. Secundò, Pbilippus . declaratus eft verus ac Jegitimus Hifpaniæ & In- diarun1 Rex. Tertiò, Regnum SiciIiæ conceffum eO: Duci Sabaudiæ, ipfique & ejus hæredibus jus aífertuD1 eft, dcl1ciente itirpe philippi v. ad fue- emonem Hi{pal1iarulu Regni. artò , llegnuln Sar- . ECCLESIASTICA. 31 Sardini:e, & r eapolis, & Ducatus Mediolanenfìs trantÌernnt in doolinium Imperacoris. int() Regina Anna, filia 'jacohi II. Angliæ Itcgis J à fuis Allglis è Itegno injufiè ob Fiden1 Catholicam pul- It 11 , declc1rata fuit Angliæ Regina J & pan: ejus obi- turn ad Sceptrum Al1gli yocatus Hannovcranus Dux.J HæretÎcl1s. Sexrò, jußùm ell, &.Ie o1unirio- ncs Urbis & Præfidii Dunkerkæ diruerenrur. Se- ptinlò, (Iuæ in .Belgio,.Urbes J videlicèt InfiJla. Gallicè Lisle, & .Æria, GaIJicè -A.ire, refiitutæ funt Ludotzlico XIV. GaIJiarurn .Regi. Pofirernò J U rbes . quz in Belgio Oitionis Hifpanicæ erant, Batavo- . rUIn cuitodiæ perlnil1z ac creditz fuerunt, câ t3- men lege, lit {upreolum earum DOlninium ad au- gutlit1ìnlam domum Aufiriacan1 pertÍneret. His pac9:is fiatim aLIenfutn præbere rCl1l1it Carolus Fl. lmperator, fa tamen die VI. menfis Maii annl JdDCCXI v. confirmavit J rataque habuit. Compo.. Iitâ inter Chri11ial1os Principes pace, Carolus j-"[. JU1perator arma verc-c in Turcas, qui ilnperant<:J e/Í.cbmete Ill. totaln Pelopponcfulll, vuIgò di.. éèanl Moream J il1{lruétâ potentiflìmâ claife anno UDCCXV. in"aferant J atque il1 Italialu crudelit3tii fuç pomeria arlnis proteudere in animo habebant . Sed horuln impetus fregie ac retudit Caroilis PI Imperator, quippê ']ui Turcarum ex r,itUln gemi- l1å ac completâ viåoriâ an. MDCCXVI. & hlDCCXVII. per Principeln Eugeniuln J inviétum J onlniql1 llræconio celebranduln ltegiæ DOlnLJS Sabaudic J-Ieroem, ita profiravic ac profligavit J ut brevì de toto Otthomano Ilnperio aétunlomuinò 3C COIl- .cJamatlun fUÎlfet:J Ii Carolo YI. Augufiiflimo Inlpe ratorÎ viét9rjas fu il1 h c; ba bara 11 entetn.J pro- 32, HIS TOR I A }Jrofequi Jicuiffet, At, dùnl Bello iflo Turcico di- ít.ineretur Ilnperator, eccè novus infurgit turbo. & inter Principes Chrifiianos injeétum difcordiz p0l11Urn. [Jhilippus P. Hifpaniarulß Rex, adorna- tâ ( Iaßè, & confcriptis milituln copiis, Regnuln Sardiniæ anno MDCCXVI I. OCCUp3t,& anno fequen- ti 1\egnu111 Sicilia: aggreílus, l)anormum :þ Mei1à... nan1 , & aliquot al;as Siciliæ urb s cepit. Excau- duit confefiinl & clat1ìculu cecinit l)ux Sabaudiæ J cui,ut jaln dixÏlnus, n CougretIu pacisl11tra}eét n{i Regnum Siciliæ fucrat adjudic4tUtll. H1C etÌa.lß re- pentinâ & inexpedatâ pJanè Hi(panorunl 3gendi ratione otlenfl15Iniperator pacen! pepigi[ CULTI 1 ur.. cis, ac BtJlun1 HJll)anÎs indixit) Fadera[Olque ha- buit 110n {olÙrn Anglos, & S4baudiæ Duceln , fed etiam Ga!los,qui fub Ludovico XIY.pro pbilippo V. fanguinem & opes ilnlnmenfas profuderant . GaIIi, inqualn,fÎbi licituill non etle arbitrantes defcifcere ab his initæ pacis legioos, pro quibus aíTerendis ac vindicandis in Congreßll Ultrajeétenlì folernnÎ ju- . Taln nto fe [c oblìrinxerant, Sociale ifiud Bellunl contra HifpaniarUI11 Regen1 PbilippU'lil V.ægrè inie runt, In Regnum Navarræ arnla intulerul1t, n1U- nitiffilna Caftra Præfidia et Oppida J potiHinlùm "tbafiianopolirlt, & Fontem Itapidum, vuJgò Fonta- ,.a-biam, occllparpnt. Sicilialn infuper & Sardinialn in fuan1 potefia em redegerunt eòque tandeln Hifpaniaruln l{egem adduxerunt ut publicæ fa- ]uti & tranquillitati con[uleret , pacem ab Avo fuo LudQvico XIY. fancit nl novis conditionibus cor- roboraret, & Regnum \Siciliæ Imperatori, Re- gnuln verò Sardiniæ Duci Sabaudiæ cederec . D, Sicut res þcfla b Iln eritoribus Ch i.... la- Ec C'L E S í AS TIC pj.. 33' fiianis ufque ad annum J quem modò decurrimus . millefilTIUm feptingentefimum vigefitnU1D prilIlum, brevitèr , accur atè ralncn J ret:Jlifti ; ita nunc R . gun1 Galliæ Hifiori3nl à morte Henrie; IV. adh 1C ufque nofira telnpora brevitèr J fumlnatìlnqu.:.,., defcribere debes . 1. Pofiquàtn IJenricus IV. Galliarun1 Rex') quem J ob virtuteln militareln, civileln pru.deti.. tiam, admirabilem in POPUlUll1 benignitatem, & præclaras res pace belloque, n1anu & confìl io ge.. fias, jure optiplo 14ag1lum appellaruot Galli, Unil1i detellandi Sicarii parricidio occiCus fùiHèt Lutetia: PariíìorulD die XI'l. menfis M.aii anni MD CX. a:ratis fuæ LVII. Regni :XXII. ficutJaUl obfervavÍtnus i Colloquia I. in HifiotJam Sæculi xv I. ei tlati fucceffit Ludorvicus hujus nOlIlinis XlII. ip.fius filius. qui, ut (noris. ell J inauguratus Relnis J 'ufiu& OmniUI11 acclamatione fu.it cognomina.tus. At cùm annos dumtaxat decelD natus filet Ludovi- cus XI/I a ac [ubindè necdùm [uæ poteftatis; totiu Regni adn1inill:randi procuratio ""f riæ M,diceæ Regina: , ejus matri J dculandaca elt . Annutn zta tis ti1æ decimuln quartum.., ubi primùm attigií[et Ludorvicus X1II.& alÏenæ tucelæ annos.egrelTus fuif.. fer, ad111iniflratioceiD Regni de lllore 'ufcepit die :XXVII. men(ìs Septembrisanni tDCxIv.eodemque anno C0l11itia totius Regni Pariíìis celebranda..... indixir J quæ annum iotegruln durarul1t . Exor- diuID Regni LudotzJici XI/i. nonnuUis tumulcibus turbarunt Principes aliquot J qui Concini J patrià Florentini ( qui in GaUiis dicebatur /vfarcbio .An- cre1ljis ) nimiam potentiam exo[J.ln Ilabebant. Eò fiquidem potentia: Marchio iUe Ancccnlìs, Torll. rIll. C ob 3'4 HIS TOR I A ob maxirnaln gratiam , quâ pol1ebat apud Ma- riam Medicæam Reginam " (Ievenerat " ut Prin- cipes ac Proceres Regni parLÌln revereretur , & omniulD capiribus ac forrunis infultaret inlpu- l1è. Hinc Principes occahonen1 [umpfeeullt exci- tandi tUlnuJrus , qui tamen non impedierunt, quo- minùs Rex LudofJ.)icus XIII. ill Aquitaniam profici. {cerctur anl10 MDCXVI. ut .Annam Mariam Mauri- tiam" primogenitam Philippi III. Hifpaniaru11LI Regis" quarll per Legatum tibi ante defponderat " in uxorem duceret J eodemque relnpore [orore1I1-l Cuam Elizabetham cum Principe Pbilippo, filio phi- lippi III. Hifpaniarum Itegis, matritnonio copu- laret. Sic Gallia & Hifpania novo f dere jUl1étæ , & Henricus Condæus Princeps, ac fæderati reliqui, ftl0rUU1D civi1iú Authores,culn Rege Ludorvico XIII. reconciliati funt . VerùlD" cùm exortz fui!fellt paulòpofl: l10væ fufpiciones" HenriC/4s Condæus, faétiOl1um caput, in ara:itIimam cufiodiam , pei- lnLÌm in Regia Lupara, deindè in Baftilia , denique ill Canro Vicennarum mißus ell 311110 l\'IDCXV 1 I. eodemque a11110 excitis in GaUia tU111ultibus finis inlpofitus eft, occifo in ipfo Palarii Regii adiru , & plumbeâ glande trajeéto die XXIV. Aprilis Con- cino , feu Marchione Ancrel1fi :) Galliz Marefcalio, qui intolerabili fuperbj fibi Ol1=tuiuln Galloru1D....J,J fed præcipuè Principum ac Procerum invidiam, odiumque conflaverat. In ejus Cadaver à plebe- cula fævitum eft , raptatum , difcerptuln , & igno- Itliniosè combufium. Nee meliorelD forcem 113- éta eft ejus uxor Leonora:) licèt A-fariæ Mediceæ Re. ginæ matri charifiìma eßèt. Ea quippè capite.., truncata publicè, flammis abfulnpta eft, ejufque li- berj ECCLESIASTIC1\. 3> beri diffipati. Hujus integrf familiæ,nimis potentis & Gallis invifæ, e:xternliniuln,fiatinl fideratorutn principum ac Procerum çum Rege Chrifiianiffilno pax, totÎu{que GaIJiaru111 Regni tranquiUitas ex- cepit. Non Fotuit tatnen M.lria Mcdicfa Regin .molefiiam, quâ haud parùln afl1ciebatl1r de neceJ Marchioni Ancrenfi , ejuCque uxori Leonoræ illatâ concoquere , undè, reliétâ Aulâ , Civitatem Ble- fenfem fe fe recepit , eamque fecutus ell .Armandus J\icbelæus, Lucionenfis Epifcopus. Non diu tamen Blefis Inanfit ltegina, fed à I)uce E[pernanio Incu- Jifmã contra volul1tateln Regis dedutta eft . aln . injurialll non inultam reliquißèc I{ex, l1ilì .Arm:zn- dus f\!cbelttus ejus anilnum ita demulfi(fet , ut tan- dem illius precibus exoratus,. Reginæ ll1a.tri, ac Duci E[pernonio veniam indul[erit. Voluit quo- que Rex, quò plenior eflèt ac cUlnulatior Gallo.. i.UID indè profeéta lætitia J uc I.)rinceps Henricu$ Condæus , qui in carcere VicennaruID detinebatur. in priLIinan11ibertatem aßereretur J & in ejus gra- tialn rediret anno MDCXIX. Compolitis his aula: turbis , alias anl10 IDCXXX I e. 110n minus graves concitavit eadem ltegina J Mater- J ob fafiidium...... quod fUlnpferat de Cardinali cbelæoJ qui antehàc præcipul1s in ejus coníiliis fuerat, fed poll:eà illJ animum Regis ita irrepferat , fibique den1eruerat ut authoritate plus apud ip[uln valeret , quàm..,., pofiet Reginæ matris amor. Id æg rri111è ferens Regina, vindiétæ cupiditate flag,rans> in Belgium, unà clìm filio fuo Glrlfione, Duce Aureliancnfi & Regis Ludoruici XIII. fratre , l1unquànl redicuraJ feceffit, ubi perman(ìt ufque ad ann. MDCXXXV I I 1. quo diuturnioris moræ in ßrabancia tædio aftètta, C 2 indè 36' HIS TOR I A indè di{ceßit J & per Hollandiatn ac Zelal1dia itinere faBo J in Angliafll (e recepit, Ga/io verò , Dux AureJianenfis. qui Reginaln tv1atrem in Bel- gium fecutus fuerat, BellulD civile in Gallia exci. tavit anno MDCX XI 1. quo- ab Occitania in Gal- lias unà cùm Duce Mommorantio , quafi Regem vi crepturus è manibus Cardinal is l\!.cbelæi:) cujus potentiz invidebat , irrupit J fed confefiiln repret:. Ius en à Scho'fnhergio,Generali exercitus Regii pr - feét:o. Dux Mommorantius,vivus in cafiris captus:) Tolo[z capite plexus eft. Gallo, Dux Aurelianenfis, parùm honefiis conditioni"bus CUln Rege fratre...." pafcifci cöaB:us J in BelgiuID refugit, ubi tandeU1 pudore fimuI ac dolore pre1fus J & officii, quo erga Regem fratreln [uuln obl1:ringebatur , recordatio- 11e COlnlnotus.l ad Regis pietacem recurrit, beni- gnit1ìmèque auditus I Îl1falutatis hofpitibus fuis , quaii ad venatÎoneul profeéturus J cun} Colis [ex vi- lis fecreti participibus in GaUiÂm incitatis equis rediit anno MDCÀXXIV. & à Rege fratre fuo anlan- tifiilnè fuit e ceptus. HUllC exitum habuit il1fefia ilIa Confpiratio contra Cardil1alem PJcbelæum , quem, dùn) cOl1jurati deprilnere conati funt ex- tulerunt magis. Illulll quippè Rex Ludo'Vicus XIII. cxindè plUlis fecit, expertus fingularcln ejus in..... gerendis negotiis prudel1tialD feque dcinceps illi. Regnumque adlninifirandu111 pertI1ÎLit, frementi. bus licet lnultis invidiæ oeilro percitis J & ad eIe- vandaOl ejus authoritateln nuJluln 11011 moventi- bus lapidem, quorum talnen cJandefiil1as lnachi. nationes Cardinalis l\!.cbet us variis artibus & mi- rabili politices genere aut elifit , aut cOlnpe[cuit. Ann.o MDCXXXJ 11. Galliarum Rex Ludol;,Ji... ;lll$ E eeL E S I A S TIC A. 37 cus XIII. bellum ITlovit contra Caroium hujus nomi- nis IV. Lorharingiæ Ducem , qui novas turbas ciebat, eique nolebat clientelam profiteri :) feu reddere h0111agiuL11 pro Ducatu Barrenfi, quem..., beneficia Coronæ Franciæ Rex poffidebat. Exer- citu à Rege Chrifiianiffimo miifo territus Lotha- ringiæ Dux , protinùs fratrem fUUt11 Nicolal4 Francifcum Cardinalenl obvialn mitìt pro reconci- liatione. A , rex LudotzJicus , qui probè noverat verfatile Ducis Lotharingiæ iogenium J juffit pri- mùn1, ut Ðucatus ßarrcnLÌs fub InanUln Regialn poneretur J deinde, Locharingiatn ingrefTus , (nul- ta cepit Oppida, ipfamque Nancejaln UrbeDL..I J totius Ducatus Metropolim J obfidione cinxit. quam Dux, 0l1111is inops confilii J poil multas ter.. giver[ationes J volens nolens J fuadcl1te Cardinali Jtichelæo , Regi tandem confignavit. At J fequenti 311110 J feu A1DCXXXIV. Carolus J Lotharingiæ Dux. iniquo animo ferens, quòd fuis ditionibus à Rege Ludovico XIII. fuiffet fpoliatus , fratri fuo Francifce Nicolao Cardinali Ðucatum [uum Lotharingiæ. alia(que ditiol)es infirUD1ento publico fatio lire- curti die XIX. n1enfis Januarii anni MDCXXXI v. traalt didit , ipfe verò Mediolanum apud Cardinale F rdinalldum Aufirjaculn,lJ!Jilippi IV. llegis Hitpa- 111æ fratrem :) fe contulit. Eâ faétâ ceffione J Fra1J- cifcus Nicolaus Cardinalis , frater Caroli Ducis_Lo- tharingiæ , duxit in uxorCln Claudiam fororem N.;- co/aæ:) quæ conjux erat Carol; Ducis Lotharingiæ & à qua ( utpotè legitimâ Ðucatus Lotharingi.e hz.rede à Patce fuo Henrico Lotharingiæ Duc . qUi ab(que 111afcula prole obiit:) relictâ) Duca.. turn Lotharin iz ac,eptum tenebat 'arulHs Dux. C 3 jYS 3 8 I-I 1ST 0 R. I A ejus Inaritus". Iilius ceffionis nullanl ratÍone111...J habuit, nee ab arrnis difceffit Rex Ludo'vic14S XIII. fed univerCam abfque certaLnÎne Lotharjngia intra paucos dies in deditionell1 ac-ecpit, eatnque retinuit uCque ad annum MDCXLI. quo Carolus IV. Lothalingiæ Dux -' menfc Martio IJarilìos venit, à Chrifiianitlìmo Rege LudoqJico venianl inlpetra- vit, eique Sacratnentu111 ClienreJare præfiitit pro Ducatu ßarrenfi , Regni GaIJici feudo, & Comi- tatuln Claronlollcal1lnn , necnon aliquot urbes ceHìt Coronæ FrancorUlll -' quibus peraétis :I & hinc indè Inllrumento publico, ac jura111ento fir- matis -' Carolus Dux Lotharingialu recuperavit, qui tamen v ix in earn appul[us C cù(n efIec Princeps quietis impatiens, & in diétis ac prolniffis parum fibi confians) fideln datam violavic & ad fUllm...., geniu111 rediit . Superiùs nlentionem fecimus Belli Italici quod Chrifiianiffilnus Rex Ludoruicus XIII. ilnpe- rance Ferdinalldo II.geflit a.d tucl1da jura Caroii Gon- zagæ 2 Ducis Nivernen!ìs J qui & jure agnationis , & ulcÎlnâ declaratiol1e rilJCClltii j Ducis Mantuani :J rnortui anno MDCXXVI I. in hæreditatenl Principa- tuuln Mantuæ, & Montisferrati fucceflèrat, & .Mantuæ n13gno applaufu fuerat receptus . Huic juri ac potlèHìoni Ca'toi;, Ducis Nivernel1fis J fia- tim ÌntercelIerunt Dux Sabaudiæ, qui in MOl1tenl- ferratum jus antiquun1 fibi a{[erebat,& Ferdinalzdus Gonzaga Gua/lalli J qui totan1 Vincenti;, Ducis Man- tuani , hæredicatem fibi deberi pertendebat . Ger- mani J & Hifpani Carolo Duci Niverncnlì , Nationc Gallo:l totis viribus oblìfiebant J indèque Germa- ni al1tL1alD 6111110 lvlDCXXX. iavaferu.QtJdjrjpuerunt ejuf. È eeL E S I A S TIC A. 39 e;uCque cùm facras, tùm propha11as Ædes impu- l1è conlpilarunt. Hifpani verò , collea.o llUlnero- fo exerciru , aliquot urbes in Monteferrato cepe- runt, & Carale (Oppidu111 cotius Iraliæ rnunit.iffi- mUID) obíìdione cinxerunt. His non deterrltus Rex'ChrifiianiffiJllUS Ludovicus XIII. pineroliunl , fortifliu1unl Ducis Sabaùdiæ præfidiurn J occupat, & univerfam Sabaudialn, prætèr Arcem Momme.. Jiananl, intra viginti duorum diel"111n fpatil1m, in...., . {ualn potefiate111 redegit.Deindè,fub ipfllln Oppidi CaJalis J Hifpa.noruJnque confpeétum cafira pofuit, fed, cùln jam GaIlicd. & Hifpanica acies in procin: au eßent ad præliandtlnl J ulius Mazarinu J qUI fuit potteà S.R.E. Cardinal is J ultrò citròque com. means;) Hifpanos cum Gallis fe iciter conciliavir . eo[que a.b arCllis & cruore deduxit ad concordian1 & pacem, quæ anno MDCXXXI. conß:ituta eft , & cujus hæ conditioaes fuerul1t; primò, ut Urbs Maotua cun1. reliquis 0111nibus Oppidis & Iocis il- lius Principatus & MOl1tisferrati rellitueretur Ca- 'toto Duci Nivernenfi, exceptis tamen nonnullis locis MontisferratÎ, qui Duci Sabaudiæ J & aliquot Principarus Mantuani locis J qui Principi Guaftal- Jel1fi refervabantur & aßìgnabantur . Secundò, fiatutunl eft,ut Dltci Sabaudiæ fieret refiicutio Sa- baudiæ , PÎneroIii, & aliorunllocorum, quæ Galli ill Pedemontio tempore beIli occupaverant. Poft quorum omnium faétam à Gallis refiitutionem...., Rex Chrifiianiffimus Ludovicl s XIII. à Duce Sa: baudiæ , pecuniâ numeracâ, obtinuit Pinerolium CUin valle Perosâ J ut liberUI11 in Italia haberet tranÍÌtuln , quandocùlnque opus faret ad auxilia-" fædcratis & 'l(ni,is {uis dcferenda. Denique J de- (; -1 Crate 40 HIS TOR I A creta eit detnoJitio ArciulIl & Propugnaculorunl in ralle-telina (quz à Ithatis, quos Grijònes va- cant) incolitur ) ejufdelnque ValHs-telinæ refiitu- tionem Grifonibus fieri delJere præcipitur. Hunc c:xitun1 habuit Italica iHa Expeditio J in qua Gal- Jiarum Rex LudofJ)i us }{III. fibi nihil re[ervavit pr - rer gloriam & Farnam InaxÌlnæ æquiratis ac fidei in SQcios, quorum (ecuritatem privatis fuis com- modis atque opibus autiquiorem duxit . Prætèr hæc cùn1 dOluellica J tùnl externa Bel- la, quz felicitèr confecit Ludo'VicUJ XIII. GalIia- run1 Rex, aliud Jongè gravius ac diuturnius CUIU Augufiiffima DOlno Aufiriaca caIn in Ilnperio qUào1 in Ditionibus HifpaniarulD Regis fufcepit idem Chrifiianiffilnus Rex J in quo pugnavit vario marre. Anno fiquidern MDCXXXV. Mare[c alii Ca- flellonius, & Breffeus Hifpanos, quibus præerat Princeps Tbornas Sabal1dus, ad A veÎnaln in BeJgio fuderul1t ac debellarunt. In Germania eodem at1- 110 Dux pjmar;uJ & CardinaIis à Yillctta quinque hon1inunl1nillia ex eo Cæ{areo eXtrcitu , cui Præ- feéìus erat COlnes GalaffillS ) occiderul1[. Dux Ita- hancus oao ferè Inillia, Marefcallus Gaffionæz4s fex mil1ia cæcidit , o1ilJe & quingenros Equices cepit. At , fequenti anno, feu MDCXXXVI. 110n ita Gallis fortuna profpera fuit. Nanl Princ ps Thomas Sa- baudus l\9yam ac Cørbejam expugnavir amnem- que Somonan1 tranfiic . 10anncs Yerterifìs, UI1US ex Imperatoris exercitus Præfeétis, Picardiam, Caln- paniamque ita arlnis infefiabac 3 ut Lutetianl Pa- rifiorum in angulliis poneret & Civibus [ummuln incuterct timorem . Ad has itaque cohibendas hofiiu inçurfiQne 4nitru eLl '"In excr,jtu in Bel- . glunl ECCLESIASTICA. 4J. gium Gafio, Dux l\ureìianenlìs, & Chrifiianiffilni Regis ludotzJici XIII. [rater, qui Hifpanos cis am- nem Somonarn r ceptui canerc compulit, lnulca- que Oppida abfque ullo certamine in deditioneln fuam recepit . DÙln hæc in Belgio gererentur. Germani, fecundaln fortunam experri,TabernanlJ. AI{atiæ civitatenl, Magdeburgunl, & Mogul1tiam, c:1uamvis eorum conatibus Cardinalis à ralettæ..., . & Dux Vimarius firenuè obfifierent, receperunt. l'>rillcipem Condæum inceptam Urbis Dolæ obfidio- ncm foJve re cöegerunt, & , fuperato Arari fluvio. ad Ladonam oppugnandam accetferunt , qualn ta- men à Duce J7imario , & .à Cardinali à Va/etta in- credibili fortitudine defen{am expugnare non po- tuerunt. Ad Gallos fequcnti anno, feu MDCXXXVII. Fortuna reverfa ell. Cardinalis à Yalctta J & Du,, Candalenfis, ejus frater ) Capellam, LandreciullU 111 Caflellum Cambrefium in BeJgio J Chrifiianiffimi Re- gis ditioni refiituerl1nt . Marefcallus Yitri.:zcus. Gallo Provinciæ Præfeétus:J Hifpanos expulic ab In[ulÎs Sanéti Honorati, Sanaa: Margarit J ac Le- Tin" propè Maffiliam, quas per ()ccultam prodi.. riOnCI11 aliquot annis anteà invaferaot. Dux ra. men l{gbaneus J ã Rege LudotzJico XIII. ad open-w Rhætis J feu Grifonibus, contra Hifpanos fercl1. dam in Yallemtelinam cum copiis mi1fus ,nihil om'" ninò proll1overe potuic, & ab ilIa gente J eUll1 fur... peélUlll habente J eò quòd. in corum terris quzdan1 Cailella extrui juffißct J cöaétus eft unà cum fuis copiis qUcÌ111primum ab iUo agro difcedere . Galli prioribus viåoriis novas anno MDCXXXVI [I. ad.. junxcruntJplures in Belgio Urbcs ceperuntjfed Ur- ben1 J d.iétaul $R!Zflu11J OdQTlJflrlJill IX. FuntHrabi"llJ1J . ,'1 II "In 42, HIS TOR I A quatn obfidione cinxerant, occupare 11011 l,otue- runt. Duplicen1 eo anno Viétorialn N valeln re.. tulerullt Galli, unam ad Genuam , Ouce Harcuria- no Claffis Pra:feéto, alreraln, Burdigalenfis Archie- pifcopi duétu. Sed præ cæteris Gallorunl victoriis ea potiffilnùln celebrari debet, quam retulit Dux YZ1narius ad l\!Jinsfcltum, qua: urbs ell iufra Hel- vetios, Agnionem inter & Rhcnulu fita. Hie aute111 Dux rimarius ægerriluè ferens, quòd paulo ante..." ejus exercitus à ãjoanne Yertenft J præcipuo Inlpe- ratoris exercitus Duce, fuiHet delerus, & hanc fìbi illatam contußleliam ulciCci volens J ad holies 110- au acceffit, eos incautos opprefiir, ac pel1itùs pro- Ðigavit die tertiâ 111enfis l\1aii anni MDCXXXV I I I. Capti funt eo prælio quaruor Imperatoris exerci.. [US Duces ,Joannes Vertenfis, Sarvellius, En {urdius:l & Sperruterus. Expugnata dcindè BJinsfeltum 2 Friburgum, Brifganoviæ Caput, & Brifwcurll, qua: in potelrateln Gallorum venerunt. Necdùlß ta.. Inen finis itnpofitus huic Bello, quod per.a1iquoc annos adhuc prorogatu111 eft, eoque duraute, dece- da. efi: à Cardinali l\lchelæo arcana quæddßl Con- fpiratio:l feu Societas, qualn Dux Sueffionenlis :I Dux Bullonius, & Marchio (iiétus Cinqmarius) cum Hifpanis inierant. Sed Dux SueHionenlÌs in præ- I io, cOlnmiHo in campo Marpheo propè Sedanu n, plumbeo globo interfeétus eft die x J I I. Martii anni l\IDCXLI I. BlIllonius verò) ut fe ab ilnpendel1ti periculo eriperet , Sedani Principatum , qui in [ua ditione erat, Regis arbitrio pernlilìr. Marchio Cinqmarius, qui Narbonæ cOlnpre henfus ell, ca- pite Lugdunl Inultatus fuit , unà cùm DOßlino Tbuano, qui licèt bujus ,ol1jllrationis exors e1Iet . el ECCLESll\STICA. 43 ei tanlen confiJiul11 fuunllvlarchio Cinqmarius ere.. diderat, quod CLÌill ille non aperuilfet, eodem atfe- étus ell: fupplicio, quod ip{e forti ac Chrifiiano tulit animo. D. lvJÍttamus, li placet, hæc propbana Bel- la , qua: Rex Chrifiianiffinl11s Ludo'Zlicus XIII. pro vindical1dis (uæ Coronæ juribus magnâ CU111 animi fortitudine geffit, & in his dUlntaxat hærealnus 111onÍnlcntis, quæ ejus pÎetatel11 , czterafque Chri- fiianas virtutes J quibus prædicus fuit conlmen- dare poífunt . M. Longior elfem, -fi omnes virtutes J qui- bus præfulfit LudotzJicus XIII. cognomento Gjllflus hìc perfequi vellen1. Sufficiec paucas ex olnnibus ejus virtutibus, quas in tam angullis hujufce Col. loquii fpatiis includere non pOLrUID , libare ac per- firingere, ut ex iis cæterarunl conjeéturam & exi- fii111ationel11 facilè infornlare pollis. Harum por- rò prima hæc ordine ac cOlnme,luoratione debet cfie , quæ elt dignitate Princeps, pietas adversùs Deutn 2C Religio, à quo [once tot ilIa maximarum cjus virtutum decora atque infignia proßuxerunt . Pietatem fuam ergà Deulll palàm declaravit Ludo- 'Vicus XIII. dùm ad divini numinis ac Sanéèorum contulneliam effufam quorumdam Iinguæ petulan- tiam aCl1tiore Ediétorun1 fuorL1m fiylo confixir, & ad tutandam Catholicam Religionem J quaul Hæ.. retici Cal viniaui rotis viribus abolere in Galliis fiudebant, OnlnCI1) curam ac regian1 authoricatenl contulit. A' Religione Regni duxic inicium J & fia- tim Lege pubIicâ d(:crevit, ut in Bearnenfi l)rovin- cia) quæ ad radices l)irenæi lita ell: Ca.tholicus cultui ubique refiltU"etu.r J &; ut Hæreci,i c;repeJ. . ,E,- 44 HISTORIA Ecclefijs bona incunâantèr redderent. Ex omni. bus penè Galliæ urbibus ejeéti Hæretici Calvini- il:æ) Rupel1am talnen adbuc tenebant, UrbelIl-J tùnl loci naturâ, tùm manu & arte fie tnunitam ut inexpugnabilis haberetur. Ibi dominabantur Hæretici , imperar doéti, qui nUt1<}uàln parêreJ didiccrant. Adminiílrabant omnia fUlIHnä autho- r itate J Cæ[us Provinciales indicebaht, publicaJ Comitia convocabant, o}iljtelll ,ùnl domellicum , tÙID externum con{cribebant, ferebant Ediéta, im- perabant pecunias , & ut faciliùs ab excercitu Re- gis ChriliialJißìmi Cefe tueri poHeot) Anglos e 'o- carunt, qui anno MDCXXV I I. cunl Claflè centum.... & viginti NaviulD ad l{ eam Infulaol appuHì, à CathoIico Regis ChrifiianitIìlui exercitu, cui prçe.. rant MarefcaHi Scolnbergius , & Toirafius ,- viri ftrenui , ac rei n1iIitaris apprilnè callentes; confe.. í):iln cæíì ac fugati, è tota In(uIa abierunt, exceífe- runt, eruperunt. Verùm, nihil eâ viétoriâ aétum videbatur, quandiù illa contelnptrix legu(u, & dominatus impatiensRupell.1 à rebellibus & Hære- ticis oecuparetur. aproptcr,Rex Ludovicus XIII. adjundo íìbi Cardinali PJcbelæo , co.nfiliorulll [uo- rum participe hane urbem eodcln anno MDCXXVII. aggredicur, eamque operibus ac munitionibus, fed præ[ertim llupendis , & antehàc nunquål1J vi (is Inolibus per Occeanum aétis , circum{eptatn ac in- terclufa.m ita toto al1110 tenuit, ut fal1Je elleéti ci- ves , reptarent in compitis Inacilenti, fine carn pelles, exanguia lìIicernia, ccnues ulnbræ, palli- da mortis f:xordia, verbo oicam, Viri J 11011 taln Viri, fed ferales honlÎI1UlTI larvæ . Proh funefiuln, tragicumque fpeétaculum! T ande111, RupeIla rot op- \ E eeL E s r l\ S TIC A. 4S oppugnata calalDitatibus, ac extrema quæque..." perpefla,fefe die 'Xx.lnenfi Oâobris aO.MDCXXVIII. Regi Chrifiianiffimo pernlific J eâque viB:oriâ Lu. dovicus XlII. R gnum GaUiæ opprobrio J Catholi. cain Religionem ab hac detellabìli pelle libera- it, fuamque fingularell1 in l)eum pietateln aper- tè demonfira.vit. Sed, quò in Dei ven,ratÎonem... & 3tnOrem fe propeníìore111 exhibebat Rex Ludo.. #l}icus XIII. eò erat jufiitiz amore defiderioque.., flagrantior . Un3tn præ cæteris 31nplexus eft ) ada.. znavit']ue jufiitianl , ealn præcipuè adoptavit, ab câque tituJutn fibi ac cognomentu111 a[civic j dùJ11q; alii Principe5, Reges, & Imperatores appellari geß:iunt M;tgni J Pi; J Felices, Auguflj: r:!u/114ifl & eHë & nOll1inari voJuitLudovicus XIII. & in colen- da fervandaque jufiitia cæreris olnnibus \'eheUlen- [cr optavit excellere. 111 fancienda Legtun aut1o- ritate, ac retinendo jure adeò conL!dns erat, ut nihil aut obtineri per gratianl, aut per metum.... expurgari, aut inlpctrari precibus, aut lltilita- tis aliquâ fpc remitti ac condonari pateretur . In dandis Beneficiis J ad hoc omni ,conatu, to- tifque viribus enitebatur CI1rifiianiffimus ille..., Rex J ut Sacrorum Minifiri, ac Religionis Auti- flitcs, quos nominabat:J cHene quàn1 dodißin1Î J & necetlariis artibus expoliti , íìcque Ecclefia.J Gal1ican3 haberet celeberrilnos ac præil:antit1i- IDOS Pallores:I eorulnque copiâ dQétrinå & aLl- doritate flbreret. Singularia certarnina , ql1æ Du- elJa vacant & quibus rurpiHìoli Gl \diatol"es, immò Gralfatores ac Sicarii Inutuis (ere cçdibus ac parricidiis conhciebant , faluberrimis 1:.diclis, ac ic\ eriorum legum diícipJillâ ita 'o1l1pofuit c>..- t1n- 6 HIS TOR Í A tinxit Ludo'Vicus . III. lIt infiniti illius mali, quod in Ga1Jiis ferpeb3t in dies, ac nlanabat latÎùs, nul- Ium aUlpliùs fuperfit vefiigium. Poll: hæc J & alia cjuflnodi , quæ J brevitatis ergò J filentio præter- mittere cogar J præclarè gefia , fanétè , ut yixerat, obiit ille ChrifiianiOimus Itex , de Ecclefia, & {jalliarum Regno optitnè InerÍtus, die xx. Maii anniMDCXLI I J. annos natus duos & quadraginta, pofiquàm per triginta tres annos regnaßet. Ejus mater J Maria Medicæa J è Galliarum Regno, ut jam diximus, ejeéta & exul , variifque tempella- tibus aél:a , & rerum oll1niuffi in fuo exilio egena..., jalD 3nno fuperiori , feu die I I I. J ulii an. MDCXLII. è vivjs excefièrat, (ed il1ius corpus, ubi prinlùlu faro conceffit, in Urben1 S. Dionyjii propè !.>arifios, ubi eft fepulchru111 Reguln, Cardinalis chelæus deportandum curavit . D. Q!!elD fucceíforem reliquit Llldoviclts XI/I. Galliarum Rex M. Ludo'lJicus XIII. Regni Gal1iaruln fuc ceíforem reliquit filiuln fuuln LuJorvicum.hujus no- Ininis XIV. quem ex Anna Au/lriaca , Regina C011- juge fua , & Pbi/ipp; III. Hifpaniarum Regis filiâ :I poft viginti & tres ilerilitatis annos, die v. men- fis Septembris an. MDCXXXVI I I. fufcepit canquàlu ß1erceden1 pietatis fuæ , quâ eadem anno, fe, Re- Regnumque fUUID BeatÍf1Ìnlæ Mariæ Vil.gini ilu Fefto ejufdem Virginis Alrumptæ [efe devoverat · At, ctìm LudotzJicus XIY. mortuo patre fuo Ludor;;i- co XIII. l1atus ciret dumtaxat annos quatuor, men- {es otto, & dies novelß, Galliarum Regni admi- nillrationem fufcepit ..Ænna J Regina Mater, quæ Confilii Pril1cipem, ac prilnum L{egni jinifl:ru elegit E c C t E S I A S TIC A · 47 elegit CardinaIen1 Mazarinum cujus indufirialn . ingeniu111 ac prl1d ntian1 probè nover;t. HiLlo- rici, qui l egis LudotJ,Jici XII/. res gefias littcris confignarl1nt lllum exhibent fulminantelß ad Rhe- Dum J intonanteln ad Africæ littora , in Hifpania in Italia:l in Anglia, in BeJgio trium phatore11l.J, nutu omnia & fupercilio coucutient nl, ab olIlui propè laceffituln Europâ J nihilonlinùs El1ropæ & ViétorclD & Arbitruln. Referunt donlit s ab eo intra menfcl11 alterum '" & fubaétas beI10 Provil1" cias J innumcras arces vel expugnatas aro1is, vel in deditionen1 acceptas, nunc ho-fies fuis è cafiel- lis & aggcribus per vÎnl ejetto$ J nunc fæderatos Reges in Oppida refiitutos:I unde vis illos ininli- ca dejecerat , uno verba, fa Ludot;;;c; XIY. beIlicæ forticudinis ad fuperioruln temporum invidiau1 .t ad {cquentium ad111irationem portcnta perccl1.. fent & extollunt , qua; ad egregialn, & heroicatn ambitionem,quantùmvis inln1cnfa fingatur, abun- dè explere poflel1t. At ipfe:l licèt fatear ultrò, magnis præconiis celebrandas etle Regis Lttdotzli.. ci XIV. vidorias:t quas mox , juxta ferielU telllpO- rUiTI , brevitèr defcripturus {urn, illum talnen ill his, qua: ad exrirpandalTI penitùs ferpentem il1....J Galliis,Calvinifiarum Hæreíìm,augendumque cuI. tUln divinum,Chr'i{tiano ac religiofo animo gefiìt, longè potiori laude dignuln el1è judico. Incipia m porrò à Bellis, quibus Ludorvicus XIV. fiatim polt obitulU patris Cui ilnplicitus fuit, potifiinlùo1 Bel- lo Hifpanico J quod jaln à Chrillianiffilno RcgeJ Lttdotzlico XIII. inceptum , Gallos inter & Hifpallos tùm temporis maxilnè feruebat . Hi(pani J ob Regis Ludorzl;ci XIV. pueritiaol,anilDos in masnaln (p e 111 48 HIS T 0 It I A fpem erexerant, fibi à Gallis ilJatas re(arc:endi cla04 des. Sed fpe {ua de1ufi funt . Dux quipe Enguinen- ps Principis Condæi filius, Hifpano5:J qui cro- jum Urbem obfidebant, aggrelfus cun1 Marefcal. Jis HoJþitalio atque Gaffionæo, cOlnmiffo juxtà ur- bem obfefiàm certamine,eos maxÍnlA clade delevie die XIX. menfis Maii anni MOCXLI 1 I. & !latio1 hæc Civitas ab obfeffione liberata ell: , proxio1èquc fe- cutz Malhog;; J Theonis l/il/æ , aliarumque Urbium cxpugnationes J fed przfertim clades Hifpanica: Clafiìs,qu t in ip(îus Carthaginis Novç cQnfpeâu à. Gallis die 11 I. Septembris ejufdem anni profliga- ta fuit. Nee minùs feJicitèr anno fequenti, feu iDCxLIv.in Belgio & in Gerlnania pugnarunt Gal- Ji. In Belgio fiquidèn1 Dux Aurelianenfis Gr,,'l'Vc[i- na'ln cepit, Marefcallus Ga(jionæus invaíìr Mardi- Jtum J Lent"fum , & I/inax Bcrgam. In Germania.....>> verò Dux Engulnenfis cunl Mare[callo TurenlZio il1fignem viétoriam ad Friburgum obtilluit , indè- que Pbilippoburgum J Spiram, Yormantiam , Mogun- tiam:J aliafque Urbes & Arces fuam in potefiatem redegic.Cladetn Galli CUtJ1 DuceTurennio die XIII. menfis Maii al1ni MDcxtV. acceperunt ,fed earn tei- bus vitloriis eodem anno refarcierunt. Priulam viåoriam retulit Comes Harcurianus in agro Lau- renfi. Alterâ potitus eft Princeps Tbomas J Regii exercitus Dux:J in tranfitu Cariniaci, ubi omnes Hifpanorum copias cum exercitu mulcò InÎnore debel1avit . Pofirenlan1 vitìorianl raporravit ad Norlingenam in Germania Dux Enguinenfìs. Eodem anno MDCXLV. Marefcallus Turennius urbem "rre- viroruln cepit, & EJeétori Trevirenlì priflinaßl.J dignitatem ,unl1ibertate refiicuÌc. 111 Catalaunia Co- ECCLESIASTICA. 49 Comes PleJJælls PraslitlUS Rhodaln,quæ penès Hif4 panos erat , expugnavit , & in LotharingÎJ. Dux à Yilla- gia urbes l{9ttemburgum J & Mottb lin QC- cupavit. Pari felicitate anno fequenri,fel1 MDCXLVI. militarunt Galli. Dux Aurelianenfis , Mardi Lm & Lentk!.um, quæ Hifpani receperant, plUl 4 Cll]Ue in ßelgio civitates cepit. Dux Enguinen{is Urbes Cortracum , Furnas , Lun rlt.arll invalìt J & i.n ItaIi Galli orbitello, piombino J & POl tolongollo,potiti funt. Eo felicitatis curfu uíì funt Galli in Bello Hifpanico, quod dllravit ad annum uCque MDCI..IX. quo tandem diu exoptata pax cóaluÎc Hifpanosin ter & Gallas, cujus vincululn fuit Mariæ Tberefiæ. filiæ natu 111ajoris pbilippi IV. H.ifpaniaruIß Regis, Cl1n1 Chrifiianiffiolo Rege Ludorvico. XIY. Inatrin10- niU111. Sed antequàm ea de(cribanl, quæ Rex. Lu- dovicus XIV. polt i11itUID cun} Maria Tberefi;l ma.... trimoniurn J geflìt , præterulittere non debeo gra- ves (urbas, quæ J eo adhuc fub cutela ..Annæ Regi- næ matris regnante , in Galliis obortæ funt, occa- lìone Cardinalis Mdzarini, quen1, paft obitu Cardinalis l\!chelæi,prio111111 GalliarUOl Itegl1i Mi- l1ifiruln eJegerat v'Ínna Regina mat,er. Principes aliquot, Cardina.li Mazaril1o, qui in Regis:l nee- dÙln (ui juris.. pettus & anilDum altitìs penetrarat . vehementèr infenlì, fuæque ambitioni, ut fæpè inter Reguln tur:elam contingere folee , fervire vo.. lences , in populoruln induxerul1t allitnos J Ce pue- ro Regi, totique adeò Regno rnagnan1 allaturos utilitnteln, fi Cardinali Mazarino , primo GaJliæ Minifiro J obfifierent ac repugnarent. Hil1c populi tlunl ltuari cæperunt, & fubitâ atque inexpeétatâ OLl1nlum InllCatiol1e, exar[erunt Galloru111 odia in J om.rill. D Car- o HIs TOR. I A Cardit}alem Mazarillllm, in queln , ut in (coputn collineabat civile ifiud BeJIu111, à nonnuUis Princi- pibus anno MDCXLIX. excitatum J quod pauJò poft in fpeciem fopitum , Vehelllentiùs recruduit anno 1\-2DCL. quo Principes Condttus ContÎlls, & Longo- 'ZJillæus conjeâi funt in carcerem. Aétutùln fiqui- dem,efferati populi concurrerunt ad arma, præfer- rim in Aquitania , Burdegalenfibus pro Principe.,., Condæo , fuo Prætore .) velut pro aris ac focis , cer- taQtibus. TandèrIl al1110 MDCLI. tres ilJi fJrincipes è cufiodia foluti Pariíìos redierunt, eifque CUII'....... fefiivis gratulationibus obviam venit effufa uni- verfa Parificnfis Ci vitas , fed (ierivatu111 periculul11 ruit in Cardinaleln Mazarinum . Rex quippè aniln- advertens, in hunc CardinaIeln accenfa elle Gallo- rum odia J eU(11 juOit tempori cedere qui confe- fiilll præcepto Regis Inorem gercns ad Gratiz portum fe recepit) indè Sedanum, ac deniqueJ Agrippinenfem Colonialß , alnæniores Coles expe- 8:aturus,col1cefiir. Per abfentiao1 Cardinalis Maza- Tin; Rex Ludovicus Xlf/. delibato æratis [uæ anno deciJl10 quarto, juxta Regni mores, Cui regirninis J & totius Regni cOlnpos in SCl1atu ParifienlÌ fuÎl declaratus. Aberant talnen ab ea foIemn"Ï cæremo' nia Principes Condæus .) & Conti us, qui) difcrimel caufantes novi carccris, feceílerant BurdigalanL ille , hie ad Biruriges ) Bellumque Civile infiaura rUDt ) cui, velut camino, oleUln addidit reditL1 Cardinalis Mazarini , quem Itex in GaUiam ann MDCLl I. accerfiit. Hunc reditum Cardinalis M zarini J qui gloriofior in GaJJjas pofiliminiò redi rat) quàm contenlptior exierat, non [olùn1 iJ Pril1cjpes) fed etialD omnes (;alli ægerrilnè tul rur E eeL E S I A S TIC A. S X- t'unt. Parilienlìs civitas, ae plures Provincjz in Re- gem infurrexerunt,qllas carnen Rex in ofllciuln mi- ìt J ae tandetn bellum ci vile, occafìone Cardinalis azarini in GaJJi. excitatul11,con(opivir anoo mil- elìn10 fexcenteÍÌalo qUJnquagcfio1o quarto, quo >rinceps Conti/4S AquicaniJ.!n ctJ-tn Bll rdigalenfibus tegi addixic J duxitque in conjugenl Cardinal is ..zzarini Neptem, magnâ certè hujus Cardinalis ;Ioriâ , CUJUS fanguis etiatn Cl1m fanguine Regio I1îfcebatur. Eo finito civili Bello J & Cardinali 1:l.zJrino tnorcuo all. 1\1DCLX I. Re x Ludo'lJic ItS XI Jr. tegni Cui clavum gubernare voluic, & ex eo tem- ,ore res itå feliçitèr atque ex voto ceHerullt J ut tex viétorialn quafi perpetuò Ijbi addiétam habe- e vidererur J indèque jure optilno diéi:us Ludo':.Ji- r s Magnus. Eo itaque an110 L.udo'lJiC14t XIY. qui liD anno MDCLIV. fueratRemis il1auguracus J pu- Hearn rem fui Regni gerere cæpie , illiu-fque era- tandæ ab ærarii adminillrorum diCquiíìtione du- [ it inirium. FlIquetium J ærarii Præfeétum, qui I LmdudÙm ill fufpicioneln mJ.lè adtuÏL1iltrati æra.- i venerat, Nanneris comprehen(uln J perpetuo arceri mancipari jufiìc J & in ejus loculn Colber- 14m) Regiorul11 Veél:igalium Infpeétoris nomine onatlun,[uffecit. Belluln Hi[panis. anno MDCLXVlf. Idixic ltex Chrifiianiffimus 00 prætenfa in ßeJ- iUln jura nomine Reginæ uxoris fuæ, quan1 J poß: I lorteln Pbilippi IY. HifpaniarUI11 Regis J veranL.... ) elgii hæredenl eHe perrendebat, hùcque duå:o :' unlero,[o exercicu , confeLlinl Bincbam J tbù i , " 1rl1lfntQ,rias , CortraclIm J Bergam J Furnas, Dr a. ti /,m , ..Aldenarias lnfulas J Tornacul'n , alia(que Bel- ii urbes & hrces expugnavit J & anl10 fequenti , :I D 2. feu , S2t HIS TOR I A feu MDCLXVI 1 I. totuln Burgundiæ Comitatum..... invafit, qui tamen munitjffimis oppidis defende- barur. Eo felici Regis Ludorvici XIV. arlnOrUnl..->> fucceßu territi Hifpani pacem efflagitarunt, quæ die I J. n1enfis Maii anni l\lDCLXV I I I. confiituta..... efl t eâ lege, ut Ludorvicus XIV. Comicatum Bur- gundia: Regi Hifpaniæ rellicueret , & urbes, quas ill Belgio arnlÎs fubegerat, retil1eret . Sed hæc fancita pax diuturna nOI1 fuic . Stupendus lìquide111 ille viß:oriaru111 tenor Batavos J Belgio vicinos , ih- vidiæ í1:itnulis percitos , urebat, qui (ubindè) ut rapidos Viétoris cur[us retardarel1c J fædus , quod appel1arul1t triplex, inierunt cum Inlperarore , & Hifpaniarum Rege, <}uod talnel1 ipfis infeIiciter ceflìt, parùmque abfuÎt J quin fæderatæ Batavo- rum Pr()vinciæ à Rege Ludovico Xl? penitùsOdele- rentur. Orfus eft anno MDCLXXI I. in Bata.vos bellulTI Rex Ludot;}icus Magnus tribus exercitibus :J in quibus centuln viginti tnillia militun1 fiipendia mcrebant, eâque felicitate per duos nlenfes ßata. vas devicit, torque lnul1itiHìluas eorUln urbes ceo pit, ut de Batavorum Provinciis Eæderatis omni llÒ aét:u111 fuifiet) fi fubfecura hyems pauJò acer bior fuiílet. Decreverat quippè Rex, moles Buéti bus oppofitas , quibus ad plerafque ipforuln urbe aditus intercluditur, glacie reptando invadere In Germaniaanl10 fequel1ti" feu )iIDCLXXl I I. Re Ludoç;icus Magnus Col1narialn,Sceleftadium,& rc riquas Alfatiæ urbes ditionis fuæ fecit, Trajcftulfi lDunitiffimum totillS Europæ præfidium ) ad ded tionenl compulit, & TrevireAfenl cÎvirateln j gUR1 fubire cöegit. Comitatuln ßurgul1diæ an; MDCLXXI v. occupavit , & per Vicecoo1Íte111 ure nl · ECCLESIASTICA. 53 num plures in Germania viét:orias reportavÍt. Urbes Cond,-eu111 , & Bucbainum J aliafque in Belgio urbes anno MDCLXXVI. 1/alencenam Urbeln, Came- r:ZCllm, & &/ludemaropolim, urbes itideln in Bel- gio, anno MDCLXXVI I. (uo dominio adjecit, eo- dernque anno exercitunl principis ArauÍÌcani i BeIgio fudit ac debellavit, atque in Gerlnania per MarefcalIul11 Criquium J viéto Cæ[areo exercitu J FribtJrgum, prÎlnarialn Brifcovienfis Provinciæ ur- bem , in deditioneln recepit. Sub initiun1 anni fe- quentis, feu MDCLXXV II I. aB:uln efi de conditio- nibus pacis, quæ, cùm nee Regi ChriilianiHinlo Ludott'ico Magno,nec fæderatis arrifiíIent, accelera.. tâ profeétione Rex Ludo'Vicus exercÍtUi11 in Bel- gium , belli ludum ac theatruln, duxit, nulIâque interpoficâ Inorâ urbes GandatzJum, & Ipram obíì- dione ad deditionem cõegir: . Tandem) eodel11 al1- 110 Noviomagi die x. Inenfis Auguß:i fancita eP, pax, quæ tamen cùll111ecdùln fuií1èt publicat , I J rinceps Arau!ìcanus, cujus è re 1113xilnè erat bel- lum prorrahere, hnxit fe altißimå initæ pacis in- fcitiâ teneri J & fiatin1 MarefcalIulll Luxembur- gurn) à quo (æpiùs cæ[us fuerat , ad S. DionyftU?11J l10n procul à Montibus in Hannonia, aggre{1ùs:J cOlnnlilfo quinque horis crucnto prælio, CUln lna- I gno exercitus fui daolIlo à Gallis rcpulfus eft , & : pac m , qualn Inalâ fide frangere in anilno habe- bat, abrUL11pere 111inimè potuÌt, hærente RegeJ :. Chri ianiHì{no in pro?ofito refiicuendæ publicæ l' tranquillitatis. pjraras Africanos, feu Algerien- res". q. i f ,Bullis al js .artibus cxercent quàm la- n' trocU111S & Q prædat:lonlbu5:J qU3S in onlnes po- '. pulos agul1t J L:lj,()'tli,us Magnus anno DCLXXX 1 v. D 3 bom- 14 HIS TOR I A bombardaru(n fulnllnibus attritos perdomuit, eo- demque anno Gen Kln, Urb;:lll tatius Italiæ ele- gantiHìmatn, ob illatas regiæ dignitati contunle.. Jias, B0l11bardis itidèm incendi juHìr, cujus ira DC pJacaret RefjJubJica J Dux GenlJenlìs , Comiti- bus quatuor Senatoribus anno MDCLXXXV. Reipu- blicæ non1Íne veniatn fupplex deprecaturus, atque }{egis (ollicitaturus clelnentianl:l Paritìos venit I DLÌo1 fie in dies cre[ceret Regis Ludovici XIV. po- tentia, B lIo, pact h0t11ines natos grayiffilDO, acer- 11iffin1oque odio ÏlnbutQ, tot,î in ipfuln conjuratá Europå an. MDCLXXX IX. inlpetitllm efi Gallia: Re- gnuln. Gern1ani, Hifpani) Angli, Bacavi, Sa.- baudi coJIeétas undique vires, veluti dato figno. faââ conjunétìm iOlpreffione , unoque impetu in..., f)orentiffinlum illud Regnun1lìlnul effuderul1t . At Europæ lìlTIul irrunlpeotis lnolem atque impetunl omnem [oIus [ullinuit Ludo'Vicus Magnus, eâquc: felicitate intentos FæderatorU1ß nervos eIilì :I ut vaga.m anteà J volubiJe111que Belli fortunam J tot profperiratU111 ac Viétoriarum curfu fibi vifus fif oppigneraße. Pbi/ippoburguUl, Germaniz arcen munitifiitnam, Cuo fiatiln adjunxit imperio. Sabal4 dia11'1 , Saluffas , Seguj]ium :J & f>edcll1ontis parceu Gallici juris fecit . NicæatrJ , Orgelium , Montf Rannoni,-e, MOlltfi;1que A1elianulrJ, Namu.rCU'fil , FUJ 1Zas , PJ?odas J Caroloregiulf1, Gerundam & Catalau niæ partem fubegic. Hailes {uos variis præliis fl peravit, Flerufti percuJir J fregit Stafardæ J Steil A!rltte fudit, Nertz.Jfndæ c<;>ntudit, Marfaliæ Jabef étavit; eorum Clalfem fudir ill Occeano Briranl1 co J & in Gaditano Freto cam quà cepit J quà d pr-e!fit, quà incendit. Sic Ludo jclls XIY. Iàm PI , if ECCLESIASTICA. SS fe J quàn1 per fuos Duces Luxemburgu1n J Pillare- gium J No,'lllium , Catinatiurn , Lorgiuln, & Tor'lJil.. læum perpetuo viétoriarum curlu íìngulos hoLles terrâ, 111arÎ , conlìlio, Inanu, fortunâ , virtut >> opibus & animis vicit. Þlura non dicam de Vi- étoriis LudO'lJici l.ß.agni , quia earum cur[unl notLt full:inet llylus J non vox J I1onlingu3, non animus fequi potell:. Hine non InÎrUln J fi Fæderati Regis holies J tot rerurn feliciter gefiarunl J11agnitudine perculfi J ad Generalis pacis conditiol1es tandem aJiquandò deflexerint. Dux S3baudiæ, u[ fupe- riùs jam obfervavilt1US , pacem iniit cun1 Chrifiia- niffilllo Rege anno MDCXCVI. & al1110 fequenti, feu MDCXCVI I. Pax confiituta ell Franciam inter Hif- paniam, AngIiam, Hollandiam , & Germanialn 0 Pofiremò.. Caroli II. Hifpaniarum Regis mors, qll anno MDCC. cOl1tigit , novi & atrociflìmi Belli n1a- teriem fuppeditavit. V olens quipp Ludo'ViclIs Xlý'''. defendere, ut par erat, jura Nepotis fui IJ/;ilippi v. qui ad Hifpaniaruln thronum acc:tus, Rex ab 1-li[.. panis fuerat acclalnatus ,contra Germanos J An- glos J Batavos, Sabaudos, & Lulìtanos diutur- uum cöaétus el1: fufcipere bellum, in quo t3melW , ut Inox dicenlus agenda de Pbilippo V. Hifpania- rUIn Rege, Caliri in re militari felicitate dellitu- tus J fub finem vitæ fuæ expertus elt J quàm íìt va- rius bel10ruln commutabilifque exitus, quàm va- ga & inconfians Fortuna quæ J ut perhibent !)hie lofophi t {axo gl.obofo ac perpetuò voJubiJi infiat D. Janlpridèm 3udieram, Ludo'Vicu11I Xlp. fuilfe Itegenl 111ldtis rebus à fe præcJarè gefiis cc.. Jebreln , innunlerÌs viétoriis perfunétum J hofiium tcrroren1 alnorem fuorum ac d cus, fjufque vi- D 4 tam ;6 HIS TOR I A ta.ln ferè fen1per extitiífe rerlHTI fecundarLu11 con- tinUâtn (erienl, & prodigioruill nunquàl11 inter- mifjiuu ordinenl. At hæc, quantuIllcùn1que magna fint ) ubi tamen peribit orbis J & horulß quoque mCll10riain eXlirpari funditùs & extingui oporre- bit. SatiLÌs itaque ell: , ut nunc brevirèr defcribas ca , quæ pro anlplificanda Catholica Religione ) & penÎtLÌs profliganda Calviniana in Galliis HæreÍÌ egit Rex Ludot'Jicus XIV. I-Iæc íiquiden1 vera illius ]aus efi quæ nee tClnpOrU1Jl viciHìtudini eft obno- ia, nee fortunæ regitur inlpetu J fed æternlìn 11abit J & ad inlmortalir \[en1 falllæ multò pJus gloriæ huic Chrifiianifiìolo Regi conciliabit, quàln dunl , debellatis elementis & hofiibus:þ terrâ nla.- ^ .. rIque pro nutu I1nperavlt . M. l\tlelnor LudotzJicus X/V.fe Regale confcen- diíTe SOlÏutrl, LIt in eodeln CathoIica Fides collo- cara toti ReCl10 dominarerur, in id totus incubuit.. ut, deletâ prorsùs in Galliis Calvinianâ Hærefi, EccJeÍÌam Catholicanl erigerct , & errantibus im- mortaliatis aditulll ac faJu[is 2periret. Prilnùm.." mitioribus confiliis u[us eft, inftitutionibus, l11ao- fuetudine , prænliis, eos, quos impia fuperfiitio deluCerat J revocare tentavit, fed fruftrà. Cöa étus ell tandèlu:J pioruln Itnper2torum vefiigiis inlìfiens, contulnaces anil110s tubarUln clangore, militari firepitu , arlllorUll1 fragore excitare , eof. Gue (:ompellere ad fidclll Catholicaln ampIeéten- dam. Et pritnò quidèln HæreíÌm , foro, lchoJis , auJâ J cafiris & arcibus dejecit . TeanpJa , quò COl1- veniebant hæretici , [ubverti ac Colo æquari jußìt , diflriétè-que vetuit, ne in privatis ædibus fua M)'- fieria peragerent. Reges Chrifiianiffimi flenricus Ma- ECCLES ASTICA. 57 Magnus, & Ludo'lJiclls :ll/fius Hærefitn Calvinianan1 in Galliis debilitaverant, fed omninò exCcindere haud potuerauc. l"anta erat id temporis Hæreti.. .. corum potentia & audd.cia, ut illi SapientiffilIli Re- ges J qui íìbi ac Itegno itnpendentia nlajora mala timebant, compulíì fuerint quædam Ediéta,Nanne- tenfe nimirùm & Nemaufl:llfè , promuIgare J quibus hærericis cOl1cedebant confcÎcl1tiæ libertatem.... Templa, arces rnunitas, & aditum ad publicas dignitates. At, Ludorviclls XIV.hæc infaufia Ediaa, quæ arlnata hærefis ab invitis Regibus extor[erat quæque adhuc metu fervata viln fualn obtinebant . Diplomate regio dato die XXI I. nlenfis Oétobris anni MDClXXXV. penÍtùs abrogavic, quo uno faéto fubIatæ funt fìbræ omnes pefiiferi hujus Inali,Tem.. pIa diruta, Arces defiruétæ, pfeudo-Minifiri è Gal- Jiæ Regno abaéli , faoliliæ, Urbes:I Provinciæ ad ad avitam Religionem cOl1volarunt, cives Hære- refinl deteß:ari funt, ficque tandeln fuperbum it- Iud mOnfirU1l1 tot locis diffu[um, centum capiti- bus repentè fucci!ìs J nunquàm poLleâ reviéturul11 concidit. â in re Ludo'1Jjeus Magnus :I fi nullibi 111ajor videtur fuiífe QUàlU in Hærefi i[npugnandâ . Ilullibi certè fuit , quàm in ea. expugnanda fortu- Itatior. Q!.lod enÎm antehàc Gal1iarum Reges non potuerant, id unus Ludot]);eUs XIY. vix taco qua- driennio,infpirante pietate, promovente fapientiâ, felicitate COrOl1ãnte perfecit J & Hæreticos Calvini- fias in Galliis, quorü obfirnlataln pervicaciatn nOli Henr;e; II. feveritas fuppJiciorul11 terrore domue- tat, non (,troli IX. ardor & impetus quadruplici vittoriâ freger.'lt, non Hcnrie; 11/. blanda popu- laricas J virtus & alßor pern10vcrar.J non vis aétuo- - "58 HrSTORIA fa Ludovit.i XIII. tot obfidionibus vicerat , hos ) in- quam, pervicaces Hærericos tùm prudentiâ , tùm fortirud ine expugnavic, fupera.vit, in ordine111-l redegit, & ad Eccle6æ C'atholicæ finum feliciter revocJ.vit Rex Chritlianif1ìrnus LlIdovicus XIV. di- gnus proindè ad cujus gloriam in Annalibus Ec- clefiallicis hæc verba [cribantuc: S;cut .,Albigenjis Hærejis, Calvinil.'lnæ Mater, à Ludorvico IX. /{fge San.. tliffimo t ità Calv.iniana d Ludovico Magno, [alvis Hæreticis , & ad Fidem C01nlrlunionemque Sanétæ Ca- tholicæ , & .Apoftolicæ manæ Ecclefìæ operante Deo 1'ctzJocatis, in Galliis extinElI.'Z ac pellitÛs exterminata eft annofalutis millefi11'lo fe.xcentejimo oéloge/imo quin- to, gno ejus qU4drageftmo tertio. fJrætèr ifiud Ludovici Magni in Catholicam Religiol1enl fl:u.. dium J laudari merirò deb t exilnia ejufdeln Chri- ltianiffimi !{egis nlodefija, quâ incruento Miflæ Sacrificio interelfe folebat utroque in terraIn genu detixo , intentis ad Aranl oculis, & ut Sacrìs ten1- pHs fuus confiaret honos J graviOil11is pænis in eos anin1adverti juffic, qui pe1u[J1o exemplo in templis, non fecùs ac in foro & in plareis,ambulare audent, de negotiis fuis dOl11efiicifque rebus conferre [er-. manes, ridere J jocari , incondîtos cIalnores & ca- chinnos attollere J lafcivire, hùc iUùc conrorque- re ocuJos, agirare cerv icem J garrire in alterius aurem & infufurrare nugas, ql10dque gravius ell & genlitu lachrymifque deplorandum, dùn1 à Sa- cerdote attollicur c Iefiis Viétilna, Dæmonibus terribilis, & humano gencri [alutaris, ilnpuden- tiffilni il1i homunciones , uno in terrain genu pofi- to , altero, collineantis ad {copum inllar, extel1-- to :I Deo, vita: ac n10rtÎs arbitl.o, Qris fui ac frol - tiS ECCLESIASTICA. 5.9 tis dl1ritiem objicere non erube[cunc. Hos, in- quam J inlpios homines acerbis prenis addixit Rex LudotzJicus A1ûg1tllS , qui eti3m DueJla profliga- vit , aJiofque abu[us , fauéìiffimis, quas condidit >> Legibus compefcuic & è fuo Regno eliminavir, adeò ut verè appeIJari poilit Pius, reJigiofils , Ca-- tholicæ Fidei fortiHìmus Vindex, defenfor Tern- ploruln J cul10s [alutis, Hære1Ìs extinélor , & la... borantis EccJelìæ fubfidium . Hujus Chrifiianiffimi I{egis confianLiam Deus, immiffis Cub ejus vitæ fi.. neln aliquot calalnitaribus, probare voluir, & primò quideln Ludoevicum,Galliarum DeJphinum , ejus unicum filiuln J undequinquaginta 311nOS & dies quatuordecin1 natuln , ex: hac vita fufiulit die XIV. menlÏs ApriJis anni MDCCXI. Deinde, anno fe- quenti J feu die XI I.lneníÌs Februarii an. MDCCXII. è vivis exceí1ìt Maria .Adel.:lis) Regiæ Sabaudiæ domûs" conjux Ludo'Vici Ducis Burgundi.æ, tUß1...l tetnporis GaUiarum DeJphinj" qui etianl die XXIV. ejufdem menfis annos natus triginta 1110rtuus eft IÞ clImque proxinlè fecutus ell: ipfius Pri1110genitus Gal1iarum DeJphinus, qui obiic die VI. menfis Martii eju(deJn annÎ, adeò ut ( quod nUl1qua in Galliis vifuIß fuerat ) Delphinus, Delphina J eo rumque prÏlnogenitus intra unius dUlntaxat men. hS fpatium in vivis eße defierint. HaDe cicatri. Cen) , quam Regi Ludovico Magno tot charoru1n..J {uoruln inopinaci obit us inßixerant, necdùm ob- duétam redintegr vit mars altc:rius (jus nepotis. Ducis videlicet ßieerreofis, qui ex hac vita lnigra- vit die IV. Inenfis Maii al1ni AIDCCXIY. Hanc gra- viffimam jatturam heroicâ conttantiâ palfus cll LtldovicllS Magnus, &; rcbu in advcríis Licut & . JI) 60 HIS TOR I A in profperis , æqualn mentcm jugiter [erv3ns J fere totutn divino pernlifit arbitrio, ac tandPffi al100 {equenti, al ri & ilnpavido anÌt110 Inort n1 adfpe- xit , atque omnibus Ecclefiæ Sacralnentis 1TInnitus, & in ll1agnaln fpeln veniæ à Deo obtinendæ ere- ttus J cun1 il1credibili fiduciâ , & heroicâ anilni íìbi benè confiãtÎs trãquillitate, ex hac vita abiit die 1. rnenfis Septenlbris anni MDCCXV. pollquàlU regnaf- fet annos LXX 111. EU1ß ex ilra 1110rtaJi vita fubla- tunl clemens XI. Pontifex Maxinlus iU1pensè in..., Confiltorio laudavit:þ ejufque Chrifiianam tàm in vita, quàm in morte pietarem, necnon beneficia >> quæ contulit Ecclefiæ, celebravit elegantiffilnâ Oratione, <]uæ pofieà inlucelu edita elt , eritque virtutum Ludorvici lVlagni perenne nlonumentu1lL..l. Reliquit 1110riens Ludorvicus X/I/'. Regni hæredem..... Ludowicum xv. anl10S dun1taxat quinque & {ex menfes natum, fìliun1 Ludovici Galliaruin J)elphi- ni, qui ante Dux Burgul1diæ vocabatur. Sub tu- tela Pbi/ippi Ducis Aurelianenlìs regnat nunc puer iJle Regius, qui jan1 duodecinlum ætatis fuæ al1- J1Um ingreffus, præclara exilniæ virtutis fpecin1in41 præbet. Utinan1! hunc Regiu1l1 I)uerum Deus, qui dedit, diu incolulnem fervet, eUll1que ad lnultos annas fuperfiiteal videant Galli. UcÎnaln! l{egius iUe puer Ludorvicum XIV. virtute exæquer J GaHialn iUuftret J pacem confervet , hæreticos conterat, opprefios liberet, Ecclefiam protegat ,Catholicam eligiolle[n ubique 31nplificft, popululn fibi à Dca creditum amet , & Iitteras, virolque Jitterarum..... cuJtores patrocinio {uo fovear. Hæc runt vot3J mea, hæ funt publicæ ol11uiuIU GalloruD1 Regio Puero Ludor;;j,o XV. faufia prccantiul11 ac;clalnatio- nes. D. Gal- E eeL E S I A S TIC A . 61. D. GaIliarunl Reguln, quos mox Jaudafii >> LudO'lJici ,ufli J & LudotzJic; Magni in exter111Înanda Cal vinianå Hærefi zelus luculentèr demonfirat>> illos nomen Chrifiial1iflìlni, quod habebal1t à Ma.. joribus hæreditarium, ut propriull1 fibi eßèt J ifiâ !1ietate perfecilfe. Meminerant optilni iUi R ges hunc gladium J quo donati fuerant fuæ inaugura- tionis die, non tàm ad Regni Cui J quàn1 ad Reipu.. blicæ Chrifiianæ fines proferendos J & ad Regnul11 ab hærerica pravitatc illæ[um Deo con[ervandUl11 . accepiffe. Verùm J lit:èt uterque Galliarunl Rex. ob profligatalD in fuo }{egno Calvinianam Hære- fill1 ,in1mort31i Jaude dignus fit J cenfeo taluel'U 2 Reges Hifpaniæ, qui J ut nuperriulè audivi, 1-lie.. paniarU1l1 Regnum ab Hærefi J quæ Sæculo xv I I. )atè gralTabatnr J & alia Regna infecerat , purum illibacumque [ervaverunt, l11ajoren1 promereri lau..- den1 . Horuln itaque Hifpal1iæ Regutn J qui de Re. ligiol1e Catholica taln benè meriti funt, res prz- cJarè gefias, egregiafque dotes paululùlu hie ex- pendere debemus . M. Poß:quàm Philippus II. Hifpaniaru Rex J politicis in rebus adminill:randis eximius:) in adverlis confians) confiJio fagacifiimus J & ilw defenlÌone Fidei Catholicæ vigilanriffimus J faro fUllétus eßet die x I I I. nlenfis Septelnbris anni filiI- lefilni quingentelìmi nonagelìll1i oétavi:l ficut jam ob[crvavinlus in Colloquio I. in Hifioriam SæCll- Ji xVI.Pbilippus [ll.ejus filius fuperltes unL1S ex plu- ribus , quos ex variis uxoribus Pbilippus II. fufce- perat, Regnuln Hifpaniæ, anl10S natus viginti, gu- bernare cæpit. Pacen1 cum Henrico iY. Galliarum Rege Pbilippus II. Hjfpal1iarun1ltex, paulò ante.. quil11 '62' HIS TOR I A Ciuåln moreretur,contl:ituerat apud Vervi-nos die 2. menfis Maii anni MDXCV I J I. indèque, regnante.J , poß: obirum parris fui, Pbilippo 111. Hifpania & Gallia pace altiffitnâ fruebantur. Bellu111 talnelW Hi(pani cum Batavis gerebant, eò quòd .Albertlls Archidux (cui Pbilippus II. Hifpaniartun Rex 6- Jialn [uatn Claram Eugeniam lfabellam dederat uxo- rem, eique in doteln ßeJgicas Provincias cunl Bur- gundiæ & Carolefii C0111itatibus attribuerat ) Oflendam, 111unitiffimaln in Flandrico Littore Urbé, quanl Batavi detinebant,expugnaHet,ealnq;Batavis eripuiílet. Hæc fuit origo belli Hifpanos inter & Batavos , ex quo tamen nulla gravia eruperunt da- 111113. Sed longè gravioren1 calatnitatelD & inte- grain ferè ruinam al1no r DCX. pam funt Mauri, qui in Hifpaniis degebant. Hæc quippè Gens perfidiæ nata, cùm fecreta confilia cum Africaois & Turcis iniret de exclltiendo Hifpanoruln juga J quod in- tolerabile efie conquerebatur , multi[que promiHis Henricum lYe GalliarUIIl Regem J & r:Jacoburn I. Angliæ Regenl J ad tam nefandum cOl1fìlium per- trahere tentaret ( utroque talnen Rege hæc vana-. promitfa rejiciente)pIJilippus IIl.Hifpaniarum Rex, ut fe pel1itùs J Regnumqlle fuuln à continuis Mau- rorunl nlachinationibus Iiberaret"die x. menfis Ja- l1uarii anni millefimi fexcentefimi decimi EdiêtUlll de eorumdem totâ Hifpaniâ expulfione promu]ga- vit, quod eodem anno executioni Inandatum eft J expulforumque numerus fuilIe dicitur noviès cen- tenorum Inillium è quibus innu111eri in Africam transfretarunt, alii per Gallias , variaCque r>roviu- cias difperfi , fpoliati , peHìmè habiti, & rerum......- on1uiulll penuriâ laborantes J l11iferè ferè onlnes per le- E eeL E S I A S TIC A. 63 perierunt. Non .potu t calnen hæ per a natio. in integruln abolerl J qUIa I)on pauci ex JIl1s Maurls, Inutatis fedibus, ignoci in Hifpania manferul1t . Eadem anno pbilippus III. Hifpaniæ Rex à Xequo Mauritaniæ Rege rogatus,ut ei fuppetias ferret ad.. verfu5 fratrenl [UUIU Zidanum , ejus indufiriâ Lara- cbiam cepit, firnlÎfIiu1UIU totius Afcicanæ ora: Oc ceanicæ propugn.acululß, ad Columnas Herculeas ex oppofito Gadiutn , tàm }-]jfpanis J quàm 0111ni. bus illàc navigantibus felnper il1fefium . Obiit phi.. lippt4s [II. Hifpaniarunl Rex anno MDCXXI. ætatis fuæ XL I I I. Regni x I 11. reliquitque Regni hære- deln filiuln fUUln annos [exdecim natuiii, diét:um philippum hujus nOfilinis 11". quo regnante, pIur melnoriâ & obfervatione digna contigerunt, qua: hìc juxta ordineln Chronologicunl referaln. Pri. mò J in Africa }{ex Marochi propugnaculunl ab Hifpanis ad ßUViUOl MalnoralD propè Larachiam ante aliquot annos cOl1firuétuln, terrâ marîqueJ anno MDCXXI. obfidens, l11agnâ Ll:rage repulfus eft à ClaLre Hifpanica , quæ crÍaal ad Fretum Gadita- num triginta duas naves Batavicas benè il1firuaa Venftiis redeul1tes aggrelfa, 3liquot cepit, alias fubnlerlit aut fugavit . Prætereà, regnantc Pbilip-- po If'. Lufitani annq MDCXL. ab Hilpanis defece. runt J fibique Regem elegerunr.. odquidern lit clariùs illtelligas J in InelnorÌaln tuam revocare.,., debes J pbilippum II. HifpanÎarum l{egem, paft- quàm seba/lianus Lulìtaniæ ltex in Bello Africano fuilfet occifus J lìcut ofiendinlus in prin10 Collo- quio in Hilloriam SæcuIi xv I. arJ11is occupaße Lu.. fitaniæ Regnuln J illudque anno MDLXXx. adenlitIe vtntonio J tìlio [puria Ludo'1)jcj qui 'Oül11lis Ill. Lu- fica- 64 H Ì S TOR ï A O fitaniæ Regis & Henrie; Cardinalis frater erat . 1ortuo ilIa .Æntonio ( quenl Luíitani poll obitum Sebafliani Regel11 acclamaverant J & quelß talnell Philippus II. Hifpaniarum Rex è Solio deturbave.. rat) jus ad Lufitaniæ Regnunl devolutun1 ett ad Theodofium, Bragal1tiæ Ducem , cujus mater C,oztba- 'Tina Regni Lufitaniæ hæres Iegitima erat. At Theo- dojius,Bragantif& Dux,cùm Regno recuperando iln- parem fe fentiret J nihil movie J noIuitque [e tal1L. lubrico difficilique negotio iUlplicare. Non inde tamen Lufitani animos defponderunt , fed potius Francorun1 ac Batavorum armis defentj, Hifpano- rum eycutere jugum, fibiq; creare Regem habitis clandefiinis conlìliis cófianter decreverunt.Adtni- nifirabat turn tenlporis J nomine Hifpaniarum Re. gis , Lufitaniæ Regl1um DucifIå Mantuana:) Regis parrua J fed tota :fermè authoritas erat penès Mi.. cbaelem V'lfconcellofium, qui Lulìtanos acerbè ni- ß1is & incIelnenter habeba.t . Lufitani itaque, quos jam dill CafiiIlanæ dominationis J & ilnportuni Michaelis Yafconcellofii jugi tædebat die pril11â ß1enfis Decembris anni MDCXL. faétâ manu atque conglomerato agminc,in Ma.ntuanæ Ducif1æ P.lla- tium irruperunt J plenis ac crepitantibus buccis fæpiùs inclamantes: Libertas, Regifque Bragan... tiz Ducis nomina crebrð u[urpantes. Nee inter verba & clalnores hæferul1t Lulìtani, fed Micbae- lem Pa[concellofium obtrul1carunt, ejufque corpus cxangue in publicum projecerunt, ut in eo meln- bratìm difcerpendo concitata. multicudo furorem fuunl fatiaret. Hæc ut vidit Ducilfa Mal1tuana.., J clalrl evaÍÌt, & in Monafl:erium fe recepit. l"Uln Lulìtani s:JoannemJ.Bragantiæ Du'eln , filiunl Tbe?.. . doJi, J E eeL E S I A S TIC 1. 6S dofii J Regem Lufitaniæ creatunt J qui die Xv. ejuf- deln IJ1enfis Decembris fole111ni con[ecratiol1eJ inauguratui , fìbi Gjoannis IV. nonIen afcivit, eun1- que Bralìlia In[u}æ Acoræ, omnefque Lulìtanis iubditæ in. Indi'a Reg-iones j ut verunl & fegitilTIUnl Luíìtaniæ Regem falutarunt. Tentarullt quidem..... Phi/ippus IV. & Carolus II. Hifpaniaruln Reges" va.. lido ill Lu(ÌtaniaU1 miHo exercicu, grandenl illat1J jaéiuraln refarcire, fed amifi'tun ilkld f{egnum.... hactenùs recuperare- non potuerunt . 1()tlnrJ,cs Dux Bragantíæ , Rex à Lufi[anÍs declaratus J dicl:ufque, ut ßl0X di ilnus J 'joannes IV. obiic Olyffipone die- VI. Novell1bris anni 1D'CLV I. duofque reliquit Ii.. lios Alpbonfum & Petrurn. aAlpbonflls hujus non1Î- nis IV. l)atri immediarè fuccetlit, & (narcuus eft die x II. Septen1bris anni IDCLXXX I I I . In. ejus 10" CUll1 fuftèåus eLt ejus frater Petrus hujus notnin-is- 1. iIIoque Inorcuo die I x. 1 Inenlìs Deceillbris anni MDCCV I. :Joannes hujus nOtnil1is J/. Pacri [uo Petro' in Regnurn LuíÌta11Ìæ.[ucceffit J atque etian111ÙlTI.....I feliciter regnat . Eadem. anno, feu 1\1DCXL. quo Lulitani ab Hif..- panis defecerunt , erupit in apertuln Catalanorunl rebellio, qu.æ quidenl indè ortunl habuit J quòd Ca{tillianUlll IlnperiLllll Îlnparienter ferrenc- Cata- lani , ægrèque viderel1t , fuas ilnnlunitates ac COI1- fuetudines a.ntiquas:I quarllm ,retinenti ill ll1i funt, paIàln à milicibus Hifpanis- violari. R-ebellionen1 orli runt CataJani à Ducis. Cardoni;., Præfeéti Cui, I nece; tunl Legatos in Gallial11 Iniferuilt-, qui Re- gis Lttdovici XIiI. fideln & auxiliu1l1 inlplorarent. l:.oruln voris al111uit Rex Chrifiianiffinlus, IniHo- que in CataJaunÎa.111 quadragi'l1ta luilliun1 hon1i.. To m. rill. .E nun1 þ - . 60 HIS TOR I . num exercitu J cui præerat Motbæus Hudanct/rtjuI longè omnium nobiliffimatn viétorialn de Hifpanis ad Ilerdam retulit a11110 MDCXLI. ac pauJò pofi Co- mÎtatuln RuCcinCJnenfem occupavit :J eUJnque Regi llifpaniæ nunquam refiituendum fuis ditionibus perpetuò addixit. I-Iuic Catalanorum rebeJIioni addam aliam gravem fedicionem J qua: die v 11 I. menfis Julii anni MDCXLVI I. NeapoIi exarfit, & quâ faétum propè efi,ut Rex Hifpaniæ pbilippus IV. Regnum Neapolitanuln alnitteret. Hane feditio- nem excitavic vilis quidam hon1uncio, Urbis Nea- polis pifcarius, nomine 7 homas vlne//us J vulgò dittus Mc[aniel J cujus uxor à Minifiris Regiis il1J ergafiulum detrufa fuerat eo Cola nomine, quòd 11e folitum tributum folveret, pauluJùn1 farinæ tur.. tÌln coelnißet . Eâ injuriâ offenfus Tbomas A1Je/lr4s>> è vefiigio fe liberatorenl pacriæ profellus J pIe'bem, in1manibus fupra lnodunl tributis ac veétigalibus opprefIaln, facilè excivit ad arma, in Magillratus' Hifpanos arnlis graí1atus eft J tantâque a!)ud fedi- tiafos , gratiâ atque auétoritate valuit, ut eorU1U anilnos 3.C voluntates f)eéteret ad arbitriuIß eifq; cum [un-jrna poteflate itnperaret. At, die poll re- bellionem nonâ in alnentiam incidic Tbomas ncl- Ius , hujus feditionis Auétor J & à fuis czfus eft . Turbæ talnen.) illa cæ[o,non fuerunt confopitz, ad quas fovendas Hel1rict s à Lotbaringia J Dux Gui. iìus J qui turn temporis Romæ degebat J protinùs advolavit, inhians fpei ltegnuln NcapolitanulU-ø ad fe) opitulante Galliarum Rege, transferendi. Sed fpe fuâ delufus eft J cùmque GaUorulß deß:itll- tus auxilio, impar eßet ineundo certanlÎni cum.... valida exercitu J queln iUùc anno IvlDCXLV 11 I. mi- tit E c C t E S I A S TIC A . 67 tit Pbilippus Ir. Hifpaniarum Rex, fugam arri- puit, & in urbe Capua cOlnprehenCus in Hifp"- niam captivus adduélus eft, ficque dùm Regnul11 Neapolitanum áffeétavit J perdidit libertaceln, & Neapolitani jugutn hifþanicum denuò [ubire coa.. éti funt. Hunc exitum habuit famofa ilia Neapo.. )Îtana feditio. Denique, regnante in Hifpania.." Philippo IV. orta eft Legatum Ludovici XIV. Gallia- rum Regis ìnter & Legatu1u Hifpaniarum Regis de prærogativo jure honoris J loci, fedis & ordi- nis, gravis concentio in Britannia Majore J ubi die decimâ mentis Oétobris anni MDCLX I. occalìonc:....t . datâ folemnis Legati Suecorum Londinuln J Re- gianl Urbel11, ingre[sûs, Baro Battc'Villæus, Hifpa- Iliarum Regis LegatL1s apud Anglos J à Comire.." Stradeo J Regis Chrifiianiffilni Legato, priores ho- noris partes fibi deferri voJuic, eju[que currum per vin1 præceffic , adjutus præfertÍtn à viIi plebecuIa, auro hifpanico corruptâ.,quz currus COlnitis Stra- dei rhedis circumfufa equos crucidavit,eâq;oppor- tunitate ufus Regis Hifpaniarum LegatllsJhonoris & loci prærogarÌvaln, contra moreln J nullo ne.. gotio obtiol:1it. De hoc infigni ded ore Minifiro Cuo inufio certior faétus Chrifi:ianiffinlus Rex L14- dOt;};cus XIV. illatæ injuriæ vindidaln flagitavit, eamque paratus aperto ulcifci bello, juHìt Archie.. pifcopuLn Ebredunenfem, qui cum Matrici Lega.. turn agebat, ab aula recedere , nilì abundè lìbi fierec Latis. Nulla(n in hac reCarcienda injuria.... cunétatÎoneln adhibuit Philippuí IV. Hifpaniaru111 Rex J fed ll:atim Baronem Battevillæum [uå Lega- tione abire præcepit J mifitque in Gallia[n Lega- turn eXtraordinariulß Marchioncn1 à Fucnta, qui E 2, co.. 68 4 HIS TOR r A coràm viginti feptenl turn Legatis, turn SubdeIe 11 gatis cæterorlun Principuln fidem dedit Regi Chrifiianiffinlo, futurum nunquàm ut Hifpania- II-Un Itex de prÍlnatus honore cun1 ipfo cOlltcndc- ret. Hoc paéto refarcita ac penitùs dcleta eft ilIa. . ta Minil1:ro Regio violati honoris injuria. Hæ funt res præcipuæ, quæ geflæ funt regnante in Hif- pania philippo IV. Bella autem) ql1æ hie Hifpa- 11iarum Rex egit CUln ChrillianiOìlnis Regibus Lu- dO'lJico XIII. & Ludoevico XIV. con{ultò hìc o111nÎnò prætermittam.J quii tàlIl fusè [uperiùs ea de[cri- pfilnl1S:J dùm de GaIliaruLn Regibus fern1onem....." Ìnfiituimus, ut telan1 hane denuò rete:xere neceíre non fit. Mortuus eft Pbilippus IV. Hifpaniæ Rex die xv I I.lnenfis Septernbris inni l\lDCLXV.& flatÍln poft illius funera Rex HifpalliarUL11 aCClaJllatus ell: Carolus hujus nominis II. ejus filius, qui ta111elU cùn1 quadriennis dun1taxat puer eflet , ac {ubinde Sceptro regendo irnpar:J rerun1 fUlnlna , ex tefia- mel1to Regis,ad Matrell] Mariannam devoluta ell J cui juvandæ confiliis fuis [ex Regui Proceres fue- runt paricèr defiinati. Hìc, ne aétum agere videar, altiHìnlo filentio præteribo diuturna Bella, quæ Carolus II. Hifpaniaruln Re}l cum Chrifiianiffin10 Rege Ludorv;co XIV. in BeJgio & in Catalaunia gee. fit , quæque, CÙlTI janl à nobis referenda viét:orias Ludotz;jci xIV. fuerint breviter defcripta, fuper\'a- anelln1 o1l1ninò efiet ea denuò attingere, ac planè inutile tibi iteratis repetitionibus fafiidiú ac mo- Iefiiatn creare. Narrabo dumtaxat Meffanenlìum civitatis in Sicilia defettionem quæ regnante in...., Hifpania Carolo II..contigit anno IV1DCLXXIV. MeíTa- nen[es, jugi Hifpanici ferendi impaticntes,pofi . f- pIUS E eeL E s I A S TIC A. 69 piùs ireratos turnultus.l & intefiina diffidia :J qui- bus nobiJes & plebei varids in faétiones [cindeban.. tur ) in apertatn tJndèm fecefiìol1eln anno n10X melTIOrato ab Hifpaniarú Regis fide proruperunr , contra Marchioneln Bajonenfem SiciIiæ Proregem explicati.s perduellionis vexillis , rebellarunt J ne.. que alnoto eo Præfèéto ,eique fuffeét.o Duce à Fer- randina, ad juratanl fidem redire voluerunt, feque Chrifiianiffilllo Regi Ludovico XIV. dediderunt. His prorinùs Inilitare auxilium tulit Ludovicus XIV. miíìtque ad illos Marchionenl Yalavoirium, qui fex arn1atis navibus infiruétus, & onerariis tri- bus, CU1D on1nis generis COffilneatus copiâ, Hie. panicanl Claffem, quæ cum XXI I. navibus & XIX. trirenlibus , aJiifque navigiis perduelles Meßànos- oblldebant, fugavit anno MDC.LXXV. urben1que in- gre{fus, arces, ßlunicÎones & præfidia, q æ .a:i urbem tutandaln cúnferre poterant J Gallis Illll1- tibus confignavit. Novl1m paulò poil: fubfìdiul'l1J Meíranentìbus attulit Dux rivonius, qui à Rege Ludorvico XIV. McíIànenlÌuln l)rorex dié1:us:J Claf- feln Hifpanicaln , quæ CUln xx. navibtls & xv I. tri- remibus vialll aditumque ei intercludere tentabat. disjecit J & CUlll onerariis oéto , arnlati[que navi- bus noveln :J incolulnis !Jortl11n penctravit :J & tan- quànlliberraris \'index à MeíranenLìbus,111ulta l .. titiæ fpecimina ingelninantibus,exceptus ac Prore>: falucatus ea. Verùln, dil1turna 110n [llit Me(fa-t nenlìum ex fua rebellione concepta lætitia, Rex: quippè Chrifiianit1ìrnus anno IDCLXXV 11 I. pertæ'" fus tot difpendiorum, quæ in Meßanenfibus pro- tegendis & alendis fufiinere cogebatur, illos tan... dènl deferere ,ac propriis fatis relinqu:rc: fiatuit . E 3 Mef... 70 HIS T 0 1\ I A Mel1inan1 itaque Rex Claf1èm cum MarefcaHo à Farvillada mifit, ut iAde Gallici exercitus capias retraheret & in Gallias revocaret. Hujus Gallo- rum di[ce1fus rumore :J ubi percrebuit , conterriti Melfanenfes, qui Îmn1inentes ad defeåionis vin- diétam Hifpanos verebantur, obnixè pofiularunt ut fibi licerec Clalrem GaUorum con[cendere, fe.. que Jibero fubducere e"ilio, quod ipfis ubipri- mùm fuillet conceifum, quadringentæ & quinqua- ginta è IJræcipuis Melfanenlìum familiis , quæ Hif- panorum clemelltiam defpondebant J Urben1 de. ferentes Maffiliam appulerunt, è qua ramen Ur- be :J poll breve aliquot InenlÌum intervallum, no- vo exiJio, & totâ GaIliâ faceflere jufIì runt , eò quòd J ut ajunt, Maffilienfem portum prodereJ . atque incendere fiatui1fent . Sic Melfanenfes J alii- tjue SicuJi pcenas luerunt rebeJlionis fuz, <]uå nihil perniciofius eft, & perrurbato ordine [ursùtn ac deorsùnl olnnia mifcentur. Hinc Apofiolus Pau- lus cap.xI I I. EpifioJæ ad ROlnanos præcipit Chri- fiianis:J ut quibusJibec potefiate pubIicå præditis obtemperel1t exceptâ Fidei & piecatis causâ: Omnis anima , inquit , poteflatibus fublimiorjbu fiJbditafit, non eft enim poteflas niJi à Dca, quæ au- tem fllnt , ordinatæ futjt. Itaque qui rcfiflit poteflati Dei ordinationi refìflit. i autem rejifiunt:J ipji fib; darnnatiollem acquirunt &c. I D. Intelligo (anè, l1ihil fubditorum rebel... lione adversùs Principes perniciofius e1Te :J fed op- tarem vehemcl1tiffimè ut, pail nilniulD diù tole- ratas à nobis bel10ruln InÎferias, l)rincipes Chri- :1l:iani tandèln aliquandò communibus coníìliis incumbcr l1t in fiudiulll pacis, quæ fons elt, pa. rens ) ECCLESIASTICA. 71 rens J altrix, ao)pliarrix, & tutarix rerum bona- rUin OlnnÎum , fÌne qua nihil ulquàm florens, nihil tuclun , nihil puruln aut fanEtun1 , nihil aut jucun.. dum hominibus J aut grd.tum fuperis eile potefl: . Ex adver(o, origo o111niuln malorum bellunl efi,& per illud InarceLèunt f10rentia , dilabuntur auéta...,. labaCcunc fulta , pereullt benè condita , amarefcunt dulcia, quodque gravius ell, langue[cit pietas labefaétatur Religio, & undique vitia exundant . Sed, ne à propolìto nofiro longÍùs difcedalnus. perge J quæ(o, ea narrare. quæ geffit Carolus II. Hifpaniarulll Rex. M. Cæteras inter virtutes,quibus Caro/um II. Hifpaniaruln Regeln Deus ornaverat J eximia ful- fit pietas, cujus fpecimen haud vulgare hìc rewfe- rail) ex Epifiola, qua: ex Hifpania Al1tuerpiam.... IniíIà eft .. quamque Daniel Papebrochi14S , Soc. Jefu, in fronce Cui Propil..'fi ad aéta Sanétoruln mentis Maii integran1 exhibet. Ad ferenitatem auræ ca- captandalIl die xx. menfis J anuarii anui MDCLXXXV. extra Urbem Marritum egreßùs Rex Carolus II. Sacerdotem in via reperit cum Sanéì:iffimo Sacra- mento ad(niniL1raturum pauperi cuidam olitori graviter ægrotanri SacrUln Viaticum J & continuò ejiciens Cefe è rheda J hUlnoque firatus adoravic ÐotninUln (uuln . Oeindè, con[urgens oravir Sa- cerdotenl , lit in Regialn tran(iret Rhedam J ipfe.,., verò nudo vertice , & galeruln Olanu tenens, pedes fcquLltus elt rhedaln, qUQufquè veniretur in locum jacentis intìrmi, ibique Rex manlìt genuAexus nu- dâ in hUlno, donee officio funéi:us elfet Sacerdos . Peraéto tandetn 111inilterio, Rex, poll relittarß-,a illlÌrn\O alnplaLn eleclllo[Yl1at11 , Sacerdotem Regi E i rhedâ 7'" HIS T 0 l{ I A rhedâ veétum , [ecucus ell , & Sanc1iffirnum Sa- craO}CntUtI1 adorans,perveuit ad Ecclefianl S.Afar- c;, ubi eâ a!acritate vultus, reverenti 1110defiiæ adlnixtâ, enuque flexus non afiùrrexit priùs , quàn1 l1nitâ cærelnol1iâ, Benedidionenl Sacerdo- tis, cum cæteris , qui Întererallt, excepißèt. Ex 110C exenlpJo Regis CathoJici J coràrn cæli terræ- que Domino [ere quantâ poterat , religione hu- Ðliliantis J difcere debetnus, quantanl Sanéiiffi- U}l]rn Eucharilliæ Sacran1encunl nobis inferre de- bet reverentia111 pro præ{entia, devotionem pro cælefii grariâ) quâ mentes l10flras implet; fidu- . ciam pro futurâ gloriâ , cujus nobis pignus datur. Anno !vlDCLXXIX. Carolus II. HifpaniarulD Rex nupfit Mariæ Ludo'Vicæ aAurelianenjì,natione GaIJæ, & filiæ .philippi Ducis AureJianen1Ïs, & Henricæ v1nnæ Stuartæ . Sed eâ conjuge mortuâ abfque pro- le) [ecundas nuptias iniit Carolus II. CUlll .Ánnlú Maria Neoburgi Principe 3nno MDCXC. ex qua nul- Jam itidèm prolcm fufcepic , cùmque variis ac pe- J1è continuis Inorbis confliétaretur, obiit prilnå die lnenlìs Novelnbris an. MDCC. ætatis (uæ xxxIx. Regni xxxv. In fuo ,(juod ante Inortem condidir, Tetlalnento [uccellorem in I{egnulll Hifpaniæ de.. 1ìgnavit &: infiituit Philippum Duceln An.degaven- (em" ex tribus Ludovici GaUiæ Delphini fiJiis fe- cundutn , qui in Hifpaniam profeétus , mirabiliter oOlniulD generum atque ordinum confpirante con.. fenfu exceptus eft ) & Rex Hifpaniarunl inaugura.. tus. Sed [ub iniriú Regni ÍÎli graviHìlno,ut [uperiùs diximus" bello ilnpetitus efi pbilipplts Y. ab Ilnpe- ratore . aliifque Fæderatis ; Anglis, Batavis, Lu- 1Ìt2nis J ac Duc.e S b..udiæ qui eUln è Solio detur- bare ECCLESIASTICA. 73 bare tcntarl1nt. Rex talTIcn Pbilippus, cunl Gal- lis fæderatis & Hifpanoruln, quorunl corda fibi devil1xit, opibus, copiis, armi{que infiruétus , l1uJIâ vi ab I-li )aniarUln I{egno diveIli unquàilU 11otuit, fed etian1nùln, totå plaudente Natione..., Hifpanicå , regnat , ac Sceptro potitur . D. BeIli, quod in pbilippum V. Hifpania- rUIn I\egem, Ilnperator, aliique Fæderati cOl1cita-, runt) fuperiLÌs quideL111nelninifii , fed nunc velleln, ut huju[ce Belli initiuln, progrelful11, arque exÍ. turn pauIò dillinétiùs defcriberes, & Ollines hinc .indè res gefias , prælia viétorias, captJs urbes, aliaque id genus juxta annorUlß ferict11 difpofitéU brevitèr delibares, quò videJicèt nlomel1tofi hu- jus negotii, quod ancipiri rerurn eventu total1lJ Europam fu(pen{aln & in media fluétual1ten1 re I multoi annos tenuit, plenanl &; accuratam noti- tian1 habere poffinl . M. Cùm varios eventus diuturni hujus Bel- li , cujus calalTIÍtates , datIll1aque propè fentÍlnus . larè defcriberc ni111is longum eßèt, & ab inllicuto I nofiro penitLÌs alienulu; ren1 totam paucis confi cianl, & Cd, quæ [unt explorara magis J vel ob ocu- }os nofiros polìta , omniulnque ferlnonc celebrata, verbo perfiringam, il1tegrat11 hujus Belli Hifio- rialTI [ecuturís aliis Scriptoribus relié1:urus. I Tl.." prÎlnis, Pbilippus Y. I-lifpaniaru111 jtex J anno J.IDCCI I. cepit Guardafialilun, feu Guaflallal1U .. UrbcLß in Ducatu Manruano , eodclnque an no Galli expugl1arunt in Gerl11ania Tracrbakium...., J Neoburguß1.J & alias arces J Fædcratorumque exer- Cituln ad Frifingenfe Oppidum debclIarullt.t\lianl viftoriam ad pirat1\ ill Germania an110 feqll nti feu 74 H r s TOR I A feu MDCCI I I. reportarunt Galli & Arcem Kel,Ar- gentinæ propugnacululn, atque Brifaculn occupa- runt. ClaíIenl Fæderatorum propè Malacam an.. no MDCCIV. fudit ac diffipavit C0l11CS Tolof'anus. Afi,dùln Fortuna GalIis blandè arridere videbatur, ipG(que jaln canebatur, 10 triulnphe ; eccè fubitò ab his defciv.it Fortuna J & ad Fæderatoruln caflra tranlìvit. Gallorum quippè exercirus, qui in Ger- manianl penetraverat, & Cutn copiis Ducis Bava- riæ, qui à partibus Pbilippi V. fiabac, (ocialibus armis fe conjunxerar J cladem IndxÍtnam potl ho- Ininum melDorianl accepit, & lÌcùt [uperiùs anno- tavimus , ad locum diaUll1 Hocfiet fLlie à Fæ4eratÍs ca:fus ac tantùm non deletus Hd.oC cladeln deil1- ceps Galli nul10 paéto in Gertnania re{J.fcire po- tuerunt J fed hinc [ecedere cöaéti) JOCUID Fædera- tis hofiibus reliquerunt) qui confeltÍln captas à Gallis urbes receperunt, totam Bavariatn arlnis devallarunt J & occuparunt, Landaviutn ad dedi- tÍoncln compulerunt , Barcinonen1 in Catalaunia expugnarul1t. Batavi quoque ßelgiun1 ditionis hilpanicæ invaferunt, & aliquot urbes arce(que, quæ in BeIgio fub do[ninio Regis Chri[tianiHìtni erant, fuam in potefiatem redegerunt . Meliorem...... fortunam anno MDCCV. Galli in Italia funt experti. Nam præter urbes, quas ditionis Oucis Sabaudiæ in l'>edel11ontio [ubegerunt, Segufiu111 , Ivreanl>> Vercellas 2 Veruam J ViUatnfrancaln, Nicæaln cum cjus l11uDitifiìma arce; Dux etiam Vindocinus J Galloruin exercitus Generalis Præfettus , Fædera- torunl exercitum in ItaJia devicit . His Inilitaribus {ecundis eventibus haLÌd parùnl anilnati Galli Taurinulß, pri111arÎal111)edclnontii urbelD, & Bar- . . C1DO- ECCLESIAsrICA. 75 ci!10neUl-:J munitiffitnalTI Catalauniæ arcem, anno MDC v I. obfidione cinxerunt. At, cùm Galli ea- dem anno coràm Taurino turpitèr fugati, & in..., pugna Ramillæâ datâ in Belgio die 2, 3. Maii anni MDCV I. profligati fuilfent, utramque obfidionenl folverunt, & iUicò Fæderati in ItaIia Ducatun1....l 1ediolanen[em occuparunt. Regna Neapolita- nunl, & Sardiniæ [efe Ilnperatori dediderunt. 111 Hi[pania verò viârix Fæderatorum exercitus mul- tas clades intulit ) Philippum Y. MatrÍtunl J urbem Regiam , deferere cOl11pulit, illumque fortè è So... lio deturbaßèt , nifi res [uas afflittas ac penè per ditas Philippus P'. erexiífe_t infigni iUâ vittoriâ. qualn in pugna Almanzena de Fzderatorum exer.. citu retulje die xxv. Inellfis Aprilis anni MUCCV I I. pJures deinde rebelles civitates domuitPbilippus 1/". cjufque dominio Urbes Ilerdam, & Tortofam..... . fubjecit pbilippus Dux Aurelial1enfis Gallorum exercitus in Hifpania Præfeétus. Catalanos tu- multuantes fæpiùs repreffit ac frænavic Dux Noa- iilius, à Rege Cþrifiianiffimo Ll4dovico XIV. in... Catalaunialn nlitfus . Interim, Fzderati unaninlÎ confpiratione in unius Galliæ perniciem toti fin1ul incumbebant:l illamque quâdam quafi indagineJ circumundique cinétam quaquaversùln cercatim aggreffi [unt. Dux Sabaudiæ)vaIido colletìo exer- , citu ) Telonem , forriHìmum Gallo Provinciæ oppi.. duo1 rnaritinlum, arque propugnaculum) terrâ obíìdione vallavit , dun1 Angli porentiffimâ infiru- éti Claffe marî oppugnarent. Sed ad nihilum re- ciderunt omnes Fæderatorum conatus. Tclo J ter. râ marïque obfelfus , expugnari haud potuit . An- gloruln na.ves ad fua littora revolarunt J Dux vero a.. 7 6 HIS TOR I A Sabaudiæ Alpes CUtn [uo exercitu iteratò trajicere, vianlque relnetiri cöaaus eft. Non tam feliciter Galloruill res in lieJgio ce{feruot. Fæderati 1iqui- dènl anno l\tlDCCIX. Gallorum exercitU111 propè Odernadaln cæciderul1t :l urbefque Infulan1 :J & Gandavuln invaferunt, anno vero fequenti, feu :MDCCX. Tornaculn expugnarunt, datoque præJio ad locum, diaum Malpltlcquet, propè urbell1 Ba- gaculn J Nerviorum Metropo1im) GalJos denuò vicerunt :J ean1demque MetropoJim Urbem, vu1gò Mons diétam , aétutùln occuparullt. Eodeln anno IDCCX. Comes Starambe g1!s, à Fæderatis (UlTI nu- merofo exercitu in Hifpaniam l11ißi.1s , Matritu1'Il.J u{que penetravir , aétumque turn ten1porÍs fuiíTet, :tc penitùs concla111atuID de pbilippo V. Hifpania- runl Rcge :J ni Dux Vindocinus, à Rege ChriH:ia. niHìlno in Hifpanianl lllißlJS, fuâ virtute devittuln Fædcratorum exercitunl, & ex f-lifpania pulfufiLJ in Catalauniatll retru{ìlfet. Nihilo{eciùs Fæderati De)hu11 contra Gallialn adeò acritèr inllaurabant, lIt ingenuè profiteri debeam , nullis unquàl11 Gal- Jiæ hofiibus fuifIe vel tantas vires ,. vel tantas iras '\;el tautas denique [pes, atque fubinde tan1 forn1i- dolofa Galliæ tenlpora, cujus anteatì:a bella a.d 110c præfens Judicræ dUlTIraxat velitationes , U111- bratiIefque prolufionfs eße videnrur. I-Iujus BeJIi inconlffioda perfenfit Chrifiianiffi1nus Rex Ludo- 6i.-'icus XIV. Ægrè vidit angullias Galliæ [orius, inopis atque exhauiti ærarii labctn , l11ercaturæ lì- ]entium diuturnuln) fortunarurn ruinas atqueJ interitul11, tributorunl pondera , populorun1 que- fius, calanlitofanl GalliarlH11 egni facielTI. l .. doluit quòd co atrociHÌn1o Bello Hifpania fO lS & JI1- ECCLESIASTICA. 77 & intùs eflct æquè depa.lla, direpta & conculca... ta; quòd denique infelix BeIgiun1, æternutn & con1mune Belli thearrum ) addiEtú eíIèt incendiis.. horrori , ruinæ, depopulationi. Tot nlaJis per- nlotus Rex Ludovicus XIV. conditiones pacis, Re- gno licèt GalJiarum 11robro[as, ad faciliùs fuo.. rUin hofl:ium animas ad pacem & conciIiationem inBeétendos propofuit ) in quas tatnen Fæderati ill Congre{fu, Gertrudelnbergæ habito, venire detre- tì:arunt. Sed, dÙlll pax defperara planè videbatur. c0111modùln adfuit , voti[que Ludo'z/ic:i XIV. annuit ..Anna, Angliæ Regina, ']l1æ confefiiln Galliam... inter & Angliam armorULn inducias ilnperavit 2 fuofque miIites è Batavorum exercitt.l retraxit. Q!!ò t 1étuln ell J ut J felnel ilnnlinuris ac fraétis Fæderatoru111 viribus , nullo negorio fuerint à Gal.. lis fuperaci J 3nifnos cis præfertim faciente Mare... fcallo De Villars, plu1"iu1arnl11 pal1naruln DuceJ & GaIIorum exercirus in Belgio GeneraJi Pr feEt:o. (]ui Batavoruln exercitull1 ad extreu1as anguLtias redattulll profiravit :I åC proAigavit:l urbeln Lan- drecium ab obfidione libera.vit , Dua.cum, aIiafq; urbes ab hofiibus captas deditione recepit", & mulris rebus præclarè gefiis holles t rruit) & ja. centes Gallorunl anÎn10S recreavit. rrÙln Fæde- rati ad aufculcandas conditiones pacis promptos fe[e exhibuerul1t,& in CongrefruTrajeaenfi habito die x I. Inenlìs Aprilis anni l\1DCCX I I I. diù optJ.ta pax, juxtà conditiones, quas [uperiùs indicavin1us" tandeln cOl1cIu[a e!l: CUln J\ngIia , Batavia, Lü!ìta- 11ia :J Sabaudia .t !)rL1f1ìa , C:;a.Uia , & Hifpania. In.. terceHìt quidem huic paci C.1,rollls VI. l1IJperator. bellj ue alealn adhuc CXl)eriri voluit J it:d paulò pult A 78 H. 1ST 0 R I A paIl, quietis publicæ procurandæ percupidus J & rerUln bellicarum pertæ[us,paccln curn Rege Chri.. fiianiffimo Ludo'l)ico XIV. pepigic die v I. menfis Martii al1ni MDCCX I v. BarcinoneLn, quæ in Cata- )aulJia refifientiæ vexiIJum erexerat, poll: longam ac pertinacem obfidionenl arlnis perdomuit pbi- lippus P. & InfuJam Majorican1 fuo [ubjecit don1i- Ilia. Lubens hìc prætermitto aliud bellum, quod idelD Rex Philippus Y. paucis abhinc annis cum.... Carolo PI. Imperatore, ejuCque fæderatis Gallis, Anglis, ac Duce Sabaudiæ in Italia geffit, tÙ11"1-.l <1uia de origil1e , progreffu atque exit:u ifiius beIJj . q'uod l\egi philiPllo V. infeJicitèr ceffit, fat fuper.. (lue diximus [uperiùs: tUln quia etiam dUDl hæc fcribo, necdùm habitus eft [olemnis Congrelfus in quo inter ditlìdentes iIlos f)rincipes Chrifiianos fanciri debent conditiones pacis . D. Utinam! Sublatis jugibu5 diffidiis) liti- bus ac bellis J quæ tetraln omniUlU malorUlß ler- J1am accerfunt , rapinis ) fanguine J cædibus, rui- nis J facra prophanaque mi[ccl1t omnia; tandèm.... aliquandò Chrifiiani principes zternâ focientur 1,ace, qualll Chrifl:us Dominus [uis Difcipulis tatn follicitè commendavit, quam tot argumentis na- tura docet, tot illecebris ad earn invitar, tot la- queis trahit" tot rebus compellit , & de qua canit quidaln l)oeta : . . . . . . Pax optima rerum J quas bomini natura dedit. Sed ne te dicenteln diutiùs interpelleln , ol1:endu, (]uæ[o :) quinalll fuerit Status Ecclefiæ fub Re- gibus, qui Sæculo xv I I. Angliæ l\.cgnum guber- l1arunt . M. Ex E eeL E S I A S TIC A. 79 M. Ex quo Angli, regnante Henrico VIII. fa- 8:0 SchiCmate ab Ecclelia ROlnana defciverullt & ad otnnes de Religione doétrinas inhiare cæpe- runt, variis Cefe itnplicuerunt erroribus , novas ricus, reCciGìs antiquis, novas cærelDonias, no- vas l ges, novalll Religionis forman) introuuxe- funt, uno verba, inftituerunt novum POPUIUl11....J :J 11ov31nque RempubIicam ß1uJris Iaceram partibus, variis ac contrariis Settis & fuperfiitionibus divi- · fain atque diß:raåaln, in qua exernpJuln POfitU1D eft in quo gentes omnes faci1è agnofcere potTunt, præcipÌcem illalD facris in rebus innovandi licen- tialn, vel caufalu exitii, vel olnen impend l1tis calantitatis elfe . At enim Angli ab avita Religio ne Ca.tholica (emel extorres.) & in varias abreptÎ SeétJS J Regutn (uoru111 imperium fuperbè, arro- gantèrque detreétarul1t,eorum authoricacem fpre- verUl1t , jura conculcarunt.) Magi!l:ratuun1 diét:a violarul1t, vitæ fuæ voluerunt elle arbitri, qui Re... ligion s fuerant , parique audaciâ quâ divinas le- ges ev rterant, in leges hUlnanas in[urrexerunt , & in fuos Reges gratIàti [unt, quOrl1n1 alios, ut mox dicemus , occiderunt , eorulnque loco tyran.. nos fuffecerunt ; alios verò è ltegno expuJerul1t J & invafores ad Solilun Regiuln fubliLnarul1t. Hæc oß1nia cOlnperta habebis ex [erie ac Hifioria \n- gliæ I{egum J qualn 11Ìc brevirer J quoad ejus fieri poterit de[cribatn. Elizabetba, AngIiæ Reginâ ; annis Inaturå, & fanguine fatiata Catholicoruß1 , quem crudeliter effuderat, anno !VIDC I I I. Inorruä, regnare cæpic 'jacobus,ejus nOlllinis Scociæ I-tex IV. Angliæ P"rÎ1nus. Trinii con[piratione à [uis fubdi- tis hæreticis inlpctitlls fuit ille I\.ex. !)riLnæ con. Jpi- 80 H r s y' 0 R I A fpirationis allthores [uerunt COlnes GatJ1 icl/!Jejur- que frater v1.lexa1'lder, alnbo hæretici Prorefial1tes, (]ui ægrè ferentes, quod Rex Gjacobus MiniLl:ros Î() Scoti3 exauétoralfet, & Epifcopis dignÎtatcln & authoritatem, quam ipfis hærerici I)resbyreriani, qui Puritani dicuntur, adeillerant, reddidilrct; in eum conjurarunt, eUfllque ad Perthum oppi.. dum olnni procuI dubio occidißènt , ni!ì protÎnùs ] ex dOlnefiicos advocaHet , à quibus hi duo fcele- fiiffimi Sicarii trucidati {unt. In eorlun Cadavera fæ\r"ituln eft J nihiIql1e omilIun1, LIt 0111ncs tan1 de- tefianduI11 parricidiutll execrarentur. Hæc prin.Ja, in 1LZCObu'lil Regeln confpiratio contigic in Scotia '1nl1o A1DC. Alteram in caput fUU111 conjurationelll derexit Rex ,acobus an. ?vIDC III. (]llO in Anglialn ingrefrus eft, ubi cIandefiinis hærericorull1!)roce.... rUin confiliis f lnilla Marchio Arhcll,1" regia [an- guine nata, jalll Angliæ Regina fucrat deíìgnata...,. Sed hæc conjuratio extinéta ell multoru111 [angui.. ne , quorumdam carcere ac bonorum jacturå . Po.. firemå conjuratione ltex 6}acobus ab Hæreticis ap- petitus ell anno I\iDCV. quo pcrditiffinli ac proje- étæ conCcientiæ homines RegcOl J plerofyuc Angliæ Proceres,pulvere torlnentarÍo de medio tolIere.J J 6itque pro[cindere moliti funt, quorurn tanlen oc- culcÎs pat faétis infidiis J opportunè Regis, alio- runlque faluti ccn[uItuln eft. Hæc nefauda conlì- Jia [oJa Hærefis, Tartarea Furia:l in AngJorunw mentes Ímn1Íttere potuic . Sola, inquanl) Hæret1s, quæ in Anglorum peétoribus dominabatur, hane in Reges fuos edocuit [ævitiam J quan1 nee Diony- fìus ulh.!s, nee Mezentius ullus, l'1eC PÍJa!dris ul1us 110vic . Sed J\ngli [elnel à Catholi,a fi,ic extorres, .tìdCi11 E' eeL E S I A S TI C A'. 81 Iid n1 fuÌs Regibus juramento obfirit1:am obferva- re non.curarunt. Eorum Scriptores ,præfertiffi...aÞ BucballcliiUJ, & SteplJanus 1u.nius Brutus, Iibros edi- derunt, ut pOpUJUt11 ad rebellandulll contra lle- ges provocarent. .Eorufn Magil1ratus judicandi, dal1Joalldi J & occidendi Reges funelluln exetn- pJun1, ut 1110;X ollendelnus ) præbuerullt . lJenique 2 eorunl E.piícopi ac M;in-ifiri ad tut,tndos errores Cuos latiùfque propagandos) Evangelii tllb m......, Martis [UbalD f cerunt J & popuJUl1) J ultrò 3(1 fu- ciam propen!ûln o1agÎs accenderuht, ad arlna, ad cæJes) ad firages in Cathohcos inflanlalarun . Ex quo facilè inteJligere potes J quàin longè Jatè- que ab Evangelio Chrilli, quod prædicarul1t l\pO-- iloli, dif,repet nOUU111 illud HærecÎcorlun liva.n- geIiuln. Chriltus qujppè in Evangelio-p'Jcell1...J qua111 tOtiè in Oil1Ui vica.{ua cOlnmen(ia.vcrat 111a- ximâ. lollicitudil1e cOlntnendavit lIloriturus., di- cens : Pacem mc.,1m do vobis J paCefJ1', rcl;nquo vobis. Præcepit Chrifius J ut reddanlus q!/æ flInt Cæl lrij Cæfari :) & quæfunt Dei., Deo.. ApOlloIi, Evange.. Jii <:hrilli Præcones J pacis olnÍne Fideleg in fuis Epi!tolis fallttabant , eifque præcipiebanr , ut obe.. direl1t IJræpofitis [uis.., etÍanl difcolis, & fu.blinlio- ribus Poteltaribus Cubditi el1ènt. De Apofi:olis & Di{cipulis Chrifli diétU111 ell:: R.f.làm jþecioji pedes nunciczntium pacem. , evangelizantiu.m bona, nUl'lcian- tium [alutern . At;). ô.prorsùs fublata1n è rebus l1u", 111anis [rontem ! apud. Anglos novi HæreticorllID..,., Evangelii Præcones Clailic lln canunt, fu.rsùln-ac deorsLÌm curlÌtant ut beIlulD excitent , tLU 1t.tltuan- tenl populurn anil11ant a<.i pugnau1 J incitant ad mala J provocant ad pernicie(1), quodque gravius Tom. ]/111. F en: , 82 1-1 1ST 0 1{ 1 A eit, infiiganr vel ad occifionClTI Regl1111 fuorunG .) vel ad eOs è Regno expellendos, arque his tan1 ilnpiis fattis prætexunt titulut11 piuln, & ílernunt viani ad propaganduln EvangeJiul11 [uuln. I-Jis in- ftHIS doétrlnis & Hæreticorum Placitis inlbuti Atlgli J in Regem fuum 6}lZcobuln, hujus l10nìinÌs primurn,Prin<:ipeln aJioquì adeò pacis amantenl,& ab arl11Ìs alienU111 , ut ad alpeétum l1udati gladii illicò exaninlaretuf; {æpiùs conjurarut1t , tUlnquc, li,èt in (,athúlicos probè anÎmatuln , compulerunc lIt in eos fæviret . Itegnavit in Anglia G) ûL'obus, hu- jus nOlninis Prinlus,annos XXI I. & obiit die XXI v. 111en{ìs Martii -anni MDCXXV. al1110S natus undefe- ;xaginta,eique fucceflìt Carolus ejus filius,hujus no- tnìnis prilTIUS, qui perpetuas CUln AngIis fubditis fuis dißeníÌones habuit, & tandeln ab iUis occili1S periit non minùs funeftâ, quàln probrosâ 1110rte . His dilleníìonibus Catolum !{egc111 inter & Anglos ejus {ubditos locum ac principju(n dedit Georgius ]/illierius, Dux Bukingan111S, qui {olerti ingenio , eleganti marLIn1 probitate, alii[que præclaris do- tìbu præditus , InaxiuJâ apud CarOlIi';}! !{egenl All- glìæ gratíä & auétoritate pollebat, fed peHìmè ad POPUlUll1 audiebat, eò quòd nÌn1Íùnl in1perio.. (us eíle[ J iìbi plus æquo hdens , & honoris avidi{. íìn1us. Hinc fupren1a Al1gliæ Curia, Cùln prædi.. étuln Bul\fngarìJum , il1ultorUlß crilninulll iníÌ111ula- tUln , ad t unj tribunal trahere vel let , negavit fe.." l\.egi quidquam concelIura[n fublidii) prlufquànl ante Judices, purgandl fui causâ , BlI"fngamus fefe fifteret Nulla1l1 hujus e poltuJatiouJs {uprenlæ Curiæ , quail} vacant P(J.rlart/cntum , rationeln ha- buit Ca 'oltJs .Rex. AngJiæ , fed potiùs novo honore Bll- E eeL E S I A S TIC A. 8 j BuÆ.!ngamum dignarus fi , queln lnilìt ad feren- dunl auxiJiu111 hæreticis RupclIa:, Urbis rebellis quæ à Ludovico XIII. Galliarum Itege, tùm te111pO- ris terrâ 111arîque oblìdebacur . Captâ auteIn à Rege Chrif1:ianiffiolO eâ perduelIi Civirate, BlI n- gam!Js re infeaâ rediit in Anglian} , ejl1[qu reditll erupit il1 Anglia. i;1 Regem conjuratio, cui vires addidir obarra paulò paa inter d'lJS ejufdenl Re- gni Seétas graviffima contencio. od quideln ut clariùs intelligas J obfervare debes J inter ill'" nU111eras penè Seétas, quibus [catet Angliæ !{e- gnulll , duas eife pr cipuas , quæ Anglialu ac Sco- I tiarn in duas propè æquales partes dividunt. I)ri- ma eft .Anglicano) /Jm , qui partefu aliqualn Hierar- chiæ, & quofdam EccIc[iæ Catholicæ ritus reti. nent, ac præcipuè Ordinationen1 Epifcoporum, in- dèque Epifcopales appellantur. Alia Setta eH: Pre", sbyterianorttm, qui nuIIa(n Epifcoporu111 jurifdi.. éì:iQuenl agnofcunt, Ilullalnque ()rdinacionem....., . Dicuntur etialn Puritani , quòd alferant , fe puranl Hæreíìarchæ Calvini dodrinau1 feétari. Huíc par.. rò enato inter duas illas Seéi:as , quæ in Anglia la tii1ìrnè patent, acerrÏ1no diffidio initil1111 dedit Cantuarienfis Archicpifcopus, qui ninlio ftudio Seétæ Anglicanorum , feu Epj[copalium, addiétus, voluit 1)resb}7t rianos J feu l'>uricanos, ad Sacro.. rUIn ritus ab Epifcopis præfcriptos adigere,ficque eorunl inAalnlnavit odia J ut tandel11 conflata oc- cultè ab illis feditio ill apertußl proruperit an- 110 Iv1DCXXX v I I. & tànl in Scotia, qUàUl in i\.n- glia vehelnenter exarferit. PrilßlÌnl J Scoti ab ob- lequio Caroli Regis defecerui1t, quos ta111en ut ad Qbcdientianl revocaret Rex, Marchion:ln H lmilto.. F 2. fliuíll :8"4 HI, S TOR I A nium mifit. Sed cùm refipifcere arnlaque deponere nollent SCOti,copias ad versùs iUos edux it Rex) qui ta1nen à [uis Minifiris prodÍtus , iniquatn paCCl1L... CUIU Presbyterianis Scotiæ & Angliæ pepigit, moxque Londinum rever[us , à Suprema Senatus curiâ multis prærogativis fuit fpoliatus. Hi, qui Regi favebant, in careerem conjeéti J ultimoque fupplicio affeéti funt , inter quos fllit COlnes Straf- forãius :I vir apprilnè Catholicl1s J Regi Carola de- otiffimus, eju1que exercitus Generalis l.)ræfea:us. 111 hune tamen ConlÎtem :Þ quafi inlìdias Regi firu.. :xifiet Sententiall1 mortis tulefunt rebeHes Parla- mentarii. VerùlIJ, C011les Straffordius ad locum...... fupplicii deduétus, fe ab hoc nefalldo fcelere pur- gavit in oratione adlnodùnl piâ, qualn an. ?vlDCXLI. propedièlll moriturus habuit ad POPUIUlIl , ut InO" xis eft apud Anglos, qualnque integraln gallicè redditam Clarißìn1us .Antonius .Arnaldus , Dottor Sorbol1icus , defcripfit Capi e xv I I I. prÍn1æ par- tis Apologiæ,qu31n pro Catholicis ådornavit. Hçc mors COlnitis Strafford;; non fuit ultimus hujus .Tragædiæ Aétus. Carolus Rex Angliæ [editio[os, quoruln Dux erat COlnes EJTex;us , anno MDCXLII. duplici cCItamine fuperavit . At fequel1ti anno Parlamentarii Regi belll1nl indixerul1t:J ejufqueJ exercitum anno MDCXL 1 v. diffiparul1t, ac fupera- runt. Acceffit ad fovenda111 iUam rebeHione oborta eadeD1 anno apud Anglos Seéta, qualn va- cant IndependclJtium, qui caufantes libertate Evangelicaln, nee Synodoruln , nee Epifcoporum authoritati, nee Regis, aut alterius hOluinis im- perio parel1dum eßè diétitabanr . HorUlll focÎetatÍ ie addixit pcrtìdus romweltius quell! fiatiol re .bel- E c' C L E S I A S TIC ft.. S S bel]es crearunt filpren"H.lm Legatulß fui exercitus J cui jaln Tboma1n Faerfaxium præfecerant. Interiln Carolus Rex, crefcentibus in dies rebellium viri- bus, fraB:ufque iufèlici tOt præliorum exitu I ad cafira Scororunl, qui ilhl1n invitaverant, eiqueJ fuan1 fideln obligarant, tanquàn1 ad azyll1m , fe recer-it. At Scoti, auro deliniti J ltegeln fuum in.; feLliffimis ejus hofiibus fædum in modutn tradide- runt. Fllgit tanlen Rex Carolus in InfulaiD, fed å IJræfeéto il1il1S In[uiæ captus, denuò incidlt i11...JÞ manus hofiilUTI, præfertitt} Cromwell;;, qui no janl per cunicuIos, fed apercè in ejus vitam graC. fari cæpic , ejufque Caufæ in fuprenla Londini Cu- ria cognofcendæ pr tìciel1dos judices curavit,quos habebar devotos fibi ac penitùs addiétos, viros nimir111ß pan hominum l11elnoriam fcelcratiffi- mos. Curiæ potefl:ati fubjacere fe oluninò nega- vit Rex Carolus, &' confefiin1 (quod horret cala- mus [cribere ) à Parlalnel1t2riis, à fuis [ubditis per fummam & à Sæculis inauditam injuß:itiam tan. quam cyrannus , proditor , hOlnicida & publicus Ang[iæ hofiis capite danlnatus eft. Ad locum fup.. plicii die Ix.Februarii an. MDCXLIX. perduétus Rex Carolus, popuIunl paucis allocucus, & ad pacem adhortatus J cervicem porrexit, qualn ei perfona-- tus carnifex ab[cidit. Sic funellâ morte extinétus eft Carolus hujus nominis I. AnoIiæ Rex, quam lì ejuratâ l-1ærelì J pro ReJigioni Catholicæ veritate oppetij{)èt, Martyrii palmam fuillèt adeptus. Vi- x t nl?OS unuru & quinquaginta, & regnavit anl10 vlg1ntl 9uinque. Ejus cadaver, cujus confpeétu fuos fatlare oculos voluit l1equißimus cromwellius;t delatum en ad Vil1cefo:am, locum fepulturæ An- F 3 gliz 86 I-IrsToRIA gliæ Reguln, & juxtà Henricu"}J PIll. Angliæ Re- gen1 fuit hUlllatulD. His ita cOHtra 0111ne jus di- vÌnUlTI & hU111anU111 gefiis J olillJarius Crolnwellius J rotius buju{ce Tragediæ auétor:J pro fui crilninis rretio , lì non n0111ine, faIten1 rê, tulit diadelI7a..." & caduca_In Regni AngJiæ pol1efIìoncnl .ad fe tra- xit. Obftitit quiden1 aliquandiù Cromwellio Prin- ceps WaJJjæ , Ca,'oli I. Angliæ Regis filius, qui i.lLJ {penl Regni recuperandi ereétus , nOluen Caroli II. aífutnp{ìr J & à Scotis, jam regiæ proditionis pæ- 11itentibus , Rex Scotiæ acclanlatus ac inauguratus eft anno MDCl. At Croínwellius omneln ad F,egnu111 adiruI11 Car% II. præclufit. Hibernianl novæ à {e in Anglia infiitutæ Reipublicæ jugUtn fubire cöe- git,& Scotorum exercitLl1n, cui præerat Carolus II. comnlilro prælio annO ltlDCLl. omninò profligavit. Occi{a [unt in eo certanline tria hominu111 millia , captivor.un1 ad Cjuinql1e 111iIlia hominllm fuerunt, fugitque l{ex Carolus II. in yelle }Jlebeja, quò me- lius lateret int r Anglos, InuIti[que in itinere ad.. verfis cafibus jaélatus , ac l11etu 1110rtis fenlper animis obverfante perculfus, tandèm GaJIicum....- ljttus attigit :J & Lutetiam pervenir die 3 o. menfis Oétobris ejufdeln anni lvlDCLI. Pullo itaque è Re- gno Carolo II.legÍtinlO I\ege , tyrannideln arripuic ('ro1nwellius, qui.Jpofiquàl11 pacem cum Batavis an- 110 IVIDCL I I I. pepigilrec, Ang1iæ.J Scotiæ , & Hi- berni Regnorllol Proteétor renul1ciatus ell, Re... gifque titulo infigniri noluit, eò quòd regiu111 .110 0 men jam populo invifutn reddidiHet; fub hoc ra- men lninus alnbitiofo Proteé!oris nomine Regnunl AngIiæ potefiate nlajori, quànl ipfi Reges , gu- beruavit vir ille ve.rfutiffi111US J docuitque fuo eXCln- plo ECCLESIASTICA. 87 p!o) Tyrlnnos aliquot 1tque fceleratos J [alten1 u[que ad obitunl, in hac vita etle fortunltos . Obiit CrorJlvieili.-ls die 13. men(is Septelnbl'is anni lDCLV I I I. eoqu vitâ funéto J cbardlts, ejus fi.. lius prirnogcnitus J Angliæ fJroteétor procladl1- tns eft. Sed Jticb'1rdus, ingenio & induílriâ patri fno longè diHìnli1is, tanto que ferenda oneri inl. par, llatÍnl [uccubuit J & ab Anglis anno lv1DCL 1 x. abdicatus e{ . Tùnl duarllm partÎuln odiis tata.." Ae,glia conflagravic ; prioris Dux erat Larnbertus, qui Anglicanis copiis præfeétus J & l{egii non1inis 110flis infeníìffinlus, Angliæ Proteétoris dignita- tCln íibi arrogabat: Poí1:erioris Monh!-tf , qui clalß à Rege Carolo II. Llabat, eoque infcio, rein ipfius tacitus proi11ovebar , ac tandem Parlanlentario- runl aninlis in Carolum Regem conciliatis,rnagnatU il1am L11oIitioneln anno lvIDCLX. felici exitu perfe.. cit, Anglofque induxit, ut ad Carolum II. perho- l10rificam Legatiol1 m mittercnt, elllnque R.egem aCCld.111arellt. Eâ acceptâ Legltione Rex Carolus I]. unà cunl fratribus [uis J Duce Eboracenfi , & Du- ce Glocellriæ ;) in Angliam appuJic, atque ltex co.. rOßdtus :J Londinun1 magnifico appar'atl1, fefiivif.. que omniu[n gratulationibl1s Íngreßùs ell. Sic ex- tÎnétâ tyrannide ) & attritis rebellibus , prHlina authoritate(n ltex Ai.1gliæ Carolus II. recepic, &. pauJò polt, virtute Ducis Eboracentìs , fratris Cui'a queul AnglÏc3næ CIani præfecerar, celeberrilnalu viétorÎan1 de Batavis anno MDCLXV. reportavit, captis, vel deolerl1s viginti duabus hof1:iulTI navi.. bus, & occi[o Obda1Ho J Clatlis Batavic Duc . Banc viétorialn, variis ludis J fefiivifque ignibus Angli eodenl a.nno Londini cclebrarunt, quamvis F 4 hæc 88 HISTOI IA hæc urbs graviffiniå afRjger tur peíle, quæ tàm....t acritèr per pJures 111en[es in ea gra{Jata eft, ut de- fiJerata lint hOl1ìinum nonaginta fepteln 111illia..., . Pacelß CUßl Batavis aono l\1DCLXVI I. iniit Bredæ Carolus II. Ang1iæ Rex, jjs paétis, ut quæ alterutra pars flagrante bello occupaffet , ea ipfi jus eßet re- tinendi. At ß Jlun1 Batavis, qui AnglorulD aninlis Monarchicæ poteftati infeLta confiJia fuggerebant & atnorem liberratis infiiJJabant, iterùln anno JJIDCLXX I.i ndixit Carolus lI.fædufq;pepigit cum Lt!- do'Vico XIP. Galliarunl Rege, qui 111editatú aJiquot jam abhinc annis bellum in Batavos orfus eft tri- bus exercitibus, in <]uibus, ut anteà dixjlnus:) eel).. turn viginti l11iUia n)ilitum 1tipendia lnerebantl1r . Dux Eboracenfìs , Carob'Il. Angliæ Regis frater quique poft ipfum in Anglia regnavit J nOlnin<=J 'a{obi II. vocatus; Dux:l inquanl, Eboracenfis GaHorum CJaffi adjunttus , .Adrianul1ll.{yiterum.... , Batavorunl Clams Architalalfum , navali certami.. ne penÎtùs deletum,contrivir . GaIJiaru111 verò Rex Ludorvicus XIV. Inulra Batavorum Oppida , arces &, prælìdia. continenti viétoriarum cl1rfu fllbegit ul- timamque cladem fæderatis Provinciis omni pro- cuI dubio intu1iHet, l1i duobus intempefiivis ca- libus fuit1et præpeditus. COl1tigit eni!}1 prilnò * quòd Batavi, ad extre111as anguílias & in defpera- tionem aéti J carnpos undarum eluvione , folutis carum repagulÏs, latè depopuIati ) fuis ipfi mani- bus omnes ) qui adhùc fibi fupcrerant, terr tra- Bus, ne in GaUorum potefi:ateln venirenr, il1fece.. rint eoque pa6to Gallis ad alias necdLÌm capras Bataviz urbes omnem adituln præcluferint . Con- tigic fecundò , qUÒQ Suprelnus Angliæ Sellatu Lon.. ECCL1 Srl\STICÀ. 89 I.ondinenfis, qui ægiè adi110dùln ferebar qUÒ(! Ca'll'olus 11. Angliæ Rex J pJulò anteqpàln Batavis B lJum indiceret , in gr ltLlnl Catholicorunl liber.. tatis conCcitntiæ DecretUt11 pr nluJgf1ri jufl !1et: Id, nql1anl, ægre ferens (uprelTIUS AngIiæ ena. tus J palà[n negavit, fe Regi ad tanrum beJIi fu- fiinendum pondus quidql1:1111 conce{lùrum, nili prÌùs latL1m ifiud confcientiæ Diploma re!cidifIet:. quod Rex, jal11 exhauL10 ærario l{egio , invi- tl1S re{cidit, eâque 11101Hori induIgentiâ hæreti- cos Regni fui audaciores reddidit, & ad novas conci-tandas turbas petulantiores .. l-jjnc Angli Regeln fuum CarObt1i1 c0l11pulerunt , ut cunl Bata- vis reconciliaretur, & ut Catholicos Regi invi[os reddercnr .) Je[uitas, aIiofql1e in Anglia Catholicos anno MDCLXXV I I I. accu(arunt, quòd faétâ confpi- ratione Regen1 Cctroluiu,totu1I1que Regnuln percle- re decreviifent. Hujus caIu111niæ ac fiétæ Catha... Jicorutn in RegclD Angliæ conjurationis Archite- Bus fuit Slh1!lburius , AngIi Cancellarius J & Ca- rholicoruln infenfiffillluS hofiis, qui ad excqucn" dutn ifiud M yfierium iniquitatis & negotiutn per.. ambulans in tenebris, fal[os t ll:es fubornav it,præ'. fertÍln quemdã Titum Oate1n , nequiffilnú ac proje- étæ confcienti t virum, Calvinifiarú ad Catholicos & à Catholicis ad pritnæ hærefis Seétatores [ran.. sfuganl J qui perfriétâ fronte Catholicos accuElre & in judiciu01 vocare aufus eI . Sed fceleratiilln1i illius 1101ninis CalU111nias detexic , & Catholico.. rUin fuper hac l1élâ in Reg:n1 Angliæ con[piratio.. ne innocentialn egregiè ac inviétis 1110lnCutÎs vi11 dicavit .Antonius .Árncrldus, Doétor Sorbonicus in .Apologia quaD1 GaIlic f ripfit J pro Catholi:- 1 90 I-I I S TOR I 1\ cis Angliæ parte I. At J qualnvis in[ontes elfent Catholici, jn ilIos tatnCl1 à falfis teil ibus accu(atos, & vanâ illius con{pirationis in RegnUl11 fulìJicione i1l1plicatos , hæretici Angli anno !\lDCLXX I x. 'ati"O- citèr fævierunt, (uoque furori , eorun1 {parfo ubi.. que {anguine , litarl1l1t. Patuit pauJò poll- , hære- ricos fiétæ ilJius confpirationis in {{egclTI , Latho- Jicis injuriâ ad[criptæ , elfe authores. Anno fiqui- denl h1DCLXXXII. perfidus jarn Jaudarus baJlburil!s, juratus Catholicorunl ho{lis , Carolum R egeln An- gliæ ) ejufque fratreul DUce!fl Eboracenfel11, fat1:â confpiratione, occidere decrever3t. Sed depre.. nenfis à Catholicis i\nglis conjuratoru111 o1a.lignis artibus , Sbaflburius , conjurarÌonis caput, In 1--101. ]andiarn præcipiti fugå fe fe proripuj[. Dit1ìpa... tan} illan1 conjurationeIß anno fequenti renova- runt I-Iæretici Angli, & novis caprandis occaíìo - nibus intenti , gemino Regis, eju{que fratris Du- cis Eboracenlìs parricidio ( fædare (on[tanter de- creverunt, dLÌn1 l\.ex ejufque Frater ad publicum...... aliquod fpeétaculum) feu ad annualn Tauroru(n pugnaln, quæ Londini decÏ1no KaJendasJulii ha- beri faler, convenire :J [uique copiam populo face- re debebant. Hanc clandeLlinanl cOl1Jurationenl exequi dLÌol Ineditabantur in1probi illi h0111ines , unus iIIorulu concepti parricidii penitentiâ du- dus J rem totaln dperuit l\.egi J cujus juLfu plures intercepti conjurati, capite aut ex.iIio Inulétati funt. Paulò poil teJ lpOre quàn1 ifiau1 cOl1Juratio- nClll difl:urbaverat C,-lrolus }{ex AngJiæ, in 111or- bum incidit , janlque propedièlll Inoriturus , Ca- tholicarn Religionelll , quam ab annÎs benè JI1Ultis jalß {ecretò coluerat profefilJS ell, & ab Hærelì ",b[o- E eeL E S I i\ srI C A ; 9 II a.bfolutl1s,facroque Viatica rcfeêtus â Pa.tre trjoan 4 ne Huddlefloll , 1onacho Bencdittino Anglo lìcut confiat ex illius , & aHOrl11TI oculatorU1TI tefiiuffi.J fide,& ex nlultis certiHimis Aétis ac Inonumentis quæ illufiriffimus fJolDÍnus pbiliPP14S Idichael Ellis, olin1 Gjacobi IT. Regis Angliæ Cappellanus, nunc verò in Italia. Epifcopus Signicnlìs, accuratè re... [ert in Epifiola" qualn die xxv. Inenfis Augufii anni MDCCIX. direxic 3,1 Dominicum Berninu1íu, quamque idenl Berninus integrã inferuit TOI110 IV. Hi/loriæ , quam Italico Idiocnate defcripfit, H..-cre- film" à pagina 691. ,uCque ad paginam 697- Obiit auten1 Carolus 1/. Angliæ Rex die xv I. 111cnÍÌs Fe- bruarii anni 1DCLXXXV. D. Non n1Îror f3nè, quòd in Angliæ Regno, Itot Hærefuln SeB:Ís fædifiiínè confpnrcato , il1uu- ll1eræ concitentur turbæ diílcnfionun1, quibus con- cordia civiuln, vis leg111n , auétoritas Principu[u ac Mag iH: rat U II nl pe nÍ [LÌs 0 P P r i 01 it 11 r. Sub latâ q 11 i po- pè [elnel a vitâ Iteligione,p ricIitantl1r leges,erU1l1 a punt inter ci ves aperta odia., nee lteguffi auétori- tas tuta eife potelt apud I-Iær ticos, quorurn iIlud ingeniutn eft, ut ilnpatÎentes dominationis fint , potefiatenl Regnm & l)ril1cipum occl11tè pri- l11ùln & qllafi per cl1l1iculos" tun1 pofieà, ubi fefe dJt occalio, apertå vi & profeßìs odiis oppugnent, leges inlnlL1tent, pervcrtant il1fiituta, ac IJjo'" L unl inlperiuI11 Cllpcrbè, arrogal1tèrque detreétent. Q!!id igicur 111irunJ J lì Angli" qui, pafl: Schi[m ab earunl Rege l-l llrico PIll. conflJ.tllJ11, tot: Sæ.. culorun1:J tot ingeniorU[ll vener311da!ß r: cle {ia: !{0t11anæ al1étoritate n fpreverunt, ho(ninj 'tnius tand nl1egibus & ilT1perio ful>etf nolil1t Jur que l\c- '2 . l-I r S TOR I A Regia conculcent J qui divina tanI audaâèr , tàm..:Ji infolentèr pl"otriverul1t? Sed profe<]uere :J '1 l1ét ?[o t ferieln RegtJln A ngliæ)& oflerJde, quem Carolhs II. fuccelforem habuerit M. Eodem die) quo Carolus II. Angliæ Rcr, 'è vivis excfffit :J Gjacobus E.boracenlìum Dux, ejus {rater, ab univerlìs !{eglli Proceribus, lìngu1if que Ordinibus Rex Angliæ faJutatus el , qUdmvis fe Catholicum J & Sanéìæ Romanæ Ecclelìæ addi- étUID palàrTI profiteretur . Sub Regni lid exordium ,acobus hujus non1inis II. Angliæ Rex J [elicirèr compreJIìt confpirationem COmtl1()Canl à A1ontmu- tio Duce , qui Regnuln affeétabat , iJ1udql1c Lìbi , Iltpotè hæretico, deberi pertendebat, non verò 'acobo II. qui Catholicanl Religionc111 apertè profitebatur. Erat autem hie l)ux Mont'fìlutius 2 extinéti Regis Angliæ Caroli II. filius fpurius J qui.. conciliatis fibi hæreticorum anÍlnis, ad Solium....- Regium olnnÍ arte, occulrifque coitionibus irre- pere nloJitns ell. Eo jubellte t COInes .ArgillillS:l hujus confpirationis fautor, menfe Majo, & ipfc rnenfe Julio fequenti excenfiOne(ll in Al 1 g1iam fa- éturÎ navfln confcenderunt. Sed infaul!:111TI uter- que naélus eft exitum . Comes rgi llius rebelJionis feelus Edin1burgii in Scotia tertio Idus Juljj ca.pi- te luit. Dux verò /4oTltmutius pari forte prælio viétus, captufque Londini die :'{XI. ejufderD lnentìs J ulii I\cgi::un dignitarerrl J quanl alnbierat J cum...." rei læfæ Majcfiatis capitali fupplicio C0111ntutavÌt . Sic aufpicatò repreHìs rebellibus ac conjurationis authoribus , '1acobus II. Regnun1 Angliæ Dlodera. ri cæpir , cùmquc Cûtholicam feu l\.omanalU fi. delß , profiteretur , Cat1101icos Angliæ , à tot al ' 111: E eeL E S I A S TIC A. 93 1 11is crudeli jugo deprefios , in libertatem afferere eifque confcientiæ libertarelìl concedere voluit. Qyæ res hæreticos AngIiæ ita offendie J ut adver... SÙS optÎnlu111 ilIum !(egenl occultaOl excitdrìnt conjurationem J quæ poIleà in apertum prorupit. quæql1e perfiduol ilIum POPUlU111 [U1111l1f turpitu- dinis notâ apud polle-ros il1uret. Hanc confcienti libertatem CathoHcis à Itcge 'ûcobo concefld,m...... Heterodoxi urbis Edinlburgii ÍI1 'Scotia cùn1 nee ferre, nec perl11Îttere velIent,in eQS an. lDCLXXXVI. infurrexerunt, eorUßl dOlnos diripuerunt , cifque graviora dalnna intuliHent, l1ifi COlnes perchius bujus Urbis Præfeéèus, confefiim luilites immi- fjHet in cos [editio[os, qui partilu cæfi , partÎln fu- gati , reliqui defiinato fupplicio pUl1iti funt. NOll minus in AngIia contra hane con[cientiæ liberta- telll Catholicis à ltege 1,,1cobo indultam tumultua- bantur hæretici EIJilCOpi, quos proindè Rex pra:.. cepit in carcerenl conjici, qui talnenl polteà ejus juUu cufiodiâ din1iffi J ÎnfèH:u111 in Regem anil11lul1 . foverunt, & cOl1Ceptalu confpirationem acriùs ur- gere cæperunt. Inter hæc , üJacobo II. Angliæ Regi ex uxore M,;zria Eleollora, Ex Principun1 ELtenfiuln Fanli!ia.. natus eft die xx. ]uL1ii anni MDCLXXXV I I I. filius" queln 1acobi nOluÌne) & Walliæ Principis titulo inLìgnitul11 voluit. Hujus IJrincipis ortum.... 1Ìcut Olnnes Catholici funlnlâ gratulatione exce- perunt, quòd Catholicam Religionem in Anglia paulatÏin reflicùtLun iri [perarellt; ita hæretici i\.l1 g ia: iniquis ac .molefiis anilnis tulerunt, quòd íì: bl tingerel1t:) tuturum ut Princeps ille Catholic. Religioue ilnbutus J & Itegi patri fuo, íacris 1\0. Ulahts addiao J fu"edens ,. !\egna \nglix Scotit 1--11' 9.4 HIS TOR I A & Hiberniæ Fidei Romanæ & comnlunioni refii- tueret. Ex eo itaque \ValJiæ Princi pis ortu occa- 1ìonenl arripuerunt hæretici Ang1iæ infligandi Guilleln1ulu Principen1 Aral1fìcanU111 , LIt abjque..J nlora in Angliam venÎret, ferrerql1c openl advcr- sùs '1'1cobum Regem , à quo Religioncnl , Legefque Regni pellil111dari cal1fabantur. Iamunl devora- vit 3Ulbitiofus l)ril1ceps Arauficanl1s, & veétus BatavorUl1l cJaffe, 111enfe Oaobri an. MDCLXXXVIII. \.cla fecit, eQque in Ang1Ïaln vix appellente , fia- tinl confpirario in Regel1) "jllcobum erupir. Hane i\ngloru111 confpiracionc111 , BatavorUln J ac præ- 1èrtÍln c lIidiflimi Principis Araujìcani artibus contextan1 , principiò jaln [ubodoratus fuerat Lfl.. dOfl)jcus Xlfi .l\ex Chriftianifiìl11US, qui conEeItinl fì}acobu1n ,Regem Angliæ, adlnonuic infiantis pe- riculi; cujus an1antit,Iinlis 1110nitis lì credidiLIet Re Gjacobus , facilè ad ipfa conjurationis cubilia J recentjb adhuc vefiigiis , pervcniHet. At, dÙU1 inviétal11 ,Icfeníìonelll fpondentibus J fed pl1nicii fide J Anglis plùs æquo credit Rex :facobus, pri- í11Ò qefiitutus eft à Cla{fe {l1å, il1dè etian1 à terre- firibus copiis; qua: per fU111maill perfidian1 ad Principem Arauficanum deficientes , fUUln Regen1 in extremUlll vitæ di[criulen adduxerul1t, à quo ut fe, Regianlque falniIialn [ubduceret Itex , pri- 111Ùlll [aluti Reginç & Walli t Principis fugâ con[u- Iuit; deindèJiníþeéto infid fu g ntis animo J Inen- fe Decelnbri ejufdelD anni ex Anglia di[ceHit, & in Gallias, quò Regina111 conjugelu J filiu111qUeJ fuuln ja,rn prælni[erat J poll: 111axinla terrâ Inarìque vir ta p:ricula , pervenit 1l1enfe J anuarÍo anni MDCLXXXIX. Elapfo Rege , GuillelffJus Pri!1CepS Arau- ECCLESI1\STICA. 95 Arauficanus, gener 'Jacobi L\ngliæ l{egis ( nupfe- rat quippè Mariæ) ejufdenl Gjacobi Regis filiæ) Itc- gnul11 Angliæ invaíìt,& I{ex l\ngliæ J Scotiæ, & Hi- berniæ fuit aeclanlatus, dittufque Guillellnus Ill. Obiit M..1ria , conjux IJrincipis Arau{icani, diéti in AngJia Guillelrllj ill. die xv 1 I I. t11cnfìs Decen1- bris anni :MDCXCI v. !)rinceps verò AraulìcanLJs 2 Regni Angliæ invafor, diétu[que Guillelri!tJs III. vitâ tnigravit die X1X. 111en!ìs Martij dnni IDCCI I. 1vlortuo Guillellilo,) Principe Aramìeano, Ang.li ... in Regia Throno eollocarunt .Annam , hæreticanl, Gjil(obi II. è Regno Angliæ puHì , fili:un:J Georgii l)rincipis Daniæ conjugeul, quæ lllortua eft ,lie..., XI I. l11enfis Augufii anni 1'III)CCXI v. .Deniquc, p.olt obit111n .Annæ Reginæ Ang1iæ, nova in Itegno An- gliæ faéta ell: rerlHU converlÌo. COlnitia quippè GeÚeralia Principes Catholicos à ltegio Angliæ Sceptro exclu[os penitùs declararunt J ju[que re. gnandi in Anglia contulerunt. in extraneU111 Pril1' cipetn HæretieuLn , feu in Geo'tgiurn J Ducenl Han- noveral1um , qui ctÎalnnùlll ,ionlÎnatur in Anglia 2 quæ Reges ex fuâ genre fafiidiolìùs dedignatcw .t cxcerni tandèn1 IJrincipis jugunl ac fervirutcl11.-a fubiit, nee [at pænarlu11 haétenLÌs deJit , quia cæ- dis Regis Caroli I. Iceleri , & in Regem 11r'lcobllín II. è Regno pul{uLl1 nefal1diaio1æ conjur i.tioni lon- gior ultio debetur . D. anl tandem [orten1 habuit Rex ':/..lCO- bus hujus nOlninis II. qui à [uis fubditis è l egl1o Angliæ fllit tarn injufiè pul[us, & è l{egio Solío à. GuiLlel-no, Araulìeano Principe, deturbatus l\-1. Ejcétunl è Itegno Angliæ !{egeLn Gjaco... b!.m II. & in Gallias cum Reginà cOlljuge fua, & filio t9 .6 H r s. r 0 R I A filio [no W\r11Jiæ Principe, in cunis adhùc vagiente, appulfum , Rex hrìllianimnll1S LudCJviclIs X 11/". 0111ui comitatis officio excepic,I\cgiutn S. Ger111:zni propè I)arilÌos Pa.latium, CUtIl l{c:gio Præroriano- runl & Officialiuln apparatu, habitanduln "iedit :I ilIum erexit affliåum , & CU1l1 ipfo v ires, arlna...., , thefauros, ClaHem perliberaJirèr coul1nunicavÎt , uno verbo, nihil iuteutatum reJiquit Luduvicus Magnus, omnefque [uas in eo curas fixit.J ut :fa- cobus Rex SoJio paterno redderetur.' Multi in Hi- berniæ Regno à partibus Regis 1acobi fiabant quos Tyrconellus ConIes in fide continebat, llex- Gue ipie ad hane InfuJaln appellens præ[entià [uâ COnfir111avit. At princeps Arauficanus conlmiisâ anno hlDCXÇ. pugnâ ad Boynanl fluviuIU, viétoríâ potitus eft J & ei)acobus Rex in Gallias profugir. Anin1u111 tanden1 non defpondir) fed iterùn1 in.J Regnuln fuum regrenu1l1 tentavit j cùnlql1e adver- sâ ubique fortunå uteretur, nee ulla recl1perandi Regni [pes affulgerec, tandCln Princeps Arauíìc i'" JJUS, ubi de pace gcncrali aétu[n eft, IegitinlUS triull1 I{egnorulD Angliæ) Hiberniæ , & Scotiæ poßeífor renunciatu eft, tìcque funeiiâ rerUl1 converfione c:!acobus, l{ex legitinlUS, vidir , [e tri- bus iBis Regnis exutum à genero [uo, qui Anglo- rum rebellionem compe{cere , & tria hæc Regna.... Socero fuo a{ferere firiétiffinlo affinitatis & gratia- run] debito tel1 batur: Sed quid non rnortalÏ(UI peétora cogit Regni facra fames? Si autem quæ- ras , quorsùm perlniferit Deus, ut rebelles hære- tici Angli in talll iniquâ causâ vicerint, & cur bel- l unl , quod Rex 1acobus adversLÌs illos geffit) quô. t]ue llulluln unquànl ju l:ius & fanétius gefiu111 "uit Infe E eeL E S I A S TIC A. 97 infeliceln habuerir exirutn breviter refpol1deol), id jufiis & arcanis caufis) quas nobis perfcrutari haud licet , perlllififfe Deum , fed præ{ertim ad pu- niendos Anglos, ut porè ind-jgnos, qui, poll pro.. fligac3m Catholicam Religionem J Ca[holicu Regem -tam citò haberent. Voluit etiam Deus omprobatam tOot rebus ad.verlìs. inviétam Itegis ,acobi confiantialn illufiriorem reddere, eamque immortali coronâ prælniare , quam religio(ìfIilnu-s · ille Rex J exilniâ pietare 2 clementiâ, c terifqueJ aliis virtutibus Chriílianis præditl1s , jan), ut fpe- ramus, adeptus eft , quam fpem nobis faciunt pia ejus in vita opera, & tranquilla, verèque Chri- fiiana mars, , quatu obiit in Regio S. Germani pr-o pé Parilìos Palatio die XVI. menbs Scptembris alt- l1i MDCC I. Reliquir Rex Gjacobus filium.t WalIia: Principem J qui in jura. patris Cui fuccedens , di- étus eft ','lcobus hujus nonlinis III. Re \( Angliæ . . D. P4terno Regno potiturne ,."acobus Ill. fi- ]ius Jacobi II. Aogliæ Regis M. Regnarec haùd dubiè '1úCOb14S Ill. nifì. acerba fata jalndudùID agerent Anglos J qui c co- furore abrepti, & variis erroribus impliciti , hllnc Principem omnibus nUlneris abfolutum à Regia..... dignitate eô [o!ô nomine excluferunt,quòd Catl1o- licalll Religioneln, qU3111 ipfi fummoperè aver.. fantur:J conflantiâ. heroicâr profiteatur. T entavir" quideJ11 felnel ac icerùnl Chrifiianiffilnus Itex Lu- dovicus XIY. dOlnare AnglorUlTI pervicacialll, &. ,acobum Ill. veruln ac legitimum carun1 Regcm....,. paterno reddere Solio, fed acrociffi1110 totius Eu- ropæ in ipfuln conf deratæ bello ilnpetitus.t nihiJ planè prolnovere potu it . Manût ill Ga.lliis Rex Torn. rIll. G '4- 98 HIS TOR I A Gjacobus 111. ufque ad obitum Itegis Chrillianiflirni Ludo'lJÎci XIY. ærarii Regii expcntìs , & Regio Præ- torianorum ac ()fficia1ium apparatu ufus, atq; im- pensè adamatus ab on1nibus GaHis, qui ei pater- nUln Regnum & fauna omnia precabal1tur. At, mortuo LudotzJico XIV. ( (Unl (]UO totius (;alJorurn Regni gloria, felicitas:I & opulentia confepultæ videntur) Romam fe recepit Rex r:facohus Ill. u,bi fummo cum hOl1ore à SUI11mO Pontifice Clemen- te xl. fuit exceprus. Nihil in præfentia dicalu de pietatis officiis :I quibus hie optimus Rex quotidiè defungitur, & quorum telles funt non fOJÙ111 do- meftici :I fed quot quat cives cOlnpleétitur R0111a . Mißas itidem facialll virtutcs 01nnes, quibus exor- natur:J & ']uorum comiraru CirCL11nfeprus perindè graditur , ac fi veétfgales illas, tìbique fiipel1di . rias haberet. Unum hoc, quo cæccra cOl1tinen- tur , prol1untiabo, iÎta comparatum elie tum à na- tura, turn à virtute Regem 1 ([cobum III. tot al: utraque dotibus ornatun1 , ut ad regnandum l1atu cßè videatur:J eUl11que EcclelÌæ ROll1anæ adeò ad. diétum elle, ut Fidenl Catholieatn:J qualll CUIIL Iaâ:e fuxit, Sceptro , opibus :I vitâ potiorern multi & cariorem habeat. Neque verebor, llC mihi fi des derogetur neve Q1agis aßentatoriè , quànL verè dixiJJe videar ) fi & illud infupèr adiecero fapicntifiìmum illuin Regem fibi nlatrÎn1onio co pulaße PrincipitTaln n10ribus J pietate & anin: r 111agnitudine ipfi oluninò lìlnilem, Jl.1ariam vide licèt Clementiam , filiam Principis &Jacobi sobies"l qui patrem habuit magnuD1 illuln t-:toannem sobie. kj , Poloniæ ltegem, cujus fuperÍùs menlinimu Cercè Sponfo Rege :Jacobo Ill. digna lrlíLria C[eme t ECCLESIASTICA. -99 tia SobiesÆj" & viciilim Rex Gjacobus Ill. dignus Spol1så Maria Clementia Sobieskj, quan1 ad regnan- dUID natura llnxit J cxpoJivit urbaniras" for,rriæ dignitas exprefTÍt, ars erudivtt , ingcnji perfpica- cicas erexit prudentiæ maturitas inf )rnlavjt, cor- roboravit in periculis ingens fupra [exunl aniolÎ Eortitudo, cælefiis denique gratia confecravjt. Bane Charií1ilnam conjugem in oculis fert Rex 1acobus Ill. & utriufque amoris fruétuln, <]ueIYl.J adhuc Regina in utero geflat J ac prop dienl felici partu in Iucem edirura eft, tori Orbi, C,a- tholico Rotnana gratulabirur Ecclefia . 1)1 urêu 110n dicanl in laudem I{egis 1acobi III. qui oinnÍuln in fe convertit ocuIps, ejuCque Conju-gis Reginæ. quæ otnnium obfequia quò Ininùs exigit: , h01: Ina;- gis extorquet J & cujus l1)odefiia, quò mag'is.inf- Inica honorum ell, eò potio'ri jure ab omnibus exhibitos honares promeretur , finguIoruJ.11.J fiudia voluntatefque ad fe trahit J totque [CCUlIl captivos abducic, quat fui fpeétatores invenit , adeò ut, ex quo I\Olnaln primùln. ingrelfa eft trÍtalß illam ufurpare Sentenriam cum,. Ilnpera- tore celeberrilno jure optimo poffir: Yen; J ri- di :J Viei J non ferro quidem J fed. oculis , qui dùm fpeétatoribus reverentiatn concilianl:. J ve- rifiìmi an10ris tributUJ11 fimul quoque exigunr, & ab invitis eti un exrorquent. At J vix 11æc di- xeram , cÙnl eccè exoptatiHì-lnl1S l\eginæ partus univer[alu Ecclelian1 eò nlajori lætitìâ cumula- vic, quò Deus in novo nato Principe die XXXI. InenGs Decen1bris anni 1DCCXX. fpes nofiras ere- :xerit J & divinæ fuæ ergà nos beneficclltiæ pignus, futque apud OJnnes potefiatis dederit mOl1umen- G 2 tunl, :1 00' I-f J S 1 4 0 R I A tunl. Huju novi Principis Gene6n & H01 4 ofco.. pum ex infoliti cujufdam Cælefiis figni, in ejus ortu przf lgentis, & nlagl1Um aliql1id ilJufire ac przcelfum præfagientjs afpeétu , Genethliaci j five Planetarii , five quo alia nomine l1uncupanrur, ex- plicare , idefi quaIis , quaJiq,ue tum naturâ , tunu fortul1â, multos in confequenres annos futurus clfct Regius ille Puer, prænofcere, ac divinareJ tentarunt ; ipfe verò, miffis conjeéturis ejuf(nodi hominuI11 J qui nanquàlu verum, nilì cafu & for- tuÎtò loquuntur, 1""e (oIun1, Deus, Opt. Max. ctianl atque etiam precor -' imploro & obtefi:or , ut qui Vota audivifli , quz !Jro Eelici ortu Rcgii illius pueri follicitè fudilßUS , ea nunc accipias, quæ pa- ri fiudio pro ejus incolulnirate nuncupanlus, ut videlicet quem ua[centem plaulù tanto excepi- mus, pari gratulatione cre[centen1 profequamur & quem votis naéti [ulnus, Yotis retineamus. Tuêre, Deus im1110rtalis , beneficiulTI tuum J ale fpes nofiras, parentibus hæredem, futl1rlUn '\ngIit Regem conferva. 1:;ac l1t pubefcat, adolefcat Re- gius ifie puer , dignus Fatre, dígnus Matre, & utrique fupertles Catholic3111 Religionem in Re- gnum Anglí tanden1 aliquandò rellituat, illufirct, amplificet J cùmque naturanl expleverit fatÎetate vivendi, reliél:â in rerris nu(nerosâ fob ole in hæ- treditatem paternæ virtutis & fuæ J æternùln gloriâ ìlnmortali donatus regnet in Ccelo. .1). 0 infelix Anglia! quòufquè tal1dèm di- vinâ abutêris patienciâ, &, ut Ioquar cun1 Apollo. 10 Paulo capite fecundo Epifiolæ ad ROlnanos a1; di'l);t;as bonitat;s ejus , & patientiæ J & longanimitíl tis contemn is ignoras qULniam bcnignitas Dei ad p.æ.. nl ECCLE_SIASTICA. 101' nitenti a1n te addttcit?jècundùm autem duritiam tuam. & Îlnpænitens car, thefauras tibi ira'l1'l in die iræ , &- revelationis ju/li judicii Dei. Hanc irani Dei, quam tuis in !{egei rebellionibus J & erroribus in Fide..., cOl1citafii , facilè placabis J fi ultrò agnofeas & fu- fcipias "jacobum III. unieum verUln ac legitimum.....J Regeln tuuln, qui miferrinloruln temporuln) in.. fiar exorientis fyderis, difcutiet caliginem, ex.. peaatall1 & expetitaln tamdiù tuanl reH:ituet tran- uilJitaten1, & ejea:is variis hæreticorum Se8:is , qllibus tatn turpicer fædaris J Catholicaln Reli- gionelll ) quatll olim tàrn charè in finu tuo fovifii, fclici[er revocabit. Sed, miffis Anglis, quibus 111eliorem lnentem apprecor, Colloquio 11oftro 11neln imponalßus . M. Expeéta tantifper : fuper(unt quippè adhuc tria obCervatione digna, quz ad StatU111 Be- cle{ìæ Cub principibus Sæeuli xv I I. attinentia hìc filentio prætermittere haud po{fum. primò, ad. vertere debes" jam adulto SæcllIQ deci1110 feptjluo. feu eircà annum MDCL. ex:tinétam fuiífe Dynaftiam TlIJninorlt1r1 ) quæ à multo jam tempore Sinenfibus ilnperabat) & confefl:iln Sinaru(n Ilnperium occu- patuln eíle à TZ!llnteo, lagno Tartariæ ChalDo . qui paulò poll: mortuus filiulD reliquit Chim.:bium . I-Jic tatun1 Sinarum Imperiull1, BelIo poft annos fep efn confeå:o , rub jugum Ini(it, cùrnque impe- raí1ec u[que ad annum MDCLXI I. è vivis abiit,ejuf- q e filius, diéì:us Kam bi ) vel Num hi J amplitIimo Slnenfiuln f111perio potitus eft . Sub hoc Imperato. re .) qui etia(nnLÌln apud Sinas dominatur, haud ]ev perfeclltionenl pam funt Vicarii & Mitlìo- narl1 Apol101ici occafi,\nc Ediéti quod pr dicaus 3 m.. 102 HIS TOR I A Inlper3tor die xxx. menfis Septembris anni !DCC. promuJgavit J eôque non [oJÚnl approba.vit Cære- manias cuJtus , quem SÍnenfes Ca:JO.l Philo{opho Confucio, parentibus defunétis , & Idolo C!Jim.... hoam exhibere [olent, fcd etÎanl difiriétè præcepir, ut in toto Sinarum 1111perio ab olnnibus il1viola- biJitèr ohfer\'entur. Eô talnen 110n obfianre lln- periaIi Editto, clemens Xl. Ponrifex MaxitllUS ) de..., SinenfiuI11 faJute 1113xilnè folIicÎ[us J polt diutur- nam di[cuilionem & Inaturaln delibera[ionenL..t fpeciaJi Decreto anno MDCC 1 v. cæren}onias Cultus Sinenfiull1 tanquàlrl fupe rfiitiofas, & IdoIatriæ la- be infeétas damnavit, 111ifitque in SinarLàI11 Irnpe- riuln donlinuln De Tournon:J Parriarchaß1, Sedis Apofiolicæ Legatunl, ac pofieà CardinaJenl) ut PontificiuJTI Decretum ab offinibusVicariis & l\.1if- 1ionariisApoll:oJicis il1ius Inlperii executioni man.. dari) 3C fervari curaret. Sed ad Sinarutn Impe- riunl appuJfus ille Sedis Apofiolicæ Legatus, dÙIß pro {uo ofncio Decreti rJontificii executionem....., urget, Ediéto Ilnperatoris dato die xv I I. Septem- bris anni MDCCV I. è toto SinenfiuI11 Ilnperio facef. fere jußus eft: ac tandem Inultis ærLunnis affc- étus & in carcerenl in urbe Macao conjeétus J Inercedenllaborulll fuorum percepturus ex hac vi- ta migravit . Rata habuit Clemens XI. Pontifex MaxirrlUS, ea, quæ Cardinalis Dc Turnon ill Sina. rum Imperio ad procurandau1 Decreti Pontificii execution em Apofiolicc\ zelo accenCus egerar, cum pofi mortetn impensè Jaudavit, dOlDinuI11 Maigrot EpifcopUJ11 Cononen(etIl , aiiofque Mißìonarios co folo nonline è Sinéíìul11 Ilnperio expulfos, quò, Sinenfium cultum reprobarent,Rolllam adve11t3n t ECCLESIASTICA. 103 tes perhonorificè & fUlnmå CUln benignitate exee- pit optÏ1nus Pontifex , ac tandenl Fidei, cultufque divini puritatis confervandæ tenaciffi l1US,publica- vit Conß:itutÎonen1 , quâ fuperfiitiofum cultu , quem in.enfes Crelo,Philofopho Confucio,& Paren- tibus defunétis exhibent, toti Orbi à [e damna- tun1 difertè declaravit, caufamque finitam pro" nuntiavit . AlterulIl ob[ervatione dignuln Sæculo XVI I. contigit fub /nedeo Sabaudiæ Duce, qui anno )IDCLXXXVI. ( ætnulatus pietatem Ludo ici XIV. Calviniananl Hærefim in Galliarum Regno profli- gal1tis) Hærericos in aliquot fubalpinis Ditionis fuæ Vallibus Edia:o profcripfit, eorum diruit ten1- pIa, pfeudo...Pafiores, ac errorUln præcones elilni... navit J pænatllque capitis fiatuit iis, qui Hærefim ejurare & Catholicanl Fidem obltinatâ pervicaciâ 31npleéti renuerent. Sed pervicaces Hærecici in de[perationem adi ad CalebroCa loea confugerunt quorum afpero fitu fe tutarÎ po{fe fperabant, & Vi.. ros Religio{os, qui ad eos in Fide infiruendos mif- fi fuerant J peffilnè habuerunt. ò faétum eft, ut Dux Sabaudiæ J eò copias duxerit, ad cas interne- cinâ clade delendos , ab Oratoribus tamen , qui Tiguril10rum & Bernenliuln nOlnine fupplicatuln advenerant J ad n1ifericordia(n inflexus , iBis pe- percit, eâ lege J ur quamprimùm ex ipfius Ditioni- bus excederenr. At J cLÌm Hæretici , Iariunl ac rei falniliarÌs amore duéti, huic legi nee parêre , nee ab Hæretì recedere vellent, infia.uraco Bello in eos IDavie Dux Sabaudiæ, & expugnatis omnibus eo.. rUßllnunimcl1tis, atque occlIpatis pra:cipuis rc- ceHìbus J illos tandem exulare, ac folum vertere,., C i c;öe- I 04 HIS TOR I A éóegit. Id obiter obfervandun1 file duxi ad lau. d-em ö. i1nn ortalel11 gIorianl Serenifì!J11i Ducis Sa. baudiæ, qui nunc:l totO plaudcute Orbe Chriftia- 110, Sceptro & Coronâ Regni Sardiniæ donatus ell:. Facere quippè nOI1 poílum, quil1 ergà fapien- tiffimum iJIum Regem J LitteratorUßl munificen- tiffitDum patronum, de me ac meis in IJedcmon- tio conh111guineis optimè meritum , prodear co- .ràln, & erumpat quodammodo Ineus gratus ani- mus ,. ac [umma obfervan.tia, cujus monU111entum, ac publicum fpecinlen ,impar licèt J & Regjæ ejus ajefiati parùul oppidò refpondens, ßlalui hÌc da- re, '1uà1n l1uJIum . Denique , Cub fÌnem Sæculi :x v I I. idea, anno MDCXCV I. poil ß10ftem GjOtlllnis S obies 7th; ,I)oIoniz Regis, contigit in novi l)o!onoruln Regis eleétio- J1C res ob{ervatione digna, quan1 hìc brevitèr re.. feram. Ex triginta duobus Dynaílibus PaJatinis", c.]ui in Regem PoJol1iæ eligenduß1 fuffragia fu conferunt, viginti oao fu1fragia (agente potißi- mùm Abbate Poliniaco , Regis Chrifiianiffimi tum tenlporis in Þolonia Leg4to J nunc verò S. R. E. Cardinali ) tuJÍt Frallcifcus Ludo'Vi 1JS Borbonius Cont;us, Princeps, rei nlilitaris peritiâ,omnique virtutufil genere cunluJatiflìlnè praditus. atuor autem dumta"at fuffragia obtinuit Federicus .Afl- guflus I:.Ieétor Saxonicus, qui tÙl11 Luthcranam..... Hzrefiln profitebatur. Non eft dubiun1, quiJ'l.J Princeps Ludor;;icus Borbonius COl1tius, juxtà Regni Jeges, & fuffragiorl1m numerum , verè ac legitime! Rex Polonorum fuißet eleétus; nihiJ?feciùs, faétâ rerum converfione, Eleétor SaX0111CUS Eedericus ..IÍllgufills feliciori fortunå ufus J Regl1um PoJoni 6bi E eeL E S I A S TIC A . I 0 S"f libi vendicavit. Id nullo patio pati potuit Caro- IttS XII. Suecorum Itex magnanimus , avitæ virtu- tis quam oliln in M..zgno Guftùrvo tota Europa.... fufpexit , non degener nepos, in quo [olùln vera", feu Catholica Religio defiderabatur. Hie fiqui delu juvenis adhuc , fed fortiffimus Rex" & ad Bel- lum natus deviB:is Mofcovitis, & Daniæ Rege fubac5to J Fcdericum .Auguftum , Eleâorem Saxoni- cum, armis laceffivit , ejus exercitum commiífo' prælio die xx IX. menfis Julii anni MDCCI I I. peni- tùs delevit, illum è folio deturbavit, deditqueJ operam, ut Dynafies Palatini die XII. mel1fis Ju- Iii MDCCIV. in Rcgem Poloni eJigerent Stanislaum Leczinskj, Pofilaniæ Palatinu111. Jus CUUID armis pro viribus tutatus ell Federicus .Ãuguftus cum Mo- {covicis fæderatus, fed Suecoruln Rex Mofcovitas debellavit, compulit:que Regem Federicum ..Æugr,. flum, ut {efe coronâ Regni Poloniæ die XXIV. men- 1ìs Septembris anni MDCCVI I I. abdicaret, eamquc cederet Stanislao Lecz;nsÞJ, quem, ut mox dixi. anus, Rex Suecorum in Regeln Poloniæ eligendutn curaverat. Sed anno fequenti, feu die VIII. men. hS J ulii anni tDCCIX. Rex Suecorum, profligato prnitùs à Mofcovitis ejus exercitu J 'per vias aCpe.. ras, olnnibufque invias, in Oppidum Bender, Tur- cicæ dominationis, fugere, ibique diù manere c a- , étus J IOCU111 ac tempus reliquit Federico ./luguflø Regnum IJoloniæ recuperandi, quo nunc Pflciticè (jaln mortua Suecorum Itege J hofte ipfius infel1- fiffinlo ) pocicur J & ejuratâ Lutheranâ Hzre(ì, quâ anrehâc irretitus erar, Catholicæ J feu Ronlanz Eccldìz Fidem paJàm protìtetur . Hæc Federici ,.,,f,uzu/li, pglooiæ Regis ficut ðc ipúus tjlü I Sa- 100 HIS TOR I A xoniæ principis, ad fidenl Catholicam conver- fio ROlnanan1 EccleÍÌalIl .ingenti lætitiâ CUnlt1- )avir J fpemque facie J fore ut Saxonia , quz Lutheral1æ Hærefeos parens fi.1it , caput , colu.. men) ac propugnacululn J (eCe tand2m aiiquan- dò in finuln Ecclelìæ Romanæ recÎpiat, & feli.. cißìn,â voluntatum, rerlunquè converlìone, Po- puli illi, extinBâ Lutheranå Hæreíi, uno Fidei CathoIicæ vinculo firtnitlìlnè colligati , in una11lJ & veram Iteligionem confen[iant Necdùln quideln Votis refpondit exitus il1e, cujus explorata [pes injeéta eft, fed brevi, uti certò auguranlur J dies ille illucc[cet , queln Deus Optilnu MaxinJus tan- to operi perficiendo præíiituit) ejuíque potentif- IDO prælidio freti Rex ..Ælfgu/ius J ejufque filius Sa.. :xolliæ Princeps, renl catn ardU3111 , hUlnanÎtque J quancæ (unt:) vÎribus Inajoreln J ßlagnis aninlis aggredientur,& huic graviHitno negotio. > qui poll SanåUln Pt:trum ApofiolorUlJl PrincipeLT) , univer- (æ &clefiæ ita præfuerunt, uc & fanan: à ChriHo J\pofiolifque tradicaln doétrinaol illibalam COI1- fervarint ) & HæreticorUl11 errore:; detexerin[ ac profligarinr. â quideol in re fil115uàareln Chri- fii DOß1ini bonitatC1l1 ac prcvidentiam fufpicere debelnus) quòd CÙ111 in pleriiquc Ecclefiis, præ- fertin1 Antiochenâ, Alcxandrinâ, & Hifrofoly" Initanâ) quæ ab ApofioJis erant fUl1datæ, Epj[co- pOflun continua feries [æpiùs inrerrupta defecerir, {ola verò Sedes Romana tanl excellenti divinç gra- tia: privilegio dotata eft, ut inter tot labentillm telnporu111 varietates ac difficultatcs inviéta fen1- per H:eterit, in tantis Tyrannorum perfecutioni- bus portæ Inferi adversùs ealn prævalere non po- tuerint, & Fides Petri, pro qua Chrittus , ut l1eJ deficeret , oravit, in [uccef1oribus Petri, perpe- tuò farta teéta & nullius erroris Iabe cont3{ninara viguerit ac etialnnùm vigeat J femperque vigebit. Hinc prifci Sandi Patres, cùm pro vindicandâ ab Hæreticorú erroribui CathoJicz Fidei veritare de- certarent, ab ipfis Apofiolis deduétam ac propaga- lam Romanorulll Epi{co orum fucceffic.oem J tan- quàm validitfimú arieteln J deltruendis illoru111 er- roribus adlßoverul1c J hoc pc-remptorio argurnento il10s jugularunt , & hane de111Ùnl cercit1ìmaln Fidei regula111 clle judicarunt, quæ cum vifibili ailore, feu E eeL E s I A S TIC A. 109 feu Romano Pontifice,Chrjfli in terris Vicario,per otunia confentÎret. In hoc iraq ue Colloquio pro- fequemur Romanorufi1 PontificUDl (iJccet1ionenL..,. qua(n in CoIloquio I. in HifiorÎatn Sæculi xv I. produximus ufque ad clernentem rIll. qui, potl- quàln tredecim annos, ac trigil1ta dies Eccl fiai11 Sanétii1ìrnè guberna ret , vixiHetque fexagil1t:1 no- vem annas, tneritis quà(u annis longè cumulatior.. in Ccellun nligra.vic quinto Nonas Marcii an.t\1DCV. In ejns loculu die 2.111en1Ìs Aprilis ejufd nl anni,ut cenfet papehrochius in Conatu Cbronico Hiflorico ad --. C.Jtalogum l\omanorum pontificum , fexaginta Car- dinalcs in Conclavi præfentes fuffecerunt le.-ran- drunl otta'lJianum A1edicC14m , ita dit"tu..n à Principe. ftlcdic,ca fanliliâ:l ex qua origincm ducebat. Pa- triâ erat florentinus -' Cardinalis Epjfcopus l)ræ. neítinus, & ad Principuln couciliandatn concor. diatn à Clemente 1/111. !)ontifice Ñlaximo Iniilus præclarè LegationibLls fundus, præ[ertitn in GaI- liis J quò ab caden! IJol1rifice anno t\1 XCVI. defti 11atus fuit, ut promillas à Procuratoribus Chri- 11ianiffia1iRegis Henriei IY. inipJìus ab Hærelì ab- folutione conditiones coram exigerec J & recon- ciliationem cjufdem Regis Ron1æ fattaln in Gal- liarUln !{cgno prolnuIgaret J ficque 01nliis rebel- Jioni s præcextus faétiolìs , qui adhùc in arl11is crant penitùs adilnererur . Ad l)ontificale Soliuln ..Illexander Oé1avianus Medicæus fubJimatus, appel lari voluit Leo 'VlldeC;mlls , & coronatus efl: die x. menfis Aprilis cjuCdeul anni MDCV. Sed hane fu- prelnalD dignitateln degufiavir dUlntaxat J fedit- que dies XXVI. & obiit die xxv 1 I. ejufden11nenfis ö.. a1111Î. Hujus SUlnUli l)ontitìcis præ,lar urn taci- l1U , I 10 H r S TOR I A 11US Cardinalis Baronius T omo x I I. Al1naliu Eccle!ìafiicor111n ad annlun MCLXXXV 1 J. Joquens de ,Gregorio fTIll. duorum circiter 111 cnlì unl Ponti- fice , COll1111enJOrat his verbis: Leo [anétæ memorit:e Papa Xl. ne unttm quidem in POlltijicatu ,nenftm ex- pletziit. 0 refIlm huma'ja 'tf1n inconJlantiat}'J! Creatus J>ontifcx Kalendis vlprilij ,eßè mortc deftit die XXVII. cju{de1n, fed qui r;;erè eg)'cgio, ac fingulari rvirtutis cxc1nplo J confummatus licèt in bret;,)i explevit tempo- '}4a rnulta . . . . ægrota1lS fuafionibus plurimorurrl I.zdduci non potuit J tit n.epc,tem jÌtll1l1, modefliffimum adolefcentern , quem penès fe educa'Verat , & unicè di- ligebût, crearet s. E. Cardinalem . . . . . f ic-ft licèt in/irmus corpore, robore animi) id /ludiosè pe- tentiurn, ;mportunè exigentiura ,. & extorquentium 1Ji(Jlenter quoru1ndam Cardinalium , atque P\Egiorum Legatorum fummam potentialrl . . . . · . Confe/fa- 7ium fuum ifia in,gereutem longè longiùs repulit, C.1;- pulit, & ad fe ampliùs accedere t;}etuit, ut quem ma- gis illdulgere ajfeétui conjunélorurfJ, qudm animæ fiJæ Jàluti confulere cognotzJißèt; deleao pofl bæc:I ad fa- ,rum munus pænitentiæ impendendu.m, Viro digíliffi- 'YIJO Petro de Matre Dei à l\qcca Hi[pano Carmelitano , 7e!iitutæ obferrvantiæ cufiode & propagatore, Sacri- 'Jue Pa/atii à clemente rIll. deleélo Concionatore ,fub cujus mini/lerio anirnam {eliciter Dco reddidit , Viélor .& triurlJpbator ampliffimus. Et paucis il1terjeétis , hæc de eodc111 Pontifice fubdit Cardinalis BarJfJÎus: In tripiici certamine triplice rviétoria gloriofus, tri- piiei palma triumpbans elufo mundo:l confufo Sata.. na, fibi dominans , migravit in Cælui r 1. Vacavit pofl: obitnm Leonis XI. Sedes l)ontificia dies XVI I I. & tandflll die decimo fexto nlenfis 1aii ejuCdem an: 111 E eeL E S I A S TIC A. I I I ni Camillus Burgbefius ,Rolnæ narus, fed Senis ex il. Jufiriffima fa.milia oriundus J Presbyter Cardina- lis tituli s. e.hry[ogoni, eJeétus eLl ROll1anus I.)Ol1 tifex, & coronatus in Feilo Pencccoftes, qui hoc an no incidit in dien1 xx IX. ejuCdeln nlentis) di.. åu[que Paulus V.queln rerUln agendarutn magnus u[us , zelus honoris Dei & EccleíÎafiicæ libertatis fingularis morUlIl c()lnitas , placida in OJllneS be.. l1el1centia J 1110res inregerrilni J [aga.ciffinlulll in. genium, & exquilìta eruditio, cæteræque id ge- nus virtutes egregiè cOlnlnendabant. In Specula Paflorali confiitutus Paulus P. egregiam navavit operaln tum in tuenda & orn,31lda domi.). tlUn...... foris propaganda & alnplificanda CathoJicâ Reli- gÎone; tUln ctia[n iu evertendis 1-lærelìbus ex- (cindendis erroribus, llatuendis antiquis Pontifi- CUIß , Concilioruul, !Jatrulnque fententiis> præ[er- tim Sanétorum Jlugu[iini & 1-'bomæ, quorU1l1 do- ârinæ adeò addidus erat, ut in Congregatio,nibus De Di inis ..Auxiliis, quas po!1: obitl1l11 ClCl1'Jen- mentis VIII. POl1tificÎs Maximi redintegrari, ac de- l1UÒ inLlitui voluit, agitatas Domil1icanos inter & PJtres Societatis JeCu de efficacia Gratiæ, & gra.. tuitâ prædellinatione COl1troverfias,ad germanalD Santtorulu Aquilini , & Angelici Doétorum nlel1. tern exigi ac dirinli deberc decreverit. Sciebac quippè Pau/r4S P. Sumlnos Pontifices decefl"ores iuos ) illufiria de doél:rinâ amborum Patrum ceLli luonia proculilfe reco1ebat animo, Innoctntiu1tl I. Cæleftinum I. Gelaftum I. HorlrJifdaln, G}oallnem II. 'oanncm IV. Nicolaurn I. Leone ï IX. Gregorillln P1l. 'vrbanum II. Martinu'Iil V. Clemente1JlI/IIl. Inagnis /Agufiini doGtril1aLß Iau Jum i ræconiis extuIÍUu. 1e- I I1J HIS TOR I A Meminerat etiàm In110centii 1/.1oaunis XXII. '()rha- lli Y. Pii Y. & Clementis VIII. Conllitutionum , ill quibus S. Tbomæ Doétoris Angelici Doétrina re- tta, fana & fanéta haberi jubetur. Hac igitur lu- ce pIenus Paulus P.& tot ante fe PontificUlD eXCll]- plum fecutus ,impensè colebat doétrinalD Sanéto- run1 u4 ufiini J & Thomæ .Aquinatis, quem pofire- mUD) appellabat {piendidiJji1n14m Catbolicæ Fidei v1tbletam, cujus ScriptorU'fìl ,typeo milita'fls Ecclefia Hæreticorum tela {elicitèr elidit. Sed J priufquàm..... res Pa14lo 1/. Pontifice Maxima przclarè geftas de[cribendas aggrediar, lubet in anteceHùm refer- re rein certè fingularem, quæ contigit in ejus ele- ttionc, in qua Deus duobus potiOìlnùm adlnini- 4lris ufus eft, doétitlì111is videlicèt CarLiinalibus Baronio :J EtnÎnentitlimo Annaliulß Ecclefiafiico- rUD1!Jarente, & Beltar1fJino, acerrimo contra Fi- dei .l1ofies AfTertore. Cùm eniln Cardinales ilLl Conclavi difceptarent,quem extina.oLeoni Xl.Pon- tifici Maximo fufficerel1t:J unus præ cæteris ætate & gratiâ CardinaJis Dorninicus Tufcus, Mutinenfìs J hac fupremâ Ecclefiæ dignitate dignior propone- batur , in cum que Galli & Hifpani confenfuri vi- df.bantur:J janlque ad Sacellum J ut ad ejus genua procun1becent:J ingrcdiebal1tur Cardinales , cLÌm repel1tè BarQnius cæpit exclan1are, Cardinalen'LI Tufcum parùm idoneum Chrifiianæ Reipublicæ fll- turun1. Hac Cardinalis Baronii voce firepitus adeò ingens excitatus ell: , ut ei llatim Cardinales, quos Confcientiæ vocant J inter quos princeps erat Bel- lll,'rnillus :l adhæferint. Inter hæ" BaroniumJpfum non p.allci Summum Pontihcem acclalnarunt, qu!- bus HIe l11anibus pedibufql1e refiitit, oraus ut ?l- gUIO- ECCLESIASTICA. 113 gniorem eligerent :I ol1ufque ilIud, Angelicis. hu- nleris formidandum, cui ferendo fe impa.rem effe exilniâ ulodefiiâ profitebatur:l ejus hUlneris nOl irnponerent. Pontificatum deprecanre:l & à ( amoliente IJaronio, in Bell:l1':'11inum [ubindè COß- verfa funt Cardinalium Vota: ltn-mò, ut Ciaconii Continuatores 1 4 eferu,nt il1 Caràinalis BellarminÞ Vita J in Comitiis Pauli Y. parùm bfuit:l quin ilL:J Pontificem Jt1aximum-eligeretur ; fed ipfe Yirum gra- 'lJ {filìlum , frlun1 ftudium operamqt e polliccntc'In J uÞ defifie1 et) cobortatus eft. tis renuentibus atque ob- fiLte l1tibus,Camillus BtlrgheJills à Cardinalibus Mon- taltio) & .Aldobralldino acclamari cæpic J cùmque vox Collegium pervafiifet univer[um J extemplò' Ron1anus ÌJontifex ab omnibus falutatus eft .. D. Agnofco. fanèJ hal1c Camilli BurgbejireIe- étioneln ad infperatuol;exitum. faélaln J DeÎ,onlnia. pro fun11nâ fuâ fapicntiâ difponentis,arb.Ïtrio con.. tigitTe, & Purpuratos Principes Pont-ificatus ho. norenl Calnillo Burgbefio, ditto Pattlo V divino po- tius nutu, qUàlß h.umano detulillè. Sed dicas, ama- bo, que(n tandem exitunl habuerint celebres ill:S Congregatiol1CS De .Auxilis J quas , ut mox dicebas, Paulus V. Pontifex Maximus, poll: obirum Clemen- tis rIll. intermiífas, denuò infiituit ,ad diem uIci- mam inlponendam hi[ce Controverfiis, quæ d Divinæ Gratiæ efficacia, ac gratuitâ prædefiina- tione, DOlllinicanos inter & Patrc:s Societatis jefu erant oborra: M. Sexdecinl Congreg.at iones de Divinis .AI .. xiliis Cub P,:zulo V. !}ontifice Maxino habitæ.funt occultis ramen ratiol1ibus perlnotus Sumnlus. iUeJ Pontifex J & InaxilIlè propter graviffilnaln litem. , Tom.YIII. H qua: I 14 HIS 1"- 0 R I A quæ ipfum inter & Relnpublicaln Venetam infau- fio rerum concurfu id temporis etnerht ) fancituln judiciuln, feu Diploma IJontificÎuln, promulgareJ noluit, fed vocatis P1"æpofitis Generalibus Ordi- nUB1 FF. Prædicatorum ;) & Societatis Jefu , eju[. modi Controverfias de Gratia & Pr deU:inatiol1e J data lìduciario Refcripto, in fufpenfo po[uit, ju- dicii Apofiolici promulgationem difiulit in aIiud tetnpus, atque interim partes diflìdent:es , [ub [pe pronlulgandi aliquandò judicii, intra 1110defiiæ fi- nes cOl1tineri juflìt. Sic enilD habet fiduciaril1l1u ifiud Pauli V. Refcriptum , quod italicè fcriptum, fummâ fide latinè reddituITl hìc exhibebo: In Cau.. fa de .Âu:t:iliis, S. D. N. Difputantibus & Confulto- f'ibus fignificavit , pofJe iilos rc:;.,terti ad propria. Di- xitque Sanflitas Sua:l [e opportuno tempore promul- .,'{aturam declarationem ac determinationem fua'}'jW ; ..Atque interim quà1n Jeriò injunxit :I ut in hujufce ar- gumenti traflatione , nullus partem alter, m nota ali- qua, 'lJel cenfura notare audeat. G}/ lfit in[uper tàm Prædiciìtoribus, quàm ,efuitis J utfi q14is boe in ca- Pite deliquerit , feverè puniat14r. Ita lJuippè fuu'lr/J iftud lJecretum in'lJiolatè jèr'Vùri tzJult. Suo ergò offi- cio non deerit Patðrnitas 'VeftJ"a, ut ejus obferlj)an.tiæ in'lJigilet. Singularitèr tzJcrò data occafione figïlifica- bit quidquid in boc executioni demandatzJerit , ut de...; iis Suæ Sanétitati ratio reddi rvaleat. Hie eft tenOJ iftius POl1tificii Decreti Fiduciarii dati an. MDCV I quod llatim Romana univerfalis Inquifitio ulifi ad Nuntios Apofiolicos Florenriæ -' poloniæ, Nea 11olis, VeuetiarUln Hifpaoiæ, Pràgæ:J Galliæ Calonia:, Sabaudiæ , necnon ad G nerales Fide æfitores Hifpal1iæ ;) LuíÌtaniæ , Mediolani, Ge nua ECCLESIASTICl\. II) nuæ, Taurini , A venionis , lelitæ, ApuJiæ, Sar- diniæ , & Siciliæ , eofque datam à Sun Ino I)ontifi- ce pro111l11gandi aliquand fanciti [ li judicii deln mOl1uit. Hunc tandem eXlt111n habuIt famofa Ilia-. de Divinis l\uxiliis ('ontroverfia, pIuribus in...., Congregationibus Cub clemente rIll. & Paulo V. magna animarunl æi!u hinc indè DOJninicanos inter & Patres So,ietatis Je[u J occatÌ.one. Jibri LlI- darvie; Molinæ ventilata, quæ tanlen necdùm linita eft , nee extremo jud cio hà.ctel1ùS eliquata. Vul- gandæ quidé Apoflolicæ detinitionis fidem cOl.1ce- ptis Refcripti fui verbis oppigl eraverat Pattlus f/ . At J cùn1 nihil poft illud Pauli V. Refcriptu111 a6 : Apofiolica Sede in Molinæ cauf.! haétenùs prooie- :it J quiefcere deben1us) donee Pontificia.Senten- :ia prodeat J ac fedulò cavere, ne præcipiti Cen- "'urä inuratur J quod nondùln ex pl, [crip[o juris , Lb A poflolica Sede profcriptuu1 efl . IJJura. hie ,. refi:iret calanlUS [cribere de 11is , quæ in celeberri. II lis Congregationibus De Di'lJinis .Áuxi!i;s aa. z. LC difcufIa [unt, fed eum cobibere ac lil1:ere te- . . leor, n1axÎlnè CÙtn fcianl, Ro!nanos Pontifices ">aulum v. die 1. menfis Decenlbris anni MDCXI. :iA Urbanum 17111. die xx I I. menlìs Maii anni M.DCXXV. nnocentium x. die xx Ill. Aprilis anni MDCLV 1. & nìlocentiuilJ XII. die xxv I I I.Januarii & vl.Februa- nor ii anni lDCXC I v. difirié1:è prohibuiffe J ne quis hI fi l. aateria de Auxiliis quidqualn in IuceLn edat lilt 0 r. b d · I. l . tZJ.m J U prætext14 COlnmentún IS. }om,J,m J aut ,ea Lio modo. Utinatn! indié1:un1 illud lìlencÎuln utri- llæ) d . · b .. "0' lue couten entlulll parr! pro aretur & 111 1110 con- : [uiefcerel1t. Q..uod ad me attinet , ita mihi fcmper e -lacuit, ut:l quamvis in doétrina Gratiæ fe ipsâ nul) H ffi 2 e - I 1'6 HIs TOR I A efficacis, & gratuitæ ad gloriatn prædellin3tionis" duabus Ecclefi:e columnis, v'Íflguflilto vide1icet & Thomæ perpetuo finl firmitèr adhæ{urus J nunquàm tamen patiar ,me ab eo , quod inli:ar portûs legiJ abripi propofito Cuper hifce COl1troverlìjs, qua animos exafperare polfunt, paci religiofo litandi 1ilentio, rneamque ROlnanoruln pOl1tificUln De.. cretis debitam reverentiam publicA ac fincerå ani.. D1i fignificatione exhibendi. Hoc 111eUlU propoli- turn & 3zyluln fequecur fine dubio quifquis ver fapiet J & quietâ fortunâ frui volet . D. CÙtn fupèr celeberrimis ifiis Controver. 6is & Congregationibus de Divinis Auxiliis caIn altum tibi indixcrìs filentiu1n" iIludquc quòn1i- nùs abrulnpas religio fit; IneUtn ut poffim xple. re defideriuln,nUl11erato pretioJPa.rabo 111ihi qUàUl primùm Hifioriûln Congregationum De ..Áu:t;iliis, Clariffimo Viro Jacobo Hyacintbo Serry ) Ordini Prædicatorum, Sacræ Facultatis Parifienfis Do 8:ore, & in Sereniffimæ Reipublicæ Venetæ Aca den1ia patavina Theologo Pritnario adornatanL & Antuerpíæ anno I\1DCCIX. typis excufam. 111. hac quippè Hiitoria , quæ , ut dudivi à viris eel ditis , eleganti fiylo exarata eft , o111nia A a, a Monumenta, quæ ad Congregationes De Divin Auxiliis Cub Sumluis Pontitìcibus Clcr;,ente J? Ill. Paillo Y. habitas attinent , fUlnnlâ l,;UIß aninli In obleéì:atione pervolvanl, & avidis, falneJicifql oculis lettitabo. Miffis itaque nunc hi{ce Coner verfiis, & Congregationibus De Divinis AuxiJi dicas , fodes , in quo potiHilllUln tìta e1let gravÍ' fila illa lis , quæ PaUlurtl Y.IJol1tificen1 1J.Xllnun inter & Renlpublicaln Venetanl elueríÌt ,(1uæqu . . ECCLESIASTICA. 117 I ut t110X ajebas, Congregationun1 De Divinis Au- iliis exitllin retardavic . M. Hæc difficiJis & odiofa lis, qua: Pat'. , 111m V. inter & Rempublica111 Venetam enata eft , originem habuit ex duobus Oecretis J quz Vcne.. tiarunl Senatus edidit. PrÎIDum Decretum publi- cavir quarto Idus Januarii anni MDCII I. quo, n ,. Ecclelìallica Xenodochia ac Monafi:eria extrui ,. e neve l10vi Religiolorum Cætus ac Societates,abfqf Senatus veniâ, induci poHel1t, prenis graviHimis r. vetabatur. AirerU111 Decretum proffiuIga.vit Se l1atus Venetus anno MDCV I. deciu10 Centimo Ka. In C i. lendas Aprilis, quo cavebatur, ut nulIus teß:a- menro J vel1ditione, aliâve causâ , Bona im111o- e. m bilia perperuò Ecclefiallicis reJinquere J vendere J \ aIienare , inconfulto Senatu J poßet; fed trau- li fatto biennia, Bonis divenditis, pretia iifde1YL..l 10. pro L gatis affignarentL1r.. Ad hæc duo Sena s 'a Venetl Decreta acceffit allud ejufdem Senatlls Edt- · aUlD, quo Scipionem queu1dam, Canonicum Vi- W centinum, qui l10bilis lßulierÎs pudiciciæ vim il1 11. Ferre voluerat, & Brandolinum,Nervelìæ Abbatem a I:. ob nefaria [ce1era , in publicos carceres , nul1â eo- ;: rUIn Ecclelìaílici flatns habitâ ratione , conjici ju{ferat . Tria hæc gravi animo tulit Paulus Y. 'e Pontifex Maxiu1L1S, quibus Îlnn1inuta Ecclefiafiicæ , libertaris, feu Ilnlnunitatis jura, violatos Ca110 j nes, mdfi alienæ à Senatu Veneto manum præpo- r flerè admotam autumabat . Hinc Senatus Conful- t ta re[cindi qual1coc itiùs , Clerico(que, carcere de- li., tentos , Sacerdotum judicio ac tribunali permittÏ ' :iC reddi jufììt ; quod ni facerent , Ecclefiafiicu lU fuln1cn, & Illrcrdiétum citra lllIam cunétarioncm - 3 . 118 HIS TOR 1 A ferendum con1nlinatus elf. Verù111) obfìß:ente Se- natu, pron ulgaruD1, & ad fo1ita Urbis conlpita.J affixurn tft Paltli J? Pontificis Maxilni in Venc:tos EdiaUffi, quo declarabatur , ni leges à Senatu ab- rogarentur , Clericique EccJefiallico judicio fubji- cerentur, poil elapfos quatuor ac v iginti dies, Du- cern ac Senatuln excommunicatione quideln J aliis verò tribus tranfaétis diebus,totatll Rempublic31n Venetao1 Interdiéto Ecclefiafiico ligatu111 iri . Non paruit Senatus , ilJlmÒ vetuÎt, ne il1tentatum ful- Inen ex juris formulis innotefceret, neve Pontifi- CiUIß Ediétum à civibus exciperetur.Epifcopos, ac MonaH:eriorum Præfeéi:os ad fe vocarunt Decetl1.->> VÎrûtn Magiflri, & interminatâ capitis pænâ ve- tuerunt, ne quid l10vi in Iteligionis culeu moli- rentur, fed fuo quî[que tnuneri" uti oIim aßueve. rat, nullâ Interdiéti ratione habitâ, religiofiùs in- cumberet. Huic Senatus Mandato fe obtempera- re haud poífe íìgnitìcarul1t Patres Societatis Jefu & eâ de causâ cum Patribus 'fheatinis , & Capuci- nis, eorum exelnpIum fecutis , annuente Senatu , Venetiis excefferunt. 111tereà , Pontificeln inter & Venetos enata dif1ìdia incrudefcebant, Princi. . pibufque in partes venientibus, ac jam arma pa rantibus) finifirum aIiquid portendebant . Rebu penè defperatis præfencißil11dm openl tuIit H.enri cus II". Galliaru111 Rex.J qui per fuos Adminiß:ro Cardit1aleiD Fr:znci[cum De 'oeufa apud Senatum.. Venetum, & C"zrdinalem Perronium apud SUlnlnun Pontificem , paceo1 an110 MDCV I I. Paulurl1 J'. inrc & Rempublicam Venetam feliciter fanxit. N( luerunt tamen Veneri Senatores revocare in U bem Patres Societatis Je[u , cau â Interdiéti CJ ét< ECCLESIASTICA. 119 80S, qU:llnvis Paulus V. id vehementer exoptaret. Sed quod à Senatu Veneto obtinere haud potuit Paulus J? tandelll Alexander FII. iU1petravit anno MDCLVI I. quo Patres Societatis Je(u J ab olnnibus Veneræ Dirionis c:Ätorres, recepti funt J & fubla- turn priu illuJ Decretum, quo Veneti Senatores fiatueraut , ut Patres Societatis Jefu deinceps il1.J V cnctis Oitionibus non exciperentur, nifi priùs Sendtu -confultunl intercederet, univerforulnque ejufJelD \enatorii Ordinis confenfus , nullo difiel1- ,. tieute ac difcrepaate fuffragio . Magnanl certè c laudeLß proLneriti runt Pat res Societatis J eCu, dum in obtequiutn Sedis Apollolicæ J & ad ilnplendanl SUlllt11Î PontifÌcis Pduli V. vo!u_ntate[ß, patria:, . fortunæqlle pericl1Iutn [ubire non detre-étarunt J :. nec fane: video, ut candidè dica[n J cur id cis vi.. . tio vercerir Pbilippus Brietlus J Societatis Jefu Scri- . ptor, qui in fuis Annalibus ad al1l1UIß MDCVI.lo.. J qucl1s de Je{ùitis, !Jontificii Il1terdiéti causâ Ve- i. l1etiis ejectis, hæc paulò liberiùs fcribit: His all" I tern ( feu Theatinis, & Capucinis, qui Interdiéti :r causâ Venetiis recefferunt) cùm præluxiJJent J efui- i. tl.\I, editum eft Seí1atus-con.{ultum atrox, ne unquàrrl a de iis ret[)oct1ndis agere {as efJet. Ita Viri alioqt4Ì- J) prudentes llunqudm peccarverunt imprudentiùs, nun- i' quàm imprudentit:t [everiÛs ab ilIa publica ) & p - ) na {liuturniori cafiig..1ta eft . .J D. Alia, quæCo , percenfe egregia facinora, m quæ toto [ui Poncificatus tempore geßic, Paulus Y. r Pontifex Maxitnus . D' M. præ[criptos mihi brevitatis lilnÍteS omni '[I procul dubio tranGlirem , fi omnes res å Paulo Y. j: POl1titìce Ma.ximo præc1arè gefi:as hìc defcriben- )i H .; das I O HIS TOR I A . das [u{ciper el1em. Votis tuis taluen utcùmque faciam fatis J [umlnatÌnl perilringendo res præci- puas, quas Sumn1us ille POl1tifex tutn ad Catholi- c,am Religiol1em propagandam , & pron1ovendan1 fideliutn pietatem ; tunl ad ornandarn Urbcnl, & , p.rocurandatn civium [alutem ge.ffit . Et primò qui- dem à cultu divino Pontificatum au(picatus.) ora- tionis perpetuæ coràm SanétitIìlno Sacramento ufum in quadraginta horas difiributum, à Clemen- te VIII. ja.m introduttllm , Conflitutiolle perpetuâ llabilivit Paulus V. Pontifex MaxÏ1nus , utque fLJ devotio nunquàlß intertnitt-eretur) fed continuè {uccedentibus diebus, nlenfibus & annis peren- l1aret , Urbis Tenlpla affignavit , legefque præfcri- pfit, quæ fovend,æ pietati fideliun1 utiliffianæ etian1- n.ùm inviolatè oblervantur.Sacro.fanétam B.l)rÍn- ci.pis Apofiolorum Balìlicam, quan1 Gjulius II. Pon- titèx 1axilnus inchoaverar, aliique POl1tifices Ma- :xÏ1ni , præ[ertim Gregorius XIII. & Si:t tus Y. peofc- c,uti fuerant, ut univerfu111 Confiantinianæ Bafili. c.æ ambituln , ReJigione Venerabilem , includeret, Chorunl , Sacrariunl J ac Porticum ad benedicen- dUlll populo ex dificaret, grandi acceffione adjul1- étâ J opus alnpliffilnum ac nlagnificentiffimulß ab- 1olvit. Confefiionem Principis Apofiolorum in ea- deln BafilÎca V aticana clathri ferreis claufit , atq; I ampadaruln argentearum Inagnâ copiâ illufira- vit, ac condecoravit. Corpora anétorum Grego- Tii Magni ,Papæ , SS.Simeonis :. & Tb:zddæi Apofio- fiolorum,& SS.Leonum PontificUln J. II. III. & IV. S. petronillæ, S. Joannis Chryfoflomi, S. Bonifacii Papæ, 55. ])roceffi & Martilliani .) Arcis lTIunitiffi- mis cOl1clnfa J in Aris peculiaribus nova: Balìlicæ Ya- ECCI-4ESlr'lSTICA. 12.1 Vaticanæ l'econdidit. Sacrum SudarÎuul vultus l{e- demptoris infigne, Lanceam, quæ latus Chrifii Domini aperuit J & Caluam S. .Ændreæ Apofioli in locum elninenti11ìn1Ultl, .ex quo {latis diebus po.. puli venerationi cxhibelentur, in eadem Bafilicå Vaticana extuHt. Nee Vaticanaln tantùln Baíili- canl, fed & Liberianam quoq; feu S.l1Jariæ Majoris, Ecclefiam auxit, exornavit) infiauravit:t fiabili- vitque Pallius V. Pontifex MaxilTIUS. Sacelluin Bur. ghefianum Beatiffilnæ 1ariæ \/irginis in eadeII1..J Ecclefia Libtriana , five anlplicudil1enl ædificii , fi- ve elegantiatll operis, five opulentiao) , venui1:a.. telnque con(ìdcres:J longè pulcherrilnU[n , à fun- da1l1entis excruxÎt; in illud vetufiiffinlam S. Lucæ EvangeliH:æ, ut ajunt, Inanu depittanl Dei-paræ effigieln tranl1ulit:J variis nlonilibus, torquib!.!s aureis, gemInis, unionibus, lapidibus pretiofis J JJ.fpid , T opazio , Granatâ Rubino Snlaragdo, Chryfolyto, Anlethyllo, & aliis idgenus quàß1.J tnagnificentiHìnlè orn4taln; eidemque Sacello fa.. crain addidit fuppeIleétilelD , Crucem videlicèt l1aagnam , Candelabra, Lalnpa.des, Calices, Fer- > & cujus benefÌcio Boemia fubjugata eft , Aufiria coercita, Moravia reduéta J SilefÌa reprelfa, Hungarla recuperatLJ , univer(a Gern}.1nia faéta [ui juris, Religio Carho- Iica ex captivirate in libertatem afi'erta, ac pra:- cipuè p'ragæ, ubi non (olùm refiituta ell: avÎta & Catholica Fides, verùln etiatn cUl1éli pfeudo Mi- nifiri Hærefeos, frelnentibus Iicèt GerlnanÎæ Pro- tettantibus, pulfi funt. Hanc inlìgnem Vit1:oriatIl acceptam retulerunt Catholici patrocinio BeatiHì- n1æ Virginis) cujus Îlnaginenl P. Dominicus à Jeft Maria J Hifpanl1s Carmelita difcalceatus, inter ru- dera cujufJam dOlßUS di,utæ invenerat, cuique oculos fuffoderant hæretici. Hanc ergò Mariæ Yir- ginis piétafIl imaginem in procinétu prælii Catho- licis 111ilitibus ottentans P. Dominicus à Jefu Ma, ja cis fie anilllos addidit, & ardel1tiffilnâ oratione illos ad uI[ion l.n injuriæ faétæ Virgini Deiparz tam fortiter incitavic , ur vidoriam retulerint , ac Ilæreticos internecione deleverint. Hillc illaJ IJTlago deinceps diéta ell: [mag!' f/irginis de Yiélo- ria, quæ pofteà ab eod ln Patre DomÍíJico à Je[u Maria Ro(nam dclata J publicâ folemni fupplica.. tione ha!Jitâ, Inagtloque triuI11pho in EccleLia.... l}aulina 1)atrul11 Cdrlnelicarum Difcalceatorum it} 1nonce irinali ,ollocata eft, ubi etia.olnLÌrn vi- iitur [I 24 I-I 1ST 0 R. I A fitur ac colitur. S.i plura de hac celeberrio1a Vi- étoria à Catholicis in Gernlania de Hæreticis re- portatâ, ope illius lmagirtis J7irginis de Viétorit1.J , (cire aveas ) legefis hiß:orÍca0111dtrrationeln, "qua lß de hac Iuiraculosâ Imagine Ccripfit, & Romæ anno MDCCV. vulgari Italico Idion1ate in publicam lu- cern clnifit P. Blajius à l'urijicatione, Ordinis Car- melítarum- Difcalceatorunl Hifioriographus. D. Q!;,1æ fuo in POl1tificatll iu ren} Ecclelìæ geffit Paulus f/. hactenùs brevitèr cOfnpIexus es , quibus nunc alia addere debes, quæ Idenl SUlnn1US Pontifex ad ornatuln Urbis:I ad reétalD politici Status Ecclelìallici regiininis inllitutÎoneu), ad concilianda popuJo J cui inlpeCdbat , cOlrllnodH_-'J fapientiffimè pcregit . M. Innumera penè extant in Urbe & in Ita.... lia Munificentiæ Pauli Y. 1110nUluenta, quoruJ.1Ll aliquot hìc referelnus . In pritnis , Vaticanum Ro- manorum I)ontificuln Palatiun1 rnultis i1110cis in- ftauravit , Hortorum adiacentiulD alnænÍtatenLl perenni [alubris aquæ ex agro Braccianen(Ì dedu- étæ copiâ revocavit . Secretariam Vaticanaln an- I;ufiam atnpliavit . Vaticanatn Bibliothec31n, o1ul- tis in illius UfU111 extrnétis conclavibus, additifque ilIufirium Viroruln imagÍl1ibus eleganter depiétis, exornavit , Iocupletavit , eique Archivun1 Apofio- licum adjul1xit,in quo ofi1nia [ecreciora Sedis Apo" fiolicæ IDonilIlenta J antehàc difperia, (;,ollegit ac conclufir. Alteri ROlnanoruffi PontifiCUlTI Pala- tio, dido REirinali, COII)plura ædificia addidit & viam , quæ ad illud ducit, mollito clivo.l dila- tavic. Datariæ Pontificiæ proprias Ædes extruxir. Yia$ :Þ qua: in Urbe crant difl:ortæ , obltruétæ , vel angu. E eeL E S I A S TIC A. I 2, sl anguß:æ, direxic , aperuit, dilatavit. Aquaol in...l agro Braccianen(ì faluberrill1is FOl1tibus colleéta J veteribus aquæ Al(ìetinæ duéì:ibus refiitutis, no-- vifque additis , ab n1iIliario xxxv. perduxit in Ur- bem. Ærario POl1tificio acervum noviès cente- Dum aureorUln IniIIium repofuit . Annonæ copiam fUlnn10 fiudio curavit, Horrea dilatando , fontes quotidianis ufibus deducendo ) & ad uberratem..... in Eccleíìailica Ditione retinendam infiituendo; !'>rælatoruln, & aliorum præfial1tium viroruln C .. tU1l1, quibus Annonæ invigilandi cura111 demandr vit. R01nanum Sapieíltiæ Archigyml1afiun1 , ma.. gnÎs acceffionibus ædificiorum faétisJamplificavir. C.:enobium Pænitentium l11UlierUI11 in via Curfus , incendio pel1è con[umptunl, refiituit ) & vii aper- tâ à vicinis ædificiis fejunxit. Puellis l1ubilibus. quibus Înopiâ rei tãlniIiaris ad neceffitatem ada- étis dos ad macrimoniuln non fuppetc.ba.t , & qlla- rUlU fubil1dè pudicicia periclitari poterat :I pecuft l1ias abundè fubminifiravit.J eOrU1l1que angufiias 11unc pannis, nunc frumento, rebufque aliis fub- levavit. peregrinis R01nam advental1tibus , præ, fertim Scotis, Anglis J Hibernis & alÏis J qui ab Hæreticis exagitati [OIU1111llutare & Romam vel1i.. re cogebaotur , alnplitIìmas eleclnofynas [uppedi.. tavit, & in pauperes omnes ità fe munificum pra:. buit, ut, quotiès in publicUfil prodirct, lingulis obviis egenis ltipem fUlnlnâ liberalitate erogaret. SetnÎnarla ad converfionelD HæreticorUln Roma: inltituit Paulus Y. & , ad faciliùs onlnium gentium procurandan1 falutenl;, voluit llt jllvenes in Aca- dcmiis lingua.s Hebraicalß , Græcalll J Latinarn.-., & Arabica111 cdo(;Crencuf. Hæc funt in fumlna... argu- 126 H r S TOR I A argurnenta Pauli Y. Pontificis Maximi beneficen- iæ, quæ fe cotam ad alienas utiIitates ita parre- "it, atque explicuir felnper , out l1ullus in Urb , etÍÌ ampliffia1ã, fueric locus>> quò non il1e curarunl ac cogitatiol1U111 partem derivaverit, & in quo in1- preflà non reliquerit fuæ munificentiæ vefiigia..., . ja.m verò cætera , quæ extra UrbelTI p,,'lulus V. erc- "it magnifica MonUlnel1ta, quia hìc recenfere ni- mis Jonguln eßèt , brevitèr dicatn, hune SUU11Dum PontificelD l\9dulpbo Itnperatot'i, adversùs Chri. fiiani nominis hoiles BeHu111 in Ungaria gerenti auxiIiaribus copiis fuppetias tulifTe; Urbem Fer- rarianl, Ditionis Ecclefìa11icæ nobile Propugna- culum ,extruétâ validifiìlnå Arce, 111univitTe; l)or- tun1 Fanenfem clperuiílè , purgaviHe , câque ratio.. ne annonaln IJiceno :þ Un1briæ ) Æt11iIiæque cUlnu- JaLTe; Partum , Arceln , Oppidum ad CentulnceI- Jas refiauraíIè, navigantium.que [ecuritati confn- Juiífe , ereétá Pharo) & ignibus pervigilibus , fell nocrurnis facibus , iu portu ardere juffis. Conful- tò prætermicto quàlnplurin13 beneficia & Privile- gia , quæ Paulus V. Religiofis Ordinibus indullìr , Ilovofque aut ClericorulIl , aut Regularium Ordi- J1eS, quos Pontificiâ Authoritate approbavir.. quia de his in SextoCol1oquio"ubi de Difciplinâ Mona- 11icâ agendun1 erit J Îterùm redibit fernlo. At, prætermittere haud IJoífum fingL1Iare beneficium, quod contulit SunllDUS hie Pontifex 110nachis Ca. l11aldulen1ìbus Congregationis Montis Coronz, quibus ad fundandaln Eremum dono dedit [oIuln jupra Tu[culanos calles, Sacramque Æden1 Deo Optima Maxi1110 in honoreD1 S.l\omualdi, Canlal- duleníìuln Erenlitaruln Parentis, extruxit. Dù!n fie ECCLESII\STICA. 127 fie Paulus v. fuas omnes CUfas in Urbis falute de- figerec.J & de olnl1iuln tocÎus Orbis ChrifiianorutU COffilnodis cogitaret , nlorbo correptus eft, & Sa- cran1entis Eccletìæ Inuuicus J jatn ue æterl1æ feli- citatis , ad quam jugiter anhela verat , cal1didatus inter proferel1da hæc Apoí1:oli Pauli verba: cUp;(J difJol'Vi & efJe cum cbrillo, è vita difceffit J & Îl1-J Cælum, ut (peralnus , evoJ vit die XYV I I I. Inel1- fis Januarii 'anni MDCXXI. ætatis LXX. S dis anl10 decÍlnoquinto, menfe nono. Ejus Corpus nunc ja- cet in Sacello, quod, ut anteà diximus, ab eadem SUlnmo Pontifice in Exql1iliis feu in Libeciana Be- clelia , in honoren1 Virginis "1ariæ à fundalnel1tis ereétuln efl J & cujus cura ac plenuln d0111iniuID-f pertinét ad ExceIlentiffinlatn Falniliam Burghefia... 11 un, cui me tot norninibus hìc Iubens obílriaum ac devinétum eßè profiteor , ut o111nis Inea ratio aétio, cogitatio nihil aliud deinceps eßè debeat quàln conllans, ÍÌncera J ac perpetua recordatio hujus beneficii:J q l10 Ine, licèt immeritl1ln J di. gnatus eft Excellentit1ìmus, pluribus II1aXiolifque in rebus probatiffi!nl1s J & 01l1nÌulll exitl:inlJ.tionc ornatiffimus I)rinceps Marcus .//ntonius Burghejius, dÙlll filium fUU01 fecundò-geniruu1 , l)rincipe111.->> Francifcum Burgbejiu.ln, Dleæ curæ, fidcique con- credidit, Philo(ophicis ) facrifque excolendum Di.. I fciplinis, in quaruI11 indefelfo lludio per otto cir.. ciFer annorum curriculum cantos progreHùs ha- étenLÌs fecit leéì:iffilnus ille & ad litceras natus ju- venis l'>rinceps, ut citrà UllU1l1 aß entarionis, à. q a femper vehementer abhorrui, periculurn..-. , dicere poffiln, n1e nullum inter juvenes, littcra.. rUlU cultores J adhùc viJiLle J qui eô U11d.bili ffiino ado- 128 HIS TORI A , adole[cenre Principe, muItarum rerun1 peritiâ, ()pt marlUl1 Difciplinarufu fiudio, vitæ Înnocen- tiâ:l & ulIo laudis generc fìt præl1:antior . Hoc unUDl mihi fupereil optandUU1 , ut, quo pede cæ- pit, persat fludiolìffimus iJ1e juvenis Princeps .I digl1ufq.ue evadat nepos Pauli V. Pontificis Maxi- InÌ , cujus janl pietatclTI ac doétrinan1 zrnuJatur . D. BCl1eticiorum p,,1141i 1/. Pontjficis Maxilni n1cnlorianl perpetuò fovebunt 110n tan) hæc nluta fjUS lIl.OnUn1enta , 11011 taln firuélæ faxo nJ2rrnOre- flue effigies J non tam vefiigia illfius munificentiæ in Italia paffin1 in1prefià, fed præferrim Romæ, ubi quàculnque ingredinlur , in ejl1s munera poni- Inus pedem; non taln hæc :) inqualD , melnoriam...... ilJius prædicabunt, quånl ejl1s virtutuln in noll:ris anÏ111is infixa recordatio. andiù fiabit Catha- Iica Ite1igio ( ftabit autflu fe111per) longè latèque Pauli V. per Chrifiianunl Orbem vagabitur no- men, in Burghelianæ verò Fainiliæ ædibl1s ..tan- quànl in proprio domicilo , certâque ac fiabjli Se- de contifier. Sed dicas, quæCo , quem in ScdeJ POl1tificia Pau/uJ V. SucceHorem habuerit 1\11. NovendialilJus J ufiis Pauli J? IJontificis J\1axinli, ut Inoris eft , ab[olutis die v 1 I I. mentis Februarii anni MDCXXI. Cardinal=sf deleéi:uri Pau- li V. & Petri Apofioloruin principis Succe{forem , VatÍcana Comitia ingreffi funt nUOlero quinqua- ginta duo, & quinto Idus Februarii ejufden1 anni fJegerunt in P0l1tificen1 Romanum ..Ale.xandru'l11..!l Ludo:vijiu'in, Pompeii, & Cdmillæ Blanchinæ filium ) è nobili tàmilia ßononÎeníì oriunduln , Archiepifco- pUln iIJius Civitatis & Cardinalem Presbyteruln tÍtuli S.A1ariæ TranfpOl1tÎnæ,Jannos natllffi fexagin- ta E eeL E S I A S TIC fl.. I 2 9 ta feptem J qui variis anreà Magifiratibus & Lega- tionibus pro Sedc Apoll:olicâ egregiè ac felicitèr funétus J comitate:J candore, pierate, ac beoefi- centiâ fibi onlniul11 anloreln conciliaverat . Ad PontiJìcatus apicenl eveétus .Alexander LudotzJijìus 110men {umplìt Gregori; XV. & fignum, {ell SY01- boIum ex his Regii \T atis verbis: pcrfice. greß2ls meos in ftmitis tuis. Pontificatuln cxor[us elt G.re- gorius xv. à J ubilæo univerfaJi,.quod ad divinum.......- auxiliulD pro falut:ari Ecclelìæ CathoJicæ regimJ... l1C implorandum in(li.xit .t & llatiln Pauli V. Ponti. Ecis Maximi :J deceßoris fui , vefiigia. prel11ens ad fublevandas mi[erias paupc1 4 um, & ad olnnÍa....., Chriil:ianæ Iteipublicæ obeunda 111unia fie aoimum curafque partitus eft, ut fi quis multitudinem...., , Jnagnitudil1etnque rerum à Gregorio XV. gefiarulu confideret J eas. à Po.ntifice, non per [!)3tium duo- I rUin al1110rutn & quinque Inenfiunl, quibus [edit I Gregorius Deci.mtJ.S Qyintlls, fed vix. per totidènu. · lufira peragi potuillè fibi perfuadeac G Et-p:Ünò J quidew, ut de Urbana adlninillratione aliquid di- canlUS, ROlnam, (tHl1nlâ..carirate annonæ J n1orbo S rU111que gravitate laboranteu1, Gregorills xv. Poo'"' s tifex Maxinlus , magnâ frumenti aliundè afporta- · ti copiâ recreavit, pauperes velle) cibo) dOlni . , cilio fovÎt ac lullentavir , aq114S è Vaticano in Ur- I' bis Leoninæ comlnodunl difperfit" & Í11firmoIum Ii valetudini, novo aperto Xenodochio:l con{uluit.. J DeÎl1 J fuas curas ac cogitationes ad ònl11es Chri.. è fi.iani ()rbis partes diffLlodens J multa cæpit anilßo. D- volvere J in qui bus nefcias J fueritne aggrediendo m r?nlptior, an profequendo cOl1-fiantior , an per- 3' liClcndo felicior Oborta. erat gravis procel1a in..., tJ TOln.VlII. 1 þPdt;.. 1'30 HIS T OJ R I A Palle-Telina J fitâ in conhnibus It..1.1Îæ & Gerlnaniæ, in qua cùm d0111inarentur Hæl'erÌci Calvinifiæ , & Catholicos in ea degeures opprinlerenr, fàétâ C011- fpiratione Catholici menfe Julio omnes Calvini- Jlas tan1 incolas , QUàlD exteros, occiderunt &. fa- vore arque auxilio Ducis Feriæ:þ Gubernatùris Me. diolaneníìs, pulfis Grifonibus hæreticis" ul1iverfaln .Valleln occuparunt, eamque d0l11iuio Regis Hif- paniç vindicarunt.Id grè tuJic Galliaru1111{ex Lf4- dotzJicus XIII. qui protinùs ad 1{egeI11 Hifpaniæ Le- gationenl mifit J ut euln cOlnpelJ ret ad reflituen... dam l/allctn-Telina11J R.hætis ,feu Gri[onibus J ejus Jegitilnis pOlfeßoribus. Prolnitìc Rex Hj{paniæ , fed verbis tenùs,fe Grifonibus reltituturú Valletn- Tclinam , quanl tanlen fibi con[ervare pro viribus adnitebatur, licèt Rex GalIiæ, & alii I)rincipes , ac præcipuè Refpublica Venera J & Dux Sabaudiæ palàln fignificarent , fe velIe ut libera perLnaneret . Hanc contrOverfialn, quæ facilè illfæduln Belluln crulnpere poruillet, intercedente Gregorio XP. ad ReJiglonen1 Catholica111 in hac r alle-2'e/ina con- fervandalJl , compoluerunt tandem Reges Gal1iæ & Hifpaniæ ,ult ròque confenferunt , ut illius Val o lis Arces, munitiones ac propugnacula SU111ßl( POl1tifici in depohtunl cou1Jgnartntur, donee jll: plenè difcuHum ac eliquatu111 fuiHet. Sic Grego rius XY. l.Jol1tifex MaxÎulus, Yallem..l'clinam in fu clientelarn recipiendo :J inlpendens Bellum avcrtit & præ[enti tunc n1alo opportunè con[uluit. Pol reportataln à Catholicis J ope hujus 111iraculo{j Inlaginis Mariæ Virginls, CUJUS rub Pontificat Paulz V. Jnenlinimus, ceJebrem de Hæreticis in Bohemia Viétoriam ,Ma.:timilianus , Dux Bavaria . ql ECCLESIASTICA. 131 qui cOD1mißo prælio Hæreticos funditus profliga:.. verat donatus en: Augl1fialis Seprenl Viratus di- gnitate , quâ meritò fpoliatlls fuerat Rheni PaJa- tinus Frideric14S J qui J ficut in fuperiori coJIoqu;o obfervavilnus, inLtigallte Elizczbetba, atnbitiosi conjuge [uâ, rebellionis vexilluln contra Ilnpera- torenl Ferdinandum II. erexerat, Hæreticis aperrè , favebat, & Regnorurn Bohemiæ, ac Hungariæ coronanl J íìbi ab cis in rUlnultuario Con(eßu de- laram , iniquè occupaverat , ac injuríâ vindicabat. Eâ Augufialis Septeul- Viratus dignÌtJte auttus Maxirìlili.:lnus Dux Bavariæ , infigne111 Viéi:orianl , quam p luIò ante de Hærericis in Bohemia repor- tarat, Deo & Virgini Dei..paræ acceptanl referens, ROlnalil ad GregoriUl1J xv. Pontihcenl Maxin1UIn.-. VexiIIa, quæ in prælio ceperat, velut trophæa , mifit, eaque ab eodenl Summo Pontifice , t:1étà. ltomæ publicâ fupplicatione, & populi confluentis frequentiâ, delata funt ad Carmelicarurn Difcal- ceatørulll Ecclefiam ,quan1 nunc S. Mariæ à ViE/o- ritZ appellant. EidclTl etiam Gregorio xv. POl1tifi- ci M xin}o dona dedit Maximilitl.1lus ) Dux Ba variæ Bibliothecam !)alatinan1 , pluribus Hebræor.uIr.r..j, Chaldæoruln , Araou111 , Græcorum , Latinorun1, Germanorum, & Italorum nlanufcriptis.Codici- bus, alii{que libris typis editis Io upletiffilnaIIl..J, quæ à Leone ...4lltztio, linguarulß exociclrum peri- tiffilno l heologo , jutlu ejufdeul POl1tiJìcis, Ro- mam deduéta , addita eLl: Bibliothecæ Vacicaoæ , quæ verè dici porefi totius Religionis Catholicæ Arnlàlnel1tarium,3c Turris Ínexpugnabilis,exqua 3d propugnandã veritaré contra Fidei Catholicæ 11ol!es J rnille (type; pelldent,ornnis armatura {artium. I z Se- I 3'2, HIS TOR I A Sedente Gregorio xv. 'duo infignes Viri, Calvi- nianâ Hærefi ínfeéti, Catholicanl Fi(ieln ampl xi funt. Primus, fuit Dux clarií1ìnlus Lefdiguerius J fortitudine ac bellicis artibus in Galliis celebris , qui Gregorio xv. ( antequàul ad POl1tificatum eßèc cveétus, & adhuc effet apud Ducen1 Sabaudiæ NUl1cius Apofiolicus à Paulo r. Inilfus) prolnife- rat, fe Hærefim Calvinianam ejuraturun1 , fi ali- quandò cOlltingerct,ut ex NuncioApofiolico crea.. retur Romanus !)ontifex . Prolniffis fierit Dux Le[diguerius, & eleéto in ROlnanuln Pontificel11.-t Gregorio Xf/. cui fidem fualn obtl:rinxerat, ejuratâ Calvinia â Hærefi, Catho]jcæ l{eJigioni nOrnelL" dedit J tantå Regis Chrifiianiffimi Ludo'Vici XlII. gratulatione , ut eunl Comitem Stabuli , feu Regia- rum exercituum perpetuum PrætorelTI,inltiruerit. Ea erat fingularis & Sanétiffimi illius IJontificis j & Regis Chrifiianißìmi anÎmi cOl1centio , quâ tori in Religionis caufaln incumbebant , ut omnis pro- pè delectationis imlnemores , unâ Fidei Catholicæ alI1plificatione deleétari viderenrLlr , [ummâque ]ttitiâ perful1derel1tur , cùm felic.ior aliquis de Rc- ligione nuncius perferebatur, vel alicujus è prÏ1na- ria l10bilitate V lri Felix & cxoptatus ad Ecclefi:lß1 reditus nunciabatur. Alter, .qui, [edente Grego- "io XY.eJuratâ HæreiÌ ad Eccle{ì Catholicç LÌnuln {efe recepit, fuit MJrcus Antonius de Dominis, DaI... 111J.ta) Archiep ifcopus Spalatenfis , de quo plura.., dicenlus in proxin1o Colloquio, ubi Hæreticos re- tèremus J qui Sæculum decjmuln [eptimú {uis erro- ribus confpurcarunt. Hìc obirèr tantùn1 obfcr- vabo, hunc Marcum .Anton;urn ae Domirzis J qui Îm- piarun1 opiuiol1Uln pette ontanlinatusJReligionjs Ca.. ECCLESIASTICA. 133 CJtho!icæ defertor in Anglianl conceíferat, & po- fieà, Gregorii xv. Pontìficis Þ-1axÍlni fiudio, Hæ... retinl, errorefque [uos ROlnæ detetl:atus fucrat" tandèm fub Vrbano PIlI. inllar canis ad vomitunl redeuntis, venenutn, quod evomuerat , reforbuif- fe J & à limpidiffimo veritatis fonte ad fæculentif. 1ìmUln inlpietatis cæl1UID effe rever[um. ò fa- étUll1 ell:, ut paa ejus obituln manu carnitìcis iru l loræ areâ ip{ìus cadaver fuerit igne e-xufiuIß . Ad proßlovendam converfioneln Hæreticorum longè, plus pronciebat Gregorii xv. Pontificis Maxilni pietas, quà(n olnnia militum arnla, facroruD'l.-l ÜratorulII argu111enta, & Yiroruol erLlditorum Scripta præfiare potuiffent . Videbant quippè Hæretici SUll1111Uln Pontificeln , Chrifiianæ pieta- tis exemplar, qui, dum 'pedibus fuis omnes totius Orbis Catholicos advolutos cerneret, ipfe (up- plex & religio.fæ venerationis plenus ad aras ac- cederet, & in templo facras inter cæremonias mo.. defiiHimus cOet. Mirabantur tantuln rnajellatis tantuln humanitatis J fibi ßlagis, quaul aliis in1- perantem, fie dedicum graviHìtnis Ecclefiæ l1C- gotiis, ut in pia precatione temporis muIcum...... collocarer, qui [e idcircò in s. Pet) i Apofiolorum Principis Sede eonllitlltUffi eKe putare[ , ut regna- re DeUOl J lIt florere virtutem, ut vitia juberet exulare. Eô, inquam, exilniæ piet3ris Gregorii xv. Pontificis laxinli exelnplo permoti hærerici J ad fanan1 nlCl1tem facilè reducebancur, eo[que redu.. aos olnni benevolentiæ ac voluntarÍs fignificatio. ne peran1antcr arq; hUlnaniter SllmlßUS Pontife cOII1pleéi:ebatur, adeò uc , qui, polito errore, ad CUI11 adibant, non Principem, fe amicum fide- I 3 Iell).) , 134 HIS TOR I A lelTI, & parentem optinlunl fa]utare (e & aUoqui exifiinlarCl1t , palàmque prædicarent , unun1 hUl1C . Pontificcm cife , qui Hæreticoruln aniu10s hUl11a. nitate ac clenlentiâ expugnare nollet. Nee fuit Gregorii xv. fterilis clenlcntia 2 cùm vel ad I-Iære.. ticorum & Schifil1aticorunl in univerfo Orbe .con- verfioni ac [aluti con(ulendutn , vel ad Neophyto- rUin, feu eorUlD, qui recèns Catholic3111 Fidem...ø arnplexi eranc , egefiati [ubveniendum infiituerit :I & annuis redditibus doraverit ROl11æ Congrega- tionen1 de Propaganda Fide, eique præfecerit Car- dinales ac Prælatos , in quibus lita crant olnnia..., , Gl1æ ad ren} tanti I1JOlnenti peragendam defidera- ri poterant , & in cos, quos in parterrJ tanti ope- ris & glorianï afcÍverat, derivata eft eadem pro converlìone Hæreticorun1 , Fideique Catho]icæ propagatione pietas ac vigilantia. Idem Religio- nis ardor afflavit fublnilfos à Sumlno illo Pontifice in varias Orbis Nationes populorllin Pafiores,Do- å:ores ac Miilionarios, quprulD alii pietate & doârinâ confpicui palàm in Concionibus , alii privatim in ColJoquiis , alii erudienda plebe, alii Græcis Schifnlaticis ad ROlnan Ecclefiç gremiunl revocandis; plurilni J editis in vulgus lucuJentii lucubrationibus J præclara(n Catholica: Fidei pro.. pagandæ operafn navarunc, & InuItos in nationi. bus fibi crediris de erroribus triumphos egerunt . Huic Congregationi de propaganda Fide, ex qua-. SanditIìmum prodiir agn1cn Herou111 Chrifiiano- rUIn, qui la.bores , pericula, QlOrtenlque laceße.. re parati J novas populos Romanæ Ecclefiæ fubje- cerunt , additi funt progreßu temporis J piorum...., Virorumliberalitate, plurimi reâdicus I poltqLJàn 01nU! · ECCLESIASTICA. I3S oltlnibl1s perfpeétus ac exploratus fuit uberrinlUS I fcuétus, quem ex Miffionibus, ab ejuCmodi Cone .gregatione in diverfis mundi partibus pro Iafide- JiUlll, Hærecicoru(n, ac Schifinaticorum converfio ne tàais, collegit J & etianlnùm percipit Sanaa:J Cacholica Romana Ecclefia . D. Dcliballine res præcipuas, quas Grego.. rius xv. in fuo Poncificatu get1ìt M. atuQr adhùc fuperfunt ob[ervati l1e digna , quæ Gregoriu,s xP. in Cuo Pontificacl1 eglt :J quæque hìc filentio prætermittere haud d belnus · Et primo quidé, Cub initiull1 POlltificatus fui COI1- {cripfit ip(e ac publicavit falutd.relll Conllirutio" nen1 de eJeétione Ronlani Pontitìcis faciendâ per fecreta fuffragia, diu expetitam ab olnnibus J ten.. tataln à Inulris J à nel11ine perfeétaul, in qua ad eligendulß RomanU111 Poutificenl fapienti ffimè mOdUl11 præfcripfit, quo Cardinales fuæ fponris & arbitrii in pofieruln in re tantâ decernere poficl1t. in hane Gregorii xv. de Eleétione Romani Ponti.. ficis E:onfiitutionem fcripfit Italico idiomate No- tas , feu Explicationes Hie'POnymus Gbettus, Ordi- nis Er lnitarunl s. .Auguflini Præpol1tus Genera- lis. SeclIl1dò, Gregorills xv. Lutetiam , Urbenl Galliarum ltegni prialariam, à Metropoli Seno- nenli, infiante Rege ChrifiianiHìlno LudotzJico xIII. ob Urbis fj)lel1dorem , diß:raåaln J in 110Vatn Me- tropoliln erexit J eique Suffraganeas affignavit Ec.. cleíìas Carnoten[em, Aurelianenfeln, & Meldel1- fenl , quæ priùs Metropoli Senonenfi fuberant. Tertiò, Gregorius xv. ul1â & eâdem die J feu quar- to Idus Inartii annÎ IDCXX I I. in Sant10rulD nume.. rum reclllit Ifidorum, agroruln cultorem , Hifpa. I 1 num " '13 6 H' 1ST 0 R I A nun1 Matritenfenl , 19rzatiutn Loyolam Societatis Je[u Infiitutorenl , Fr;'1ncifcum XallJeriUfil ejufden1 Societatis :þ TherefialrJ Virgineln, Cartnelitaruln DifcalceatorUlTI Fundatricetn J pbilippu1'n Nerium , Congregationis Ûratorii in Italia Au8:oreln . Pe- trum verò de .Alcantara J Ordinis Minoruln firi- étioris Ordinis Difcalceatorum J Beatorum Cata- logo adfcripfit, & fefiivitatenl S. ..Annæ , & S.Gjoa- c!Jim; , ParentulTI Virginis Dei-paræ J Cub duplici Officio:l tanquatn de præcepto:l celebrandalu in- fiituit Denique, C,'cgorius xv. de Patribus So- cietatis Jefu, apud quos ROlnæ in CoHegiis Ger- Jnanico , & ROITIa,110 adole{centialll fuam traduxe- rat, opcilnè tneritus eft J [uæque erga eos bcnevo- ]entiæ ac Inunificentiæ exemplum reliquit l1epoti fuo Ludovico Ludo'L,ifto Cardinali J qui Templum augufium ROll1a: s. Ignatio , Societatis Jefu Condi- tori, erexit, ut Jiquet ex hac Epigraphc: , quæ iIU foribus il1:ius l11agnifici Telnpli Collegii Romani Jegitur : LUDOVICUS CARD. LUDOVISIUS S.R.E. VICECANCELLARIUS IN fIONOREM S. IGNA TII SOCIETATIS JESU FUNDATORIS QpEM GREGORI lIS XV. PONT.MAX. PATRUUS INTERSANCTOSRETULERAT tTEMPLUM HOC A FUNDAMENTIS EXTRUXIT NICOLAUS PLUMBINI ET VENUSi.Æ PRINCEPS FRATER APERIENDUM CURA VIT AUSPICIIS INNOCENTIl X. IJONT. Mi-\X. ANNUMJUBILÆI MD;CL. SANCTISSIME CELE.J3RANTIS. Brev is ECCLESIASTICA. 131 Brevis fuit Gregorii xv. Pontificatus, [edit quippè t du!))[axàt annos duos, menfes quinque & dies vi- ginti novem , obiítque Romæ in Palacio irinali die Sabbati oéèavâ menfis ]ulii anni MDCXX I I I. Ejus Corpus, quod in Bafilica Vaticani tempora- rio in tunlulo fuerat repofitum J deindè rransla... tunl eft ad CoJlegii Romani Socier3tís ]efu Eccle- fiam, qualTI J ut mox dixi, LudotzJicus Cardinalii LudotzJijius, hujus SUID111i Pontific is nepos magni.. ficentiilimo opere, ac Oregia pIanè fumptu extrui curavlr. Plura Volumina fcripfit Gregorius XÞ.... Pontifex Maximus , & optimarum difciplinarum... fiudiis , atque Acadelnicis Virorum truditorun1:J de rebus [acris præcipuè dißèrentium J exerc!ta.. tionibus ilnpensè deJeétabatur. Ejufdem Pontifi cis Decifiones ltotæ J quas vocant J ROlnæ edidit J ac doétis Notis illufiravit Oli'lJcril4S Bcltraminus , pc. ri[usJuris..con[ultus. D. Vacavitne diÙ poll: obitum Gregori; XY. Pontificia Sedes M. Cardinales J Legi lata: à Gregorio xv. de ligendo Jã>ol1tifice Romano ob{ecuturi, in Con- clave Vaticanluu undecimo ab ejus obitu die in. gref1ì funt, & die v I. menlìs Augufii:) Transfigu. rationi Chrifii Domini Sacrâ, elegerunt in I 0t11a- nUln Pontificem MaphæUlìJ B,1,rberinuln , ex nobiJi & antiquâ Falniliâ Florencinâ oriundum, .Antonii, & Camillæ Barbado1 æ filium, qui e.xilniâ doétrinâ, pluriun1 munerum exercitio J fagaci ilJufirium ad Reges Legationuln funétione J IDorum probitate , & continl1i.s laboribns ab ineunte ætate pro Sede Apofiolicâ exantlatis laboribus viam fibi ilravit acJ l)urpuranl, quâ à Ptlllio Y. deCOf'itus ell, ac tan- / " Ir I ., 8 HIS TOR I A . , tandèm Pontificatu111 , pietatis in Deurn, muniñ.. centiæ in pauperes, aliarurnque virtutUtll tanl ex. cel{o n1unere dignarU111 ) folidâ, quatll {ìbi conci- Jiavit omniull1 exillilDatione, adeprus eil: ) ann os natus quinquaginta quinque. SUll1plìr in Potltifi- catu nornen Vrbani VIII. & Synlbolunl ex Pfal- roo xxv. In Domino Jþerans, non infirlf1abor. Ejus coronatio dilata eft u[que ad dieln XXIX. 1tlenl!s Septel11bris ejufdeJn anni MDCXX I 1 I. quòd poll: elettionem fualn , ob [ævientis Caniculæ ardorenl, febri correptus ægrotaßet l1onnihil. Ex triplici potiHìnlLÌln capite vrbanus YIll. jure optÍnlo Jau- dari debet. l)rilnò ex pierate , per quanl SUllllnus ille Pontifex o111nibus prodeße voluit. Secundò ex eruditione íìnguJari, quâ exornatus , præcla- rain univerfæ Ecclelìæ navavit operam.PoLlrelnò, ex laboribus & continuis occupationibus , in qui- bus eluxit tutn ejus pietas , turn doétrina, turn in procurandis [ubditorun1 comillodis jugis & inde- fe{fa lo1licitudo-. Eximiæ fuæ pietatis ac Inode(tiæ haud vulgare fpecill1en dedit Vrb nus VIII. fiatinl ac in ROll1anU1l1 Pontificerll fuit eleéius. Prollra- tus fiquidem humi ante alrare, fervenri or tioni Jacrymas jungens, Deutn obnixè rogavit , ut, fi minùs EccJe(ìæ regendæ idoneulß fore illulD præ.. ,videret, ViVU111 è Conclavi ex ire non pateretur , ùll1que nOI1 polfet Ínlpolìtu111lìbi onus detreétare J voluntati Dei 1110re(n geffit ,eiqne Coli fure Eleétio- nis gloriam adfcripíìt, hoc procuíis ac publicatis nun11nÎs inci[o Lemmate: Facit rllirabilia magna fòlus. In Pontificatus Cui exordio quadragintcu Horarum preces in ßafilicis Lareranen!ì, Vatica- nâ S. Mari Majoris) & in ,iUdbus aliis cujuslibet Re- ECCLESI1\STICA. 139 Regionis Romæ Ecclefìis , quartis ac (extis feri s 5abbatifql1e duarum hebdoll1adaruln ad divinanl )pem implorandam habendas, indixit . Beatos )ervos Dei AndrearJ1 .Aq;ellinum, Ordinis Clerico- Uln Regulariuln Tbeatinorum Sacerdotem J Feli- 'em De Cantalicio CappuccÍnum, Mùriam Magda- !enam FlorentÎnam, è NobiIi Pazziorum Familia Jrta1l1 , Cajetanum Tienæu1'iJ.J Congregationis Cle- ricorulu Theatinorl1m unU111 ex Fundatoribus :I & rancifcurn BOi",giam, Gandiæ DUCe111 Societati fefu olÏ1n [Jræpofitum GeneralelD, Beatorum Ca- :alogo accen[uit. Sal1étorum itidem Fafiis ad[cri- pfit Beatl1111 corfìnum , Florentinuln , Ordinis Car- .11cIitarull1) ßeata111 Elizdbetham Lulìtaniæ Regi- \lain, & Beatuln F.gcchurn. Nee [o!ùm ad fuaIl'l.J ;) o111nÎuln Fidcliuln pietatenl excitandam 'tJrb,:z- "JUS VIII. Viris (anétitate cOl1fpicuis fa.eras decre.. vit honores , fell etial11 ad augendum Sanétoruln cultuln,nova renlpla erexit) aut jatn ereéta infiall- ravit,decoravit,con[ecravit.Sacram Ædeln S.Bibia" ;u trefiituic, & in ea ejufdem Sanétæ,'& Demetr;æ ac Dafrofæ corpora collocavit. Vaticanam Bafilicam:þ in alnpliHii11i Templi f()rlnam, religiosâ multo- rU(ß l)ontificuln nlagnificel1tiâ redaétaln foleulni itu confecravit J Sepulchrum Apofiolicum æreâ .noIe ornavir, ()deUI11, Aras & Sacella Statuis 11arn}Orejs, ac InOl1lUnentis ditavic J totalnque...., inlìgnem illarn llafìlicaln Vaticanam Inulciplicibus :>peribus augufiioreil1 reddi{lit J præ[ertim eô no- Jili Maufoleo, in quo celebris Comitißæ A-1athildis. viri1is aoimi f n1inæ , quæ patrin10niul11 fUUt11 , Li. guriæque Provincia5 Sedi Apofiolicæ inlìgni Iibe- ralitate dOllO dedit, Corpus J ex ManCU:&110 S. Bene. diEl; I 40 HIS T 0 1 I A diéli Cænobio, R011131n translatun1 recondi vo- luic . Alia Sanétorum Templa , vetuftate collaben. ti2 , à fundalnentis excitavit , aut in elegah( orem forlnam refiituit Vrbanlls FIll. ficut indicant facr illæ In[criptiones\ quæ in ejufdcln Pontificis Maxi. Dli landeln compofÌræ in variis Urbis ROl1}æ Ec- clefiis ac Cænobiis legul1tur , erul1tque perperua eximiæ ipfius pietatis lTIOnUt11enta . Charicatis igne fuccenfus iden1 Pontifex ,JubiJæunl univer{a- fale an no lDCXXV. celebravit, & ut aliis excl11plo præirct J fiatutas EccJeiìas fæpc: lufiravit, Xeuo- dochiulll Sanétiffinlæ Triniratis invifit , peregrino- rUlll pedes abluit , tnenfam facravit , cæJefies, te r. rena[q; opes ilnrertiit,Epifcopis & Sacerdotibus Romam ReJigionis ergò adeuntibus, quibus ;lC hOl1efiam & congrualTI vitæ (ufiencationem ope: non fuppetcbant, l-lo[pitium affignavit in qU( percomillodè habitarent & alerentur. Denique pÎetaten1 'Urbani PIlI. prædicant etiamnùm R01113 r-fenlplum diélum Pantheon) quod binis ad Can1 }JanÎ æris u[urn turribus exornavit; Mulierun quæ è cçno i pudicitiæ elnergentfs, ad Inelioren fruge111 atque ad Pcenitentianl fefe recipiul1t"' I1U tans domus, quam fiabilivit ; TClnplulnque a (:ænobium PP.Cappuccinorull1 quod à fundat11Cn tis in honorem Dei-para: Virginis excitavit Sunl IntIS iUe Pontifex . Jain verò, quàm exquifitâ a p.erpo1icâ eruditione præditus efIet 'Vrbanus 1/11 fi1anifefiò probal1t Opera J quæ elegal1tiffinlè cot: cinnavit, & in quibus paJàlTI ollendit, fe in jure tanl Civili , quàm Canonico, in Sacrarum Lingu, runl peritiâ, in TheoJogiæ fiudio, in leétione doêtrinâ SanétorLull Patruln, cùln Græcorum, tÙJ . L, ECCLESIASTICA. 141 atinorum , apprilnè verfatum fuitfe J fcd potiHì- nùm Poë{eos laude florui(le J qua n in'Hyuluis &: )dis, in diebus feflis Chrifii Domini, Beatæ Vir.. injs 1\tariæ , & aliorum Sanéì:orun1 concinendis lpplicuit:l ac confecravit. Eâ fingulari doétrinâ :ULn exitnia pierate conjunéìà exorl1arus rb,,1n1t$ )élavlls, mulra tùm ad pubIicaln unive-rfæ Ecclefiæ Itilitatetn J tutTI ad procuranda [ubditorum fuo.. 'um con11noda excel[o anÎlno aggreírus eft J ac fe- icißìlTIO exitu perfecÎt, quæ hìc brevitèr percen.. coo. Et primò quidèm :J 'Vrbanus VIII. ad tollCl1- 10s quofdarn abufus , qui in cuItum J & in UfUl11 :fP3.gÎnurn irrepferant, difiriétè inhibuit Contli- :ut:Íone ( quæ incipie : Cfleflis Hierufalem J datâ an.. 10 tVlDCXXX. & Bullario Romano in[erta eft) n Lli.-luis cultus deferatur his" qui Beatoruln J aut ;anétoruln Caralogo ab Eccle-lia neCdÙtl1 fUl1c ad.. è:ripti; & alterâ Con{ti[ution quæ incipit : Sa- '''Iofaliéla Synodus Tridentina , declarat J nenJini lice... e ullo loco, tzJel Ecclefia J ullam [u/itam imaginem po- zere , vel ponendam curare J nift ab Epi[copo approba- 'a jiJ,erit.. ibidèm etialß vetat, 11C quis In1agines )anétorum fculpere , aut pingere :J vel feuIpi, aut pingi faciat , aut antehàc [cuJptas , aut piétas , aut lliàs QUOll1odolibèt eHlétas teneat, feu publico lfpeétui exponat, aut vefiiat CU1ß alio l1abitu, & :orn1å, quàln in Apofi:olica & Catholica Ecclefia lb antiquo telnpore confuevit, nee ctian1 CU1'}'lJ 1abitu peculiari alicujus Ordinis l{cgularis. 11ræ- cipit in(uper , ut Imagines alitèr piél&e J vtL [culptæ ab Ecclejiis J & úliis Loris qllibuJ/ibet amovearltur J & deleantur J t;,}el redltcantur , & refàrrnentu,r ad ba.- bitum & form,,'Zm in E,cLeJìa Catbolit'a, t:J' .ApQflo!ic..1, aú \ I 4 2 H r S TOR I \ ab ilrltiqtlo tempore confiJeta1n, tit encratio J & cul- tliS fie diEiis 11Jlaginibus augeatur , & quæ oculis Fi- ,ielium [ubjiciuntur .J non ino)"dinata:) n.cc info/jt.1. ap- parcant,fed dctzJotionem pari 'lnt & pjetateln . Aliuln lIon Ininus gravem abu{ùm , in dierunl fefiorum de præcepto , ut ajunt, obfervationem induétunl, excirpavic Vrbanus PIlI. Pontifcx Maximus J dÙln iJlorum multitudinem abolevit J eô præ[ertin1 110- rnine, quòd ut ipfemet ait in Confiitutione [up r 113C re anno MDCXL I I. datâ , & quæ extat in BulIa.- rio ROJDanO, Clamor pauperumfrequens ad jp[u afcendifJèt, êamdem multitudinem , ob quotidiani,vi.. llus laborib14s jùis comparandi neceffitatcm , fibi val. dè damnofam conquerentiu11'J, & J quod jì mmoperè dolendum eft , rnagllO anÍ1ni fi i mærOi"e didiciffet , tan.. ta fæpè fæpiùs maligljatum inimicum ilt fllnéto, ut ipflt multitudine non ad ædificationem, & ad lauølandum in Ec.c1efiis Deum populi Iitantur, [cd ad atia , tzlani- tates & tzJitia frequcntèr abuti non formident, it.l let !Juæ ad glorificandum ditzJinum nomen jùnt primitÛs inflituta , temporis decurflt inimicus bomo corruperit, & in magnam iilius offenfionenz,grar;)e'llique jatlur.lm conrverterit animarum. Hoc Sanétiffimußl '!Jrbani Oétavi proFefiorulnSaliétificatione StatutulIl"cùm, hac J10Ilrâ tempefiate, non eâ , Guâ par erat , dili- gentiâ, ac pierate executioni Inandaretur, Sacra Congregatio Epifcoporuln &. Regularium,jubente SummoPontifice clemente XI.qui nuperrilnè Clavú univer[æ EccJefiæ lapientiffimè rexit, EpifiolaJ'}'U Encyclicaln vulgari Italico idiom.te exaratam , ad I}atriarchas, Archiepj[copos, & Epifcopos Ita- Jiæ die xv J. menfis Martii anni MDCC 1 I I. fcripfit , ex q u P auca lati11.è reddita quæ "F fiorum San- . éii- E eeL E S I A S T I -C A. I 43 tlificatione(n fpeéì:anr , hìc referam , ut intc1!ig !sJ quibus pietatjs operibus Chrifiiani in diebus Fefiis illcumbere debeant. Hæc auteln funt illius Bpi.. fiolæ Encyclicz verba: Secundò'Vult ( feu SUt11111US Pontifex Clenlens X[.) -lt Dor;li'tl.:ltio tua dierun Feflorum Salléti[it;atiolti diligentèr invigilet , fepiù$ monens populum J tuæ curæ a Deo creditum , quàr1Z.A gravis Divin..e Maje.flati irrogetur injuria J dÛm fa- tri dies J illius honor; }þeciali cultu dic,lti, ill operi- bus :I non folùmferrvilibus J fed quod pejus eft , pecea ti l be fòrdidis, infumuntur. Satagat igitur fedu/ò , ut populus attentè perpendat " operafervilia diebus fell;- 'Vis probiberi ,lJOn ut orio indulgeatur, fed ut diutur- '1liu.i tempus & comlnodum fuppetat Eccleji J fl'equen- talldi, Di'Vina officia ) & Verbum Dei audielldi , ani- fìl"l,f or"ltianibtts, fanétis Sacramentis:l aliorurnq!le.J. þiorurn operum exel'citatione reficiendi, ae dt:tnÛnz..,' unieo J maximique l'ì1omenti, [a.lutis {cilicet æterr æ negotio impe1'lftùs cOlljùlendi . . . . . Hine fücili nc- gotio perfpicitur, qUàlil præpoflerus, iniqu!:s ac in.. congruus fit , heu minimum Jrequens ! eorum ûbufus , qui dies Fefios negotiationibus , ludis J aleis crapu.- lis J profanis arnoribus , alii[qlle tnundanis 'lJ,:znitati- bus t)",znfigere non 'Verent/ r. tÒ fi't , tlt abarlJinabi. les in cOllJþeélu Dei eVadal'lt dies Fefti ,j14xta trcìnCil- dum Propbctæ ditlurfJ: 04i) & projeci fe!livitaces vefiras, & non capiam odorem cæCUutn vellro- rUIn. Sontifex , Sacros HY111nos , & Ponti- ncale ROlnanuln itidèlU emendavit, Martyrolo.. gium Romanum accuratè recognitutn atque pul- 4.:nrè cafligatum, publici juris fecit. Sacratu Sup- pelleéèi1em ad Maronicarunl Patriarcham Inifit. Protol1otarium Apofiolicum ad res geftas Marty- rUin confcribc::ndas infiituit. A Congi Regibus {ole(nne Chrifiianæ obedientiæ SacralnentUI11 ex- cepit, eique Imperator Æthyopiæ J ad Sanétæ Ro. manæ Ecclefiæ finunl cum (uis;) poll ejuratos Dio- fiori, Eutbychetis, aliofque ab Ecclelìa !Jro[cripros ereores, rever[us; fuppliceln fe (ubjecit, fualn- que obedientialn his verbis declaravit: Nos ipfos , unitz,rerfum Imperium llo/frum, ante Sanétijfìmi D. N. 'Vrbani Di'Vina p,.oviáentia Papæ VIII. pedes l\omanæ Ecclefìæ perpetuò [ubjicimus. RupelJam...,.,;) urbeln & Arcem in Gallia munitiHìmam J atqu 'X-læreticorum Calvinifiaruln Sedeol, pofiquàm..... Chrifiianiffimus Rex Ludovicus XIII. in fuanl pore- 1t,\- ECCLESIASTICA. 145 Hatem redegiíTet J illicò "Vrbanus VIII.. tam cele- brem viB:oriam ei gratuJatus eft J Dcoque aéturus gratias ad Sacrå S.Ludovici,nationis(;allicç,Ædem publicâ ac frequenri Cupplicatione [e cOl1tulit.Col- Jegi u 111 Pontificiul"n Fuldenfe , pro juvcl1ibus 113.- tionis Gerlnanicæ pietate & litteris ilnbuendis..re- fiituir; eidenlque nationi providere volens J Col- legia Viennel1fe J & prag.en[e infiituit . Arehi..G}'- Innafiuln ROlnanum , quod Sapientianl vocant, or.. natius arque augufiius reddidit J & CoHegium.. di. étuln 'Urbanum de Propaganda Fide, ROJl1æ å fun- dalnentis extruxit . A jufiitiæ pr01JolÌto difnove- ri nefcius Vrbanus VIII. Pontifex MaxÎmus, Caro- lU'ln J Ducem Lotharingiæ J excommunicationis n1ajoris fuhnine perculit , quòd reliét.â. propri.â J & le gitin1â uxo-re Nicolea J Ducifsâ Lorhari-ngiæ, ad [ecundas nuptias con.volalTer cum Be':ltrice à San- ét 1 cruce ,callfatus, [e nullum in prilnis 1111ptiis pr2" JuÎffe aßen(uln, licèc ipCe à Sede Apol!olica ad ?rilnUlTI contrahendu111 nlatrÍmonÎulu difpenfatio- :1em obtinuißet, & (ìnlu-l cunl 'l{icolea) conjuge...., egititnâ , palàln., & per Inultorum annorum in- :ervalluln vixil1er. s.edel1te 'tJ 'bano PilI. Pon[ifi.. :e MaxÎ1no ) prodiit in Iuceln liber editu-s à Corne- io Gjanfenio , Iprcnlì Epifeopo. Hie liber J qui Îl1- cribitur, Auguftinus,& de Auxiliis DivÌnæ Gratiz 'raêta.t, graves in Belgio, & it1 Galliis Controver- ìas excitavit, ad q.uas cot11ponendas Vrbanus PIll. )rædiétu111 Cornelii '1anfenii .l'ibrutn profcr-ipfit ill. ulla, feu Confiitutione dati an. MDC"LI. quæ inci- >it , 1fl eminent;. Sed quia nonnulli in Belgio hanc ullall1, feu Conl1:itutionen1, vel [uppoíÌtitialn, vel ubrepti[iaI11,& 111alis quorun1dã artibus extortalll Tom. VIII. K di- 146 HIs TOR I A diétitabant, mifit idcln Sumtnus Pontifex ad fuun1 in Belgio InternUllciuln folen1nenl FornluJa.nl , cui ConftitutÌoni Pontificiæ refragantcs fubfcribere.J obftringerentur his conccptis verbis exprerfalTI : Nos infrà fc).ipti ad requijitioneln 1 D. Pro-NullCii .Æpoflolici in Belgio declaramus JllosBullam Sanél í]ìmi D. N. 'Urbani PILI. qua confirmat tt r Co _nituiiones 11. pii Papæ V. & Gregorii XIII. ac probibetur Au- gufiinus Cornelii Gjanfenii oli'ln Iprenfts Epifcopi, i,l, '1140 multæ ex propojitifJniblls à SedeApofiolica damna tis continentur , & contra eafde'in dalllnationc.r defen... 4luntur, tanquàm l\..onl,e legitimè affixam , & publica- tam, retzJcrenter recipere, ideòque in omnibus ) & per omnia parituros. Sed de Controveríìis, quæ, occafione libri Cornelii Gjanfenii, Epifcopi Iprentìs : in Belgio & in GalJiis graves tun1ultus excirarunt: cotnmodiùs ac copiofìùs in proxin1o Colloquic diíferelnus , ubi darâ operâ agelnus de erroribus . I-Iærefibus J & COl1troverfiis J quæ Sæculo XVI I Eccle{ìatn exagitarul1t. Hæc runt in [ulnnlâ , qua Vrbanus PIll. ad publicã univer[æ Ecc16fiæ utilita teln Cuo in Pontil1catu exceIsâ nlcnte fufcepit J t infraåâ animi profecutione, felicique exitu can fecit. Jan1 verò J alia:l quæ iden1 SUI11mUS Pont fex, quem conllnunis Itali J & Orbis boni incredi bile defiderium tcnebat J ad Urbis ornamentUnL & augenda fuorum fubditorulIl comlnoda peregi fat fuperque indicant, & olnni tubâ vocaliùs cI l11ant hæ , quæ paffi111 in viis Urbis I onlæ , & ir aliis ltaliæ civitatibus extant ad perennen11neln' rian1 infculptæ In[criptiones, quas hìc defcribe cùm nÏ1nis longuln eflet J brevirèr dica[n:J vrh nl 111 ]/III. Vontiti,el11 11xinlunJ, Pacelli Italiæ pc , I } Eect 1SIASTICA. 147 :ura!fe; Urbetn ROlnaOl ut à pel1:ilentiâ, quæ I)a. 1or-ni in Sicilia graßà.batL1r, iUllnunem redderet .nagois fumptibus nOI1 peperciße;eatndemUrben1 J It publicæ [ecuritati pro4Jiceret J m nibus cinxi(.. e, propugnaculis lßuniiße; Moleln Inlperatoris LIadriani, diêta111 olin1 liam, nunc verò ArCCffJ . Angeli, novis Jllunitionibus adjed:is J contra..... lofiium aifulcus firmioreln confiituiíIè; nova hor- ea , lIt uberiÙs Annonæ con[uleret , extrui juffilfe; irjnali Palatio æditìcia addidiHe J (ontes ad ra- jices tnontis Pincii, & in Vaticano excitatlè; Bi... Jliorhecan1 \'acicananl M S. Codicibus Græcis 10.. ;upleta{fe J ejufque partelll ornalfe; FonteLn Iu- l:raleD1 con/lantini Ma,v;.ni Ilnperatoris J vuJgò Ba- JtÌfleriuln Lateranenle , aura, piéturis decora.ßè , ju(que CoJunl diverlì generis Inarnloribus ll:ravi[- ; dcnique, ne in Ín1{nen[uln diftàndar hoc JnUlll addaln VrbanU'lil VIII. 11011 folùin in Urbe 10inâ , fed in aliis ItaIiæ civitatibus ærerna reli- luit1è fuæ InunificentÎæ monumenta, eu[nque il1J. 19ro BononÎenfi Arceln 1l1unitit]ìtnan1, quanl 'Dr.. 1ana'l1'1 VQcant, ad Pontificiam Ditioneln defcl1- :lendam J condidiíIè : Ariminenfcln etiam Arcem..... )igi[mU'fldalil o1iln , nunc 'Vrbana1Jl diétanl; Anco- 1icanalD quoq:1C & Urbevetánaln Arces infl:auraf- è; Centumcellaruln Portum refecißè al1xifIèJ, :utumque reddidil1è , & in totâ, quâ latè pa.tcr, )itione Pontificiâ populoruln cOIßtnodjs verè aternâ donlinatione , vigilique curâ jugitèr pro- pexifie. Obiit 'Vrb.1nus YIII. pofi: expletos in 1'>0(1- :ificatu ul1um & viginti annos) oéto diebus exce- tis, die XXIX. 111enfÌs J ulii annÍ fDCYL I v.- æcatis :Ltx LXXV I I. & in ßa(ìlica \'a.ricanâ fepultus e1l:, ac I( 2r repo. , ' 4S HIS. TOR I i\ repofitus in tumuIo J quen1 ubi, vi\'ens , Sratuis & colulunis ornatitlilDU111.) Be 'llino auLtore, extru- xerat . ' D. eln in Sede Ponrificia fuccelforenu 11abuit Vrbanus Oftafl)/ls J de univerfa Ecclelìâ tam -benè meritus . . M. Po obituln 'VrbauÎ PIlI. eiql1e Noven- dlalla, ut marlS efi,perfoluta,'oannes Baptifia Pam- philius J Cardinal is 'fituli S. Eu{ebii , patriâ ROlna- nus, quot1dàln Auditor Rotæ, & NUl1cius Apollo- licus in Hifpania , cOl1cordi Cardinalium fiudio ad Summi POlltificatus apiceln proveétus ell die xv. menfis Septelnbris anni MDCXLI v. annos natus duos fupra feptuaginta , funlptoque Innocentii x. nOlnine, coronatus eft die xx IX. ejufJcln Inenfis Archangelo Mich:zeli Sacrâ. Multis, iifl}ue clarif- fimis Innocentius x. in Pontificatll præfuHìt virtuti.. bus, præcipuè Religionis propagalldæ zelo , pieta- te , conftantiâ, prudeotiâ & ergà pauperes pO" pululnqu ardel1tif1ìlnâ charitate, ut liquidò pro- bant complura, quæ ipfe dedit vircutulll illarum...... fpecimina, quæ hìc breviter referatn, exordiuln ducendo ab his) quæ a.d confervandanl il1ibatalu J .IC promovendan1 ubi que Fidcln Catholicaln pere- git l)ontifex ille Maxilnus. In prinlis ) evellendi erroribus jugiter intencus Innocentir,es Decimus , Ii. bellum quenldaln Anonyu1um, cui titulus erat De Magnitudine Eccleftæ l{gmanæ, & -SSe Petri é l'auli pontificatu, diris devovit , eo præ[ertiJ11 no 111ine, quòd hujufce Inalè confarcinati libeUi Au thar olnnin1od m æqualitatcln inter Sané1:uIß Pt trum & s. P aulum tÌne [ubordinatione & fubjc; étione S. Pauli ad S. Petrum ill pocefiate fl1prel a. &r E eeL E S I A r I c 1\ · I 49 & re inline u-niver[alis Ecclefiæ confiitueret. Hane de Bi ipiti Ecclcfiâ doéi:rinam Innoccntius x. hære- tican1 declaravit , ealngue J hortante eodem Pon- tifice J doétiflimis Iucubrationibus profligarunt 'oannes .Áuguftin14s de "Bellis, Clericus Regularis :I Tbeopbilus /{gy,zaldtts, Societatis Jefu J Ifaacus Ha.. be) tus , Epifcopus Vabrenfis in Gallia, Petrus de.,., Mtl'fCa) Archiepifcopus tùln telnporis ThoIofanus J pofieà Parifienfis , & alii. Ad compefcendos gra.. ves tlunultus , qui occafione libri J cui titulus eft : .Augll[linu$ Cornelii :fanfenii Iprenfis , in Gallia & it1 Belgio exorti tùerant J l1znocentius x. quinque fa- mofas propofitÎones ex eo libro excerptas dan111a- vit Confiirutione Pontificiâ datâ Ro:næ pridiè Ka- lendasJunii anni MDCLI I I. ut operofiLis ofiende- mus in proxinlo colloquio , referendo errores J Hærefes & COlltroverfias, qua: Sæculo XVI I ori- ginem habucrunt. Hie tantulnmodò velim dili- genter ob[erves , Hzrecicos nofiri tetnporis ,.. prç" fercÎll1 Leideltçrium in Thefibus; Pfeudo-t\1inifirull1 jurium in judicio de [everioribus & laxioribus me- thodis , & in libro cui titulus eft: L'efprit.de mOll- lieur ..Arnauld J feu Domini .Arnaldi Ingenium; nee- non Samuelern Bafllagiutn 1ibr. XXVI I. Hifloriæ Ec- clefi;zfticæ . Cap. v 1 I I. inlPudentiffi(nè afferere J In.. nocentiuln X. &. alios, qui ei fuccefièrunt , Pontifi- ces Romanos Sanétum AuguIlinum per latus Cor- llclii '7anfènii Epifcopi Ipren!ìs, petere voluißè, & divinat11 Aquilini illiu.s præceptoris in luateria-. de Gratia & libero Arbitrio doétrinam , tot C011- ciliorum Oecretis, tot Itomanorl1ffi Pontificum...- [anétionibus, tot Sanêtorl1t11 Patruln elogiis con. f Crataln J fui1fe à l1Llperis Pontific;jbui Romani K 3 ex- I 50 HIS TOR 1 A explofanl, fugillatatn J profcriptanl , arque illius loco fuffeêtul1J . edc pl1ruln putun1que Pelagianif- 11111m . Hane tetcrril11an1 Hæreticorun1 calumniam faHi convincunt tun} illud vivæ vocis oraculuJ}L.) , Urbi & Orbi notifiìll1Um J quo Innocentius x. qui in libruln 1anfenii tulit Sententianl , contel1atus eft , doéirinaln S. Auguflini de gratia fe ipså effica- ci , & Prædeltinatione gratuita, pro qua in Con- f.regationibus de .Au.,tiliis ditzJinæ G "atiæ , tantâ CUln gloriâ ce-rtavit Schola Tholl1ifiica , à confixis in libro, 'J"nfellii quinque falnofis propofitionibus longè Jatèque diflare: tÙlTI etiam ejufdem Innocen- ti; )(. fuccelIoruln !>ontificia Decreta, quorvm..... pri01UlTI deàir ..Alexander þ"ll. l)ontifex Maxilnus J ad Facultalenl Lovanien{eln die v I I. Inenfis Au- gufii anni J\IDCLX. & in eo Doétores ejufdem Fa... cultaris adhorcatur , ut præclariffimorum Ecclefiæ Ctltbo/icæ Doélorum J/u,gu[tin; , & Thomæ .Aqu;rlat;s inconcufJa , tutiffimaque Dogmata fempcr fequantur J ac irìJpensè revereri tzJelint . Hoc autcm Pontificium Oracululn vI1lexandri 1711. qui immediatus Innocen- ti; x. fuccelIor fuir , quique etiatn quinque ex Ji. bro1 a nfenii d pronlptas propofitiones damnavir. eò gravius haberi debet J quòd eâ telnpefiate ifi de doétrina 7anfenii inGalJiis & in J3elgioCol1rro. verliæ ebullirenr, ac plurirni e{fenr, qui diétita rent, Conllitutionibus,ac Cen[uris ab Innocentio X Pontifice MaxiLTIO il1 Jibrum '7.:lnfenii latis , doétri l1æ & auétorirari Sanétarul11 6/1ilgujiini.) & Thorn, 11011 nihiJ fuißè detr aéturn . Sed horum , utriufqu Sanéìiilimi præceptoris dattrinæ auétoritatem ele vare ac Jabefattare tnolientium, infrunira ora at turavic Alexander fTIl. eifq; ad calndem calun111ial aJ ECCLESIASTA.IC 151 aut f!: uenÙJ.rrl , aut refricandaln, laudato iJIo ad Acade[nilt11 Lovanienfeln Brct'/;'i, ut aiunt, Apo- fioJico) 0!11tlCIn omninò aditu1l1 præcIufit. Aliud haud diHìmile Diploma Pontitìcium ad ejufde .' Facultatis Lovanicnlìs Doétores die VI. Inenl1s Fe- bruarii dnni MDCXCIV. dedit Innocentius XII. il1....J quo hæc h.l,bet: ..Apollolica tzJOS prjmùm v!uCtoritate 'IlJonentcs , ut fubl..ttis cO}Jtentionibl s ,fapientiæ , qutC defiJrftJrlJ atqt,f,c J7.1cifica eft , fJJacetis ; profitentes ,/iC/lt afJeritis, dDélrirlam præclariffimorum Doéloi'um Au" gufiini & Thomæ ; quorurll ille tantæ fcientiæluit , tIt intet i 1agi[lros optimos, etiarn à noftris prædeceDòri.. bllJ, haberetur, & cUjlls doElrina,n, [ecundùrll eo.. Tumdem Prl.'CdecefJorunl Statuta, /{:Jlnana[equitur & [er'V..'lt ccleft,:/,: Jlltçr q;erò mira eruditione eamdem Dei EccleJìam clarificat, & fanéla oper:2tione {æcUl1,- d.lt. Hos dÙin 'Vni'lJcrjitas 'lJeftra doétrinæ Duces fe- cutll {uerit , fecurè pugnabit contra bofies Ortbodo.. tt Fidei in Ecclefjæ gloriain & ædi/icationein. Deniqlle, ut cæteros Sæculi x v I I. Romanos Pot1tifices in do- étrin2 S. vtugujlini cOLnntendationem confpiral1ces tìlentio præternlittaln , Clemens Xl. qui nuperrilnè f 1ici[èr rexit Ecclefialn,& Apoll:olicâ [ollicitudine dottrinæ non. lninLÌs ql1ànllnOrum il1vigilavit puri- tati, in Dccretodato die XXVIII. Januarii anni 1DCC I v. contra inf:1tnenl libelIum) typis clandefii- nÌs cditurn , & doétrinam S. ..4ugufiini conviciis 2 contulneliis & calutnniis denigranreln ; omnia ell- conlia, quibus alii Summi Pontifices doéirinan1..l, S.Jtuguflini celebrarunt,compendio complexus eftJl dùnl f\gmanorurn pontificum prdJdecefJorum {uOTIJ'fil qui ( inquit ) ejufdem S.Doéloris pr,,1!celþ1m doE1rina1 r;/ílgno [ lnper in ptetio !Jabllerullt,totoqlle mel1tis affe- K fl 14 151, HIS 1" 0 R I A [tu tZlnplexi fuerunt, laudabilibus f[,,'ej1igiis inhærere 'Volens, prædiétuill libelluln dan1navit ad 1ninus tan- quam impiu1f.1, bl î[pbe'(nun1 , neCrlOll fulgentiJJìmo Ec- clefiæ Catbolicæ lurnilli s. ugufiino, quin immò ip- jìrnet Ecclefiæ , atque v1poflolicæ Sed; injurio[um , & utfiammis aboleretur, juffit. aln prenam-jure....:. optÏ1no merebarur Opus ifiud renebrarum, 11011.J aliâ Iucé dignuln , quam quæ illi à. Summo Pontifi- ce clemente XI. decreta eft, accenCo [cilicèt ad in- fauliam rogo ; nee aliâ , qùâ ver[aretur , nla.nu di- gnulu , nifi fe-rali & carnificinâ , quâ flalnn1is ultri. cibus , ad perel1ne Authoris & aliorum, qui illud in vulgus teulcrè 4Jar[erant, dedecus) plaudenti- bus Otllnibus bonis, addiéluln ell:. Hanc brevem digreílioneln non inutileln tibi fore arbitror , fcd poriùs apprilnè neceßà.rialn ad retundendam auda.. ciam nofiri tel11poris hæreticorum , quos 11011 pu- der afierere, doârinaln S. ..Augufiini de Gratia...... fe ipsâ efficaci & Prædellinatione gratuitâ ab In- nocentio ?C. IJonti.fiee Maxin1o, aliifque ejus fuccef- foribus da01natalß fuißè, & inveétu111 in Ecclefianl Romanan1 Pelagianj[mUltl ; CLÌlll tamen certiffimè confiet J lnnocentium X. aliofque , qui ei fuccelfe- runt, Ron1anos !)ontifices, avitæ doétrinæ S. ..All- guflini retinendæ tcnaciHìmos, proferipfilre dum- taxat íìnifiras interpretationes, quibus Cornelius '1 ar lfenills in Cuo libro SanttuIn ugufljnllm, obtor- to , ut ajunt, collo, pertraxit in [uos errores, quos doétrin t S. ..Augu/iini è dialuetro oppofitos , jure meriro pro(cripferunt Summi l)ontifices, & ilLY quos onlni proeu) dubio non impegißèt 1a!1[eni sJ íì Sanéìum .//ugufiinum , abdicatis omnibus præJu- diciis I J eg.j{fet , illufira.tus puro lun1inc Angelico. feu ECCLESIi\.STICA. 113 feu doétrinâ imbutus S. Tbomæ .Aquinatis, Doéto- ris Angelici, queln ip[enlet Gjanfenius , volens no- I Jens, Tonl0 2. Cui Operis, lib. Proælnialis cap. . fi diffinluln fuil1è Sanéti .Äuguflini interpretem fate.. tur his verbis: .Q!.ticquid 'Verte The%giæ in Scbo/a- flica s. Thom,1! continetur, ufque ad ipforum ..Ærticulo- rum fundamenta J ex .Áuguflino ita 'filutuatum eft J ut quem(zdmodùm no'Vum Teftamentul'n nibil eft aliud J llift tz;etUJ Te ).elatllm , & .Auguftini doélrina de gra- tia Dei, nibil prætèr Fidei principia infuas dedu[fa concluftones; ità S. TbomcÇ Summa, ubi Tbeologia'Jlu tradit , pro loagn.1 parte:l nihil fit aliud, niji AV- GVS11NVS CO (Tl\,ACTVS) certaque proportione naturalibus principiis alligatlls. Vifi1e igitur in tot tanti[que tl1111tlltibus & Controverlìis de Gratia..-- & libero Arbitrio J quibus etialnnÙol perfi:repit univerlùs Orbis J veraln ac geo!.1inam Sanéti .,414- gu/lini menten1 aflèqui Vis Solem iIlulD cjcra oc- cæcationis periculuß1 fixis adfpicere obtutibus ad Tbo1nam Aquinatem Scholæ Angelunl accede; al- t runl equidèln Ecclelìæ Solenl, fed tua unl viriulrl ilIlbecillita.ti magis attemperatum J & J juxtà falu- berrinllul1 Sum,norum Pontificllm confilium, ab eo [ cLlrus difce Sanéti Auguflini , Aquilinï' Doéto- ris,de Gratia f.:l. Iibero Arbitrio [ententianl, & nul- Ian1 habeto [ocieratem cum quibufdam Novatori- bus, qui dottrinam fuam Vaticanis fuÏminibus obtrit31n cùnl fentiant, frenllult, indignancur , & phrenetic rum in Inorem clamitant J per 1anfe- nii latus J111gu[linllm peti , divinam illius dotì:ri- nan1 de gratia & libe 0 Arbitrio damnari; Unum íjbi ,{uguftjlzuln judiccLn dep (cere J litemque om- UC111 dirimendanl eJlè unius ;bitrio ugzlftini '. à uJ!.l 154 I I-IrsToRIA cujus rarnen doéì:rinâ, qU31n Angelici Doétor.is lu- n}ine defiitllti, præpol erè intelligullt cLÌn tctâ aberrent viâ t in "arios abeunt errores , five dUlll de rebus Dognlaticis, {ì'le dunl de 1yfiicâ) aut J\'1orali Theologia fcribunt . D. Monitis tuis lubentiffimè parebo , & do. étrinæ SanétorU1l1 &"lugufiini , & Tbomæ , de Gratia & libero Arbitrio J velùt Sacræ Anchoræ , inuivul_ sè adhærebo, atql1e c:rgà utCl1nlque Sal1étum Do- li rem perindè a1feEtus cro , ac Sancrus Bernl.zrdus in Epifiola LXXV I I. ad Hugonem de Sanéto 17i{Jøre..J (Ioéirinæ SSe Auguflini , & Ar:lbrofti fe addictiHì- lfium eífe profÌtetur his verbis: b his duabuJ Co- [amnis J crede rnibi, difficilè a:;;ellor. CU1n bis, in- q 'Ic:.'in , me aut errare J aut j:zpere fateor ,_ Sed tan- d.ènl , ab ilia diverticulo , in quod, occafione da- 111nationis · quinque Propolìcionuln Cornelii 6Janfe- nil, Epifcopi Ipren!ìs) ab Innocentio x. Pontifice..., 1\1axiu1o !Jfolatæ, defleximus, in vianl redealllus ; & cær.era, fi pJacet, quæ in fuo l)ontificatu præ- clarè geffit , innocentills X. accuratè de[cribe . 1. Zelo Catholicæ Religionis alnplificandæ & con[ervandæ accenfus Innocentius x. Pontifex: !Jaxillll1S, Turcas, Cllrilliani nouìinis holIes J acerrimè infeétatus efi, & ad eOfll1ll il1fringeridas vires, Venetis, & Equitibus Melicenfibl1s J qui Cll111 illis Bellu1l1 gerebant , fuas opes, capias, tri- reIn es Pontificias , aliaqL1e id genus 111ilitaria fub- 1ìdia fuppeditavic , & 'VladisL o, PoIoniæ Regi, beIIußl in l"urcas nlediranti,triginta Inillia aurc:o- rUin ad infiruendun1 Lel1Ícunl t\pparatutn [ubn1i,. niilravjt, regiurnque anÍITIUln ad tan} illul1re opus asgrcdicudurn proJ11it1ìs lr1; joribus crcxit. Pac n1, . ab , ECCLESIASTICA. I55 ab Urbe, ubi inira ell;) lvlo11tlfierienfem diétaln , à. pbilippo II. cum Batavis, & BeJgis hæreticis com- pofitaul , & à Ferdinando IIIJperatore cum Gerlna- nix & Sueciæ Prillcipibus jridèlu heterodoxis (an- citatIl , Innocentius X.. Pontificio promuJgato Edi- {to reprobavic tanquàln.Sedi Apofl:olicæ injurial11, & Religioni Catholicæ perniciofam J eamque nul- lam & invalidall1 declaravit J eò quòd inter præ- diå:æ illius pacis condiriol1es J ad quas Principes Catholici folies vi neceffitatis , metu majoris Illa. Ii , & fuarunl virium tot annorum bellis exhaufia... rUin neceOìtáte adaéti fuerant :I Inulta e{fent , quz facra jura gravif1ìmè violabanr J & ReJigioni Ca- tholicæ erant Indxinlè infcfia. Exinliæ, quâ præ... dirl1s erat pictatis , cOlnpIura ac publica Innocen." tius x. dedit acgumenta . Et prilnò quidé tempore: Jubtlæi , quod al1110 l\1DCL. celebratuln eft, poft- quàln providiffet vigilantiflìmus ille Pontifex lit ingens frumenti & vini copia. Romam advehere- tur, ad alendos innumeros penè exteros, qui eo facro anno cccIefiibus ditandi rhefauris ad Urbeln conHuere [alent; pofiquålD etiam pro Epifcopis. & Sacerdotibus 110n Italis hofpitium aperiendutn curaßèt, & aliud Italis SacerdotibllS paritèr ad- · fcripfiífet; voluit omnibus fuo exemplo pietatis operibus præire, fæpiùs Sanéi:iffima Templa vifi.,. tando precibus Deo perfolvendis affiduè vacall. do pauperibus per vias eleemofynas largâ 111antl erogando J Xenodochium Sanétitlìmæ Trinitatis aliquandò invifendo > ubi pauperibus, quorUD'l-t pedes antè abluebat , ad men[am tantâ uloaefiiâ & charitate adminiLtrabac, uc his pietatis exempJiç perilloti omnes Prinçipe ROlnani ) ad alendos p '" ceorJ h 156 HIS TOR I A regrinos, vel dOlnos [UJS comJnodarent vel pe- cunias abundè futncerent vel ipfinlet pauperious ad rneúfam accumbentibus adeò alacres & expedi.. ti famularentur, ut prifca pietas, n1undo fene- {cente, Romæ revivifcere videretur . Secundò, eni- tuit ejufdem I)ontificis Innocenti; X. pietas, íìv dÙnl ad fufiinendas Catholicoruln in Hibernia vi- res contra Hæreticos Anglos, mifit 'oanllem Ba- 1Jtiftam PJ.nuccinum , Archiepifcopum Firmanum...., lIt illorum inopiam auro & argento fublevaret J ec.fque ad Belluln contra Hæreticos Anglos geren- durn anitnaret ; live etialu, dLÌln ad Catholicam.-, An;.:;liæ ReginaZl'l Henriettam Borboniarn tranfil1Îfit per Equitem DOlninunl Digbi, Anglum Catholi- CY1n, plura aureorum nlillia) ut iis ad [UUI11 fublì- diUf11 , & CathoJicorum in Angliæ Regno levanle11 uteretur. COL1verfiOneln Hæreticorum ad Fidem Catholicam tàm curæ ac cordi habebat SUfiln1 us ille I>ontifex, ut unâ Fidei am.plificatione deleda- retur .Hinc illa lætitia,quâ perfufus ac delibutus in- cedebat, cùln felicior aliquis de I{eligione nuncius perferebatur . Hinc illæ lachrymæ , quas præ gau- dio non tenuit:l dÙln 111ultoruln Germaniæ Prin- cipum J & è pril11ariâ nobilitare Virorum felicetTI & exoptatum ad Ecclelìan1 redituln audivit, arque ex eis aliquos verbis blandiffimis excepit ad Cuos pedes, Cacri{que muneribus donavit, ficut tefiatu ejus Vitæ Author apud nOfirUI11 Alpbonjùm Ciaco- nil-fin Tomo IV. De pîtis f\gmanorum Pontificum.J. His præclarè pro Chrifiiani nOlninis gloriâ gefiis pauca alia addam J quæ lnnocentii x. CUltUOl in..J DeUnl"& in Sanétos æternlÌi11 præd"îcabunt. Ten1- plUID Vaticanum 2 feu Balilicanl Pril1 ipis ApoIlo- '.lorUlll J ECCLESIP STICA. 157 Jorum, & Bafilicam Lateranen[eU1 infiauravit & exorn3vit SUlumus HIe Pontifex. MagniL1CUll1 &. augufiiffilnum TClnplunl in h01l0re01 S. .Ag12etis Virginis & Martyris in Agonali Foro cxtrui juffit) ibidenlque Fontes duos ab utroque Agona lisFori capite furg ntes expoHvit,& aquis Jocl1pIe- tavit, arque in n1cdio ejufdeln Fori elegantiOl111um altcrulll Fontem J & omniulIl tùnl Veterunl . tùn1 recel1tiuln ruagnitudínenl .I & venufiatetn fuperan- tent, largo, varioque aquarum labentÍum curfLl (Ii viteln " Simulacris , Synlbolis , Infcriprionibus :J & PÎra.nlide exornatum, ac exquifitâ arte à L.,zu... 't'cntio Equite Bernino , Architeétoruru illillS Sæcu- li Principe, perfettum J il111nensâ auri effnfîone..." erexit. od fi his omnibus ea addideris qux 1,'1no cent ius x. ad augenda publica con1111oda J ad Capi- [alii ædificium ab[olvendum, a.d lnænia Urhis 1\0.. l11æ, quæ jalß 'Vrbanlls /t IIl. inceperat J perl1cien.. da ; ad populi levalnen , pauperulnque fubfidiuln .I eo præfertiln tenlpore, quo populus Itonlanus propter eluvioneln Tybcris ingentibus calaulita.. tibus, & frumenti penuriâ & caritate labor.:lbat; fi hæc inquam , & alia id genus, quæ omni præ- eouio digna Innocentius x. fuo in Pontific ltL1 gemt his omnibus, quæ haéèenLÌs dixi, addideris) ul- trò fatcberis,Illnocentium X.[)ontificem Maxinluln pietace, Catholicæ Religionis propagal1d zelo , prudentiâ,jufiitiâ,magniticentiâ" & in fublevandis populi ac pauperum 111i[eriis fummâ vigilantiâ I aliifque egregiis virrutibus præditum fui1ie .Obiit ille l)ontitex Romæ in irinali I.)alatio die VI I. Januarii al1ni MDClV. ætaris fl1æ anno ot1:ogelì- mo [ertio, cùn1 I)ontihcatlu11 gelli1h:t alillOS dc: çen1 a , , I . I 5 8' HIs TOR I A dccenl, olcnfes tres ) dies viginti tres . D. is ad occupanduITJ I'hronum Apof1:o- lÌcum , feu ad regcndaln univerfam Ecclefialn eIe- âus ell: , & Înloculn Innocentii }{. Pontificis Mayi- - mi fu1feétus M. Mortuo Innocclltio Decimo, eique No- wendialibus Exequiis, ju'Xtà lTIOrel11, per[olutis, Cardinales in Conclave ingreffi, Vincentium Ma- culanu'In , ab '"Urbano 1/111. Cardina(em TituJi S.ele- mentis creatutn, Ordinis Prædicatorlun J in Ro.. manUll1 Pontificetn J ob exin1iam ejus pietate fummâ cum ingenii dexteritate & eruditÎone COD- junL1:3.1n eligcndi confiJiuln inierunt , ficut tefian- tue Ferdinandlfs Vgbellus in It alia Sacra,& .Alphon- [us Ciaconius in hujus Cardinalis Vitâ, Totno IV. de Vitis Iigmanorum pontiþcum. At) cÙln Cardi- naIis f/incelltius Maculanus hane fupremam fibi ob. Jatam dignÌtateln inauditâ anilni t11agnitudine..." , & pervicacißìlnâ Inodefijâ fufcipere detrettaret.t tandem Cardinales J ne diutÎùs, quàm par eßèt , eleétio Pontificis protraheretur OC1110S conjece- runt in Fabium Cbifiuln, Cardinalem Tïtuli S.Mal'iæ de Populo, eUlnque POl1tificCIß Maxilllum renun- tiarunt die v I I. menlìs A prilis anni MDCL v.dittuln in POl1tificatu lexandr1tm Septimum. Maxitnam rantæ dignitatis reétè adlIlinillrandæ fpem flatinl conciravit SUlnmus iJle Pontifex , qui, dùnl adhÜc Cardinalis eilct, in fUI11må apud Olnnes ) ob res pr clarè ubique geCtas e",illiß1atione, & l)rinci- pious, apud quos Legationes Dlagnå cum laude..., obierat, gratifiìlllUS erat . Illufiriora tantLÌol Ale- .xandri Septimi Pontificatus Ada, hìc, ne longior bnl) defcriban1 J eaque ad tria capita, videlicèt ad E eeL E s I t'\ S TIC A. .I 59 ad Religionis negotia, quæ piè geßìt, ad Urbis ornJ.tum, quem perfecit ; & ad lìngulare ftudium erga \liros literatos, quos SltmmUs iJIe Pontifex inlUleníì3 benefÌciis cUlnuJavit ) paucis verbis rc- vocabo . In' primis ,ad il1ibaraln Fideln Catholi- earn confervandaul J novå Confiirutione .Ale.:ran- der VII. profcriplìt quinque falTIoíàs propofiriones ex libro "Janfenii excerptas , Fideique formuJa.tn.... confcripfit) qualn hi" qui ad Epifcoparum, vel a<.i aliquam EccletÌaílicaln digniratcm deinceps p r01110VerÎ debebant, prol-ìteri tenerentur. Se- cundò, Cbriflinam Suecorulu Reginam, ejurarâ I-Iærcfi Luthe ranâ, & jure Suecici l egni in C"zro- //1,111 GlIflarvunl translato, Catholicam l i(leln â:-!l- plexain , ad Urbenl invitavit, mißo ad ealn Lu:;.u l-loifie1lio, Viro dodiffimo , & BibIiothccæ Vatica- næ Cuf1:ode , ean1que I\Onlam advcntantetll regio l\lanè 11onore & apparatu,præluiffis quatnor N n... ciis f\pofiolicis, & duobus Legatis à Latere , ex. cepit in Ædibus Vaticanis. P r plures annos Ro- Inæ inter reIigiofißìlnæ pieta.tis exercitia vi xit Cbriflina Suecorlun Regina, cui ..4lcxandræ nOl11el1 ilnpofuit .Alexander Septirnus, dùm ealn Sacro Connrlnationis oleo inul1xit ibidè111que annos nata fcxagil1ta tres obiit, fedenre Innoccntio Xl. anno MDCLXXXIX. & fepulta eft in Bafilica Vatica- na, ubi legitur hæc Infcriptio: Cbri/iina Ale,,'\:diz- dra ) GotÌJorum , SueCOrUrfl, lP" alldalQrrlrn l\fgillf1...J , Hærefi abjurata , terrenoque g1l0 ob cælefie abdica- to , 1'ì'loritur l{gmæ anllO 1689- die 19. .Aprilis , ort a dtlnQ 1626. die 18. Decc;Jlbris _ Nee [olùln Cbrilli- llartJ) Suecorum l{egia:tnl:>> ab hærefi ad Cat holi.. calll Fidcln conVerf.lßl , ()pibus, & ccn1ìliis juv it vLl::. . ........ . I 60. HIS T OR I A v1.lexander Septilnus, fed criàtn profusâ liberaIita- te aliis princípibus Chrifiianis, contra Orthodo- xæ Fidei hofies pl1gnantibus , pecunialu, capias & CJalfes fub(niniJlravÍt , præ[ertiu1 Carola Elnlna- nueli, Duci Sabaudiæ, adversùs hærericos inalpina- rum VallÎum accolas bellull1 gerenti j Regi 1-'>010- J1Îæ, arl11is hzreticorunl Suecorum penè opprelío; Regi Hungariæ, TurCarU111 iUlpetus ægrè fufii- l1enti; Catholicis Helvetiorum I)agis, quos VQ- cant Cantones , qui ab aliis hæreticis HelvetiorUL11 pagis cOl1tinuò vexabantur; necnon Sereniffimæ Reipublicæ Venetæ, quanl diuturno ClUll Turcis .Bello inlpIicatam , tantæque illius [ull:inendæ moli itnparenl,.ingentibus copiis cun} ClafIìbus & pecu.. niis mi ills :þ erexit afßiétalu , & ad inH:aurandun'L,., adv.cr[lls Barbaros belluln anÏ1navit. æ oppor- tuna I J ol1tificis liberalitas in caura fuit cur eadelu Refpublica Veneta. votis .Ale:randri Septimi ,deJ fe tam benè nleriti,lnaximâ ob[equii fignificatione fubfcripferic, & in Statu111 Venetunl revocaverit atque in prifiinum Iocua1 anno MDCLV I I. refiirue- rit J efuitas :Þ qui J lìcut [uperiùs ob[ervavilnus Jab exorto inter Paltium V. Pontificclß Maximunl) & RClnpubJicaln Venetam memorabili ilIa diffidio , quo PauLus V. violatæ ItI11nuuitatis Ecclefiallicæ 11omine, eidelß l ejpublicæ Sacris interdixit, à totâ Venetoru1n Ditione era.nt prc.Jfcripti ac ex... . torre , altèque [edebat animo Sen",roribus cas nunquàln recipere ac [cvero ja[n prolnulgato Lditto ab omni fpe reditus excludere; fed hoc Decretum, Inagnä licèt fuffragiorulll confenfione cditUD1, Refpublica Venera J Voris .A.lcxandri VII. POl1tificis Maxi111i aunuens refixit J & ( quod Cu- re- E eeL E s I A S TIC A. I 6 I periores l)ontifi.ces Inagno fæpè conatu fed fru- íttà [emper,tentaverant) excepit in rota. Ditione..." Venera Jefuit s taln fplendidè ut janl de exilio conqueri minin1è POffil1t. Hæc fiUlt majoris,mo- Inenti .negotia, quæ pro tuendâ & amplificandâ Catholicâ Religione [uo in Pontificatu geffit ./lIe- xander Septimus. Jàm verò , quæ ad Urbis ROIDZ ornatulD J ad refiaural1da Ecclelìas , ad publican1 populi falutem ,. paceln, & anl10nz abundantia.n attinent , il111Umera ab eo Pontifice collata extant beneficia, q110rlllll11onnuI1.a hìc inferere (ufficict . Urbi, magnâ annonæ penuriâ laborí!nti, [ucc rrit il genti frunlenti copiå å ßatavis ufquè imn1anÌ pretio conveétâ J & pe.ß:em in eadem ROIßã.Oa..." Urbe gralfanteJn proRigavit divinis & 11Umal1is ilnploratis præfi(!iis, Urbelnque fervavit leviffi- Ino ac.cepto danlno.. Pantbeon, cIariffimum vete lis ROlnæ Templum,infigai Porticu , & rara: In . gnitudinis Colulnnis anteà femifepu.lcis., nunc ill Jucem produB:is J exornavic) deterfo à fordibus :I & à tabernis rerUlll venalium. Foro il1i adjunå:o . s. IJetri Cathedram J à duobus Græcæ, & totidèm Latinæ Ecclefiæ Doétoribus fultam opus ex ære,. Inolis magnitudinc l11iral1dum, in aptìde Templi Vaticani confticuit.. Centußlcellarum portum........ temporis & Inaris injuriis labefaéèatum , infiaura- vit , atque cOl1fiabilivit. Sacras Ædes B. Mariæ de Populo B. Mariæ de Pace aliafque complure.s exornavic, & ad excitandaln ergà Sanétos Fide- 'lium pieratelu " B. Tbomam de Villanova J Hifpa Dum J Archiepifcopum Valel1tinum J O.rdinis Ere.. mitarum .S. .Ã.ugujtini , & ß. Franciftum SalejittwJ Epifcopunl G.enevel1fem in SanétorulD Cal10ncLu Tom. YlII. L re- \ 162 HIS TOR I A retulit. Denique, quanta affeétu Ale.:rander PIle P08tifex Maximus Viros Cui telnporis litteratos' compleéteretur, probanr illi frequentes ac jl1cun- diffilni congreífus,quos habebat cum clari HiiI1is & in ol11ni tùlTI facra., tÙlD prophana antiquicate ap- primè doétis horninibus J Luca Hol/lenio, Leone..J .Allatio, Sfortia PalútzJicillo , Gjoanne Bona, & aliis, quoru111 confucrudine J & fanliIiaribus colloquiis ilnpensè dcleétabatur, de re Iitteraria fernlonen1 cum ipíìs conferens:l fed potiffimlÌln de Sacra & Eccleliaftica Hitloria, Vererifque EccJefiæ Di[ci- plinâ, quattl paulatin1 inftaurare J Ii per tempo- rum difficultatetll licuil1et, maxin10perè cupie- bat) bonilque JÍtteris , quas à Veteris Latii glorià excidi{{e intelligebat, prifiinu111 refiituere {pIen- doreln. Hæc feri.ò meditans SumnlUS iJJe Ponti.. fex , eaque executioni Inandare volens, Archigy- mnafiuHl Romanuln à Leone X. intlirutuln, toto atnbitu perfecit , ejus Bibliothecam o111nis gene- ris libris luculenter infiruttam) atnplií1ìnlâ aulâ , ac thecis magnificè infiruétis, publicæ cOll11nOf\ tati aperuit eique addidit Îtnprellorulu Iibrorußl Bibliothecam Urbinatium Ducum, quæ Urbania inter tineas, & blattas [ordida jacebar. Biblio thecæ ctiam Vaticanæ aliau1 celeberrinlam adjul1 xit eoruIndelll Urbinatiu111 Ducunl ßibliothecam Jl1agnâ olnnis generis manufcriptorum copiâ re fcrtitlinlam, in quoruln manu{criptoru111 Cadi CUIU Jeétione ita verfatus erat Summus Pontifex ut nulli e{fent tan1 barbaro & exoleto caraéiere.. exarati, quos il:atim 11011 penctraret:J 110n a1f( queretur , & ex his plura ad iHu{lrandam Ob{Cl riorum telnporum eruditionCln 111agnå CUI)} voll pea ECCLEsrASTIC 4.. I6J ptate coIIigerec . Dec eve.ra idern tomal1us POr1- tifex ( lìcut tefiatur eJl1S Vltæ SCrlptor d.pùd no- firum llpbonfìJm Ciaconium -rOtll0 I v. De Vitis It}. 1nanorum pontificulll) l{olnæ infiiruere Collegiu n Virorum ol])nigenæ litteraturæ' erudiciol1e præ- fiantiuln , quique tamâ & ingeaio clari ex. olnnibus Chrifiiani Orbis Provinciis feIÎg rcntur , & in tll- tandis Fidei !)ogluatibus , retundendi[que calamo Sedis Apofiolicæ hofiibus., operanl , {!udiulnque.." collocarent . Sed , ne huic præcJariffilno operi l11a!1U111 ad1nove-ret Pontifex, impedi vit exortll:n ROlnæ anno MDCLX I I. intenlpefiivULß diffidium....., , cujl1S originen1 ac fincln hie paucis aperire non..." abs re erit. Turmæ Corlìcæ ,. ad cullodiam SUln- D1i POl1tificis tlUll ten1poris dell:'ÏLlatæ , ob[elfo Pa- latio FarneíÌo , in quo Dux Creq14ius, Regis GáUiæ Ludovjci XIV. Legatus, diver[abarur, plura con- tra jus gentiUt11 hofiiIitèr fecerunt , in Lega.ti uxo- ris currUln carapulcas difploferul1c J Ul1U111. ex ejus Ephebis J feu pueris hono-rariis, occiderunt J fe- neítras Palatii turpiter fregerunt J & alias id g - nus contumelias per[onæ Legati irroga.runt-. Huic injl1riæ Legato Regis Chrilrianiffirni iIJatæ, quæ., funefia mala & ÎncoID111oda [ecum. trahere pote-- rat, faétuul efi: Caris. Sumlu.us quippè Pontifex .Ale:t:ander Septimus die x I I. Inenlìs Feb-ruarii anl1i }.1DCLX I v. Pitìs CUln Ite ge Chrilèiani ffi,rno paé1:unl pepigit , eique polli{:itl1s ell priInò , CardÌ1131D leu] !)arrOl1UID in Gallias à [e lnilfuln iri J. qui Corfaru111 ll1ilitum crÏ1nel1 à Pontifice aLnolire- tur J palàtnque declararec , neque,Pol1tificeln , ne- que ex ejus FalniIiâ <']Ueluquam audacis hujus faci-. noris participelu fuitle. Secundò J Gentctn Carlì.. L 2. cain 164 I-I 1ST 0 It. I A earn incapacem fore renul1cianda111, quæ Sunlmo Pontifici inferviret. Denique, py ramidi ex re. gione l1:ationis l11Îlituln CorfarUl11 extoIlend pro- fcriptionis ipforum Decretum incifull1 iri . I--ìis pa- étis conditionibus acquievit Rex ChrifiianiHìq)us Ludot;;;t.us xIJT.eafque fwulnå Fide cxecutioni Inal1- davit ..Alexan,fer PIl. Ponrifex Maximus. At, po- fiea , f u anno MDCLXV I I. fIagitante Clemente IX. fucceflore Jlle.Xfllldrj Septimi, permifit Rex Gal1iæ Ludorvicus XIV. ut hæc Pyralnis, Ge11ti Corficæ infalnis, [ubverteretur ac (010 æquaretur . Sic .Ale- xander VII. grave periculum, quod ex eo ditIìdio timebatur , prudentiffi111è avertit, & in ilIa Galli. ci motus procellâ ofiendit anilnum verè magnum, & ereétum qui l1ullâ fortul1æ injuriâ, nullis tenl- peí.l:atum fluéi:ibus debilitari porerat , nedù frangi . Obiit Optimus iIle POlltifex die xx I I. mentis Maii anni MDCLXVI J. ejufque in Pontificatu .}Jræclarè geß:a elegantiffimâ funebri oratione il1...J ejus Exequiis habitâ laudavit vtugu/ìinus Farvori- tus , politioris literaturæ eximius) inter cæteros fuj Sæculi , cultor . D. clementem IX. in Sede ]>ontificia Jllexail,- dro S eptimo fucceffitlè mox obitèr infinuafii;) fed nunc de ejns patriâ , genere, dotibus:) quibus po- tiffilnùm in pOl1tificatu excelluit, & de rebus ab ipfo il111niverfæ regimine Ecclefiæ præclarè:) Iau.. (iabilirèrque gefiis :) neceífe eft ut continenti ordi- l1e paull1lùm differamus . . M. 110ft foletll11eS .Alexandro Septima perfo- ]utas Exequias ;) Cardinalibus Comitia Vaticana.... ingreßis nOI1 diù de novo eligendo R01l1ano Pon. titice deliberandul1.) fuit. Aàeo eniln fpeétacâ in.. plu E eeL E S I A S TIC A . I6S pIuribus arduis ncgotiis virtute, & regiâ animi celfÌtudine fibi Sacri Collcgii volul1t3.tcs, Re- gum gratÏ.:un conciliaverat 1ulius 1,..olpiglioJius.) pa.triâ Pif1:orienfis -' ex nobiliffiLni Rofpigliofio- rUin ejufden1 Urbis Fanliliâ oriundus , & Cardina- lis Presbyter S. Sixti ab Alexandro Septimo crea.. tus, LIt die vigefimâ luen(ìs]unii anl1i MDCLXVII. Ilnanimi fuffragiofum confen(ìone eIeétu flleric Pontifex Maximus , qui die XXVI. eju[detn lnenfis in Batìlica Vaticanâ coronatl1S voluit appellari cle11Jcntis n0111in , quod placidis ejus nloribus , & exprinlendæ nativæ mititlimi ejus Íngenii indoli perquàl11 appo!ìtè congruebat. In Sedc Sa.né1.i Pe- tri conílicutus clemens IX. pieratis operibus [ - fuofque lDores Fidelibus probavit -' eorU111 COll- feffiolles publicè aliquandò in Bafilica Vaticana-.. fedens in Tribllnali Pænitentiæ excipÎ\..uat , Nofo- conlia fæpiHìlnè invifebat , ægrotis plerùlDque l li- niltrabat, duodeciln pauperes ex his, qui Reli- gionis ergò Romam peregrini accedebant, fingu- lis diebus in Palatio Apofiolico 'rel1ciebat, eif(Iue tantå CUln pietate J eoque Chrillianæ hurn.ilitatis fiudio in[erviebar, ut n0I111ulJi hæretici 1 Poptifi ciæ hujus charitatis, quam nonni1ì è verâ Chrifli difciplinâ prodire po{fe intelligebant, tefi:es ocu- Jati, HærelÌln ejl1raril1t , depofucrintque errorem C]uem cum Iaét:e [uxerant, fibi propinatum à pa-- rentibus atque nefariæ Seétæ Magiilris, qui Ro- manUln Pontificelß:) ceu Virum fuperbiâ & ar.. rogantiâ turgidulu, terris coloribus depiogere.., folent, quò Sedi Apofiolicæ apud Seétæ [uæ homi ne odilun conBare POffil1t, &, [010 prolaro POl1ti- fiClS Ito111ani 11omine, Inagnlls fiatin1 occupet pue.. L 3 !o- 166 HIS TOR I A rorUln nlCntes ac peåora terror. Tot inter curas.. qui bus [uo in !)ontificacu Clemens IX. in1plicitus fuit , in hane UnalTI præfertinl incubuit , ut revo.. catis ad pacenl Chrifl:ianorum Principunl aninlis , Turcarum potentiam , quæ de funefi.is eoruluden1 Principuln bellis quotidiè crefcebat, & vires ac- quirebat eundo, elideret J ac , fi fieri pollet onl- l1Ínò profligaret. Bello Creteníì attricis Veneto- rum opibus J & Turcis elatis Viétoriis jaln pend totarn Cretatn Infulalll invadentibus J necelfarium eífe duxit SU1l1n1US Pontifex, omnes Chrifiianos Europæ Principes ad SaCrU111 Belluin fo1Jicirare.J l1t ejus vocibus"quafi clat1ìco qLlodaln excitati, pe- ricJitanti Infulæ Cretæ fuppctias ferrel1t, arma..., contra l"urcas firingerent) atq; COJnmune pericu- Jum Chrill:ianoruln cervicibus ilnpendens felici- ter propulfarent. Magnæ quiden1 in executione.." {u[cepti huju[ce negotii difficultatc:s fuperandz occurrebal1t :J præfertim cùm Rex Chrifiianiifi- Inus Ludorpict4s XIV. cujus præcipuè ope olnnis tuendæ Infulæ Cretæ [pes nitebatur , BelIu111 tUln temporis in BeIgio cum Hifpaniarulll Rege J eo fe- lici armOrUI11 e itu ageret, ut vix credi poßèt cun1 ad pacis fiudia adduétuln iri, vittriciaque.J fua arnla in his rerulß circumfiantiis converfurum cum evidenti periculo prodendæ falutis plurimo- ,runl (]aIlicæ [uæ gentis, vel [altèln ev rtendi C0I11- mercia, quæ Galli Mercatores , magno cum Gal.. lici Regni compendia, in Turcarum Ditione infii- tuerant. Bane talnen difficultatem facili negotio perrupic ac fuperavit Clemens IX. Pontifex Maxi- Inus, miffoque Gjacobo J\oJþigliojio Cardinali Ne- pote fuo, ad Ludorvi&um XIV. Galliarun11tegcffi:-" Ita E eeL E S I A S TIC A. I 67 ita ad COtllponendaln paceOl ejus animUln flexir, ut ChriltianiHìnlUS ille Rex, non tanl. in n1edio Belli, quànl viétoriarum [uaruln cur[u J aétutùnLaa SUlnmo Pontifici pel" Littel'as íignificarit J fe ejus officiis, vehe(n nti deíìderio, atque fervel1tibus adhortationíbus obfecutlul1 arlna Înhibuifie, ut de ineundã pace agi pOlfer. in etianl , dÙtn alii Principes ChriH:ìal1Î capias undique Inagnis fUin- ptibLJS confcriberenc J & Inl1itari lubíìdia aj de- fenlÌonen1 Urbis Candiæ in fnfuIa Cretâ à Turcis ob{etlæ cerratÌln fuppcJitarent, ofiendit l{ex Lu- dovicus XIV. nihil fUD alrÌÙs infixum ene anÎlno , quànl LIt ChriLl:iana, Religio ubique floreret ac co.. Ieretl1r. ConfeltÜll liqlliJelll juHlt Duci Na allæo, Franciæ Mare[caUo J ut (epteín h0L11Îl1um nliUia.... in Candiaal duceret J & Unci Belfortio, rei n1ari- timæ Franciæ Præfeéto , lit his auxiliaribus militi- bUi ferret fubíìdiuln. Galli felicitèr Candialn ap- pulfi J & in earn à TurcÌs obCeíIam ingrefiì, firenuè pro ejus liberatione pugnarunt, fJ.étâque in Bar- baros eruptiòl1e J decertante Duce Belfortio in })ri.. fila u1ilÌtuln acie,quos Galli, ler Enfants perdus, (ell filios perJiros , vacant, duo propugnacula , & ag- geres, quos Turcæ ad Cui tuitioaeol e'xcitaverant Inagllis anilnis occuparul1c, ac folo æquarunt . At, èùnl acriLÌs inLìftul1[ ,contigit inopinato ca[u, ut cadus puluveris tormentarii accenfus longè latè- que olnnia vail:averit, quod quidem Gallos tanto terrace perculit , ut folulll fuffoHìs cuniculis peni- tùs exculfunl iri putantes, pedem retraxerint, quâ in fuga ingentcnl cladeln à Turcis acceperunt, & in eâ. acci[us efl fortifIim us Heros Dux BclfortillI. Mars Gallicus, Turcarum terror, 111oderatioOeJ J L i fa- I 68 HIS TOR I A fapientiâ , hrlnitate ani1l1Î J pietatis, & Catholicæ Religionis lludio, aJiifque egregiis dotibus infiru- étus. Tandènl Candiæ Civitas J pofi: quinquagin- ta duas hofiiuLn impreffiones fraétas ac propuIfa- tas J poll triunl annorum, l11cnfium triuln & fex: dierul11 obfìdionem , [efe Turcis , cun1 fummo mæ- rore Clementis IX. Pcntilicis Maxitni.) qui ad præ. diétaln Urben1 à Barbaroruln obfidione liberan- dal11 nihil intentatun1 reliquera.t, confiitutis I1Ìl1C indè , Venetos videlicet inter & Turcas, zquis ac honefiis pacis conditionibus, deditione permifir. Hanc inclyt'11U Regis Chrifiianiffirni, Gallorum que nliliruln in oppugnando cOllllnuni Chrifiianz Re]jgionis hofie virturem 11011 2bfque mercede...." reliquit Clernens IX. Pontifex Maximus. Gallia- rUin quippè Regnum ut fibi arétiùs devinciret , aI- tiffi111â, diùque exoptatâ pace illud beavit, dùm quatuor Ecclefiæ Gallicanæ EpiCcopos, Aleéten- {eln A,palnienfem:J Andegavenfem J & BelJova- CenfelTI , qui FormuIæ,aIiquot jam abhinc 311llis ab .Ale :andro ViI. in Caufa :Janfenji èditæ,fubfcribere detreétabant, indèque per totum Regnuln gravi[.. ÍÌn13 dißìdia fervebal1t, authoritate [uâ flexit, ad Sedis Apofiolicæ obfequium Iibel1ter traduxir , ficque pacem in Ecclefiam GaIlicanam pofilimi- Iliò revocavit. â de re Cæfar d t Ejirees Epifco- pus Lau(iunenfis, Gratulatorias LÌtteras die 22,- menfis Septenlbris anni 1668. ad Sumn111ID ponti- ncem fcripfir, in <]uibus hæc habet: Firmata armis, opibufque Candia, pacata Europa, reflitutis apud Lu- fitanos Epifèopis, aut prope'fljodùm reflituendis , nibil tlfquà'lll majuJ adjici poter.zt, aut [plendidius, qua'm iicclefi"e GallictllltC tranqui/titas . . . . .- ..dbjòl'lJi$ tan- E eeL E S I A S TIC A' · I 6!J' ttlndc'Jn 'ii1ùgllU1n illud opus, Beatiffime P'1ter, nova.J 11lecnolt [ill!'era fubftriptione aliis Epi[copis confentiun il/ttflrijJì'fni v'f/eélenfis , v1pamienjis , ./lndega'Venfis & Bellovacenjis :I à quibus in fubftribenda Fidei for.. mula aliquatenus recefJerant · · . . . Ytrù1n J df...J ctzJentr tam farifio û,tque feliei grattllationem, Ilon tam ii/orum qua,uor EpiJcoporum pietati atque ob. feqllio, aut lavori/;lts utcumque noftris, quibus negO:a tium ii/lid adjuvimus, illuflriffimus Epifiopus Cata- launenfis , & ego, quàln Beatitudinis tzJfflræ [ummæ prlldentiæ;þ at que eximiæ benignitatiJdeberi exiftima- j1nUJ. Sed animos om1Úum [peUatiffimæ atq; [ualZJij]i- mæ t;;;rtut-es tU,1] ita devil1ciuizt, lit dUjUln , ac difficile nihil appa'1eat, quod Bcatitudini 'lJefiræ gratll111 J acce... ptf4mque {utllfllriJ eft . &c. Multa hìc de indufiriâ filentio p-ræterlnÎtto . .quæ clemens IX. POl1tifex Maximus tùm Romæ 2 rùm foris prxcIarè geffir, quia accuratioren1 hifio- rian1 fiylunlque delìderal1t . Addam d4mta at. optimuln ilIum Pontificem albo BeatorulD ad[cri- pfiffe jàm:l fpeétatæ Sanétimoniæ Qrdinis. S. Do- minici Virginem Limenfem J & in Sanétorum nu Inerum retuJilfe Petrllm de .4lcantartJ Ordil1Ís Mi. 110rUln S. Franci[ci, & Magdalellam de Pazzis Flo- rentinam:. Ordinis Carnlelitarum, eximiâ pieta.. te :I abfiinenti4 , & miraculorum gloriâ præfulgel1- tes. Obiit clemens IX. die nonâ. Decembris an! i MDCLXIX. eUlnque .Auguß,inus Favoritus laudavic ill'" funcre , quod SacrUID Cardinalium Collegiu111 p,'r &10Vem dies :J uc Inoris et1:J celebravit in BaliJica.... Vacicana. NoJuerar quidem C/en1ens ,J IS j I' viveret J hUlnJnæ öI rIce conl\,.mptor.. ut iìbi 111() tl10 ullum honorificum erigeretur m011U111enCum ' at .i70 HIS TOR I A at Cleinens Dee .rnlls J ejus in l)onrificatu Succelfor , pubJic< voto c (1rul-ere, & eXi111ias lJecef[orÍs fui dotes aternæ po!ì:erorllrn rnelnoriæ con[ecrare vo- lens) e xcit=: vit" in Bafilica Liberian î , feu s. Ma) i.e Majoris, JT:agnificunl fepuJchruln CUJn Sta.cua cie- mentis Non; J & lnfcriptione, quæ Santti ffitni illius POl1tificis ardenrelD Fidei zell11n, Egregianl ergà onl0es benefÌ,--eutiallJ & chariratem J quaal de re Chrifiianå Op(ilnè merendo) Inultis ac luculentis argumel1tis tefiatam rellquic J æ[ rl1Ùln COlnlnen- dabit . D. ò propiLÌs ad ætatetn l1ofir.1ffi irw defcribendis præclaris ROOlanorUln POl1tificul11.J Gefiis accedin1us J eò clariùs detego Inalas artes hujus tenlporis HæreticorU1l1, qui in l{ol:uanos Pontifices luucroneln linguæ acueutes J & ilnma- ni odio perciti, convicia jaciunt, ac PetralTI il.. ]an1, (uper qualn Chrilli Eccleíìa ell: æditìcata.., , contunlelHs feriunt, filniles Vefpæ, quæ (ut 11U- perrin è Iegebam apl1d S.EpiphalliulJ1 in lib.de Hæ- TefibuJ , Hærelì quadrag fill1â. quartâ ) Si quis f[)i r- ga per}, Tutetur ipjius latebras , aut nidum dc/lruat J ßut farvuln ligno pungat; e.xit indignatrz ipfa borren- cia quidèrn tzJerÛm debilis l/efpa.J & ft invenerit pe- IranI, aut lignum, præ ira J qua exeallduit, eunu ftridore in/tat , & impetit J ac ferit : petram quidein nibillædit, nee lignllrn, immò nee bOl'ìlinem etiarnJi momorderit, nijÎ quòd modicurn doloreírl inåuci t: 'Ve- l'Ùril :I aculeum amittit , & fie peril: petra tzJcrò nulla injuria affieitur. Sic hæretici nofiri tenlporis ægrè adn1odùrl1 ferentes, quòd ROlnani PontifÌces ni- dos errorUffi >> quos dith lninJ.l1t: ,dilfucrÍnt , ever- terint defiruxerint, in furorcnl aéti è Jatebris fuis J ECCLESIASTICA. 17 1 ùis J Ve{paru[}} inlta.r J erU111pul1t , excandc[cui1t . trid nt , Îrnpetunt , fummos I J ol1tifices contUtne.. iis pungUtlt, ac Jinguæ acuIeo Petram illam , {n- ?ra qualn Chrifius fundavic Ecclefiarn fuanl,nullis lentoru[n turbinibus, l1uIlis undarunl infultÎbl1s :efIura!n, feriu:1t; fed cùm huic Petræ nihil {uis lculeis nocere poffint :I 'fibi ad iUa:n gel1uinulIL.>> ral)gunt , & æternatß morterß accerfunt . Sed :11iITis Hæreticis, S dis Apofiolicæ infenlìffilnis 110- ilibus , profeq a 1n111r , li placet, Hiíloriam a.lio- rum ltomanorual Pontificl1ffi, qui Sæculo Ecclelì t decimo feptilno Seden1 ItoLnanaln tenuerunt. M. l.>of1: ventilata per men[es [ere quinque.J poil obitum Clernentis IX. in Conclavi Vaticano de eligendo l\.olnano Pontifice confìIia" tandèl11 ! Purpnratis Patribus in SUIT11nUín Pontificem di xx 1 x. menlìs Apr ilis an. l\1DCLXX. eleétus eft eÆ.Îzi.. lius Alterius ex illullriHìma vtlteriorum Romani Familiâ oriundus , qui, licèr per tTIuIta. Curiæ oifi- cia diuturno telnpore & fun11nâ cum Id.ude exercill!' tus , præ fiugulari taluen ac rarâ Inodel1:ia, eli... geutiuol plauGbus, & totius populi acclamationi- bus qualì indignatus, fupremam hanc lìbi oblat1{u dignitatem tan1 obfiinato animo fufcipcre detr - étavit , LIt precibus , monitis J & totius Sacri Car- dinalium Collegii adhortationibus, & tantùm nOl1 increpationibus.t vix deniqu: viétU1l1 fe dederit cefièritquc, pofi:ql1àm excu(ationibus infirlnæ va.. letudinis, & ætatis oétogen.ariæ planétu frufirå Pontificatum à fe alnoliri tentalfec. Clemens x. di- ci voluit, & coronacus eft die XI. menus Maii :jnfJetn anni IDCLXX. inque Beatoru111 Apo- th o(i quos folen ni ricu Sand:orulu nUlne.ro ad. {,ri.. 172 l-I I S TOR I A fcripfit J P0l1tific3tllfn [ULU11 aufpicari vo!uit Cle- 'inens x. Hi auteln fuêre B. CajetClnus, Clericoruln I\.cguIariuID Fundaror, Pbilippus Benitit s, Ordinis ServorU111 ßeatæ Virginis J Francifi'us Borgia, So- cietatis ]efu, Ludo'Vitus Bertrandus, Ordulis FF. Prædicatorul11, & l\9[a Liulenfìs J Sacra Tertii Or- dinis S. DOínirtici Virgo. pium J7. Pontificem Ma- xirnuol,& Matgaritam.lReginatn Scotiæ, Bcatorl1111 Caralogo accenfuit.jubjl uln an.MDcLxxv.celebra- vit, eo l11ajori populoruI11 ex olDnibus l}rovinciis, Deo hac in peregrÎl1atione Iitalldi causâ , ROlllalu Cefe conferentiulU , pietate & veneratione J quòd hæc faera peragi nonnifi recurrente anno vigelìlTIO quinto foJeal1t. Auxit eOdel1} anno idem Pontife pÍetatem fideJÍuln J dun1 [acros honores decrevit ac deferendos fanxit novemdecim Martyribus, ex paflìonis loco diétis Gorcomienftbus , qui è variis CIeri tUln Sæcula.ris, tLÌln Regularis Ordinibus Sæculo decilno fexro pro afiercnda reJ.li Corporis Chrifii in Euchariilia præfeutiâ, ac Romani 1)on- tificis Primatu ab hæreticis Calvinianis in Belgio capti & crudeliffinlis vexati [uppliciis tnortcl11J gloriosè ppetierl1nt. Ætate quantum vis gravis elfet Clen'lcns X. POl1tifex MdXiml1s, omnibus ta- men fuppetias Iaturus pro111ptiffilnè accurrebat · 01unia prævidebat prudens, providebat jufius, opes proful1debar liberal is ergà 0i1111eS, exceptis tanlen fuis nepotibus J quorum familiam bonis Ecclefiæ locupletare noIuit . Polol1is, quos 1"ur- cæ ad graves angul1:ias redigebant, eorumquu Provincias miferè depopulabantur, anlplÎtfin1(l.J fi1btìdia fuppeditavit. B:líÌlican1 Liberianam , [ell Ecclelìalu s. Mari Majoris perfe,it . Denique, Lu- tCCLESIASTICA. '173 Ludo't'icam pronepteo1 fuam ill InatrilDonio colla- cavit cum Dominico vrjìno GrJvi! æ Duce , & fra- tre gernJano Emincntitl:nli Vincentii Mariæ "V1:(ìni Ordinis FF. Pr dicatorL1nl Cardinalis, & Archie- pifcopi BenevenranÎ J qui, folo inlpuI[us Iteligionis 21nore , Ðuc2tunl, qui jure l)rilnogenituræ ad ip- fum pertinebat, ;tbdicavit , fratrique fuo ceffit , & fieut, dLÌm effet in Falniliæ DOlrJinicanæ. Claufiris, à quibus ægerrinlè avulfus eft, Regularibus fuit norma vivendi, ità nunc Archiepifcopali dignita- te decoratus Clerunl Sæcularem exelnpli lege..., frequenti Synodorutn celebratione reformat J & pabulo facræ doélrinæ J quå Inirè.fulget, gregem Jìbi á Deo creditun1 ql1à concionibus, quà libris editis ad pietatenl & eruditionem informat OlU- 11ique officiorum ac beneficiorUI11 genere fibi ar.. ltilIìmè devincit. Sub Pontificatu Clcmentis X. hoc e{ , die xxv I I. lueniÎs Septembris anni MDCLXX I I. :fofepbus Borri , Medicus Italus , qui [e Cbrijturf1 feu Meffiam eífe in[ulsè prædicans , aliofque per ItaJialn, Germanialn, & ßataviam difiènlinans abfurdiffimos errores :J fcabiem fuan1 nonl1ullis af.. fricuerat; captus in Germania, ac juffu Leopoldi In1peratoris Clementi x. POl1tifici Maxilno tradi- [US, folenlni execratione deliria fua in Ecclelìa.... s. Mariæ fuper Minervam apud FF. Prædicatorei ejuravit ,& ad fanalll Inentel11 refipuit, fieut fidem facit Dominicus Bernini, tefiis oculatus, 'lui ÍÌnee.. tram ejus cOl1verlÌonem ex eolloquiis, quæ cum ip- fa habuit, perfpeétam fe habuilie aÍÌerit TOlllO 1 v. Hifioriæ fuæ HæreJum in Pontificatu Clelnent.is x. page Inihi 681. Tot rebus il1 rem Eeclelìæ [uanolå CU1l1 laude getlis toto Orbe clarif1ìnlus Clemens x. 1>011- 1"74 H r s 0 R I A Pontifex Maximus, obiit die >::x I I. 111en6s Julii an- l1i l\1DCL,,"-XV I. ætatis Cuæ LXXXV I. Pontificàtus an- no feptinlO. Laudatus fIt in funcre ab Abbat<:.J ftlalagonello, & fepultL1s in naíìlica Vaticana. In locum extinéti Clementis x. CardinaIes die xx I. Inenlìs Septembris , S. ft1attb..-co Evangeliltæ [acrâ , comnlunibus fuffragiis, ac nemine diCere pante....., , fuffecerunt Benediftum Ode[calcbu1ìl , qui Illnocentius Vndecimus dici voluit , ut gratus nlenloriatn reno- varet Innocentii x. à q o fuerat in facrulu Cardi- naliunl Collegium cooptatus . D. Ad folu111 Innocentii XI. l10qlen cor meulu præ gaudio fubfaltare feotio. Sic enim à teneris annis SUffilnum hunc PontificelTI eâ veneratione profecutus fun1, ut a111plißìlnis monumcl1tis vel- lem ejus confecrare nle[norÎan1. In deCcribendis itaque exilniis illius dotibus, qu oUlniuln fer- mone celebrantur, paulu!ùln hì immorari debe.. muse Iv1. Innocentius XI. diéì:us 311teà BenediElus Odefi;alcbus:l natione LOlnbardus , patriâ Novoco- nlienfis fuit. OmniUln Cardinaliulll Votis, ut 1110X diximus , eleétus Îl1!)ontificem , folus ipfe aUlbi.. guus hæÍÌt 1 & coràm Deo provolutuS, lacrYlnif- que perfufus, eum obnixè rogavit, ut huic ele- , étioni 110n confentiret. Agnofcens tandel1), fe in his turbulentifiìlnis Ecclelì t temporibus ad id nlU- neris divino confilio eßè vocatuln, acquievit, & Pontificatum fUlnluâ CUH1 o111niuIJ) gratulatione fufcepit. Emicabant in ejus vultu, toroque cor- poris habitu innata, n011 adfcititia IllodeLtia ; in- genita , non affcåata gravitas ; cafiigata ;t non flu- :xa hLln1anit ; temper.1.ta J10n exalþerata maje- Ltas E eeL E S I A S TIC A. I 7 S Has; non [ucata, fed gratiâ condîta t110rUm fuavi- tas, cum inBexibili ramen vitia punie'.di, & uni- cuiquc jus reddendi voluntate conj..Inci:a. lafini- [US profeEtò eHern, Ii oOlnia , quæ Innocenti, j Xl. }Jræclarè in fuo Pontifìcatu g. Hit, in præfentia.... percenferc vellenl. Nonnulla ex Innulueris del1ba.. bo J ex quibus liquidà C01 itd.bit, SUlnlnUID !1LU1C Pontilicenl paucos ex tot fuis'in Scde 1{01l1ana De... cetforibus naétulu efr pares:a fiv InoraUl pie tate & innoCel1tiâ , five confianti & invicto Lccleuaili- cæ difciplinæ z.elo, five denique reru.ß o111niunt-.. Sæcularium contelnptu ,) quo Ecclelìæ op.::s n011 ad fuos affines & confanguineos ditandos, fed ad. ju- vandos Carholicos principes, qui contra Turcas B llum gerebal1t J liberalitèr prolùdit. In p rimis.l IflfLocentius XI. fub l11ÍtiuLll Pontific:-ltus Cui CJ.rdi- l1alem Cibo exinliæ irtutis , & olaximæ in tra.. étandis rebus peritiæ VirU111, primull1 in agendis negotiis Adnlinitlru[r fibi a{civit J. olnne[que [uas CL1ras ac cogitationes contulit ad tollendos fer.. penres abufus , ad refiallralldan1 Ecclelì% Difcipli.. 11.1tll , & illibatam confervandanl Doétrinæ Mora- lis Chriflianæ puritatc111. Aulam reformavit 2 a11 4 tiquum rÎtuln in tlcris peragendis rellituit. Pro- phanatores Tenlpli [evcris legibus còercuÎt, eofq; exilio IlluIéta vie. Fæn1inis diLlriétè prohibuit J l1e peétore nudo, expanfisve InJmillis Eccleíiam in- grederel1tur. Monafiici Inllituti vindex & ama.. torJltegulares,ad laxior In di[ciplinalll prolapCos.. revocavit ad feveriorenl legU1l1 obfervJtionem.....,. Callones Concilii Oecu:nenici Tridentini de vita & honefiate Clericoruln J de collation Beneficio- rUin) & de aliis id genus" Difciplil1alu Eccleíì2.íli- cain . 176 HIS TOR I A canl [peétantibus , oxecl1tioni mandari juffit, eo- runltlue obfervationi feduIò invigilavit. Doétri- 11am Chrifiianalll edixj[ juvelles edoceri, & Con- cionatoribus nlandavit, ut ex Suggefl:l1 , reliétis illis, ingeniofis quidèm, fed fieriIibus & planè infr[létLlo s .col1ceptibus, PopuIum ROlnanU01 ad promptam mocunJ enlendationem , ad' ÍÌnceram , & 11011 fucatam cordis cOl1verfioneln , ad juge rnandatorllm Dei obfervarionelß , ad confianteLn & ex contrito corde profeétalll !peccatoruln pfni- tentialn agel1dan1 taris ingenii & eloqucntiæ viri- bus excitarent. Tàln pium, quod jn aninl0 Inno- centii XI. POl1tificis rvIaxinli altè infidebat,propofi- tunl prifcam refiituendi pietatem , animas Epifco- porum GaUiæ in ean1 [pern erexit, fore ut Suru- IDUS iIlc POl1tifex nonnulIQs errores , à quibufdam Scriptoribus per Gallias fparfos, qui Moralis ChrifiiaL1æ Doåril1æ integritaten1 corrumpebant, autb..oritate Apofiolicit. profcriberere Ealn ob rem, ad IlznocentÎum Xi. Pontificeln MaxÎ1nulll Epif1:o- 1an1, aureiscertè Eccleliæ Sæculis dignaru, direxe- runt, cujus , ut potè prolixioris) præcipua dUtn- taxàt Capita hìc defcribam . Beatiffitne Pater, etfì hæc Epifiola , exponendis S IlnéJitati JTeflræ gravijJimis Eccleftæ'lJulneribus in- flituta, in trill; & luétuofiffimo argumento tzjcrfabi- tur , par eft ta'lnen, ut in ejlls limine debita Deo Opti- ma Ma.:rimo gratiarum aétione fungamur, & rJobi[- 'Jnetip!is gratulemur, quðd Sanétitate Veftra in .Apo- /lolica Sede conflituta , jam babeamus apud quem que... flus & gemitus noftros liberè nee inaniter ejfundere.J poffumus. Hac fiduc;a freti, Be 1tiffime Pater '. deJ (;.a/lifan,;c :EJrlejiæ morbis '.1411'/ ipfa agere decrcrz;tmuS, quo- ECCLEStIASTIC./\.. 17h fuorum ful1'lmam ne multis moremur, ita bre'lJitè;- 'ompleéli licet. Cùm duabus potiffimùm rehus conti- leatu ' cbri/lianorum [atus , pi dei dJgmatum /inceri- 'ate, & i1'ltegritate 1ì10rUm; tzJariè jam indè ,1b Eccle- ìæ prinzordiis, 14traque tùtn dær/l.onu'iì'J fraude, turn..> 10minum improhitat.e, tentata eft;) nUízquàm tarnen 'Jel acriùs , q)el afll tiùs, quàm norviffimis iflij J 1jJÍ- èrrimifque temporibus . . . . . Nunc tzJcrò, BeatiF rrfJe Pater :I tetrior multò ac pernicjoflo"f lues &cle- ;a'fi1 in-rvajit. Jlug ftenti eni1n. in die.r improborunu. rlultitlldini adjun.:t:it- fè ce.rto1'urn Scriptorum :)- ut m;.-... iffirnè loquamur , improtzJida temeritas , qttibus id de- lJùm 'Videtur [ÚiDè propofìtt m , fovere bominum cu- iditates, extinguere confcientìæ 1norflts, deferend; eccati /limulos évellere, iter 4d llJit.ia!lerncrc eaÄ 'eln p.eccatis;) quæ virtutihus, tenebris. J qul,'C luc; .t àlfttati , quæ tzJcritati j.: ra trihuere ,fceleribus delli.. 'u,e formidinem pudorem , & infamiam, ipfuln (ce-. ris nomen d!trnbere . Nee rvere>>ZlJr :) Beat'lJime Pa.. er , ne nos ill boe fiudia efferri, ac. veritati! m ta rætergredi jud;cet S.anétitas P'e/lra, po/lq.lldnl per a . þexerit , quæ & quanta {it earum opinionum corrutQ. tela, quæ tanquàm ptf æ , ac fec14ræ 4b iflis Autbo... ibus traduntur) & Chrifiianis. inf{Jebulztur. cOrJ(Jr- efcet, fat fcitnus, ad infaJdor/4m dogmatt m inalldi aril abfurditatem Apo[iolica t;;e[lra pietas:l & talitf" .atbolicis ) ii[que Litteratis, in mentem fl.Jellire potuif-. : ) tzJi '\: ip[a p.rimà {ronte credc.t. Recen[ent deindè. ;alliarum Epifcopi l1onl1ulla opiniol1unllllonfl:ra, uæ ex vaga in doétrina nlorum pro!>abilia cOl1fe tandi libertate erUl1}pebant J quibus in mediu dduétis, fubdunt: Ergò CIVn tantam pe.rnicienl, tan.. tlmqllc dedecus tacitè fèrrc nee Belgica. J nee Gall,&a- 1 om.PJII. M a , 178 HIS TOR I A na Ecclefia pofftt , de Cafuiflarllm licentia compri1nen.. da aliquot abhinc annis fe1 iò excogitare Epijèopi cæ- perunt . . . . . Nee piis ipforum conatibuJ l{gmanæ EccleJiæ defuit auxilium. Nam Alexander VII. Pon- tifex J1.1a.."(jmur del'1.tam ad Ie Ca[uijl"lrU'fil -.Apologia1'i'1 projèripfit , & ljlJ,adraginta quinque propofttiones ex lJ)ariis Cafui{lis excerptar duabu$ Confiitutionibus con- fixit. 1 7 erùm, fi liberè apud amantffJì'lnu.m Patre11'U fimplicitèr loquendurn eft, non defunt iilis Scriptorib14s ./lrtes J quibus ipj:lm Summi Pontificis Cenfitram elu- dant . R!..lamobrem pofi Epijè()port$m judicia, & ..Æpoftolicas Jtlexandri 1/11. Confiitutioiles,nibil quid- quam de confidentiú re'lJ1ìferllnt, immà decreta fila eò tltldac;ùs ferere perfliterllnt,) ql'Ò elanguiffe jarn pu- tant Epijèoporurn zeluln , [eque adeò irlJpofle rÚm omni jam periculo defunt1os. HlljUS ergò mali tàm contu- rntlcis natura nos adduxit, BeatiUime Pater, ut fr/4- flrà buic propulj:tndo impenfts bue ufque curis ac la- horibus lloflris, ad Sanétitatis Veflræ præftdium con. fugerel11us, bac fpe freti ,fore ut [upreml.'(! fuæ autbo Titatis elninentia noJiros conatus adjuvct ,jþ.arfamqu. per unirverfarn Ecclefiam pe{lem ea poteflate fecidat quà unirverfam Eccleft:zm mode1"atur , ac regit. Ha Gal1iæ Epifcoporuln Litteras grato animo excepi Inllocentius XI. refiaurandæ nlOrU[n difciplinæ cup: diHìlnus , & ut eoru!n Votis annueret J poll InatL: rum ac diuturnUlll e amen, die 2. 111ellfis Mart a.nni MDCLXXVII. damnavit tanquàm fcandalot & in praxi perniciofas fexaginta quinque propo1 tiones ex variis laxioris doétrinæ nloralis Cafu t1arU1111ibris depromptas , quas opportuniùs ref relUUS in Col1oquio prOXinl(), ubi copiosè ageln' de erroribus', & H refibus;) quæ Sæculo decio fer ECCLESIASTICA. 179 èptin10 grave EccIefiæ negotium exhibuerul1t. ;edente Innocentio XI. nonnuUa contigerunt J quæ ummam huic Pontifici lætiriam attulerunt.J & vcr- ;â vice quidam acciderul1t inopinati callIs, ex qui... )us lnagnl1111 & acerbifullluln idem Sanétiffinlus )ontifex perce pit doloreln . Prinlò quidèm ani- num Innacelltii Xl. incredibili penè gaudio CUlnn- avit HæreticorUln Auglo rum ad cclefiam Ro.. nanaln reditus, promovente RcligiofiffilßO As}.. :rliæ Rege Gjacobo II. qui die x IV. nlenfis Aprilig nni MDCLXXXV I I. edjxit, ut in toto Angliæ Regno :;atholica Religio libera eßèt J fufiulirque funefiuln Bud Reginæ Elizabetbæ Ediétum , quo tel1ebat1tu )Innes Angli RooJanam ejurare ReligÎoneln.Idubi "e[civit Inllocentills XI. qu.afi VO[Orun1 fuorUln fum- nam confecutl1s, Legatun1 Apoílo1icú. Ferdil1andU1Jl ie .Abdua in AnglÏaln mifir J quelll Rex 1acobus II.. )erhonorificè excepit ac itntnel1[o gaudio perflz... usJfic eum affatus ell: Hoc nobis felix accedit adglc -iam, tit Cbrilli Vicarius lnnocentius Xl. pontifex l? - "fJ:LtlUS, nos 6}acobttrn Britanlliæ l\egem, Ecclejiæ. ft- ium babe,,1t, & babiturus fit obfequentem etiam., cum gni & Vit.:e difcri;nine. &c. At J proh dolor! :onceptuln ifiud de converfione Auglorum g u- iium non Inultò poll acerbiffilnus luétus excepir'. E' Regno quippè à fuis perduellibus [ubditis , ticut aln in prinlo Colloquio obfervavilnus, 'acobus ]I. [{ex Angliæ , ejeétus) in Gallias , poil varia Vitz lifcrilnÌna, pervenit, eumque ejeéi:um hofpirio re- I ali perliberalitèr excepit ltex C11rifl:ial1iffilullS Lu. , .lorvicus XII? Regni in parte Jocavit confirmavic jiffidenten1) erexit affliaum; cum illa vires.Jarnla, hefauros) ,la{fem cOlnnlunicavit J nul1uLnque Ì10t1 1 2, mo.. \ " 180 HIS T 0 l I A movie Japidem, ut ilIunl in p ternum folÎ"nm re. iiitueret. Hanc Regis Chrifiianiffiuli pietat In.,., ac Iiberalitatem Innocentius Xl. Pontifex Maxilnl1S 110n folùlD ei gratulatl1s ell: in Licreris quas ad ipsú fcripfit die I.lnenfis Februarii an.l\i1DCLXXXIX. fed etianl Inaxinlis laudibus extulit corànl Cardi. l1alibl1s in Confifiorio habito die v I I.. cjufdem...., Inenfis & anni. Lubens hÌc prætermitto relatam jaln in fuperiori ColIoquio celebrem iUanl Viéto... riam , quam ChrifiianÎ, precibus & opibus Inno- centii Xl. adiuti, de Turcis Viennam in AufirÌa ob- tìdentibus reportarunt, in cujus percnne n1onu- ßlentum SUlumus ilIe Pontifex, plenlls gaudio, Fefium Notninis B. Mariæ Virginis D0111inicâ in- fra Oétavam Nativitatis ejufdenl Virginis Dei..pa- rre quat annis celcbrandum infiiruÎt. At lìlentio prætermittere haud poflilm publica illa, quæ de- dit ideln SUlnlnus Pontifex, lætiriæ ligna, dù111....t conlpertum ac exploratum habere cæpit, Regenl ChriLlianiffimun1 Ludorvicu.m XIV. religiofi{Iiu1o- rum ILnperatoruln COllflantini Mag1zi, TbeodoJìi Caroli MlZglli vefiigiis infiftentem , Hæreticorum....: Calvini{}arum TenlpJa in GaIliÎs evertiß e,eos pro. cLÌl à fuo Regno elilninafie, olnl1iaque infaufla.. diéta, quæ nefarii & perduelles iIli Hæretici al aliis, qui præcCír ral1t l{egibus Chrillianiffimis inter bellorum æfl:us & pericula extor[erant , pc l1itùs abrogaife '; tunc, inquam, gaudio triulI' phans Innocentius Xl. nee illud atnpliÙs in linu fu cOl1tinere valens , ad eUInden1 Regenl Chrifiiani fimU111 die xv. nlenlÌs Novelnbris anni MDCLXXX' fcripíìt his verbis: CÛm præ cæteris illu/lribus doci mentis, qllæ irJgenitam MajcJ1atis tuæ pietatcrn abu E eeL E S I A S TIC A . 181' de declarlznt, ma,,\'imè excel/at eximius ille ;) geque ChrijiianiJjirno dignus planè zelus, quo flrenuè illCel " filS, fàllentes iilius gnj Hæreticas Conjlitutionet penitùs abrogafii, Fideique Ortbodoxæ propagationi , (àpicntifJimis editis Decrctis;) egregiè cOlljÙlu.i!ii , of- Jcii efJe no/lri dtt..timus, [plendido de manfuro hoc Litterarum noflraruin tefli'írlOnio inclytarll a i1fli tui l\Çligionem effusè commendare, cÙlnque rebus hùc uj'.. . que à te præclarè gefiis inJìgni hujujmodi fatto im- ,, ortaliu1n cltmulum l"ludum adjecifii:J irnpensè tibi ratulari. J.t.ecenfebit profefiò fiJiJ in Fa[iis C,:tbolica Ecclefia tam grande tuæ ergà ipfllm devotionis opus J zo men que tuufn non interituris præconiiJ profeque- '1l1'. &c. Sic vero LNdovici XIV. hOl1ori confule- )at Innocentius XI. !)ontiEex MaxiI1Jus , quenl fi, ut >ar erat, audilfet Rex Chrifiianifiimus;) non eo.. UID confilia [equutus fuilfet , qui ei authores fue- unt, ut præten[u111 jus I\.Çgüliæ in eas Galliarum tcgni Ecclefias;) quæ ab ilIa fervÎtute 11aétel1us. .uerant inlmunes , extenderet, refragantibus lic t pi[copis illaruln Ecclefiarum , doétrinâ & pietate. onCpicuis, quos proindè Innocenti14S Xl. Pontifex 1J.xinlus (æpiùs Litteris fuis alnantiffinlè folatus fi , eifq ue âd jura Ecclefiaruu1 fuarum ltrenuè tu- Inda anÌ(nos fecit. Huic jufio dolori POl1tificis x eâ juris Regaliæ ad omnes Galliaruin Itegni Ec lelìas extenlìone concepto increlnentum addidit Tellricus Carolus, Marchio La'lJardinf.ls, Regis Ludo- ici XIV. Orator, qui Kalendis Inenfis Decem- ris anni l\IDCLXXXV 11. R0111anl cafirenlì more il1 - reflus eft, fiipatus ferè ducentis armatis abfque rOlnifcuâ lïbi'Îl1um, Epheboru1n FanliliarÌum , quoflun J lthcdarum:l Curruu[u , & ilnpedin1en- M 3 to- 182, HIS TOR I A toru111 multitl1dine, quæ exercitU111 penê referret , & triulnphantis pOlnpal11 PopulQ ROlnano exhibe- re velIe videretur. Huic tanto & inaudito LatzJar- dini apparatui occafionem dederunt duo Edia ab Innocentio Xl. publicata, quorU111 primo abole- verat azyla, feu earn difiriétuum inl111unitatem...." J vulgus vocat Franchigias quarterioru'ln, in qui bus R0111æ Oratores Regum jus az.yli prætendcbant omnibus :I qui circùm corum Palatia, vel in cos, quos valebant, imnlunes diftriétus, confugiebant, facruln, & inviolabile elle debere . Altero folemni Decreta vetuerat ROll)anUS Pontifex, tle extero- rum Principum Infignia præ januis figerentur , 00 Guòd hæc contra publicæ Jul1:itiæ Minifiros quo" rumvis criminuIß vindiétam arcerent. Hæc duo Pontificis Decreta concoquere l1aud potuit LattJar- di'tlUS :I abolitulß AzyIoruln jus revocar vo1uir I fed frufirà, nunquanl enim SUlnlnus Pontifex Itl- 1l0Centills XI. propofiti tenax, ullo coIIoquio cum dignari voluir. ò faétulD ell: :I ut illuln J apert diflidii occalìoncm imprudentèr [ubminifiranteln Chriflianiffimus Rex in Gallias revocaverit. Eo dem anno, quo Marchio LatzJardinus Romam in greffus ffi .J feu anno miIIefimo [excentefimo oétc gefinlo [eptimo .J Inllocentius Xl. die xxv I I I. nler 1ìs Augufii damnavit errares & Scripta Michaelí Molinas J Sacerdotis Hifpani , qui liétæ pietat larvâ abu[us, fub altioris J Inagifque decoétæ d · . . n .. votlonlS prætextu, multos, prOplnata Oratlolll quam Ryietis vocabat , methodo, vanâ [pe i.,tl1pe cabilitatis J etiàm in fpurciffilnis aéi:ionibus, 1 étabat, & ad Ínanem perfeétionis tàfilU11 mj[e feducebat.De his Micbac/;s Molinos erroribus cor III E eeL E S I A S TIC A. I 8 ) modiùs ag mus in prOXilTIO CoIloquio, hìc tall- tùrn brevitèr obfervabo, hane pefiiIcntetn il1ius propudiofìffin1i lvlichaelis Molinos doétrinam , non lolLÌn1 in Ltalia fuiile dit1etl1inatau1, fed etiam fer- pfiíIè in GaB ia, ubi imlJigros natta ell: patronOi >> præ[ertÎnl Guioneam mulieceIn, cujus Scripta annis MDCXCIV. & lDCXCV. cen[orio ftign1ate confixe- runt quatuor IHufiriffinli Galliaruol Antifiites .rancifcus flarlæus ParÎíìen1Ìs Archiepifcopus, n- tonius de N.oailles tunc CatalaunCl1lìs Epifcopus, nunc Parifienlìs ArchiepiLcopus, & S.R.E. Cardi- nalis, 'acobus Benignus BofJuetl s Meldenfis, & Pall- Ius Godets Lefmarets Carnutenfis .Epifcopi . Prodiit paulò pofi,anno fciJicèt MDC:{CV I I . libel Ius à Fran- cifco de Solignac FenelolJ Archiepifcopo & Duce.J Calneracenlì editus, cui titulus ell: ) Exp!ic""tio1'u des Maxirnes des Sainéts fur La l/ie interievre , feu placita S'ln{tO '1!m circà Vitam illteriorem cxpticitJ. . Sed, . hie libellus Cùln lnultas cOll1pleéteretur pro- politiones:I quæ Fideles feníÌm in errores' Micbae- lis ft1olinos , jam ab Ecclefia dalunatos , inducere.." p oterant, poft diururnu111 eXaluen habitul1l Ita- l11æ,fuic tandènl die XII. mentis I\1artii an.MDCXCIX. ab Innocentio XII. Pontifice MaxÎn10 profcriptl1s unà CUln viginti tribus propofitionibus ex eo ex.. cerptis, quas opportuniùs referemus in fequenti ColIoquio, ubi de Hærefibus, feu erroribus Sæ- culo xv I I. enatis {erlnoneln iiUI1US h3biruri . PIu- ra non dicam de Innocentio XI. qui præclaras opt.i- ßlorum !)ontificl1lTI dotes in [e uno college rat, lìve fpeétes lTIOrUnl pietatelß & Îl111ocentialn; five con- frantem & inviauI11 pofiules Ecclelìafiicæ Difcipli- næ zelum ; five denique generofuin requiras rerUll1 M 4 111un- '184 HIS TOR I A lnundanarum contclnptum.)quo div itiarUi11 ex: glo- fire adeò temperans fuit J ut , l1cgleétis iis quæ car- t1ÌS & ßlundi erant, Nepotcs, confanguineos" & affines Cuos opibus EccJefiæ, donee vixit, nun- ontifice Inllocentio XII. UIJxÎlnus jufiitiæ 31nor:l in qua colendâ fervandâque cæteris olnnibus op- tab1t excellere. Hinc longâ experientiâ edoétus, ùm probè fciret, fundan1entuID ac caput jufiitiæ Cire :a ut ill tuel1dis legibus gravitas ac 'Ol1fiallti ; 111 E eeL E S I A S TIC A. J 91 in cöercédis etÎatn ilnprobis [everitas adhibeatur.l ita ut nuIJus contra jus & æqujtateln ambitioni fit ac potentiæ locus, pecuniæque nullus; & atroci- tatis interini abíìt & crudelitatis opinio : hæc il1- qualn, cùn1 probè [ciree Innocclltius XII. l)ontif x Maximus , fingulari Decreto vetuir, ne deinceps Romæ venaJia forenr .J l1dicum 1 ribunalia & Offi- cia, fed gratis tribuerentur probis hon1inibus qui(juxtà præceptutn Domini DeuteronOlnii c.16. v 18. & 19-) judic"ent populum juflo judicio, 'flCe in alteram partem declinent ) nee munera aecipi.1.1Jt, qua: exc,-eeant oeulos [;tpientum , & mutant Yerba jujlo.. Tum. Sicùt exercendæ jufiitiæ J ita & pacis tàffi.J in Statu Politico J quàln Ecclelìal1ico conciIiandæ {ludio[ìHì(nus fuit Illilocentius XII. Pontifex Maxi- D1LlS, & ad ean1 firmandalTI plura adhibuit lludia pietatis J quæ hìc referre non abs re erit. l)cimò, dÙln tota arderet bello Europa, duo univer[alia.... I Jubilæa pr,?lnulgavir,flreauanlque adhibuit curãm. I lIt ab irato NUlnine tanI (ilei flagelli teÀUln extor.. queret. Secundò, ad Imperatorcln , ad l\.eges. &- I}rincipes Chrifiiano51itteras eloquentiâ , gravita- te J confilio & prudcl1tiâ refertas dedit, quibus eorlUll anÎn10s delinire precibus frangerc J autho... ritate componere fUffilnoperè fiuduit. Tertiò cùnl pax in Eccle{ìa. GalIic t1a 11aud parùm efiec turbata -' eò quòd in generalibus Con1itiis Cieri Gallicani anni MDCL"XXI I. ql1atuo propolìtiol1es quæ !)ol1tificialn authorÍcatel11 fpettabal1t J decret ac confijtutæ fuiifent, ealnque ob rein l'ilnOcetlt;us 'Vïldeciml4S & .Alexander PIlI. recu[alrent præficere Eccletìis eos ,qui à Itege ChrifiianiíIimo Ludorvi.. co XIV. ad Epi[cOIJalcs 1l1fulas erant 110111inati. Jìc j reJigione & fapientia efle perfunétunl , nee quid- qualß ardui, & illufiris fub his Ronlanis l)ontifi. cibus in Ecclefi adtninifiratione accidißè , de que non Fucri il1e f ntentia[}1 ro atus , fuffragiuID nor tulerit, c fuis confiliis fapienrifiìlnas PontificUll n1cntes 11011 juverir. Audivi, Clemcntcln XI. ln 111LJ IJ . ECCLESIASTICA. 197, l1i111TI CJ.rdinaliu(n confen!ìone in Pontificem Ma- xÎmunl in vivida adhùc & florenti ætat:e eleétllln expavilfe J & terrore percuI[um obriguilre Job. fiupuilfe , precibus & lachcyn1Ís fupr lnam illam dignitatem depr catl1TIl fuiHè , tantoqüe dolore..." , trÎuiu dierum [patio CUln o111nÎ Senatu fun11nâ con- tentione pugnal1do, dolore elfe cOl1feétuIll J ut in mOrbU111 inciderit, ac febri laborarit, (otifque..,., viribus refiiterit Voris olnl1iuln, qui el1m tantæ fufl:inendæ Lnoli pareln cOl1clamab..1l1t J donee Do- étoru111 ac fpiritualiuln Viroruln, quorulll Cen- tentianl rogare voluit , ddduétus conliliis, tandèm aliquandò cellèrit, ac [llum præbuerit aifenfuffi....l. Hæc funt, quæ crebris [ern1onibus u[urpata audi- I vi, fed Inajora funt, quæ vidi. Vidi quippè cie- mentem XI. 1 1 0ntificeln Maxiulum magnâ fedJJlita- te curalltem faera , infimæ plebis IlOIninU111 pedes.. ad Caera ifi:a Religionis mOl1umenta adeuntiu11L", abluenteln, fuis n1anibus aliluenta pr.bentem, incredibili vi, doétrinà, eloqQentiâ docentelilJ pop111os) & corum peccata ill Sacra Tribunali Pænitenciæ palàu1 in Ecclefia excipientem; Ino- rum licel1tianl c0111primentem, vitia profIigantem" virrutes revocantenl , & Templorl1m religionc111.-at optiluis Iegibus alnplificantem. Vidi SUI11mUm il- IlUl1 Pontificem, dLÌm Romæ terribileln in mo- dUfn terra infolitÎs (Il1Jteretur Inotibus, fiantem juxta Araln i111 pavidlUl1 , Te111pluLll, Urb lnque.,., precibus [uffulcientem , trepidanti pIcbi animas faciente,n, Dei miCericordiam [eculn ilnplorare docenteln J atque pænitentÌaln dcdicanceln in Ce- luetÎp[o. V idi hunc PontificeUl eximiâ charicarc ., præditutn , Gentes à Sedis Apoftolicæ C0I11InUUlO- N 3 ne 198 I-I 1ST 0 R I A l1e 111étuofo dudLÌUl [chi(lnare difiraétas ) ad EccIe- iiæ uniratem; Catholicos Reges ac Principes ad pacem & concúrdial11 per Litteras J NUl1ciofque adhorr:1ntell1, llrgcIltcn1, obfecrantenl . \'idi hUllc Pontificenl in luajoribus Ecclefiæ toto orbe diffufæ Caufis & difficilioribus dirimendis negotiis aßìduè & indefeflo fludio laboral1tem, ad medenduln ma- Jis olnnibus, qua: Chrifiianaln Rempublicanl un- dique infefiabant ) ad providcndul11 Urbi , totique ROlnanæ Dirioni J inltar OptinlÎ Parentis, potiù[- í]uàln imperioLì Principis , jugitèr excubanteI11-l . Vidi [acraln iIlanl & augu{ra.111 cçrelnonialn, ilu qua clemens XI. quatuor Bealos, videlicèt Pium V. 1)onrihcel11 11axilTIUnl J Jlndtæ,;zm tz)ellinum ) Feli- ,e;n lle Cantalicia, & CatbarinJm Bononienfem.....:J Santtoruln Fallis folemni ritu in Bafilica Vaticana :x I. Kalendas J unii anni MDCCX I I. adfcripfit. V idi pof1renlò , & perlegi tres celebres Confiitutiones, quas edidit ClerfJens Xl. Pontifèx Maxinlus, qua- rLÎ111 prilna J data die v. D1cníìsJulii anni MDCCV. & incipit: rjne rfJ Domini Sabbûotb &c. præcipit non [olùnl extern3m, fed etian1 il1terna111 obe- dicntialn præflandam ab jis, qui in dan111atÎollc qui!lque propofitÍònUlTI :Janftnii FOrlTIuiario fub- lcribuot , jUÀtà Decreta ROlnanorum Pontificun1 Innocentii x. & a.Alexandri ]/11. Altera, data die...:. :x 1 x.lnenfis Martii an.MDccxv.damnat canquàm fu- perfiitiofos & idoIolatricos ricus, feu c remonias7 quibus Sinen.[es Ca:luln Philo[ophl1ffi confucjul :I fuo(que Pareures defuna.os colunt. C'onfirnlat cti:1tn Ðecretul11 , quo idem Pontifex iam anno MDCCIV. ejufmodi ritus ac cærenlonias in cultu Si- RCl1lÎum ufurpari [olitas damnavera.t, & d illud pro- ECCLESIAS1 1 ICA. 199 pro!11uJgandu(n miCera.t D0l11inUln Tbolnam Tur.. noniu" 1 Legatu!n i\poftoliculn J & potl:eà Cardina- leu1, in Sinarurn Imperiuln: declarando infuper DecretUt11 fUUIll n011 el1è conditionatn111, fed ab- folutum.J approbat Decretunl, quod Cardinalis Tbo1nas de T01 rnon J tum in SinarUI11 Inlperio Vifi- tator Apoftolicus Generalis, ediderat die xxv. Januarii anni MDCCVl I. Rejicic qua[cumque r.atio- nes J feu eycufationes ad ejl1fmodi Decretorum-. executionem allatas , & pr fcrjbit forLuulaln jura- Inenti per Mitlionarios illarum partiulu præfentes & futuros hac in re præí1:andi . Denique, decernic , cau[anl o111ninò fÌnitaln eße.Tertia Confiitutiojda- ta die 8. Inenfis Seprelnbris al1.miUelilni [eptingen- tefilni decitni tertii,quç incipit 'Vlligenitus ,pro{cri.. bit centuln & unalD propofitiones, quarum aliquot ad Gratiam attinentes da1111ut in fe11fu a:fanfenii .. qui gratianl neceffitantem , ut Theologi vacant, in- vexit., integrâ , ac prorsLÌs illæsâ pcrU1anel1te do- årinâ de gratiâ fe ipsâ efficaci & prædefiinatione graluitâ , quam Schola Thomifiic2,- Duces Sauétos .Augufiirzurn & IboriJam, Angelicun1 Doéi:orenw , fecutâ J felnper docuit J & etiamnù(u confianter propugnat. Huic Doéi:rillæ de Gratiâ fe ipsâ effi- caci, licut & aliis [entcl1tiis, quæ in Catholicis Scholis docencur , t1l1llam erroris notam in ea Con- flitutione , qu incipit Vnigenitus , fe affingere vo:- luiHè, di[ertè declarat idem Pontifex clemens Xl. in fuis Litteris, quas ad univerfos cbrifti Fideles die primâ tnenlìs Septelnbris aD. MDCCXV I I I. direxit, &. quæ lie incipiunt: pa/lor.:llis Officii; in his J in- quall1, Litteris SUmlnl1S Pontifex Clemenr XI. 10- qucns d. his J qui à fuCcipiendâ Conflitutiolle qua: N i in- 2,00 HIS TOR I A · incipit: 'Vnigenitus:I fe retardari afl1rnlabant J cò quòd [u{picarentur per illam datnnari [enten... tias J ãtque l)ocrrinas, quas inlignes Catholico- rUin SchoIæ abfque ulJâ cenfurâ haétenus tenue- runt, ac tradiderunt, hæc habet: CæterÛm in hoc ip[o pr 'f'pofier{) judicio confuetum CalU'Rlniandi mo- rem non derelinquunt ; ni/ì enim excæcaret cos malitia teru1il J ac niji diJigerent 1nagis telleb)'(/,s, quàm lu- rem, ignorare lion deberent, Sententias illas ac Do- Brin'ls, quas ipji cum erroribus per nos damnatis con- fundunt, p.llàm & liberè ill Catbolieis Scbolis, etiam poll editam à nobis me'inOrata1n Con[litutioncm , rub OC1I/;S no/lris doceri, atque defendi , illafque proptereà, 1fJinimè per eam fu 1[e profiï'tiptas. Plura de clemen- tis XI. Pontificis Maxilni rebus præclarè geilis non dicanl , quia, cùm hæc, & benè multa alia.. ipfius rea:è faß:a in maxilna ornariflilnorum hOlni- J1Unl frequenti.â, & in alnpliffir:næ hujus Urbis af- pcéì:u pofita , indèque longè Iatèque diffufa...", ac terrarum orbem pervagata Ofl111ibus comperta ac explorata lÏnt j non efle videtur, cur ipfe ilG omnes cunåis pervulgaras aétiones f1udium diccn- di conferam, tantique POl1tificis eximias dotes rneritis laudibus hìc profequar. Sed heu! quàm fluxæ & in11abiIes runt res hum.anæ, quàm ancepi' & lubrica earulß conditio! Clemente1iJ XI. Pontjfi- . CCln Maximum, a 111 pI itIinl Îs h0110runl ornamentis auétum , alacreln & aétuofuln) jalnque valetudi- J1e111 fualD à morbo, quo confliétatus fl.lerat J con- fìrlnaffe, non ita pridèm gaudebanlus, cùm eccè inopinata, & penè repentina mars eum ufurâ 11U- jus Iucis privavir , rapuitque ex h0l11inUln confpe- Bu. Ice nunc) ite malè creduli, lenocinantis for" -11 E eeL E S I A S T reA. 20 I ortunæ fa.llacibus bl lndimeutis onfidite. Supre. nunl Vitæ dieln egit Clemclzs XI. die XIX. men(is artii, s. 'ofepbJ [acrâ J anni Jabentis lDCCXXI. o den1ortuo , Cardinales , 11111nerO quinquaginta luinque:l poll pc"'(o!utas :J lIt fieri aífol t , Noven.. liales Exequias , Conc14ve iugreffi , elegerunc in.., 'tomanU111 Pontiñceln lv1i,h..1.clem ..Ællgelum de Co- JJitibus, vulgò de Conti, natunl Romæ die xv. men.. ìs Maii anni MDCLV. ex antiquiffin1a & illufiriffima )rincipum de COlnitibus fa.milia, ql1æ inter plurc9 ton1anos Pontifices , quos Ecclelìæ dedit, tres po- :iflìmùlll enumerat olnnÎ exceptione m.ajores In- zocentittm III. GregoriunJ. IX. & aÆlexandrum IV. uorum primus J poil habitam ceJebretn iIlaln Vi- .ÌonCl11, in qua s. Don inicum Oídinis. Prædicato- Uln Infiitutorem , coUabentem .Ecclefianl Latera. L1enfen1 fuis humeris fuffulciel1tem confpexit; filioi )anétiffimi illius patriarchæ, quorum doéèrÎnaln & pietaten1 probè noverat , gloriofo Prædicatorum nomine donavit. Alter, feu GregoritJs IX. eum dem Patriarcham Dominictl1Z Sanétorut11 Fallis f 1elnni ritu adfcripfic. Pofiremus, feu Jllexande í!.!. artus, nafcentenl Prædicatorum Ordineln nOll-J folùm innumeris gratiis, privilegiis ac beneficiis cumulavir, fed i11Ut11 etjal11 Sæculo XI I I. à quibuf- dam zlßulis obtrea tori!.Jus, quorum aglnell du.. cebat Guillelmus à Saí'Jéto '.11ore J gra.vitèr impeti- tum) authoritat Apo{loJi â e3regiè vindicavit. Ex ea itaque clariHìlJi,l, falniIia originem ducens Michael .Allgelus de Con1Îtihus J vulgò dø. Conti creatus fllit à clemente XI.Pol1tificeMaximo,S.R.E. Cardinalis eâJeln die, quå ill lucenl editus eft ;to feu die xv. mentis M ii aoni !\IDC'Vlx.eleétus, COlI- fpi ) 202," HIS TOR I A [pirantibus 0111nÌum Cardinaliuln Voris , Sl1n1mU Pontifex die v I I I. l11enfis Maii currentis al1ni l1DCCXX I. ql1all1 dienJ Archangelo lvlicbaeli, cujl1S nOlnille Sanétiffimus iI1e Pontifex in Sacris Undis infignitu s efl, dicavit EccIe l1a ; ac tanden1 [olelnni pOlnpå in augufiiffimo TClnplo VatÎcano die XVIII. ejl1fdeln n1enfis & anni coronatus , diétu[que Inno- ("Crttius XIII. Hujus Sumlni !)ontificis exilnias do- tes, ql1æ ifi:ò honoris amplit1ìmi falligio digniffi- InUßl il1unl reddiderunt , præfertiln finceranl reli. gionem , pietatenl expertem fuci, æqui reaiqu tenacem integritatem J verÎtaten1 in diétis JilL olnni Vitæ cur(u fapiel1tiam, in obeundis apud Iteges Legationibus funl111aln prudentiam J in gc rendis negotiis cautiol1enl,in ponderandis Inaturi- tatem, & raranl nlanfuetudinis CU111 gravitate fo. cieratem ; has :I inqualn, & alias præclariffilnas do. tes, quas omnes in {e uno collegit Sandiffiml1 Pontifex Innocenti us XIII. aliis , ne in illl1nenfu1Y1.. dift"'l1ndatur oratio , p"rædicandas relinquo . Ho' unum infiar æterni præconii eife potefl:, quòd i 'tanto EminentiffimorUlll Cardinalium nUlnero,qu; præeífet omnibus, & ùniver[æ Ecclefiæ clavum gUt bernaret, ex olnnibns potiHìnlÙtn elea-us fuerir & quæ cæteros ornare 101et fuprClna illa Ecclefia dignitas, hane iplè fuÎs Virtutibus ornet, & ilL lþlendoris CUtIIU!UJn arto]Iat. Sed telupus eft l1 tinem ilnponanlus huiece Colloquia l1oLlro, ilL quo ROluanorUln Pontil1cum fuccefiionenl à S. p tro inceptanl felicitèr tandèJn perduxitli ufque 3' innocentium XI/I. qui nunc S. Petri Serlen1 tenet In qua quidelll continua CucceHìone maxÎlnè De c0111ili\.1m admiror quèd:l cæceris l\poU:oli,is $ 1)41 ECCLESI1\STICA. 203 I ltri:trchalP us Ecclelîis,Alexandrinâ,Ad · ocnenâ 1i ierofoiymita } J & Conft:lntinopo!irar -: !) Inti- I libus OCCl! . a .$.) vel Ît1vafis b r( !.lèo- .tr r'ribus. [ :ærefi aut )chi li "e ipf. .:l.isJac r' b ndt ill ilS Jegi.. Ii nlOrl1ffi Pafioru71 fuc(.clhonÍs Jin .5, pro St1\, abrutil r, :â una Romana èccle!ia .J Petri e es, p!:rperuam I ontificum feriem, & cum c.a. vtr-r duEtrinæ fue- I ffioneln nunquàln interrupt3lß obti!1uerit. od lcircò faåum eHe crediderim , ut [ol Romana." cclefia Apofiolica, & olnnium EccIefiarU1ß ma.. :r haberetur;) ad quatn Olnnes Dei prolnißiones cclefiæ faétæ fpettarent. Hanc fiquidenl (ficul: piùs (lIC monuifii) perpetuam Romanorum Pon.. fiCUU1 in Apofiolica Sede fucceffiol1em Sanéti Pa- oes tanti feceruut, ut ex ea inviétum deprOlìlp[e... Lllt arguolentuu1 ad probaudú contra Hæreticos ,cclelìam ROInana111 eífe verarn Chrifti EccJefialn.. dversùs quanl conjuratæ portæ Il1feri prævaIer " Lunqualn poterunt . OL.; 2,04 HIS TOR I A COLLOQYIUM III. De HærefìbuJ , crrorihus, & Controvcrjiis) quibus Ecclefìa Sæculo XVII. exagitata fuit . M. U T errorutn , feu Hærefum & Con.. troverfiarum, quæ æculo xv I I. ena. tæ funt, HifiorialD difiinétè ordinacèque di fpo- nam, ab 11is erroribus initium liuualn, quos cir- cà rnorum difciplinalD ex variis recentÎUIl1 CafuÎ- frarum libris excerptos profcripfit EccleLìa. De- indè, referam errores Micbaelis Molinos, fpurcifli- D1Ì poll hOlnines natos Hærelìarchæ. Tertiò, agam de erroribus Cornel;i 6)an[enii , Iprenfis Epifcopi J & de tumultibus, qui occalÌone Janfenianæ do.. étrinæ in Belgio & in Gallia excitati funt. ar. tò J inquiraln in errores cùnl Marci .Ántonii de Do- nlin;s, olim Archjepifcopi Spalatenfis, & pofieà Ecclefiæ Romanæ per.fidi de{ertoris & Apofiatæ; tùm etian1 in alia. perniciofa doglnat3, quæ eodenl Sæculo quidalll Inalè feriati hon1Ínes invehere ten- tarul1t. Pofiremò aperiam originem, feu cau- {am & progrel1ùm dUarL11n celebríu111 Controver- fiarUln , quæ inter id ætatis Theologos magna ani- ßlorum ardore ventilatæ , pIures hine indè vulgan ' di Lucubrationes occalìonem præbuerul1t . D. Incipiamus, quæfo, ab hill:oricâ narra. rioue rerulll, quæ fpeaant doéì:rinalD Moralenu: & ofiel1de , quo paé1:o avita ejus integritas SæcuJe Decimo feptimo variis corrup,celis J &. erroribus fue- , . ECCLESIASTJCA. o5 erit deformata, & à quibus tande111 fublatæ fine æ corruptelæ, profcriptique errores, quos ni.. ia quorumdatn luodernorUI11 Ca[uifiarun1 Jaxi- ,s , & effrænis in doétrina morum opillandi libi- ) Înt/e"erant. M. SæcuIo XVI I. fungoruln infiar, pulll1lare eperunt l10nnuIli Cafuiß:æ, qui, Sanétorum Pa. 'uln,& 311tiquorum ScriptorulD doâriuå olnnÌnò 11 ere jufsâ, fuæque prop.riæ il1nÍrentes prudeutiæ, hriJ.l:ial1orUln IDores non ad norlnaln Ca,nonun1 )l11p0l1ebant, fed Sacros Canones ad morU1U cor- lprelas turpi aCC0t11ffiodatione fleéteba[!t.l 11011-1 d Evangelium opinioneS J fed EvangelÏllm ad fua.. .tIn opinÎonL1ln præjQdicia præpollero ordine l11e- icbanrur.) non legibüs voIuntates hominum fubji- iebal1t, fed ad voluntatenl J & volupc3tem, de.. rahebant ac detorquebant leges il1duéioq,ue va.. :2 J & exlegis cujufdalll probabilitatÎs velamil1e.J J eccata Ufuræ ) Sin10niæ furti J duel!i J hOlnicìdii Loneflare:) ac Olnneln in admÍ11ifiratiol1e Sacra- nentorum J præfertim P<ænitentiæ & Eucharitliæ> 'im elevare, ac penitùs e [Llfflare totis viribus fa- agebant. Adeò in dies latiÙs fe fe in excogitan.. lis novis 1110rum corruptelis diffundebant [criben- Ii licentia, cri111iuibus velliao1 dandi libido, &; .1npotentis hUlnal1Î ingcnii !afcivia ut quotidiè ?rodirenr, & hàc ilIàc volicarent Volumina , egrc- gio quideln Tl1eologiæ Moralis titulo infignita....", led iufandis opinionibus laxis tumentia J & dcce- [1:andis erroribus farta. Ex tot libris in anÎlnarunl pernicienl ten1erè fparlìs,Rhoromagenfes,Parifien- fes,& aliarum Gal1i Urbium Parochi, doa:rin & picrate inlìgnes J IDultas propofition,s collegerunt ea!- . 2. 0 6 HIS -1. 0 R I A caCq; Clero Gallicano in COlnitiis Generalibus an- 110 MDCI..V I.congregato difcl1tiendas exhibuerunt . Harum propofitionutn lettio 11orrore quidem pcr- culic Gallicanos Epifcopos, magnufque illos om- nes zelus & arclor incefiit coercendæ iJlorU111 Scr Ì- ptorum audaciæ , qui tam uefariè fandiffin1a quæ. que Evangelii dogmata perverrcbant, tCl11poris talnen angufiiis, & concludendi diuturnioris Con- ventus ncceffitate à ferend t Cen[ura præpediti fue- runt. ed ne hac Cenfuræ diIatione ingraveCceret ßlalull1, placuit omnibus Epifcopis, CIeri Galli- .cani ilnpenLìs in lucem edi S.Caroli Borromæi , Car- dinalis & Archiepifcopi Mediolanet1fis, Infiitutio- nes ad Confellàrios , ut, donee Epifcopi juridicis Cc:nCuris tanto malo remediulll adhibere po1fent J interinl hoc libello , ranquàlll aliquå 1note , repri- InÎ pollct novatuln opinionunl tareens , qui Chri. fiianam morum doétrinam perdituln íbat. Dií1o- luto Gal1iæ Epifcoporunl Conventu , prodiit iuJu- CCln fub larvato Pirotii nomine Inalè conCarcinata C flliflarum Vlpologia , quæ fiatim, cùm laxiffin1is <)pinionibus & ad excufandas excuCationes Íl1.J peccatis, [cateret mOrUln corruptelis , non [o!ùln ab Ecclefiæ Gallicanæ Epifcopis, & à Sacra Facul- tate Parifienfi confixa eft, fed etiam profcripta..... fuit ab ...4lexandro 1711. Pontifice MaxÎlno J qui die :XXVI. menfis Augufii anoi !trlDCLIX. folemni Diplo- JI1ate bane Inalè natam Cafuifiarum Apologiam...., damnavit, ac pro dalnnJta & prohibita haberi vo- }uit J diftriétèque vetl.1it ne quis, cujufcu[nqueJ gradus & conditiol1is exilteret, etianl fpeciali & !þecialiffimâ 110cå digllus J prædié1u111 librUl11.J gpud fe r tjneJ:et a t legerct. Sic refcit1å. ell lax - tat15 E eeL E S I A S TIC A. 20 7 Itis I-Iydr3,(ubJatæ penÌtùs iII [crpelltes ad Evan- eIicæ & Ecclefiafiicæ difciplinæ everfionem Ino- 1m corrupteIæ , & pr-ærepta Cal vinifiis & Luthe. Lnis deturpal1dæ Ecclefiæ ROlnanæ anfa & l11ate... a. D. Non u(que adeò curio[us Cum J ut fingn e .fun1 gefiianl babere l10titiam corruptelarurn , & xarunl opinionuol , quas in doétrinaln I\1oraJeln Iduxerul1t fæculi xv I I. nlolles Cafuifiæ, quoruln ti.Jffi l1oIl1ina utÎnàln ne[cire licuiGèt; attamel1 LÌm mihi in voris 111aximè lit ab illa peflifera gan- rella diligentèr cavere, optarenl J ut hÌc exhibe- es eas faltèm horutnce a[uifiarum opin,iones ) Uas.Rolnani Pontifices darrlnarul1t,& gladio Apo :cIico confoderunt . I !\.1. In danlnantlis quorumdam Ca{uil1:aruln æculi xv 1 I. laxis opinionibus , feJicitèr tandenL., tarochorun1 delationibus) Acaden1iarulu toto or- e celeberrilnarum, Epifcoporunlque 11011 felTIcl onvenientiuln judiciis:I acceffit Aut110ritas ../lIe... candri VII. POl1tificis Maximi, qui pro fU1111nâ il- l" quâ in tota EcclelìJ. potefiatc pollebat, l}lures nodernorum Cafuifiarum Jaxiores opirùones pro- :ripfit duobl1s Oecretis , quorunl prilnurn datum fi die XXI v. n1cnfis ScpteJ11bris anni AtDCLXV. /\1- erUOl promulgatllm fllie die XVI I I. Incnlìs Martii Lnni LvlDCLXV I .1)rilni DecretÎ hie tenor eft : SanétifJimus D. N. at di'Vit non fine magna a, -.. rJi jì i lnærore, complures Qpiniones , Chrifli,-znæ di- 'ciplinæ relaxatÎvas, & úllinlarum perniciem infè- 'cntes, pa1,tim antiquatas iterùm fufcita1 i , partinu lotzJi,èr prodire J & fummam ill,:zm lux'uriantium in;ra eniorum licent;am in di s. .lagis excrc[cere per qllülU 208. HIS TOR i A' ql1alìJ rebus ad Confcientjam pertinentibus modus if' f'epjit alieìzus ab E allgelica fiÛlplicitate:l Sa'J.Zétorum IJlle Patrllm doétrina J & quam Ii pro reéla regullL Eideles in p1'a..'t:i [equerentur, ingens erllPtura ef}èl Chriflianæ ritæ corruptela. !!.!.lare, ne ulto unqudrJ tempore VianI falutis, quarn fuprema Veritas Deus. cujtlS rerba in æternum permanent J arUam effe deft niunt , in animarum perniciem dilatari J feu 'lJcriJ. pel'tr;;crti contingeret; 'tlnétiJJïriJus D. N. ut oves fib creditas ab ejufmodi fpatiofa lataque J per qua1il itul ad perdit;onem , t;}ia , pro paftorali fòllicitudine in re aanl femitam C'l.Jocaret, earurJlde111 opinionum exa. mCll pluribus infac1'a Theologia Magifi1'is , & deindc :Eminentiffimis , -1&' f/)erendiffimis DD. CardinalibuJ contra Hæreticam pratzJitatem Generalihus Inquifito, ribus feriò commifit: qui tantUYII negotium flrenuè ago greffi, eiquefedulò ;ncumbelltes J & maturì difcujfi u[que ad bane diem infrà [criptis propofitionibus, fi4. 'per unàquaque ipfarU11'1 fila fuffragia Sallétitati SU{I fingil'atim expofuerunt. I. Homo nullo llnquàm ç;jita fuæ tempore tenetur elicere aétum Fidei, Spei, & Cba ritat;s ex t;;i præceptorum divillorum ad cas rirtute pBrtinentium. II. Yir equeflris ad duellum pro'Voca tus J potefi illud acceptare , ne ti'flJiditatis notarn apul alios inCllrrat. III. Selltentia afferens , But/am Cæn folùm prohibcre ab{olutiònem hærejis , (F aliorum crimirJ.um, quandò public,,1, jì llt, & id non derogar Fact ltati Triden;tini, in qua de occultis criminibh fermo eft J anno J 692-. die 18. 1ul;i in Confiflorio S& cræ Congregationis Eminent fJimorum Cardinalium lJJi{a & tolerata eft. IV. Prælati l{.çglllares poffU1í in foro Con[cientiæ abfòlvcrc quofcumqtte Sæculares a bærcfi o,culta tlb excoramuniçatione propter e , . I, E eeL E S I A S TIC A. 209 curfa. V. Q,yamtzJis ervidenter tibi conjlet , Petrulfl fJe hæreticuffl, non teneris dentlnciare , Ii probareJ on polJis . vr. COllfeffarius J qu.i in S.lcramentali 'onfefJione tribuit Pællitenti cbart..lrll po/leà legen.. anI, if/, qua ad Venerem incit at , non. cenfetu.r folliei- Jffe in Confi'fjione, ac proindè non eft deíZ1Jllci 1ndus. 'IC. ModltS ftzJitandi obligationem.d.cilun.ciandæ fòlli- itationis e/l ,fi follicit..ltus c.onfiteatur curn {allic.itan- , bic pote.!l ip[ufn abfolvere abfqtJc onere denun- iandi. VIII. Duplicatuln flipendium poteft Saeer- os pro eadern Miffa licitè ..lCCipe1.e applictllldo pe.. enti p.:zrtem [peciaJiffim.;zm f"(4ét/4S ipfimet celebranti orre[pol'Zdelltelil, idque poft Decret/4m Vrbani 1/ Ill. X. Poll Decretum 'Vrbarli potefi S:zcerdos, cui Mi[- celebrandæ tradlJnt[ r ,. pe.r ..1liurJl fati sfacere. ) c..ol- zta illi minor; flipendio J alia p,Jrte ftipendii jibi re.- enta. x. Nofl.c eft contra juflitialn pro pluribus fa- rificiis jlipendillm accipere, & [ac)'i/iciu.m unum of- èrre. Neque etiam eft COllt)"a fidelitatem, etiaj1'Jfi 'romittam pr()miffione, etiam juramentojirmata, dan.. i flipendium ,. quòd pro 1ZullQ alio offeram. XI. Pce- ata ill, Confeffione Ðrnifftl,feu ob/ita, ob inflans pc).icu.- Uìn Vitæ , aut ob ,,1lidYiz cauf.lm. J non tenem/ r if!, ft- '/lenti confe.fJiorte e.xprimere. XII. A1endicantes por- i-tnt abfolvere J eajìbus Epifcopis referv.1.tis, non ob- enta ad iLl Epiji;oporum {:leultate. XI1I. Satisfacit Jræcepto iln"uæ Confeffionis , q ui con!itet14r l\Çgulari ,. pifcopo præfcnt to ,. fed ab eo injufiè reprob.:tto. {I V. !2.!!i facit confeffionem 'lJolunt..lriè nullam J {1,- isfacit præccpto Ecclefil.e. X.V. Pæniteljs. propritW uétorjta e fl" Jlituer: fibi ,1lillln potefi J qui loco .ip- illS pænltentlam adlfnpleat. XVI. i bene/iciunu 'uratttm babent J p o lJìll1t fiúì eligere in C'JnfeJT rium .Tom.VIII. 0 fir .. 2,10 I-I 1ST 0 R I A firnplicem Saccrdotem non approbatum ab Ordina-rio . XVII. Eft licitum ligio[o , q)cl ClerieD , calumniato- 'fem gratzJia crimina de fe , el de fua ligione fpar- ge,e minantcln , occidere , quandò alius lnodus dlfen- dendi non [uppetit , utì fuppetere non 'Videtur:J Ii ca- IU1nniator fit paratus, vel ipfi ligiofo , tzJel ejus I\Ç- ligioni publicè & coram gravißi'lìJis Yiris prædiEta impingere, nifi occidatur. XV III. Licet interficere falfum accufatorem ,fi l[os tefies , ac etiam judice1'ìU , à quo iniqua certò imJ'f/inet Sententia, Ii alia via in- nOCCllS non potefl damnum crvitare. XIX. Non peccat marit14s occidens propria auéioritate ttxorem in,adul- terio deprehenfam. XX. flitutio à pi, V. il1'lpofita Beneficiatis, non recit4.1ntibus , non debetur in con- fcientia ante Sententiam declaJ'atoriam judicis, eè ljuðd fit pæna. XXI. Hübens Cappell,zniai/l collati 'lJam , aut quod'ZJis aliud Beneficium, fi fiudio li ttera. 'Turn vacet ,fatisfacit fuæ obligation; , fi offici"lm pe alium recitet. XXII. Non eft contra juftitiam Bene, ficia Ecclefta/l!ca 11011 conferre gratis, quia collato conferens ill,,1, Beneficia Eccleftaftica) pecunia inter 'Veniente ,non exigit illam pro collatione bene/icii, fee 'Velut; pro emolumellto temporali, quod tibi conferr, non tenebatur. XX[!I. Fr:lngens jejuniltm Ecclejiæ ad qllod tenetur , non peccZlt Yflort:zliter ,- niP ex COIl temptu, tzJet inobedientia lioc faciat , putà , quia nOi 'Vult Jè fubjicere præcepto. XXIV. Mollities J Sodo rnia) & Beflialitas funt peccata ejufdelJ1 [pecici infi )11æ ) ideòque fufficit dicere ill Confeffione , fe procuraj fe pollutionem. XXV. i habuit copUla,'IIJ cum folut, (..ztisþ'lcit ConfèJJionis præcepto, dicc:rzs:comrlliji curìJ f tuta grave pcccat lm contra cajtitatem , 1l0n explìca do copulam. XX VI. andò litigantes babcnt piO. o E eeL E S I A S TIC A. 2, I I 1inio eJ æquè probabiles , potefi judex pecllniam ac- pe e pro ferenda Sentel'ltia in farvorem unius præ ;0. XXVII. Si Liber fit alicujus junioris , & mo- rni , debet opinio cenferi prohilbilis , dùm non can. t , rejeélam eUè à Sede .Apoflolic tallquàm impro.. bi/elf! . XXV 11 I. l)opulus non peccat , etiam/i abfq; fa caura non' recipiat legem à Principe prom14lga.. qz . Has viginti oéi:o propofitiones in hoc primo ;:creto tanquåm fcandalofas damnavit vttexan- r VII. Pontifex Maximui) eifque alias ejufdeln rfuris f ptemdecim adjunxir propolìciones ilU tero Decreto dato I 8. menlìs Martii anni 1666. .1as itidèln ut olininlùm {cand lofas profcripíìt . ( quibus propofitionibus filnul co1Jectis conCur- t nunlerus quadraginta quinque propoíìtionum, larUln pofleriores, [eu vigelÌ(na nona J trigeÍÌlua, igefima pri111a, & trigefima feCLll1da,legenl Eccle- lLtici jejunii il1fringunt, & ab ejus obfervatione fpenfant Officiales , iter agentes J & equÎcantes . liæ, feu trigefima tertia, trigefìfna quarta, & tri- :LÌrna quinta l eneficiarios liberant ab obligatione cita.ndi ()fficium, & à retlitutione fruétuum , ob niffionem recitationis Officii . Ali ad libidinem citant J ut videre eft iu hac propofitione, quæ eft 'dine quadragefilna, & his v:rbis concepta eft : t probabilis opinio, qu,'(! dicit, effe tantù1n Vetziale culum babitum ob deleétationem carnalem & fen/i- lem, quæ CJ." ofcttlo oritur J feclufo periculo cOllfen- s ulterioris & pollutionis ; & in ifia [equenti , quæ t ordine quadragefima prima: Non eft obligalJ" IS Concllbinarius ad ejiciendam Concubinam J fi h,f!c 'mis utzlis efJet ad obleétame1Ztum concubinarii , vul- ,regalo , dum dejicicllte ilia, nimis ægrè ageret v;- () tan! .. 212 HIS TOR I A tam, & aliæ epl læ tædio magrlo conc14bi1'l:trium affi cerent, & alia famula nimis difficilè ÎntJ)enzretur Aliæ denique Ufuras Jicitas reddunt, ut liquet e hac propofitione J quæ ordine ell quadrageíìrna.. fecunda: Licitum eft mutuanti aliquid ultra flrte1 exigere ;, fi fe obligct ad non repetendam fòrtem lIfqt: ad certum tempus. Has quadraginta quinque prc poûtÎones, feu potÎùs morum corruptelas , qua Sæculi XVI I Cafuiflæ ql1aquaversùm dil1cn1inarc & onlnium anilnis inllillare lludebant , tanqnam.. fcandalofas profcripfic ...4lexander PIle Pontife Maximus . D. Ea Cenfura Pontificia cohibuitne cffra nem iUam Laxiorum Sæcu1i XVI I.Cafuifiarum no vas & moribus perniciofas procudendi opinione prurigin-em j M. Non tam citò hæc Hydra,in fætidis C, fuiß:arum paludibus enata, profligari potuit. Su quippè rediviva cladibus , ac exitiis fuperba pr< tu1it nova errorULn 111onfira, quæ lexandri Pi !.>ontificis Maxilni fucceffores contrive runt , [ præfertim Innocentius XI. cujus memoria fel}]per benediétione erit. lIte fiquidenl !)ol1tifex .t\1a mus fpeciali Decreta dato die z. menlìs Martii a ni MDCLXXV I I. confixit fexaginra quinque Laxi rum Cafuil1:aruln propoÍÌ[iones J quarun1 qui quaginta quatuor priores vel licitum reddunt permirtul1t Sacerdotibus in Sacramentorum a l11inifiratione, & J udicibl1s in ferendis circà J civiles & crilninales Sententiis, UfUUl (equer opinioneln Ininus probabilem ) reliétä probabilj ri; vel à peccato excufant U{uras , Silnonias, fi ta , homicidia J duella, D1011itÎc!ß Öl. fornicat. l1C -.. . . c E eeL E s r A S 1 4 I CA. 2 I 3 ienl , juratnCJ1ta :I ingluvieul , arque ampliffinlam :d horribilen1 liccntiam oinnigenis h0l11inibus>> acer,-iotibus , Religioiìs;) Bel1c.t1ciariis, Nobili- ,us, Fanlulis J Mercatoribus , Magifi:ratibus, 10- upletibus;) egenis :I fæneratoribus, latroniblls" dulteris &c. concedunt vivendi, ut lubet, fUÆq; upiditati indulgendi cicrà UllUUl falutis æternæ ericulum. Has quinquaginta quatuor propolì- lones, ut brevitati confulanl, & ne ca.llas aures uas oftèndam J hìc 110n defcribarn , fed alias dum. ]xat [equentes undecim J quæ S1.Cran1entorum...... uchariLlit , & Pænitentiæ a.dminifira.tionenl fpe- rant J fubneétaln, ex quibus facilè perfpettum ha- ere poteris, quò ufque tandem progrelfa fuerir LUOrU111dan1 Sæculi xv 1 I. LaxiorUln Ca{uifiarum 1 pervertel1da doétrina morali audacia. Prapo- 'tio, quæ or dine eft quinquagefima quinta, his erbis concepta eft: præcepto CorYJmunionis annuæ 1tij/it per facrilegl.zm Domini múndr.catiollem. Pro.. )o!ìtio quinquagefima fexta : Frequens COllfefJio, & 'olnlnUllio etiarn in his, qui gClztiliter 'lJ;ttJ/tnt, eft nota. rFdeftinationis.Propofitio quinquagefin1a feptima )rob.:lbile eft J fuJ'ficere attritfollem natura/em, modò 'uncI/am. inquagefilna oétava: Non tenemur C01J- /Jario interrog{znti {ateri peccati alicujlls con{uetu- inem · inquagefima 110na: Lie t Sacrarnelltalitèr bfolvere dimidi,:ztè t,,11ltùm COllfeJJos ratione magni oncur[us Pflzitentium,qualis \'.G.poteft contingerein ie magnæ alicujus fefii-vitatis , aut 11ldulgentiæ. Se- agefiu1a: P ænitenti babeftti confuetlldillCm peccali. i contra legem Dei J Natttræ .) ilIlt Eec/efìæ ;) etfi nulla endationis Jþes appare.:lt ;) nec eft 12cg';lndû , nee dif- renda abfollltio; dUJlllnodò ore pl off:rat fe dolc1'c o 3 & I JrQ - 214 HIS T 0; R I A & proplJnere emendationem. Sexagefilna prima..., : Poteji aliquandò abfol'Vi, qui in proxim:z occafione peccandi rverfatur, quam poteJl , & non llJult ornitte. Ore , quinimmò direétè & ex proPQjìto quætit, aut ei fe ingerit. Sexagefilna fecunda : Proxima oC"7fio pecctlizdi non ell Jugi cnda , quandò caufa aliqua utilis , aut bane/la non fugiendi occurrit. Sexagefinla tertia: Licitum eft quæf ere direfiè occdfionem proximam pee- candi pro bono [pirituali,f/Jcl temporali noflro, el pro- ximi. Sexagefima quarta : Ab{olutionis capa).," eft bo- ,no qll'lntul'fJ 'is laboret ignorantia Jvlyfieriorum Fjdei & etiamfi per negligentiam, etiam ,ulpabilem, ne- [ciat Myfleria S anfJiJjìmæ Trinitatis, & Incarnatio. nis Domini No/lri 1efr Chrifti. Sexagefilna quillta: Sufficit J 1yfleria ilia fitnel credidifJè. Has Propofi. tiones numero fexaginta, quinque, tanquåm ut rni. l1imùn1 fcandalolas, & in praxi perniciofas pro" fcripfit Innocentius XI. Mitto duas ejufdenl farina: propofitiones, quas in [uperiori Colloquio per- cen[ui ab .Alexandro PILI. Pontifice Maxirrlo dam- natas, unaln ninlirùm, quæ peccatum philofophicu'i1J adfiruebat; Alteram, quæ hOll1ines exilnebat ab obligatione amandi DeU111 five in principia, five,., in decurfu, five in fine J7itæ mortalis. Mitto deni- que alias penè innutneras corruptelas , quibus 110nnuli nloJliores Sæculi xv I I. Ca(uifl:æ Sanétiffi- ma quæque Evangelii documenra, præcepta De.. caJogi, & Leges EcclefiaLlicas perverterl1nt , earn- que InorU1D difciplinam invehere canati [unt, à quibus Ethnici, non omninò corrupti, penitùs abhorruiiIenc. Has, inquam :J corrupteIas con[ul- tò miffas facio, veritus , ne tu ipfe :I dÙln taln pro" digiofam cLÌm divil1æ, tùm humanæ legis ditu a. tl0 .. E eeL E S I A S TI CA. 2, I S oneru oculis tuis expandereln,horrore percuI(ust Llres tuas aétutùln obturares, (ìeut oliul Nicæ- os Pa.tres, ne ilnpii Hærefiarchæ Arii blafphe.. 1ias audirenr, olim fecií1e Ecclefiæ Annales refe- unt. Sufficiat igitur hæc pauca attigißè, tu verò x ungue Leoncin J & ex frulto pannuln conjicito. D. Lubentiffin1è hìc cum S. .Auguflino ex- lalnarem: vbi eliis Fontes lacrymarum feEt quidfa- ren'Jlls , quò ibimus, ubi nos occultabimus ab ira t;;e. itatis ,fi nonfolùm negligimus cavere mendacia ,fed lIdernus inf14per docere perjuria Abfit fanè , ut un- uàrn velin1 horunlce laxiorun1 Cafuiltaru111 p.er 4 oIvere _libros , aut il10s confcientiæ Inca: ad[ciCce- e arbitros . is enin1 in cæno fontem requirat lIis de turbida '1Llua potum petat quis indè fibi liquid haurientlUI11 exillimet Q!!.is denique J eos tlagifiros aufcuItdre & [equi velit J qui in morali- ibus confiliis dandis (æpè cæcutiunt , ac fæpè cæ- is ducatulTI j1ræbentes, ambo:>> juxtà Chriili Do... nini oraculum, in foveam cadunt. Sed, dicas. .nlabo, quid fibi velint alii CaCniß:æ t qui vu1gò \fgidiores voc !ntur, quique, lit nuperrilnè audivjJ :ùm lint morolì ac fuperciliofi morum Cenfores J Sl nÍ1nium diCciplinæ rigorem ubique affcéi:ent JI ugum Chrifii plus æquo.exaCperarul1t J & in ali- luot circa doêtrinatn moraIem proruperunt erro- es , qui Sæculo xv I I. à Sede Apoil:olica fueru11' lamnati . ?vI. Fuerunt nonnulIi Cafuil1:z , qui Sæculo xvtr. timio æltu impugnando novas à mollioribus Ca. uifiis induttas corrupteIas,in alilld extren1um im... )cgerul1C-, & in Scyllaln inciderunt volentes vitarè :harybdinl. Hi íìquidem I rub fpeciofo obtencu o 4 ve- 216 HrsToRIA veterem Ecclefiæ DifciplinaL11, & antiquorum... Canonuln rigoreln innovandi , præ[entenl EccJefi t praxinl tcnlerario ufu carpere ) culpare ac d3m- nare præ{ulnp(erunt J certas ReguIas, in difcipli- 113 nlorali ob[ervandas, ninlÎUln rigoreln fapien- tes præfcripferul1t, & in errores Japtì funt quos ex forum libris excerptos, & propofitionibus XXXI. c.omprehenfos v1/t,,'rantfer 1/111. Pontifcx Maxin1us die xx. menfis Deccmbris anni MDCXC. profcripfir. Has inter Propofitiones funt undecÏ1n, quæ do- étrinam nloraleln fpeétant, quas hìc fubjicial11J >> llt ab illis diligenter cavere poffis. l)ropofitio. quæ eft ordine priola, hæc eft : In flatu naturæ lap{æ . ad pee-catum formale & demeritum fufficit ilia liber- tas, quà "'Voluntarium ac libe2"um fuit in Ctlufa fua peccato originali , & libertate .Ada'lni peccantis · i\ltera Propofitio, quæ ell ordine [ecunda: Ta'lnetfi detu1- ignorantia in ' l,,'inci bilis juris tJaturæ, h cc in..:, ;1atu naturæ lapfæ operante,m ex ipfa non excufat;' peccato formali. Propofitio, quæ ell ordine tertia: Non licet fequi opinionem 'Vel inter probabiles proba- biliffi,nam. propolitio, quæ eft arrline decÜna fext3, fie habet: Ordinem ptæmittendi fatiJfaUionem Ilbfo- llttioni illduxit, nvn politia aut inflitutio Ecclefiæ , fed ipfa (brill; lex, & præJèriptio, naturà rei quo" dnmrnodò diélante. Propo(ìtio J quæ eft ordine de.. cima feptinla: Per iilam praxim mox abfol'Vendi , ordo pænitcntiæ eft inrverfus. Propofitio, quæ eft ordine decilna oétava: Confuetudo rnoderna , quoad trd,nini/lrationtm Sacrarnenti Pænitenti,:e J etiamJi eam piurilrJoru1n bOlninú fuflel1tet IlUéi01'itas,& multi tem.. poris diuturnitas confirtnet,nibilominùs ab Ecc:lefia non babct/1'pro UJìl, fed Ilbufi:. Pro!Jofitio, qu eft ordi- l1e ECCLESIASTICA. 21 7. ne decitna nona: Homo debet ,tgere totà Pità pæni- tentiam pro peccato origillali. Propofitio:l Guæ ell: vigefil11a: confeJ]iones apud l\.eligio[os faétæ ) pleræ- que el facrilegæ runt J tz}e[ inrvalidæ . Propofitio, qUt eft or-dine vigelìlna prima: Parochianus potefl jìJ[pi- cari de Mendicantibus J qui eleemofynis commul ibus qJillJunt de imponenda niínis levi & inco11grua pæni- tentia , feu fatisfaElio1ze, ob quæflum, feu Illcru1n... fubfidii tcmporalis. Propolìtio, quæ eft ordine vi.. gefilna fecunda: Sacrilegi runt judicandi , qui jus ad ad Communionem percipiendam prætendunt, antequàm condignam de deliétis [uis pænitentiam egerint. De- nique Propo{ìtio) quæ ell ordine vigefilna tertia: Similiter arcendifiJnt à Sacra CommunÎone hi , quibus Jlotzdùrn ineft am or Dei puriJ]imus , & omnis mixtio- nis expers. Has undecim rigidiorum Ca[uifiarull1 propofitiones , ad doctrinanl moralem attinentes, unà cum aliis viginti, quæ circà varia doétrinæ ca pita ver[antur"jure meritò confixit .Alexander PIll. Pontifex Maximus J ac fubindè J fi [aluti tuæ, ut par eft , con[ulere velis J necefie eft ut juxta Ito- nlanorUln I)ontificum Sanétiones , à doétrioa lnO J rali Ca[uiflarum,CÙtn Laxiorum, tùm Rigidiorym, tibi fedulò caveas , eoruI11que libros, confilia, col- quia ac documenta:t rejicias I ac velis remi[qu fugias . D. Jubes, & jure quid:m merito , ut in in- tegrum abfiinea(n à leétione libroruln J quos tà_111 111olJes, quàtn rigidiores Cafuifiæ in Doétrina.... morali [cripturierunt . At, necdùrn indicafij, quos libros potit1Ìlnùm Jegere, quoCve Magifiros J ceu Duces, in difciplina 1110rUm [equi ac tutò adire.." d bean1 , cirque imn10biliter adhærerc: in 11is qua: Jpc- 2,18 HIS TOR I A fpeétant falutis negotiu f l1 :I in l]l10 nulla en: fa.. tis Inagna [ccuricas J ubi tota peri litatur æter- uitas . 1f. Unum infiar on1 niuJn, íÏcut (æpiùs te.....5 monuiJin doè1rina olorali feé.t"ri debes Magitlrutn.-, ac Ducen! S. Tbuína n Aquinateru J DocrorclD An- " gelicl11ß , quem non [OIÙUl ad profligailda rot opi- J1ionU111 flagitia J tot, erLorullll110laltra., quæ ad. versùs Dei legem, & Chrifiinæ Moralis puricatem olim graßàta fuÎíre vidÜnu J vcrù1ll etiam , ad ex- tirpandas novas iHas ac peregrinas opiniones,quas induxerunt rigidiores quidanl Ca[ui1tæ :J divinitùs provi{um fuiHe jure affirnlare pOlfunl. Enim verò, ut obiter dicanl; iUibaca S. Tbomæ Aquinatis do- éì:rina & Moralis caltiHÌtna, his opinionunl tum..... laxioruln , tUIß Rigidiorulll Ca[uïílarum venenis præfentiffimuITl & verè Catholicum renledium eit, qU31ß cæteris tuciorenl J uc potè legi divinæ COI1- fentaneam , cl1piditati adverfanl J favcntem chari- tati J & à nlorunl laxitate J non minùs quàn1 à l\.igorifnlo alienJlIl, SUlnlni Pontifìces COlnlnen- darunt ide qua [ubil1de 110111i1Congruè dici potefit quod à S. Hilario lib. 2. de Trillitate diétum eO: de Scriptura Divina: Magntlm eft tot in eà unà rClIIC- dia effe J quat morbi Junt J e9" tot weritatis doélrinas , qllot fulZt ftudia falfitatis. Nee mirU1t1 fane CÙIY1-l lJoéèor Angelicus in dirin1endis æfiiol)ibus, quæ nlores fpcétant., non ratiul1culis & vanis di- ftinétiunclilis induJgear.Jfed puram Moraleol Chri- (tianam ex Divinaru n Scripcuraruln, ex Concilio.. runl, Sanétorumque Patruln fontibus haufl:anu propinet in Secunda Secundæ fuæ Stl1n næ Tripar- titæ J & ca, quæ ab antiquis didicit .a ita doceat, ut \ cum ECCL SIASTICA. 219 cùm dicat norvè, iJ,on dicat nova. Si vis ergò eas in doétrina Morali declillare [ opulos J ad quos La- xiorulß, & Rigidiorum CafuillJrUID allifa navis fraå:a ea, pervolve [æpiùs, ac diurnâ, noéèurnâ- que tnal1L1 ver[a Secllndam S cundf SummtTripar- tÎtæ S. Thomæ Aql,inatis J & à Regulis, quas ad dirigendos mores in ea præ[cribit Doétor ille AI1- geJicus,ne Iatuln quideln ungueul unquanl difcede, aliofque, quibus aIiqua tecUIß il1tercedit neceffi- tudo, ad hanc turiffimam [alutis ineundam viaIn...Þ adhortare his verbis J quæ legulltur cap.3 o. V.2 I. Ifaiæ Prophetæ: llæc eft tz);a J amhulate in fa J & non declilletis nequc ad dexterarn , nequc ad filZi- pram. D. Cujas erat il1e Mic6acl de Jl1olinos, quem fpurciffi(num pofi: homines natos Hærefiarcham..... appel1afii M. Michael de Molinos natione Hifpat1US erar.. Cæfaral1gufianæ Diæcelis il1 Aragonia Presbyter, ll1aximus hypocrita,. in cujus vultu habicuqueJ olnnÎ expreífa erat prifcorl1nl temporUln ÍÌtnpli.. citas, & affabrèquod3.mmodò faéta modeLl:ia, quâ in fuo inceßù fanétitateln integricatemque vita: mentiens) muJtoruln Cub fpecioCo devotionis ob- tentu fibi conciliavit anilDos. Et fanè, hi :I qui Micbaelem Molinofl m ex his J quæ corporis fenfibu' obvia funt, videlicet ex ipfius barba paIlore , in- flexa cervice I oris, totiu(que corporis gravitate æfii(nabant, illuln ut ViruIß fanétum" & opcimußI confcientiarUt11 Reétorem prædicabant. At) qui præpofierurD ilium Silenum aperuerLlnt, infignen1 hypocritaln invenerunr, divinaruln & hUlnana- rUin legum contempcor ln 1 alcerum EpicurHln, ef. fræ" , 2,.20 HIS TOR I A fræni fuæ libidini affatim induJgentem, lingulis ad perpetranda omnia flagitiorum genera habenas la- xantem; indèque conlpertL.ln ac. expiúratu111 ha- buerunt ;) lIlagnifica hæc, quæ foris apparebanr :I infignia -' eife puram puta111que conlædialß , quàln ille falaciffilTIUS Hærefiarcha,ad fucum incautis fa- ciliùs faciendulu -' toto ferrnè viræ (uæ tempore in orbe lufìt. RCln ita eife narrat 11'lodernus Author, qui tunl ROl11æ præfens aderat J videlicet G}Qall'iles Baptifla paçicbellus in Epifiola :J quam eâ de re lcri- pfit -' & quæ extat inter ejlls Epifiolas faluiliares Ton1oI. page 220. ubi hæc habet: CujufvÎs in l- mi> & aperietur nobis , ut pet.1,lnus , & accipie- mus J ut quæran1us & invenienlus; ut fie Juceat lux noll:ra corànl hOlninibus., ut,videallt operA no.. fira bona, ut pofiren1ò Vocarionem nofirao.1 per bona opera cerranl faciamus, dicente S. Petro c. I. vert': 10. Epifiolæ [uæ fecundæ ; S,;ttagite , ut per bo- na vejtra oper"oz CC1"t..1rn ve/irarn r.loc..ttionem & ele- p z, étio- -228 1-1 1ST 0 It I A Etionem faciatis ; :ßc enim j:1cientes nOlI peccabitis ali- quandò. His J & aliis id genus argulnentis) qui- bus referendis , ne longior filll, con[ultò fuperfe- cleo, refelluntur impii & obCcæni l 1ichaelis de Mo- linos ,& fpurioruln Myfiicoru111 errores, quos in H reticisBeguardis à Co n-c-ilia Viennenfi daUlnatos nailer Cui Sçculi piiffimusScriprorTauleru.f deplorat & infeétatur his verbis: l-Ji{unt, feu Hæretici Be- 'guardi,& falfi Myfiici iui temporis,qlJi fe à peccatis immunes , Deo fine medio unitas, omnibus & di'Vinis & buman;s {olutos legibus , & ad nulla dernÛri1 opera - bona obligatos arhitrantur, hoc errore feduéti , quòd futent otium illud;t cui t;)at;ant, pro fu; nobilitate & excellentia, nullo pa.éto eJjè interturbandum impedien- dumque . Nibil pel1itÛs in virtutibus fe fe e.xercent , fed otio rvûniffimo tra4unt. Pis [,jre quafe feat Itur otium Non gratias agere , nOJl Deu1tJ lalldarc , nibil habere J nihil cognofl-cre, nihil amare nihil orare l2ibil deftderare t;Jolunt . . . . . T t:llJtam fibi liber- taterll ufurpant, ut nulli prorsùs obedire tzJclint;, nequc Papæ, nce Epifcopis , flee P,zjlorib!4s fuis, & quam- 1Jis ;nterdÛm extrillfecÛs obedire fe jiliJulent .1 illtùs t,1- 'nen nulli omninò [ubjfciuntur , nee rvoluntate nee aElione. JIb omnibus Sanuæ EccleJìæ .confuetudinibus & legibus e xcrnpti eJJe t;Jotunt, paldm aJJerelltes, quòd quandiù aliqr:is 'Virtutibus COllJi:qUClldis nClr.Jat ope- 1'a1n , tarndiù adbuc impe1feétus fit. InJi1per crcdunt , fe uee deillceps ullu1í1 poJJè r;;et 'Virlutis augmentunu c.:zpere, vel adrnittere peccatum, ea de caufa quòd abJq; '1Joluntate rvitzJaltt j lit ipfis tzlidetu)", [piriturf/qzte filum quicti tIC orio tradiderint. rJroindè cunllis naturæ de- jide1"iis hb[que peccato liberè fe þ:ztiJfacere poJJe flul- ti}jimè creditnt J ut potè qui jì-11nrnalrl ûdeptj jÎlnt inno- cell- E è C L E S I A S TIC A . 2, 2.9 centi,1iJ1 , quibu[gue Ie,,\: null:z po[ìta fit. Bre'Viter er- gð , ne fpiritlls otizan J quies & lihertas ull,Jm patia- tur impediruentum , cunfJis natllræ affeélibus & con- cupifcentiis indulgent & obfequuntt-tr . : . . . . Hi a/intichriJli prænuntii fì nt, qui tzJi,,1.1ì1 ii/ius præparant deducentem ad inf...delitatem & damnationem perpe- tua1íl. Confer nunc, quæfo, ejufn10di Beguardo- run1 errores , quos noH:er Taulerus Ser!none 2. i1L.l DOlninicam prilnanl adragefill1æ deCcribit ac perlì:ringit J cum erroribus frlicbaelis Molinofi & fal1òru111 Myllicorutß J & ultrò fateberis, Micbaelem MolinofilrìJ, aIiofque [naI fèriato tnodernos pfell- dO-Myfiicos, antiquam dUlnta.xàt crambelTI Îlw fua Myfragogia recoxÎfie:l & ja'n pridèm exoletas BeguardorUCl1 , aliorulnq; fal[orU111 & otio[orul11-ø. lv1yil:icorum delirationci , iJlufiones, & ob[cfoita- tes , ex orLO revocaffe. Sed fatis haéìenùs ditt:utn fit de Micbaele J.1otino{ò , & de fpuriis atque otiofis hl:1jus rClnpeO:atis M yfiicis J 'quos l)lenis velis fu- gere debes, ne te rnult,zrlJ mlzlitiarll doceat illoru'ìlU otioJitas, tìCLJt legitur Ecclelìall:ici cap. 33. v. 29. D. Ad rcfpuendam (letefiabilem illam Mi- cbaelis Molinofi ejufque fequaciun1 pfeudo-Myfti... COrU111 doétrinam J fufficit co!nn unis fen[us J fuf- ficit cornJl1unis pietatis vulgaris inllitutio, quæ ad tarn nefaria. ac fæCllIenta dogmata exhorre[cel1s ip{um etÎan1 tot fpurcitiarUt11 fonrenl execrationi- bus profequi debet. Hil1.C, ut obiter dicam , pIa.. nè mirari .fubit:l l1uO p éto Micbael Molino{us tot fpurcitiaruln parens, potueric per viginti duos annos ROlnæ viverc, rain f fine pudore, fine dubitatÍof1: opcrabatur, quia bona ef1è , & ad Viræ fpiritualis perfettionem ten- dere, deplorandis tenebris, fed peecatorutn fre- quentiâ, & l1inliâ erga fuæ scare Principen1 cre- dulitate accerlÌtis ) fibi perperàm perfuadebat. Eft enim , ut nuperrilnè legebaln apùd S. Bernardum itl 1ibro de Confcientia, eIt, inql1am, mala & tranquilll, c01lJéientia, qua ficut nibil eft pejus , ita nibil eft in- feiicius. R!.Jæris quænarn ilia fìt æ nee DeurtJ, nec horlJineriJ retzJeretur; quæ cùm tz)enerit in proJìJndum Tnalotum t:onte'ilJnit. In b1"evi temporis Jpatio nor JòlÛií1 nOll [entit, fed & placet, & tlu/ce fit quod arna- rum frat, & afperum tzlcrtitur i1'1 fua'lJe . Ducitur tleindè in confuetudinem, ut jam non modò pll-1ceat , fed & affiduè placeat,& fe continere non pofJit.J1d extrf- ynum 'lJerò nfJll poteJl tZrvelli , quia confHetudo llJertÎtur irl naturam,& quod priùs ad facierldH erat impoffibile, j.zrn impojfibile eft ad contineildum.... H c eft mala c'Jilfcientia, 'juæ per huju[modi difcrimina , immò præ cipitia ruit:J & corruit, & irruit Juper [e ipfatnJ . R!!omodò tranqt'Jilla? Cùm mundi hujus projperitas tlliudit & illudit , curtllaudlltur pe ccator in dl:jidcriis animæ fuæ , & iniqllus benedicitur; cùm peccalJtit r;J fa'i.lor, & pcccare llC!/entium pavor J nol ns & dclen. . rr ECCLESIASTICA. 231 a) 1'idet ei, CÙin non eft qui a) u{,1t . . . . . . Nibil I æqu.e exa[perat iilius tre1nendi ju.tl;,;i m.:ljcllate , quàm peccare , & fecurè peccare , & de 'ZJitiis quafi de f/irtlltibus glol ikri. Hæc eft iniquitas cuj14s non miferetur Deus, cÙin homo defendit , quod Deu. c odit, peccatum jufiitia1n affi't'it, & quod DellS ad/lruit quantùtn in ipfò eft dcflruit dicells 'inalu'fìl bonum, & bonl!rn 'Inalum , araarum dulce, & dulce ,,1mirlrttm; lu- cerll tellebras) & teizebras lucerll. Ilanc r;;erò tran.. fJ.liillitatem nutrit imputJitas ,fecuritatis & negligen- tiæ rn,,1.te . , no.o.;erca Pirrutuln J p ligionis J7irus J ti- nea fanétitatis.Hc;,c eft vera..& fortaßìs uuica cau[a 2 cur ferò Orbi innotuerint [ordes, obfc nitates, & 11cfanda flagicia horulnce pfeudo.lnyLlicorú hypo- critaruln quos Apofiolus Paulus cap. 16. v. 18. Epifiolæ ad Ronlanos graphicè defcribit his ver- bis: Hujufcemodi eni1n Cbriflo Domino No/lro non {erviullt J fed fl40 tzJentri , & per du/ces {ermolles & benediéliones feducti'flt cord,z innoceritiul11 . Ec ad Phi- lippenfes, C.4. v.18. ,""-lult; enim alìlbulant, quos [æpè. dicebam 'Vobis (nullc auteln 6 fie'lls dico) inimico ,rue; s Cbrij/i , quorum finis jnteritus J quorum Deus enter ell, & gloria in confufiolze ip{orum. Sed mit- talßUS illos fpurios Myfticos, quibus J ad occul- tandas [uas obièænitares, [oielnne erat, perindè ac Oli(D Hæreticis I)rifcillian.ifiis , hoc Effaturo : jura, perjura ,[ecretum prodeÎ e noli J quorurnve fpurciffi.. J11a doglnata 111anifefl:alfe, abundè confutalfe elt . Nunc lubenti anin10 audiam te ditferenteul de pro- fcriptâ [æpiùs à Ronlanis Pontifici,bus doéi:rinâ C0711elii ,,,znJènii, Iprenlìs Epifcopi J cujus Scripta in i t iU1D de de run t g r a v i ill In is Co 11 tt over íì i s ,t u r bis, ri is , ac diaènfionibus, quæ perfire punt per to- ) .rædefiinatiol1e gratuitâ. .ad gloria\n afiruuntJpro." )ant ac vindica.nt J iifque. armis ac telis ad profli- andos errores 1anfeni; , & refellend-as. opiniol1e .. udO'l)ici Molin u[ußcur J quæ illis inte.grum deJ an[enilino & Molinifmo triuLnphum adf ribunt_ ?lura non addaln ad evertel1dal1J..illatD machil1al.11 TfJ1ij.Ylll. Q. quam 2,42, HIS TOR I A qnam prilnò fabricarunt Janfenia.ni, cùm ipCilnet reliétâ tandeln hac quæfiione juris, an videlicet quil1Q; propotìtiones eo [cn[u,quo à Sumn1Ís Pon. tificibus damnatæ funt , fint reverà falfe & contra- riæ Sané1:i Jluguflini doétrinæ recurrerint ad quæ- tlionem fa l ninlirùm, u,crùm eædeal prop'3lì. tiones fidellter excerptæ fint ex Jibro 1 a llfenii, & in eo reperiantur Eò Janfeniani J cæteris Inuni- mentis dejeåis, [ere receperul1t, l1ovâq; lite Eecle... fian11aceßivêre. Negarunt quippè , has quinque prOpolìtiol1es fidelitèr excerptas eife ex libro 1 1f,. felli; J H refim Janfel1Ìananl, Chiln l1icanl & lma. ginariam 31)pellarur.:, libruI11 Gjanfellii abfque ullo prævio exalnine danlua.tum eile J nee auditos ejus defenfores, & Cenfuram per vim extortan1 fuiHè effutierunt. Deniquc, contenderunt , in hac quæ fiione faéti n011 eíI'e opus judice, fed Canis oculis . quibus librum 6}all[enii evolvere liceret:, in quo quinque illas propofitiolles , adhibitâ licèt omn diligentiâ, fe nee legere, videre, aut ullo patte deprehendere potuitfe aßeverabant. Hoc eLl alte rum Jan[enianorun1 effugiutl1 , quod iplìs ..Alexan der rII. Pontifex l.1aximus olnnÍnò præclulìt e Confiitutione, quam edidit anno l\1DCLV 1. in qu hæc habet: Cùm auterll, ficut accepinlus, nonnulli inl quitatis filii prædiétas lJuinque Propofitiones i,,, libl" 6J anfenii prædi{t non reperi ri , fed ft'tìè & pro arb trio cOlnpofitas eJfe, tzJcl etiàm [enfu ab eodcln ilztenl d.lmnatas n01J eJ] ) afJerere magno cum Chri./ii fjdeliu: Jcandalo non reformidant. Nos . . . . . præallata: Innocenti; prædecefJoris no/iri declarationem:J Confi tutionerJ'1 J ac defi'litioneÎÎ1 :þ barU11J ferie confirmamu .pprobamus ;nno'lJamus J & q.uinque it/as Prop t E eeL E S I A TIC A. 2.43 tiones e:x libro præmemor ti Cornel;i 'an[enii . . .. . r. excerptas , ac in fl)lljì4 ab eodern Cornelio 1an[enio Ï1z- tento damnataJ fuifJe dcclaramus ac dejinimus :J ac uti tales iterùm damnalnllS . &c. OptareJD hìc libcntif- 1ìmè J ut, in defenfionem huju[ce Connitutiol1is .Alexandri VII. I)ontificis Maximi J mihi per tem- pus lieeret integros proferre :Janfenii Textus , ex quibus certò col1igitur , quinque l)ropofit.jol1.es à. Sumlnis Pootificibus profcriptas germanum. eile illius ingenii fætU1l1. Sed quia l1ilnis Jongum elfec hìc inCerere & expendere inregros Jibri ';zn[enii Textus, in quibus l11entenl fuaul veluti radiis [oli. depinxic, fufficiet in præ[entia ea Îndigitare toea, in quibus jan[enius doéì:rina(n , quÎn> luàm pro diaboli deprecatus fuerit . Sed fì quid p1.0.. llis rogavit PatrCli'J , pro tcmporalib,-ls juflitiæ effeéli.. 'Jus rogavit,& pro eifdem obtinendis obtulit pretium. ':uditque fanguinem fultm . Adverte, quæfo, diligen- :er Virus ]anfenianunl latere in his verbis: Siqllid Jro illis J feu reprobis, patrert1 rogavit Chrillus, pro emporalibus juflitiiC eJJèêtibus rogavit; quibus ver- >is clariHìlnè docet üjanfenills, Chriílum DOlni- 1um Inortuunl quidelll \eife pro reprobis quoad ratias temporales J quas eis aliquandò largicur_ ed nOl1 eife 1110rtuuln pro æterna reproborun1 fa- ute ilnpertiendo videlicet iBis grarias fuflÏcien- :es ) quæ ad æternanl eorutn falutenl ordinentur . -Iæc 'J .If,{enii Ioca J quæ haétenùs non tam retuli 2 luàlU uigrco tßonílravi íì ell, chari Hì 111 e Di(ci- confefii111 ul- trò fateberis ;,1ùnfenii Difcipulos l irefià, vel taI- pâ eife cæciores, dÙ111 jaétant , fe nee vi{lifiè ) nee deprehendiffe in Iibro Gjanfenii quinque propoíìtio- nes à Summis l)ontificibus dalnnatas, fed potiùs in eo vidi1Te ac legitfe ipfiffilna111 S. J1uguflini do.. éìrinaln ; tute , inquam, ultrò fateberis , 6Janfenii Difcipulos fals evidentiæ imagine delu[os in duas cæcitaces incurrißè, videlicèt cos vidifiè in Jibro 6Jan{enii ea quæ non runt, {cilicet doétri llanl S...4u- guftini, qua: profeâò in prædjéto libro non eIt ; & non vÎdiHe in libro 1anfenii ea quæ funt , videli. cet ql1inque PropolÌtjones, quas otto SUlnmi Pon- tifices , Infignes AntillÍtes, qui tùtn in Gallia, tùm alibi f]oruerunt , celeberrimæ Academiæ , quas in- ter PariíìenCem appellare Jicer, & innumeri Do- étore ac l'heoJogi, in libro rlJûnfenii reperiri , & CUln ejus doétrinæ principiis elfe omninò conne- :xas fæpiffimè declararul1t . Numquid , amabo, Janfeniani [e ingenii aculnine, & ocuIorunl per- fpicaciâ tot Pontifices, tot Epifcopos, tot Aca- demias, tot Doétores, ac Theologcs vincere & antecellere dicent? Sed hoc eßet infolentiffinlæ & à Sæculis inauditæ fl!perbiæ. Numquid etialn di- cent Janfeniani , librUll} a:fanfenii non fatis accura- to exalnine fuißè difcuíru111 , feque adhuc in defen- fioncln &janfenii velle audiri? Sed hoc eft non fo- lùm inlitari Hæreticos Calvinifl:as, qui quotidiè falsò queruntur, fe non (atis audjtos fiJilfe, & Epi. fcopos , in Concilio Tridentino Summi Pontificis aua:oricatem reveritos;) non liberè dixißè: quæ fentirent ; Verùm etiam, hæc injufia Difcipulorum C; .znftnii petitio r:ddit vana prorsùs atque irrira,., Sum E eeL E S I AS T roC A. 247 SUt11nl0rUm Ponrificum atql1e Epifcoporull1 De- creta ac Tribunalia, quæ diri[nendis in Eccleli8.J emergentibus controverlìis , & fovendæ tranquil- Jitati ReipubIicæ Chrifiianæ Deus infiituit. Cùm enÎln quifque, ficut, heu nimium! funefiâ experien- tâ canRat , fuæ opinionis ac (ententÎæ tenaciffinlu fit , regnareot æcernùm in Ecclefia perpetuæ lites conccl1tÍones & jurgia,procùlque exuJaret iJ1a paJ: quam fuis Chritlus Dominus reliquit preriofiífl<- 111alll hæreditatem. Ab hac ergò injufiâ petitio- ne , quâ iterùIu audiri valebant , jure optimQ exclufi Janfeniani, & aliundè cóaéti in Galliis Re- giâ authoritate fubfcribere Ale;t> quæ à Oeo data eft -Adarao in llatu innocentiæ con.. ftituto , fuilfe dU111taxat fufl1cientenl J verfarilclß. è nutu 1ibc:ri arbitrii pendenteol , cuique Volunt4.$ Adami ita dOlninaretur , ut eanl in Olnnem par- reIn, quanl veIIet , pro arbitrio [uo flec5teret & ii}- clinaret. Cùm cnilD J iuquit r1Janfenius J eo in ltatll innocentiæ felicit1imo politus Adamus, [anus elIer. vire[que haberet integras, voluntatelß reéi:an1 ) li- bertatis arbitriuln robuftiffimum, l1ul1â pugnå paf- fiOl1UIß J nullo perduellis cOl1cupifcentiæ inordina- to Inotu debilitatulD aut p.erturbatum J " indè opus non habebat aliquo Adjutorio quo, feu Auxilio fe..,., ipfo efficaci, ad operandunl; fed tantùn1 indige... bat Auxilio fine quo, feu gr3.tiâ fufl1cienti, fubditâ ejus libero arbitrio, præcer quam ad benè operan- dUln alia ex parte Dei) quæ effet fe ipsâ efficax . 11011 elfet necelTaria . Hinc primò infert 1anfen;us, Voluntateln Dei Calvandi hOlnines, cifque præpa- randi gratias fufficientes ad falutem J percinuißè=..,:Þ dumtaxat ad fiarum Înnocel1tiæ. Secundò J 3ic. bonos Angelos perfiitiífc in accepta jufiitia per Ii.. berum arbitriulll foli adjutuul gratiâ fufficienti . ad oml1cm ufum vertibili, atque ex eorum volun.. tate fufpensâ & ei fubjeétâ , ac fubindè prædel1:ina... tionem bonorUln Angelorum ad glorialu à Deo faéta!D fuilfe poll eorum prævifionem meritorum . Sic '4nfeniul folam verfatilem gratiam fuß1cien- tem) & Adami J . Angeloru(nque libero arbitrio {ubditam ab bCQC: operan4um , ßc perfeverandu 10 1 50 HIS TOR I A in flatu il1110centiæ neceßà1"ialD agnofcit, & ab eo flatu arcet o111ninò omnfln gratiam fl1aptè naturâ efficncenl. At in flatu naturæ Japfæ longè alitèr dif. currit 1anfellius. CÙln enim ex Cola infirlnitateJ naturæ hunlanæ Iæfæ ac fauciatæ per primigeniam protoparentis labeln Ilecefficatenl gratiæ Ie ipså efficacis repetendam efiè exiLtitnet) docet prilnò , nullas dari in fiatu naturæ lapfæ gratias fufficiel1- res, ut porè omninò inutiles ad 1anandam natu- rain humanam gravifiìnlo infirn1Îtatis pondere de- pretfa(u .t fed Olr.Jlem gratianl, qua: datur in flatu naturæ Japfæ , eile fe ipsâ efficacen1 , lnedicinalem, reparantetn J fanantelIl.t quæque VOll111tati t3111.J poren[Î imperio dominetur , ut nuIJâ ei renitendi , dilTentiendique reliétâ fa.cultate"planèque abforptâ Jibertace , necellariò viétrici deleétatione rapiatur. Secundò, contcndit '1anfèllius , Deum in fiatu na- tura:: lap[æ habere dumtaxàt Voluntatem confe- quenteu1 [alvandi EIeétos ac prædeitinatos, dando (:is Auxilia per fe efficacia; Voluntatem verò An- Jecedentem J quâ Deus præparat , vel concedit Au- xilia fufl1ciel1tia pertinuilfe tantummodò ad fia- tum innocentiæ ) nee ulluln ampIiùs in fiatu natu- ræ lapfæ 11abere locum, aut fi adhùc in flatu natu- rre lapfæ adnlittatur Voluntas Dei Antecedens fal- vandi Olnnes hOlnines , alIèrit '1anfenius, quòd hæc .,ntecedcns Yoluïltas in flla præcifione raentÎs, aáeð.. qt'C nuda ellcitate, nibil gratiæ caufante , conJiftere otejt . Ita docet ac pluribus inlocis inculcat 1 an - fen ius, fed præferciln Torno 3- de Gratia Cbrifti Sal- llJatoris lib . cap. 20. ubi illud Apof1:oIi explicat : Deus 01nncs bomilles vult falvos fier i, & ad agniti 0.. ncm verit Iris 'i/enirc. Triplex ergò difcrilucll .inter fla- I:CCLESIASTICA. 2.51 -aatl1m TJ1turæ innocentis & fiatum naturæ lapfz aHignat 6Janfenius . Primò , in flatu innocentiæ ad.. lnirtit gratias fufl1cientes; in flatu verò natura: Iap[æ omnenl expJodie gratialn fufl1cienrem. Se. cundò, à flatu iunocentiæ ablegar grarias per (e..., & ab Íntrin[eco efficaces; in flatu verò naturæ la p[æ nullam agnofcit gratiam , præter (e ipsâ. c:ffica- cen1) quæ, abforpta penirùs Iibercate, voIul1tatern viétrici deleétatione neceHariò rapiat. 1.ertiò, per... tendit 'janfeniul, Deum fiatuÎ naturæ il1J1ocenti confuIuiífe per folaln voluntJtem Anteccdenrem...,. per quanl pr parabat,vel concedebat gratias fuffi- cientes ad con[equendanl falucem ætcrnam ; fiatui verò naturæ lapfæ Deum profpicere ral1tùnl per voluntacenl confequenl:e111, ex qua Deus folis Elc.. étis & prædeLtinatis confert gratias per fe efficaces ad falutcm æternã obtinendam J ac fubindè Deum in flatu naturæ lap[æ non præparare, nee can- cedere reprobis per voluntaten1 Antecedentem.... gratias fuffìcientes neceOarias ad [alutem quia in ftatu naturæ lapfæ , inquit rljanfenius, Voluntas Dei Ancecedens de faluce omnium hominum in fohw præcifione n1entis , adeòque l1udâ quadam Vellei- tate, nihil gratiz caufal1te , confiH:erc patefi. Ex.. pende nunc, 'luæ[o te, ilJud difcrimen qUOL"! I1a- tuit Gjanfenius inter fiatunl naturæ innocentis & fiatum naturæ lap[ J & perlþicuè inteUiges, ex: prædiéì:o di(crimine, quod ipfi 1 a n[enio & prora & puppis fuit) tanquàm ex virulento fonte [caturiiífc quinque fa(no[as Propolìtiones J quæ unanimi Ec. clefia: confenfione fuerut1t daml1atæ . D. Paucis verbis complexus es Swnma doéì:ril1z 'tinfen;i a' vcluti iptcgrum eju5 Syfiema fuif- 25i HIS TOR I A fuifque oLnnibus partibus cOlnpaétum ; quod dùm . tacitus luecum perpendo J îlllld '-!e confero cunu his, ql1 me olim de Divina gratia, juxtà germa- naln s. Tbomæ cjufque Scholæ mentem , docuifii , dLÌm Theologiæ operam navabam J fole clariùs perfpicio , s. Tbomæ I)ifcipulorum doélrinam de,., gratia & libero Arbitrio tàm in flatu iunocentiæ J quàm in fiatu naturæ lapfæ J longè latèque diCcre- pare à doétrina G}an[enii. Hæc quippè funt de Di- vina gratia Scholæ -fhomifiarum principia) quæ à te , fiudiorum IneorUln ducc: ac MagiLl:ro, oHm....... accepi, quæque penÎtùs men10riæ ll1eæ haétenùs infix.a hæferunt hærebuntque femper. In prilnis. docent Scholæ S. Tbomte Difcipuli , neceJjàriallL." fuille in flatu innocentiæ tàm Adal11o"quàln Ange- lis ad benè operal1dum, & perfeveral1duln in ac- cepta jufiitiâ gratialn per fe efficacenl, ideòque dicunt"Adamum & malos Angelos Don perfeveraf- fe, quia eis defuit dOllUtn per fe efficax perfeveran- tiæ) bonos verò Angelos perfeveraífe, quia dOl1l1ln per fe efficax perfeverantiæ à Dca acceperunt. Vo- lunt etiam Tholnifiæ, prædefiinationeln bonòru[n AngeJorum ad glori m fuißè purè gratuiram" & omninò independentem ab eorurn prævifione me.. ritorum. Porrò hæc omnia negat :Janfenius :I qui J uti IßOX ofiendifti:l eliminat à flatu il111ocenti: gratias per [e cfficaces,& contendit bonosAllgelos in accepta jufiitia perfeveraífe per fuuln liberu arbitrÎunl, adjutum dUffitaxat à Deo gratiâ verCa. tili J indifferenti:) & eorUln fubditâ libero Arbi- trio:) vultque prædcfi:inationem bonorum Angelo- rum ad gloriauJ non fuitlè gratuir31n :I fed à Deo faétam elfe ex illoruln prævifiolle meritorulll. Se.. cun- E eeL E S I }\ S TIC A · 2 5 3 cundò, SchoIæ S.Tbomæ Difcipuli fatentur quidenl, Adalnum in flatu innocentiæ , & Angelos, ut poCo. rent benè operari, & perfeverare in accepta jufii- da, habuilfe gratiam verè fufficiel1tem in .litO or- dine , idel , ad difponendaln, complendam, & ?erficiendalß potentian1 benè operandi, & perfe- veral1di ; volunt attamen Thotnifiæ , AdamuIß jJ1.J atu Inl1ocentiz, & Angelos, prærer gratiam iJ- [aln [ufficienteln in ordine potentiæ , :opus habui[. è ad aétu benè operandum & per{everatldulD gra.. tiâ fe ipsâ efficaci. At 1Jnfenjt s nomine gratiæ ùfficientis, qualn Adamo in Rata inl1ocel1tiæ J & \ngelis datam effe dicit, intelligit gratiam ve.r[a- :ÍleLIl J Adalni, & Angelorum libero {ubditam ar- )icrio, & ita fufficientenl , ut çompleéteretur om- 1Ía I quæ erant necelTaria ad aéì:u agendum, & per- èverandut11 , nullâque aliâ gratiâ ex parte Dei qll lTet per fe efficax , ad operandU(D & pe-rfeveran- 1um in accepta jufiitiâ, AdanlUS in fi:atu innocen- :iæ & Angeli ullo paéto indigerent. Hæc autem.....- io:trinæ ,an[cnii de gratia in fiatu naturt innocen- :is principia è dialnetro principiis doétrina: Scho- iæ 1.ho111ifiicæ effe oppolì[a nen10 eft qui 110n vi... deat. Nee olinor eft oppotitio Janfeniuln inter & 5cholam Tholnifiicatn circa naturaln J neceí1itate111 & effìçaciam gratiæ in flatu l1aturæ Iap[æ. Naß1..J prilnò , G}anfelJius, ut mox obfervaLli, nullas in... atu n3turæ Iapfæ agllofcit gratias fllfficientes J fed .oIùnl adnlittic gratias per le eftìcaces: Difcipuli {crò Scholæ S. Tholnæ adlnittul1c gra[jas fufficien.. tes J 11011 quidem in fenfu Moliniano, idefl: J qua: conlpleétantur omnia J lluæ [unt neceífaria ad attu :>perandU111 , fed gratias fufficientes 111 fcnfu Tho . Inl." , 254 HI'S TOR I A Inifiico,) hoc eft quæ complent ac perficiunt po- tenrianl benè operandi, præter quas tanlen ad attu oper3.ndUIIl aliæ ex parte Dei requirantur, quæ fint })er fe efficaces. Secundò, Gjanfenius gratiæ per fe efficacis neceffitatem rcpetit tantùm e:x inlirmi- tate naturæ læ[æ per peccatum origina!e: Tho- Inifiæ verò gratiæ per fe efficacis necefijratctn hall- riut1t turn ex infirmitate naturæ pecc3t'o origil1a.li fauciatæ , tum erian1 ex fupremo dominio & anini.. potentia Dei, ex fubordiflatione caufarum (ecun.. darum ad prilnanl J fcilicèt Deutn; & ex indiffe. rentia feu flexibilitate Voluntatis ad operanduII1-.l. Hinc poil Dottorenl Angelicunl docent Olnnes ad unUln ejus difcipuli,llomînem in fiatL111aturæ lapfç ad ben operanduln & per[everandu( indigere adjutorio quo, feu auxilio :J quod fit ex utroque ca... pice per fe efficax & quod proindè dicitur medici- nale I feu gratia Salvatoris; Adamo verò in ftatu innocenrjæ,& Angelis ad bene operanduin & per.. feverandulll fuilfe dU1Dtaxat neceJfariu1l1 adiuto- '1ium quo, feu. Auxilium, quod ex fecundo capite eH: per fe efficax , quodque Thomifiæ Prædetern1ina- tionem Pl1yjicam appellant, fed ip{ìs no[}.fuilIè ne- ceßariuln .Adjutorium quo, feu il1ud AuxiIiunw, quod ex primo capite eft per fe efficax ) :quodque dicitl1r ...Æuxilium medicillale , feu gratia Salvatori!. Eo quippè .Adjutorio quo medicinal; nee Adamus ill flatu innocentiæ , nee i\ngeli lÎve ad benè operan- dUln , five ad perfeverandùln opus habebanr , Cùln in ipfis nulla etlet fanaoda naturæ infirmitas, & ideò S. .Auguflinlts jure optimo lib..de correptionu & gratia cap. XI. & XII. aHèrit, Adalnuln in flatu inaocentiz opus 11011 habuiíle adjutorio quo medici- n ,zli I ECCLEsrASTICA 2SS nali ,feu AuxiJio 1110 per {e efficaci, quo homines in fiatu naturæ Japfz ad fanandam naturæ infirlni- tatern nunc egent. Sic eninl ibi loquitur A<1uiJi.. nus ille Doétor: [lie ( fell Adamus ) non opus ba- bebat eo adjutorio, quod implorant ifli ( feu honlines_ in ftatu naturæ lap{æ) cùrn dicunt,flJideo aJia1illeg rn in membris meis ) feu p ugnau1 pat1ìonum, & 1l3turæ infirmitatem, ad qua(n juvandal11 , fanandam & re- par andanl indigent adjlltorio quo per fe efficaci Dle- dicinali. feu gratiâ Salvatoris, quâ Adaml1s ilL flatu innocentiæ minilnè egebat. C- terùn1 2 licit S. Jtug14/linus eo in libro de CorreptÎolle gr,z.. ;a contra Semipelagianos dili 1 urando luentiouCHl iunltaxàt fecerit .Adjutorii quo per fe efficacis me- iicil1d.lis, feu gratiæ Salvatoris, innurneris tan1eL1 :n ]ocis ,qua: Inihi olim indicalli, & adhuc IneU10-- iâ tenco J fed iJlis referendis , brevitatis ergò, [u- ?erfedebo, repetit S iJIe !)ottor & probat efli.. :aciam .Adjutorii quo J ad opera 1 lduln omninò ne- :eßarii, ex fuprelDo don1inio & olunipotentia De i, :x depend ntia J feu fubordinatione cauC.lruln {e- :undarum ad prin13ln, quæ otnncs caufas fecundas leterlninare & applicare debet ad operandum , it- iu['-tuc per [e efticacis .Adjutorii quo necefIìcatem..., ld fiatum tàm naturæ lapfæ .I quàn1 ad fiatuffi in- loceutiæ J ac fubindè ad i\danlum & Angelos ex- :endic Sanétus .Auguflinus , ficut ip[U111 explicat ac nterpretatur S. Tbomas, Doéi:or Angelicus , eju.s idifiìn1us Difcipulus , & in doétrina præfiantiflìmi llius MagiLl:ri J tefie ip{olnct 1anfenio J ver[atit1i- nus à cujus Angelica interpretatÍone, quam..." 1d ea:è- il1telligeodaol in Syilelnate de gratia ge- nUlnaln s. .Augllfiini doâril1am verè 'Javi re- glao1 J 2,S 6 H r S TOR I A "- gian1, & filum Ariadneuln nuncupare pofiüt1'tJ .t dùrn receffit 1anfellius , il1 varios abiit errores ab :Ecclelìa profcriptos, qui utriufque S. Doéì:oris , .Augufiini & Thomæ, Scholæ principiis reétà fron t opponuntur. TertÎò, :fanfenill,$ nOI1 folùln gra.- tiam per fe efficaceln, excIusâ gratiâ fufficienti, in flatu naturæ Idpfæ dominari pertendit,fed etialn vult earn efiè ineluétabileln, & inferre neceffirateln hunlanæ Voluntati, quæ tantå dulcedine, feu vi- ârici deleétatione rapitur , lit liberrate abCorptâ.J nihil nilì velie poHit fe eâ voluptate rapi, & dulci imperio prelni. At Difcipuli S. Tbomæ graciam....ø quidein per fe effica.ce111 ada1itcunt,afièrul1t ramen, Deuln,omnis & tuultifornlis grati t authoremJi[ cain viétricem deleélacioneln telnperare) ut Jicèt h0l11inis Volul1tas e gratiæ dulcedine & voluptate fe trahi finat , nihilofeciùs, clun libertatÍ locus re- liaus fit J poffit trahenteln voluptat;.eLu non fequi ), adeòque femper retineat gratiæ per f efficaci dif. fel1ticndi potentiam. Denique,1anfenius negat:J DClUD habere in fiatu natur t lapf voluntateal An- tecedentem falvandi Olnnes homines J eifque præ. parandi auxilia fuflicientia ad [aluteln çternam..... confequendanl. Sed S. Tho111æ Difcipuli docent.J Deum, pr ter eanl, quaul habet, Voluntatem con- fequentetn falvandi in flatu naturæ Iapf2 EIcétos & przdefiinatos , dando illis grarias per fe efficaces, quibus infallibilitèr falutetn ter()am con[equen- tur:l habere infuper Voluntateln Antecedente1n..J falvandi omnes houlines ill fiatu naturç lap[ , eiC que pr parare gratias fufficientes J in f n[u Tho Inifiico intelleétas:J quibus poífunt falutem ter 11aIIl adipifci ; id.eò autem 11011 o-nlnes homines faJ va) ECCLESIASTICA. )7 vari docent Thomifiç> qu.òd J cùm prçcèt: ilIas gr tias fufficientes) quas. Deus. on1oibus hOininibus., præparat per voJuntatem Antecedentenl, & qui!" bus reprobi [alutenl ætcrnan} confequi po!fuor,aJiz- ad confequenda.nl faluteo} æternam ncceßariæ fine gratia: per fe efficaces & danum perfeverantiæ!J quod Deus lolis concedit Elettis & prædefiinatis J. quorum làIurclu vult voluntatc confequenti, darn- nentl1r reprobi , quibus Pells denegat jullo judicio- gratias illas per fe efficaces, & magnum perfeve. ranriæ donunl , quibus fuâ culpå privati, nunquàn\# con[equentur falutem æternam, qU31DyjS eaJÃ1,.. ç11-. fequi poffiut per gratias illas fufficientes J in ieu[u. ,Thomill:ico intelleétas, quas Deus i1lis præparat per earn:) quam ha.bet eciam:.in fiatu natl1ræ lapfæ, voJuntatem Antecedentem falvandi on1nes homi- - - . 11CS. Hæc igitur principia Scholæ Difcipuloru..01-ø. s. Tbomæ circa doétrinam de naturâ J effic.aciâ & neceffitate gratiæ in utrQque fiatu , videiicèt inno-, cel1tÎæ, & l aturæ lapiæ , q prum notitiâ lneJ dum . ,"fheologiæ Th,omifiicæ fiadium decurrerelu.. im buifii, CLÌm at entâ.lnente perpendo. J eaque con-. fero cum eâ Sjtlnfçnii doétrinæ.Summâ, qua1u pau-_ lò antè exhibuifii , compertum ac exploratum ha-... beo, nihil inter Thomifias , & CYanfenium comln" 11e intercedere , nee ullos à doétrinâ Gjanfen-ii , jure optima ab Ecclefia profcriptâ:l remociores e[ poßè:l quànl S. Thorllæ Difcipulos" cùnl in nullQ . ... ., prlnClpIO COnVe111ant, nee convenIent unquatn..J, quandiù jaétis fUQ Magifiro inconcums pril'lçipii$. firlnitèr adhærebunt.. . 1. Impensè tibi gratulor ) quòd ex Cola .noti- cIa Scholæ Tho111ifti,æ principiorulu, (IU ut video '10m. rill. R . p- S8 HIS TOR I A apprilnè calles J & altè snemoriæ infÌxa tenes :J it- licò intellexeris, nihil comlnune in doétrina de.., gratia inter Thomifias & alljèiliu111 intercede re , ac fubindè folam principiorun1 doéirin Difcipulo- rUIn S. Tbornæ noticiam fat fuperq; fufficere ad vin- dicandam St:holanl Tholnifiican1 à Jan{enifino,qué quidalu æmllli obrreétatores ei per fun1111a111 ca- lumniam impingt re tentarunt. æ cùnl ità fint , diutiùs hìc non Îlnnlorabor in adornanda ApoJo- giâ ad purganda.n ab hac calulnnia Tholnifiarunl de gratia doétriuam J rnaximè CÙlD eâ prov jnciâ præclarè jam perfunét:i lint clariffilni Societatis Jefu Scripto;es, 1oa't nes Martinus l\ipalda Iibro 1. Operis ad erSHS errores Michaelis Baii Difput. 14 Sea. S. Gjoan1lcs Martinonus , feu per anagranl1na-, . purum , .Antonius W:or ines, in [uo lltijanjènio , Franci{cus .Ân1latus 111 I1bro ROßlæ edlto, quo teIn- pore 1anfenii eaufa pendêret , cui & titululn dedit: '1anfenius à Tbomifiis gratiæ per fè ipfam efficacis de.. fenfòriblls conde1nnatus ) circa quinquc propofitiones. Et in Informat;one J quam idem Francifcus ..Ænnatul edidic , de quinque propofttionibus , aJiifque patlìlu libellis J quos 1ub idem fermè tempus eJaboravit , in quibus duodeviginti Tho111ilticæ ac ]anfenianz doéèrinæ di[crimina Leétorul11 oculis [ubjecit. Nee pr termittere debeopetrum Defchamps ,cultifIì111Uln eju{dem Societatis jefu Scriptorem, qui Jibro 2. de Hærefi ':fanfeniana Difputatiøne 3. cap.3. & Di[ putatÌone 6.. cap.9.fie Jal1fenianos perftringit: Glo- r;entur licèt 1a'tlfeniani, tot fe nuper; dogmatis pa- tronos babere J quot Phyfìcæ prtfdeterminationis de- fenfores ext; terunt; 'lJerè tamen 1nih; llJideor diuurus 3 'lJullos J'1uic ,dQélr;'!J infenfiores rtper;ri ql4àm qUa 1 0 )1 ECCLESIASTICA. 259 tJofl natar:1 Calvin; Hæreftm, e,,"( S. Dominici Ordint!-'J alii[que ejufden1 Sacraracnti Tbeologis, majoris e.ru- ditionis & ingenii laude fioruerunt . Hanc illuftrium Societatis Jefu Scripcorrun in gratiarn Schol rho- mill:icæ fu[cept3lD cOl1rcaJanfeniunl , ejufque Di. rcipulos, defenfionem comprobarunt innumeri pe. nè FanliJia: DOll1inicanæ Theologi, qui edicis . Ii- Jris doétrinam Gjanfenii aperto Inarte impugna- runt, vel Janfeniflni nott1tß , perperàln.à nonnllI .is 111alè feriatis obtreEtatoribus affiEta[ß Scholæ fhol11ifiicæ J infiruétis Viudiciis , olnnique argu- r11entorUtn g,enere ab hac ceIebe.rrirna Schola.. de- pulerul1t J præfertim 'jo4r'lnnes Nicolai J Bernardur Guyard ) Sybilla, Vincentius Barotlfus, .Anfonius I@-- ginaldus ,Gjoannes Baptifia Gonetus, Yincentius Ca-. {alas, (ontenjòn;"s, .AntoninuJ MafJoulie, Hyacintbuf Serry , qui vu!gatis perdoétis lucubratiol1ib s, (0'" le clariùs Jcrno.ufirarunt, quàm Îmn1ane difiet_. Schola Tholniftica à. ,anfenii doétrin4 fa:piùs ab Ecclclìa confixâ e, Aétum itaque agerenl J fi poil: celebres & Societatis Jcfu J & Fa(niliæ DOlninica- nz Scriptores qui. pro Schola Tholnifiica contra 1an{enium ejufque Difcipulos tam egregias Vindi- cias con[crip[crunt J ipfe ill eodem argument.o ilL; prz[enria verfari veJlem . Hoc. Ul1um _dumtaxàt di... :am , non defuturos unquàln in Schola Tholniß:ica Theologos,qui. pro ejus illibat doétrint defenfione_ pro aris ac tocis pugnabút,eÎq; objeétas calulnnias invia:æ veritacis"cIypeo repellent. aJ11yis elliln xpediat aliquandò calu111nias aliquas cpnteml1ere & furdâ aure præ[erire, has tan1en calumnias,. qu falnam cum multorum periculo conjunétanl J Fi- dem) ac doétrinaln impetl1nt tìleutio prcn1cr R 2, ac 260 HIS TOR I A ac diffimuIare I11tnimè licet .legin111s quippè : i negligit famam ) ,rude/is ell J & legiulus: relþond flu/to juxtaflultitiam jil:zm. Et Chriftus Dominus , ooH:er ad quædam Inalediét3 obticuit, ad quædam diligenter refpondit. Audi\,it Sa1naritanus eJ " & difIìnlulavit; audivit, dæm01Jium habes 2 & accura- tè refellit calumniam. EO: ergò ubi cOl1veniat ref- pondere flulto juxta/lilititiam [uam" nefibi t]}ideatur fapiens, ficut dicitur Proverbiorun1 cap.xxvl. Sic refpondi Apofiolus p{lulus fiulto juxta ltulritiam fuam Elymæ Mago dicens: 0 plene omni dolo, & omni fallacia , inimice amnis jufiitiæ J non definis {ub- #JJertere Vias Domini reétas , & nunc ceee manus Do- mini [uper te, & eris cæcus & non '"l}idens u[que ad tempus, Aétoruln cap. x I I I. CÙln igirur S. 1'!Jomæ Difcipuli, qui aliis in Difputationibus Scholafii- cis religiolæ luodefiiæ confulere , & paci lìlentio Jitare debent, viderint 6cholæ [uæ dottrinaLn ca- lumniis '"itnpeti & 1 anfenifmi in1Îmulari, OlnneJ tum temporis tenentur abrumpere filentium, Vin- dicias doétrinæ fuæ palàm agere, & refpondere itulto juxcà fiultitialn fua111. A lioquin Matris fuæ SchoJ , quæ illos fuo in lÌnu fovit , ac doétrinæ piet3tifql1c Jaå:e aluit, degeneres & ingratiHìmos blios fe proderent, li UllUII1 ipíìus causâ. pericu- IUDl detreftarent, & fi tela in ipfalll n1endaciorum; & calumniaruln amento ab 3:lnulis invidi[que ob treétatoribus contorta, objettu proprii corpori excipere,omnique virium (uaru111 conatu jullâ de fenfionc repellere .recufarent . D. Satis haétenùs, meâ quidèm fententiâ huic pl1tidæ de Janfenifmo caJumniæ refpondi Schola Thomifiica) quipp.è..quæ diétis , faétis Sec E eeL E S I A S TIC A. 2, 6 I I Scriptis tan) aperrè decJaravit apud onllles, hanc caI,umnianl in [efe non COlnpetcre, ut hæc infanlia reciderít in calunlni tores. Si quis ergò me, do- I étrinæ Seholæ Thomifiicæ addiétiHìrnuln, & à do- étrina quinque Þropoficionú 1anfenii penitùs a!ie- I1t1m J tanquàln Jan[enianum traducere voluerit non prolixaln certè concinnabo Apologianl, ut hane retunda111 caJuffiniatn, & à me amoliar hal1c Jan{eni[mi notam J fed dumtaxàt iplìffinla verbaJ ufurpabo dottiffin1Î Patris Valerian;, ex IllufliffilDa Fa1l1ilia oriundi J Ordinis Capuccinorulß , qui ca- Junlniis à l1efcio quibus ilnpetitus J CalUt11 niatores fuos in Ii bello, qué Priigæ anno MDcLv.edidit,pro- yocavit his verbis: aproptèr hDC experimento edo.. aus , has recentiores contulnelias diluo eadem ratione.- .Ajo, ..4.utbores illius [cript; mentiri impudentifJimè Si ilia, quæ mihi obiiciunt tàm acerbè ,funt er/U .. habent mu/ta TribunL'zlia, apud quæ me poIlulel'lt reum;, (ill verò non audent me prorzJocare, iínpudentifJimu'lW mendacium iilis objelluln, eflo ratum. H,,-ec fufficient conteftandæ meæ innocentiæ &c. Sed de 1 anfenifnlo. hactenùs faris. Nunc alios J Guæfo te breviter percenfe Novatores, qui errores:J vel Hærefei. eodem Sæculo xv I I. procuderul1t . M. Prodiit Sæculo XVI I. Novator quidam diétus Ifaacus pereyrus, Calvinifia, natiol1e Gal- Ius, qui anno lDCLV. aufus eft allèrere, Ada- mum fuilIè dumtaxàt prinlum Parentelll judæo- rUin, quoruln HiLtoriam Mofes in Iibro Gcne[eos defcribendam fufcepit , fed non fuiOè prilnum pa- rentem Gencilium, ac fubindè alios ante Ada- JnUffi extitille à Deo creatos h0111ines., quos ideò Rr.eadarìJitas appellavit . Novl1ln ifiud & perabfur- R 3 dunl 2,61, HIS TOR I A dunl Syltell1a lit in vulgus fpargeret ille H reticusJ duos edidit Jibros J UnUI11 J cui hunc iudidit titu- \. )U1l1 : Præadù'fnitæ 1ì ve Exercit.:itio fuper rverfus x I I. XIII. & )"Iv.Capitis V. Epiflolæ tld f.\qmùnos ; AI. teruID, cui hune præfixit titululn: Syflema Tbeo. logicum e.:r Præadam.it,;zrum hj'potefi . Nullum patra- 11Ul1111a11Cifci potuit talß inlulfum, tao1que malè confarc.illatum Syfiema , fed potÍùs ab onlnibus , non ta.tn Scriptis, quàln fibilis explofum eft , &; nleritò quidem, cLÌm Scripturæ Sacræ lit apertè contrarium , & duo præcipua CathoJicæ Religio- l1ÎS Doglnata ab ipfii fundamentis evertat, {ìcut brevitèr his quatuor InOlnentis evÌnco. Primò, legitur cap. V. libri Genefeos verf. v. quòd qU3n- dò Deus formavit:>> feu creavit hominem, fcilicèt ...4damltrn;, de lilno terræ ;nullus re ipsâ erat homo: t homo non erat, qui operaretur erram. Si, nul1us erat hOlno , qui operaretur terrain, quando Deus formavit Adan1uII1, ergò nuHi fuerunt homines ante AdarrlUl11, ac {ubindè nulli præadamitæ, ab illo fornniacore Pereyro confiétj. Dicitur etiam..., coden1 in capite Gene[eos veri: :XIX. quòd;, poil- 'quàm Deus fOfITla1fet de hUll10 euné1a anilnantia terræ & univerfa volatilia cæli, adduxit ea ad .Adam, ut l])ideret J quid vocaret ea, O'inne eni'>>l.JJ << quod IVoca'Vit .Adam animæ ';..1irventiJ, ipjilm eft no. 'Ii/en ejlls. C redibile auten1 llC ell:J íì reverà ante AdaJnUn1 extitiHent honlines , iIlos cunß:a terra animantia, & volatilia Cæli anonyma rdiquifTe I Secundò, Author Sytlematis PræadamitaruDl- ChrOnoIogiæ Sacri] extus Hebræi, cui OIDnÎn c confona eft Editio noftra. vulga[a à Concilio Tri dentino ./lutbt:ntica deçl ø ratà.1 præfert Hifioria gy E eeL E S I A S TIC A. 2, 6; .Ægyrtiorum J AíTyrioruln J ChaJdæorum , & si- narurn, quæ fllpponunt Monarchias fuiffe in mun.. do inl1:irutas longè ante celnpus, quo Mofes in Ii- bro Genefis fcribit AdamUID fuiffe à Deo creatl1m. Sed 11011 advertit hie Somniator ,ejus modi Orien- taliulß natiol1um Hifiorias ad 31lites fabulas e{fe ablegandas, ut potèquæ [catent inl1nitis erroribus, & plu[quàn1 cimmeriis tenebris in pucatione anno.. run} involvuntur , & uni fiandum e{fe Hifioriæ Sa.. . cræ à Mo[e J divino fpiritu afflato, con{criptz, qu olnnibl1s veritatis charaéteribus cùln fit inl!gnita . fabulo.fa.s nationum Orientalium Hifiorias apertè falfi convincit , . ficut docet S. a/luguflinus libri 18. de Civitate Dei cap. 40. his verbis: Nos rz;erò ;ILt noflr ljgiollis Hifloria fulti autboritate di'Vina quidquid ei r eftfi it , non dubitamus efJe falfiffimu'/lL.J . quolnodo/ibèt [eft babeant cætera in fæcularibus litte.... ris. Perperànl ergò Author Syfiematis Præadami.. tarUln) Hifloriâ Sacrâ vaIere juírâ J cui tanle11.J confianter adhærere debebat , confuluic J & fe- quutus eft Gentilium, feu natiol1um OrientaIiulU Hifiorias, quz J cùm mendaciis & fabulis refertz lint) funl in errorem præcipitem egerunt: Ne.mo quippè (ut appofitè ait Tertullianus lib. de Præ- fcript. cap. 11. ) indè in/lrui pote!! J t4ndè deflruit14r , nerno ab eo illurninatur, à quo contenebratur. !(uæ- rarnlls ergo in no/iro, & à noflrjj', & de noftro: id- fjMC dumta:t:at , lJuod falvà regulà /idei potefi in quæ: flionem dcrvenire. I"ertiò, Author Syfiematis Præa- dall1itarun) convellic Catholicum dogma de P c- cati Origina.lis ad omnes omninò homines propa- gatione, quia fi reverà extiterint homines ante..,., J\dalnU1l1 2 illi ccree: peccaculu Originale contra- R 4 here 2 6 4 HIS TOR I A here minimè potuerunt, quippèqui nunquàlD fue. runt in Adanlo J ranql1àn1 in Capite morali, nee toruln parens dici potefl Adamus per fenlinalelIl-l propagationeln, per quam tatnen, ut docent 0111ncs 'fheologi J poil: iånétos Patres J ad crones hOl1ìines transfunditur peccatum Originate. Undè etià111 [equitu'r J Verbuln Divinuln pro iJlis Præa- dal11itis non fuißè incarl13-tum J CÙlTI motivuffi In- carnationis fit peccatum Originate J ita ut, juxta probabiliorem Theologorum fententianl J fi Ada- DIUS non peccaßer J Verbun1 Divinum non fuißèt incarnatlul1. Q!!artò J Author Syfiematis Præa- dalnÍraruln funditlÌs evertit dogma.Jquo credimus, Chrillum Dominum etfe mortuuln pro omnibus s oml1inò hOluinibus,ut ait Apofiolus Paulus Epifi.2. ad Corinth. cap. 5. veri: IS- Si unus pro omnibus mortuus ell , ergò omne.r mortui runt: & pro omnibus 1i10rt.uus eft Cbriflus ; & ad Romanos cap-s- veri: 18. 19itur ficut per unius deliftum in omxes homines iJ'J...Þ condemnation em , fie per unius, fcilicèt Chrifii juftitiam in omnes homines in jufli/icationem ritæ. Probat Apofiolus Paulus, Chrifiu.m n1o.rtuuln ef.. fe pro onlnibus hOlJlinibus, ac [ubindè eífe Re- demptorem, & Salvatoreln onloium hOlnioum quia omnes hOlnines Inortui erant in Adamo; At fi extititTent homines ante Adamu111, illi non mor- tui fuißent in Adamo, feu non contraxiífel1t pec- catum Originate, ergò pro iBis Chrifius non fuif- fet mortuus, adeòque Chril1us, juxtà Præada- D1itarum Syfiema, dici haud poffet Salvator J & Redetnptor olnniun1 hominum. Hæc Inomenta.....r, haétenùs à me adduéta , planè fufficere debent ad cxfufßanQum infuJ.fum ifiud & ma!è ,oJÚarcinatutn Pr c E eeL E s r A S TIC A"; 2"65 )ræada01Îtaruln Syfiema , maxinlè clìln illius Au- hor I[aacus pereyrus, pofi varios cafus J variaque Ji[crinlina rerum J faéti tandèrn pænitens J Ro- nam J fedeJ1te .AlexarJdro PIl. fupplex veniam pc- iturus accelferÎt, ubi an110 A1DCLV I I. pubIicavit :pillolam ad philotimuln direétam J in qua exponic 'ationes, propter quas ejuraverit Seétan1 CaltzJini . !UalTI jp{e profitebatur, & librum de Præadamitis. \tcexuit etialIl ad calcenl ejufden1 EpifioIæ libel- urn fupplicem , qucnl porrcxit Romano Pontific;, in quo fui Præadanlitarum Syfielnatis palillo lian1 ÍÌncero animo decantat his verbis. Fateor oràm [anétitate tzJeflra, tanquàm coràm Deo, cujus maginem Ianélitas tzJeflra gerit in Ecclefia Dei, me.J ton latuifJe Hypotefim, quæ mibi t;;enit in mentem de . ,ritn;s horiJinibus ante v1.damum conditis J dif[)er[a'fn 7enitùs abiiffe ab opinione Sallflorum Pútrum , necn01J !berratzJiffe à toto Orthodoxorum Canone Conciliorum 'anquàm Dollrinæ Chrifl;anæ fûbricam de bomine lùpfo -& redernpto fundatam fuifJe à Patribus & Conciliis uper Hypotefim de v'ldamo prinlo omnium bominum 1Jrmato, à quo deinceps totum genus humanllm deri "Jatu1n at propagatum effct. Sic tandèm IfaaclIs Pe 'eyrus, poft ejuraranl Calviniananl Hærefiln, quam laa:enùs profeßus fuerat J & ùamnatu111 fuun1 de..,., :hymzricis Præadamitis Syll:ema, fe fe ad nlelio. 'em frugem COl1vertit J & in finu Ecclefiæ Catholi.. :æ obiit. Sed diverfaln pIanè [ortem habuerunc iuo fcelefii homines J Benediéius Spinoza J & Luci- ius Yanini , qui eoden1 Sæculo XVII. Atheifmun1 )rofiteri ac docere 11011 erubuerul1t J & nefandis :upiditatibus ilnpliciti J llullifque confcientiæ ili. nulis aéti, in fua ilnpiet'lte obdurati & occæcari niferè pericrunt . I). E 266 HIS TOR I A D. Expone, quæfo, uberiùs genus, pa, triam, Dottrinaln, & Gefta tàm Benediéti Spi , 'Jozæ, quàm Lucilii Yanini, quos Seculo XVII excufio olnnis Religionis jugo, Atheiflnuln profi. rcri ac docere non puduit M. Benediétus Spinoza patriâ Amfl:eloda- mentis fuit , ReJigione Judæus, pofieà juddiflni defertor , ac tandèln Atheus evafit. PhiJo[ophi. cis Difciplinis, & linguarum Hebraicæ ac C;ræcæ notitiâ excu]tus,l"raétatú ediditTheologico PoLiti,ú. variaque reliquit Opera pofihuma, in quibus pu- rum putumque obtrudit AtheiflnUln. Docet quip- pè, Deum non dífiingui à Inateria , eU111que nihiJ a!iud eflè, quàm fubfiantianl, feu naturarn unaln extenfan1 fimul & cogitantelu; onlnia vera cntia J quæ funt in mundo five anin13ta , five inanÎlnara cJ1e dumtaxàr modificationes iUius fubtlantÎæ, it, . ut anilnæ.) quibus præditi [lint hOlnines fint 1110 . dificatÎones hujus fubllanti ,quatenus eft cogitans cætera verò entia, feu corpora, fint modificatio · nes ejufdelll fubfiantiæ, quatenùs extenfa eft. HOI tànl infulfulll Paradoxulu rerulille, abundè COI1 flltafiè efi . is eniln non videt inlpotfibile tJ111ni nò eife J ut eaâenl (ubl1ancia fit tìmul extellfa t cogit3l1S. SubLrantia quippè extenfa) materi3. en quæ ex fe pror[us expers eft cogitationis; & rut fiantia cogitans incapax ell: extenfionis, ut pot fpiritualis. Fingere ergò unican1 fubftantiatn i Inundo J quæ fit extenfa, & cagitans J & cuju omnia entia J quæ funt in mundo, íìnc rantùlu In( difìcationes , ab ilIa filbfiantia realicer non diflitJ ltæ delirium eLl à fæculis planè inauditum; fe .lfiercre, Deum non diftingui à luatcria J eU111qu nif E eeL E s r A S TIC A . 67 lihil aliud cífe, qt1àm fubfiantiam cxtenfam, & Jcr 0111nid entia & corpora in tnundo diffu[am umrna ilupietas eLl:, quam omnes execral1tur in theis J Luci.:Ino , Lucretio J Epieuro, Con,fucio, Si- larU111 l)hilofoph.o, & in impiis Scriptis Spinoþf , n quibus totus elt , ut omnes Religiones cvertat , icut tcfiatur 10annes Baptifia Pacicbellus in fuis pifiolis Fan1iliaribus Torno I. page 216. ubi hæe laber: Spinofz .,.,{uélor eft Traél,ltus Tbeclogieo-poli- -j,;, qui H..1mburgi &Ánno 1670. in lueem prodiit . parentibus 1 udæis uatus eft, quorum ligiollem nun- luam ejurarvit, nee Chrifiianis facris haétenùs initiú- .US eft. P/urimæ rnemorantllr bUjlls Vir; de l\Çligione 'èntentiæ. In lraétatu prædiéto, omnium ligionum, è d præeipuè J udùicæ J & Cbriflianæ erverJìonem fib; 1ropofuiße tzJidetul', ut Jltbeifino & Libertillifmo ad;- :us pateat. 1{fligiones omnes intzJentas effe afferit pro- Jter bonum, quod l\.eipublicæ f'ZJenit, cùm plurimtlm :onferat, ut CillJes inter fe pacet}'} colant, & Magifira- ibus obediant : Neque admittit ob fÞem præmii , aut metu pænarum in altera 'Vita, homines 'lJirtutern com- leéli , fed potiùs propter tzJirtut;s ipfius præfiantiam, & cO'ìJmoda, quæ il bac ita ab ejus cultoribus de- cerpUlltllr .Qf;:llem de Dco opinionem forveat , non fatis lpertè prodit. Yidetur tamen innuere , Dellm fibi' non 'Jideri er S f; 1rJ'lJlè perfeélu111 , intelligentia præditu1n , & fc:liciffitnUln qualern hornines tzJulgò fibi jì4adent , led falam tzJirtutem fingulis rebus illditam , & per 01]- lia difJufam, Ulìicurll eJfe NV1Jle1l. lIagæ Comitis , ub. I[iquandò hæJìt t C1'ebf'Ò ij 1Jifebafi ur ab omnibus l otzJi- atut'n pau/ò amantioribus:I et;(l1n à puellis ,. eb.orjs (l.Jtæ, quæ jìbi de ingcnio bi,: dieb'lntur , & fupr/U 10 i [et'tus orleln rapeJ c ct-spieba,.t. In flolla'ild. , b. Ttl - It 168 HIS TOR! A rnaximè ftrpit hæc pe[Jis J Spinoftftæ non fe audent in.... publicurl1 proferre , llee rotundè animi fenfus e xprome.. re , Magi[tratuU'l11 Decretis cocrciti . Multas novas & ì,lauditas [elltentias , quæque à cotnrnunibus bOfJ1inum fJpinionibus abbo1'rent, in lucem prodidit Spinofa. as inter tzlcl illa mi1'abilis eft, quariJ de propbetiæ dona r.JulgatzJit, quod rvi imaginativ,-e fortiori attribuit . PCJ.bo abfol llm, totus ;11 eo eft , ut ligiollem ad nor. '1na1f/ fuæ Pbilofopbiæ, quæ in multis errat, effi:ligat. Atheifmi virus, quod in [uo Trattatu TheoJogico- Politico de induilria occuItaverat Spinofa:l apertè pofieà effudit ac propaIavic in [uis Operibus poil humis:l <1uæ nunc in HoIlandia (quòd fanè nulla- tenùs ferendum elfct) in Officil1is venalia profianr. Spinofam in profeffione Atheifmi præceffit L14Cilius J7anini J patriâ Neapoliranus J qui Cub iniejuffi See- culi XVII. humaniornm Iitterarum haud mc:diocri notitiâ præditus J in Gal1ias venit, ubi in cæno libidinllm deu1er[us J inter epulas convivia & cra- pulas, quibus J CUln nonllulIis \geneonibus J & projeéi:æ confcienriæ juvcl1ibus,affatim induJgcbar, perfriétâ fronte negavit Dei') fuprelni rerU11L..l o111nium cOl1ditoris exifientiarl1 J animæ ratio- nalis immortalitatum J Infernulll Paradi[um '- czteraque id genus, quæ vel ipfa ratio, vell e. Jigio de Dco J & de altera vitå docent J tanquàlll al1iles fabulas, & inania COIT.nlenta derifit J arqui in aliquot libel lis J quos in Gallii edidit, & in_ vulgus temerè fparfit J Atheifulum Cub verborun- involucris datâ operâ obtexit, ut incautos faciliLÌ: deciperet, et declinaret olnniuID odiulD J quo, femel111anifefiata ejus ilnpiecas c0l1fefiin1 in ipfull con,itaßet. i\t J ut vulgò di,itul: frufirà jacitu ret III ECCLESIASTICA. 269 'ete ante oculos pennatorú . Deteétus fiquiden1 el. ,ucilii Patlini Athei[mus, & Decreta Senatus To- of an! captus Ïpfe & jn carcerem conjeétus J ut pe.. iclitanti vitæ [uæ confuleret , fe Catholicum eflè imulavit J ac ore, fermone J necnon frequenti ;acramentorum EccJelìæ Pænitentiæ J & Euchari.. líæ perceptione,fpeciem Cathol1ci effin:xit ac mel1- itus eft J quandiù prifiinam libertatfln' recupe- 'andi aliqua ei affulíìt [pes. Sed, fiatimac Senatus rolofanus J poll l11aturum ac diuturnuln examen, ,ententÎam mortis in ipfunl tuliífet, furere cæpic He illlpius ) deûm hominumque irrifor; pa.làln- 1l1e Atheiflnun1 profeßus eft . Q!.!ocircà, pofi præ. ifJm facriJegam ejus Iinguarn J quâ tot bJafph - nias in DeUffi J in ChrifiUI11 Salvatorern noftrum , in ReIigionem evon1uerat, die I I. menfis Fe- >ruarij aoni l1DCX 1 x. in impietate fua pertinax ,ivus comburi jußus eft J & Ineritò qllidem ; indi- nus eft cnim vitâ , quifquis Deum vitæ Auéì:oreln legat, quem ìpfa ratio naturalis r demonfirat , 1 uen1 Orbis univer[us prædicat, quenl omnis 113- :io quantumvis barbara J omnis hon10 quantum- lis inhumanus, & ferus, incultus J & pJull}beus ivè Gentilis J five Judæus, five la[inus J five..." Græcus>> Afer, & Scytha, Indus & Danus, à' nari ad mare, nobiJis & ignobi1is, pius & irnpius J pfe quoque Jicèt perditifulTIUS tbeus J Dei ini- micu5.in vitæ extremis, in difcrimine Inortis pofi- [US agnofcit,ad Deú recurrit & inclamat,lÌcut con- tigit huic Lucilio JI anini, qui irrevocabili Decrcto morti fe addiétum dolens J excJamavit J 0 Deus J ace tamen refipuir J fed adfial1tibus eum intcrro- gantibus his verbis : Fateris igitHr e.Dè Deu 1 ref- '" pon. 270 HIS TOR I A pondit fceIefius ill e A theus : bic eft modu.r loqflendi & vocenl illam, exifientiâlTI Dei confitentem (]ua: ex prilnævo naturæ infiinéì:u erumpit:l quam- que eleganter Tertulliantts appelIat TejlirnonillrtJ ani- '1næ lzaturaliter Chrifiian ,obfljna[jonc {uâ præfoca- vit in corde quidenl J fed non inlnente, <1uia, ut ait Propheta Regius pfaJnl. XI I I. Dixit injipiens in corde fuo, non eft Deus. In corde, inquit:l non in Jl1ente; quia Athei, ut vitiis liberè indulgeant :I & fcelerul11 confcientiâ & angoribus 11011 exedantur , noJlent dari Deuln:l quen) ignorare hàud poHiInt J (luemve ßagitiorU111 ultQrenl tilnent. Fal1æ liber- taris & inlpunitatis libido parit in iBis odiu111 legis, & legis odium procreat Legislatoris tædiuln, quod pofieà in ejufdelu exterminiu111 prorulnpit.. Il1.J fUlnmâ eò collimant ÎITlpii & Athei, ut [ecurita... tem fibi quærant J atque licentian1 faciendi quid quid libuerit, ut fubintret jlnpietas inverecunda, impavida circa iJlicituln regnct audacia, & til110r olnnis penitùs excutiatur , dùm nee pzna tilnetur, nee à Deo ul1uln conlnlodum fperatur; hinc, ide(ll Propheta Regius, pofiquanl ait: Dixit ínftpiens in torde [uo, non eft Deus, continuò tantæ AtheorUln jnfan.iæ caufatn detegens, fubdit: corrupt; funt J abominabiles {ùft; runt inftudiis fu;s . D.. Hanc e1fe veran1 & unicaln Atheorum in- faniæ caufÃln fatis ipfe conlpertu l habeo ex l1is , quz duobus abhinç annis Romæ propriis oculi \?idi & audivi, dum in Ecclefia S. Mariæ fuper Mi. ncrvam , Ord PrædicatorulU , præfentibus Cardi- nalibus , Prælacis , Confùltoribus Miniftris Tri bunalis S. Officii; infpettantibus ex variis Câl1 , !lii, hin, inde per fc,lefiam difpotìtis J principj . bu ECCLESIASTICA. 27! >us & l10bilibus ROn1c1l1is J ac concurrente ad hoc i)ccrliti cranc" l1ecnon execranda libidinunl monfira :)' uibus [efe turpiter f dabanr quæ hie rcferre pn-' or vetat, quæque 11011 alitèr J quàn1 vivicOIIlbu- io cxpiari debebant) l11iciori taInen pænâ in cos l1Ì1nadverfun1 eft quia in pietates litas non fo- 1111 cOl1feßi ) fed etialll coralll Tribunali S4cræ In- uiíitionis dctefiati runt eafque palàm induti ha- itu pænitentiæ ejurarunt in Eccle1ìa S.Mariæ fuper IÌnervam, ubi à !{everendi t1ìmo )..)atre LudotzJÎco taria Lucino Ordinis !)rædicatoruln, Sanétæ omanæ Inquifirionis COlnmißàrio Generali , ab i [,ommunicatione nlajori quan1 incurreral1t, i len.lnt abfoluti , & pofteà ad plangenda pecc.lta...... :i la) & impiet4tes 1alut4ri pænitentiâ expiandàs If, ,carceribus Sanéti Officii recluíì runt ) cun1 hoc n)en difcrilnine a quòd 'iltzlefier Legni J qui alios )i' .t - '2 7 H' 1ST 0 It 1 A ztatc & impietace fuperabat :I quique Athei{rnùm ejuravit die 25- 111enfisJanu&rii anni MDCCXIX. du- ro, aréto:l & perpetl10 carceri mancipatus fit; Alter, feu 'o'lnnes Yeccbioli, qui itiden1 die 2, 5. ..Januarii ejufdclu anni Atheifil1unl ejuravit, carcèri ad feptennium addiétus fit; Tcrtio, feu 'ulio Legni, Gui Atheifnluln ejuravit die 26.ejufdem menÍÌs an- l1i MDCCXIX.quique il11pietate Patré fUUJ11 æquabat, eadem ac patri impofita fuerit pæna, feu durus. arétus ac perpetuus career. Denique alii duo, feu Bonaventura rigoni, & Bernardinus Saleviati, qui pariter die XXVI. ejufdeln Inenfis & anni Atheifmú ejurarunt,pænam carceris ad decenniuln fubire jußì fint. Sic ubique terrarUln puniri ac cöerceri de. berent impii illi hoolines, qui juvenum animos pravis colloquiis corrul11punt, eofque, falfæ Ii- bertatis, & in vitiis vi tæque deliciis Ílnnl unita. tis promißâ fecuritate , fen{jln fine fensu in Athe- ilinum præcipitant his verbis, quæ facer Authol Jibri Sapientiæ cap. 2. refert: Exiguum, inql1Îul1t; & cum tædio eft tempus vitæ no/lræ , & non eft refri gcrium in/ine b01ninis, & non eft qui agnitus fit reo - eJfus ab lnferis , quia ex nibilo nati [urfll4S , & pol hoc erimlls tanquàm non fi eJ.imus; quoniam fumu. flatus eft ;/1 naribus nofir;s, & fermo [cintilla ad com Yl1o'Zlendum COJ" noftrum, quà extinélà, cinis erit cor pus '1Joflrum, & [piritus diffundetttr tanquàm molli Iler, & tranjibit rvita noflra tanquàrn eftigium nubi Ex his fem J jattis AtheifIni ilnpiis rincipjis J fl I nefias ifias-deducul1t con[ecutiones 2 quas ibidel memorat facer libri Sapientiæ Author: renite erg l inquiunt , . & {ruamur bonis J quæ funt, & utam I lr atllrà t,z.nquàm in j14ventl1te c Jerir'r ; rino prctt - fl ECCLESIASTICA. 273- 0, & unguentis nos i'lnpleamus, & non pr,f:tereat nos flos tC1J1poris . e . . . e Nemo llo/IJ'urlJ exo)'s fit luxuJ'iæ lJo/lræ . . . e e opprirl1amus paupere1n jll- jìurn, & non parcamus VidT.tæ, ;zec Veterdni j'crvtrell.- 1ì2ur canos multi temporis . Sit ,1ute'fiJ {ortitudo JZolir"r. Le:r ju/iitiæ &c. Sed, mif1ìs Atheis, quoruln finis interitus , quoru111 Deus venter eft:J & gloria il1....J confufione ip[oruIß;) errqres aIioruln Sæculi xv I I. Novatofllffi perfiringe, & forum. Catalogo tineal . I JJ11pone. M. Duo alii N.ova.tores., prætèr eos , quo rum haåenùs memini, Sæculo .xv I I.. elner ( runt videlicèé Marcus Antonius de Domillis, & EdinUrt-. dus l\icberius) quoruo1 primus,òlim Religiofus So cietatjs Jefu :J deindè Archiepifcopus Spalatenfis J Dalnlatiæ & Croatiæ Primas, innatá. anÏ1ni levita- te ex ROlnacæ EccJe{ì all!rono, (ævus ipfius per- duellis ; ex Catholico, Apoílata ; ex.Pafi:ore, !da- IUJ1) ; ex Epifcopo, lupus; ex Pl'"æfule traJ.1sfuga.; ex Fidei lagifiro J tandèm Schifmaticus & l-Iærc- ticus fattus J in Anglialn fe recepit, ubi duo Íl1- gentia Volulnina contra Fidenl Catholicam.J k iJontificÎaln Authoritatetn evulgavir, quæ in[cri.. pfit de l\Çpublica Cbrifiiana e. Infaullus ille prædi'P di Archiepifcopi in Apoltafiam, & I-Iærelinl1ap[us origincln h buit ex ipíìus fuperbia J invidia , inanis gloriæ cupiditare J inlprobis moribus, íludio no- . vitatis" & acerrilno odio in Ron1anuln Pontifi- I CC1l1.J cujus authorÎtatel11 ac Prilnatum totis viri- bus inlpetere, ac pel1itùs convellere tentavit il1..a fuis libris de l\fp/lblica CbrijtialzI,1 J ubi fæpiùs incul- cat) S. Petrum nVll b 1buijjt: fr pre1num in EcclcJìtL" Principatum , nee fQì""naliter & Jerè ,) red potilts pa- TorfJ.VlII. S r - 74 HIS TOR I A rabolicè Claves reccpiffe à Domino: l)apanl ill Ep {io. pos nHlltlm poteflrltem baberc) aut exercere poßi:.-, : poteflatem Epi[copi non pcndere à Pal'a, [cd æqualeln CU1í1 Papa habere in tota Ecclejia. Ecclefìarn l\gr:/a- 1la1n paucarum durntaxat EccleJiarum efJe Caput, & ejus præeminentiam ab "VrbiJ lnagnitudine penderu: papam l\q1nanUln lIon efJc çz;erè l)etri SucceDò,'enu : Ait l , in Ecclefia l\gnzana Scripturas Sacras ad fetlJUS anos, inuti les, ac i ïnpertinentes , immò etia'in perni- cio{os detorqueri.; rnifcrabiliter populum deludi , in- 'Ventaque ar,;aritiæ & ambitiolJis pro SanE/is Fidei dogmatibus, non fine fuperflit;onib14s obtrl di & in':- cutcari : mæ abf'ltf e ullo fundamento, iml'nò per fi.tmmam vim innu'ffJt:ros Fidei articulos notzl-os quoti- diè clIdi. Denique J Marclls .Antonius de Dominis, ut Iniffos faciam cæteros ejus erroces, fupra Eccle- iìanl , fupra Olnnes EccJeíìæ Epifcopos, fupra Con- cilia, fupra Sanétos l)atres fe erigit:l ac [olul11 [e fapere prædicat ; antiquoruln & receÚtiorum Hæ- reticorum calumnias in Catholicam & ROlnanalU Ecclefìaln refr.icat , ealn adulteram appellat, quanl ta111en , ut alibi oltendimus, ceù veraUl ac legiti- Inaln Ecclefi.am , & inc;orruptaln Chritli Sponialn J onlnia priora Sæcula 3g110VCJUßt, ealnque nunc folam in terris eHè Ecc]elìaln Dei, nullo unquãnl errore aut Înfidelitate proflernendan1, Sole Ine- ridial10 clariùs probant ipfuln Catholicæ nOlnelU, ipfa cultus ac Religionis unitas, ipfa fida anti- quitas .I & confenfio) ipfa doétril1æ tìnceritas, & cum antiqua dodrina confpiratio , ipfa Iegititna.....: PontificUln fucceffio J ipCa lIlorum lanttÎJnonia J ac mir3culoruln evidentia, & pol1ren1ò J ipfa Ronla l1æ ,Eccleíìæ conflal1tia) atque inviétuln robur, qu .0111111 ECCLESIASTICi\. 275 omnibus Hærefibus, ac perfecutionibus, qu.ibus {æpiùs exagitata fuit, fuperior evafir,juxta.Oraçu- ]U111 Chrifl:i DOluini,dicenris S. Petro ApolloIoruin Principi: Tu es Pctrus , & [uper hallC petrarll ædi/i- cabo Ecclefta1n meam, & POJ'tæ Iilferi non prlt'Cv_"zle. \ v bunt adversus earn .. D. Nutnquid randèm relipuit il1fclix iUe M..!Y., cus Antonius de [)omini.r,qui tanquàfu novus è cæIo Lucifer, è [ublirlli Archiepifcopalîs dignitatis Arce dejeétus J in Ap'oflaliatn :> & in Hærefiin corruit M. Marcus Antonius de DorlJinis , qui an:lO lDCXVI. :Fidei Catholicæ de[ertor in Angliatn fe- \ ccHer at , ad fe pofieà rever[us. &. Vitam .Hæretico..- rum pertæ.[us J conLìliuln. (apientií1ÌtnUt11, divinå adfpirante. gratiâ., & admiiIì [celeris 1limulis a.g - tatus cepit ad gren1Îun1 Catholicæ R01l1anæ Eccle.. fi redeul1di, illud.que abj aâ olnni procrafiina- tione perfccit, adjucus præCertim patrocinio.Ora- [oris Hifpaniarum Regis in Anglia cOlnnlorantis ) qui ilJuln de venia ob.tinenda [pen1 intcr & Inetuin adhùc fluEtuantelll conh.rlnavÌt., & nomine R0111J." ni Pontificis Gregorii xv. pIel}: fecurum reddidic . Ex Anglia itaql1e profeétus Marcus Antonius de".., Dominis I{olnam pe.rv.e11Ît ad.fil1e(ll Inen1ÎsNoveol- Jris an.MDCXX I I. ibique ad pedes SanéiitIì[ni POl1- :ificis provalutus, & IacrYluaruß1..imbribus perfu- rus, in hfc verba prorupit:. Pater peccavi ilZ Crelum & cora", te, jam non fl,m dignus 'Vocari filius tuus >> I cd fac me ficut IInum. de mercenariis. tuls: Eravi L /ì- cut ovis , quæ pcriit J quære ,_Be(lt lJime l>;zter , fer- vum tUUTll, quia rt/and,lta Dei & Eccleftæ non fll1/lJ Jblitus. l-Iæc ubi dixjaet, fUOrUt11 errorU!1) pà.Ji... lQdia:ß cecinit, Htr {ìnl c:juravit) & Scripciol1enl 2, edi- Z7 6 1-1 1ST 0 R I A cdidit, quâ difiinétì(n revocavit ) quæcumque ad.. vcrs ÙS Ecclefi doétrinanl fcripturierat, eademq; confutavit. At , Ma''i'Cus .AntoniuJ de Domirlis, Iicèt fun11nam Iloolani Pontificis ben.ignitateul fuitfec cxpertus, diu tan1cn in Fide Catholjca conH:ans 110n pernlaníÏt. V idifii eun1 Fidei Catholicæ de- fertorem & Apofiataln; vidil1:i cum ad Ecc-lefiz Catholicæ gremiuln revertentem) fuofque errores revocan.tCln ; vide illutn nunc in eofdem errores relabentem , adeò vario & inconfiantÌ erat anitno J ut illud Teretltii verè ufurpare paßet: od tzJolo . "nolo; quod na[o , tzJolo. Anno fiquideln rvlDcxXl v. feu biennio poftquànl ex Anglia Ronlam redux '- fuos errores ejuraHet, ad vOlnitu111 reverfus eft , novaque per Litteras d,e Hærefi cunl AngJis inire coníìlia deteftus , in Arcetn Sandi Angeli, juírll l{olnani POl1tificis '"urbani VIII. tunc fedentis, con- jeéì:us fuit ) ubi pa !ò pofi J CÙ1D jam fenex, pin. guis & obefus eHet , gravi nlorbo CQrreptus, virus eft (teflc SpolLdano in Annaliuln Ecclefiæ Continua- tione ad annum MDCXXI v.NlHn.I I.) ad cor redire, detefiarique errores ; a.c propedièln moriturus Sa- cralnentis Ecclefiæ filunitus cí , cun1 íignis preni- tentiæ. NihilofecÎùs corpus ejl1s, ob relapfuln, de quo certiffilnè conH:abat, CUll1 i 11piis ejus Scriptis, in exempluI11 & terrorelß a1Ïorull1, 111anu 1 carnifi- cis in Can1po Floræ publicè conibufiunl eft rnen[c Decembri , quo è Vita migravit. D. Obtigitne eadem fors Edmundo 1{fcberio a.lteri,quenl Inox appellaíl:i,Sæculi xv I I. Novatori i 1\1. Edmundlts l\lcberius, natione Gallus . Presbyter Lingonenfis, Doétor l'heologus Sacra Facultatis I J ari1ìentìs J libruIll edjdit de Ecc lefiaflic. @" 1>0 ECCLESIASTICAa 77 ð politica pote/ìi7te, il1 q.uo Authoritateau ItomanÎ P0i.1tÏ11cis & Eccle1Ìæ deprin1ebat, & IJoliticJlll po- teftaté nÌtniÙUl extoUebat.Sed hiç lnalè natus Jiber .f atiln dan1natus ell à Synodo pJ.riGcn!i,quamCar- dinalis Perron/us J MetropolÏtanus Senonenfis)anno MDCXI I. llnà CUlll [uis feptem Epilèopis Suftraga- neis celebrav it . Profcriptus eft eciJ.m idem liber in 5ynodo Aquenfi, quam Paulus, Aquentìs Archiepi- [coPus, eodeln anno convocavit. 111Iti in hunc Ii- " brunl calalnUln a,uerunt, fed præ{errim ..Andreas Du'Vallius , inlignis f)oétor Sorbonicus.t & Regius Theologiæ Profefior--Ïn Academia l)ariûcLl{ì Prinla- rius. Pænanl fuæ ten1cricJtÍs luit Edr;lUndil 1 l\!,cbe- rilts, quippè qui Regiâ Authoritate & Oecreto Sa- cræ Faculcatis l}a.ri!ìenlis depofitus eft ()fficio Syn- dici eju[dé Facultatis , quod tUln tenlporis gereba.r. Tandèln J\!cberius J faéi:i pænitens , de-clarationem. die v I I. DeCClnbris anni MDCXX IX. coraln tefiibus edidit à Ce fcripcanl & oblignatanl J qui [e, iibel- IUI11que {uuln ,ie Et'clefta/lica & politica poteIldte...J , ac qua[cufilql1e ejus propofirion:s, EccleÍÌæ Ca.- tholicæ ROlnanæ J & S. Sedis ApoO:olicæ judicio jubjicere affirnlat :I caIn Matrern & MagiLlraln otn- l1iu111 EcclefìarU1I1, & infa1Jibilem Vcr itaris J udi- cenl agno[cens, & eas, quatenùs eidenl!{olnanæ Eccletì r efiènt contrariæ, Îlnprobavit & condellll1.a- vit , hancq; Daclarationeln [ualn confign.avit E1Ui- 11el1tiffimo Cardinali f\icbelio, Provi[ori ÐonlûS Sorbonæ. Occa(ìone iLtius libri ab Ednlundo PJ.- cberio editi Sacra, Facultas Parifienlìs (ficut ob- fervat SpolldanHs in Annal ibus Ecclefiæ a<.i annun1 IvIDCXXIX. NUln. x. ) decrevit, ut deinceps reno- varctur t1!OS al1tÍquus & laudabilis" à quibufdalu S Olnit- 27 8 HIS T 0 It I A onJitti cæptus, viJelicèt ut quicu111que eju[den'U Facultatis Baccalaureus , in Theologiæ Attibus refpondens , juraret in Decreta SummorUln Pon- tificUln . eln morCIß retinet etÎamnÙnl Sacra-, ilia Parilìentìs Facultas , & à Baccalaureis in Aéti- bus Theologicis ad amuffiln {ervari curat. Obfer- vat etiam ide.ltlSpondanus ad an.ìVIDCXXX I x.Num. I. prodiiiTe eodem anno Parifiis, abfque Aua:oris, aut typographi non1ine, & edendi facultate ,duo grandia VOIUtTJina vuJgari idio111ate GalJico, fub fpeciofo titulo 6}uriurl1 & LibertlztU'in EcclefiæGal/i.. canæ ; earulnque Probatiollu-f11: quæ, cLÌln l11Ulta..., conrinerent 1ibert-Jti EccleGæ contraria , & ad ex- citandutn Schi(nla tendentia, fuerunt fiatim Ccn- {urâ Cardina1iú , & EccJefiæ Gal1icanæ AntifiituID, qui hoc an.l\-IDC:XXX I :x.Parilìis reperri [unt nunlero viginti J o111nÌnò profcripta atque danlnara: Nefcit eni m , f u bd itS pond'",nu s ,Ec c IfJi d Galli can a L i be rt at e s , quæ malum operentur: nefcit :Jura, quæ iilam à l\oma- næ Matris fuæ /irmilJirna connexio1ze, & filiali obedien- tia dirvellùnt ae {eparellt. R.!.tæ tzJerò legitim"1 IÙnl PritzJilegia , & /ìnceræ Libertates taTJl ip/ius Ecclefiæ, QUàlJ'l gis gni; eas ad[auguirze1rJ ufque paratt1; eft defendere ac tueri. Onloium Novatoruln, qui Sæculo xv I I. erroces diLIell1Înarunt, aglnen clau- dec '1o[epbus, Francifcus Borl'; , Mediolanenus, qui, fprecis piis ac [alutaribus documentis :I qui- bus in Seminario ROlnano Cub Difciplina Patrum.." Societatis J efu iluburus fuerat , contanlinatâ vitâ J pefiilentibus exelnplis, virulentis colloquiis, & abfurdiffimis erroribus otio[os quoCdam honlines J velut quoda111 contagia ll1orbi, infecit. J aétabar fe eífe Cbriflpm:l qui totUßl Orbelu debebat [uis fub- ECCLESIASTICA. 279 [ubd re Iegibus, novam fidem, novas ritus, 00- van1 Eccle!ìJlTI inítitl1ere. Vifioncs Angclorul1LJ , 111Îraçula, & ne[cio quas prædittiones ineptiffilnè obcrudebat. De Myflerio Sanaiffilnæ Trinitatis inlpiè garriebat, -& Beatam Mariam Viginem.... Deam eHe effLltiebat J aJiaque perIndè ridicula pro- cudebat dogl11ata, quæ ut pcr totuln Orbeo1 dif. (enlÎnare potier J duodecim Socios, veJùr toticlem. Apofiolos J fibi delegit lynlphaticus ille N"ovator , quibl1s, quod Caris fefiivurn ac lepidum eft , Re- gnoru[n don1inia, antpliffimas opes, & aureOi n10ntes polJicitus eit. At) pro thefauro J carbol1es . & pro Regnis , opibufque, carceres, exilia, ex.- poliationen1 bonorun1, .varia[que calamitates of.. fenderunt dell1ÍÌ illi pfeudo-Apof1:oli . Itolnâ fi(lui.. clem r:fofepbus Barr; fub Pontificatu v4.lextzlldri Pil. præcipiti fugâ cum [uis Cociis. [fcedere coattus 4. MedioJanum , pa[rianl [ua(n J fe recepit, ubi diu nee ipfe , nee ejus pfeu.do-Apofioli pedem figere.J potuerunt. Detcéti quippè à vigilantiHimo hujus urbis Fidei Inquifitore J tanquànl Inures in pice J capti {unt , quorum alii carceribus mancipati , alii in exiliuln aéì:i, & bonis omnibus privati J alii mul- tati pæois , qu .t hæreticis ex jure infligi foleat , fe.. rò Ìntellexerunt, fe vanâ fpe laél:atos, faHìfqueJ proluifIìs à (uo AnteHgnano '1o[epho Borri fuiße ineCcatos. Suis Sociis cautior, ac felicior c:lofè- 'E hus Borr; è naufragio enatavit , atque tempeftivè fuganl arripiens venit in Gernlaniarn, Dein J in..., Bataviam J & inde in Danialn J ita ut , ioU:ar alte- rius Caini :J per univer[a.n1 terrain profugus videre- tur. Tandèlll in Gertnaniam rever[us, ibi ca.ptus eLl, & à Leopo/d(}Imperat re traditus 51..lL11010 Pon- S ., tifici 280 I-I 1ST 0 RIA tifici Clen/enti X. eâ tamcn lege, ut ejus Vitæ, qUJln\'is 111utris [celeribus confpurcatæ, parcere.. tur. Tunc 'jofepbus Borr; , poll [alutares pæniten.. tias,& exhortationes,rediit ad fanaln olenté,qu.am jaln pridenl emotam ipfe, licet peritus Medicl1s , fumpto helleboro, haéèenùs curare nolucrac. Nee folÙm deIiria [ua, divinâ affuJgente gratiâ , agno- vit :fofeph1ts Borl';, verlìm etiam [olemni e:xecratio- ne ea ejuravit in Ecclefìa S. MizriF Cuper Minerv31n, Ord. PrædicatoFum, die xxv II.nlenfÌs Septembris anni r DCLXX I J. & à Cenfuris abfolutus , atque , ut 1110JÍS efl , habiru Pcenitentiæ indutus, in Carceres Sanéti Officii pri1l1Ùln detrufus eft ) indè pofieà ad Molern Hadriani J quæ nunc Arx Sanéti Angeli ap- pellatur , translatus fuit:J ubi:J' editis vcræ preni- rentiæ, ac finceræ converfionis fignis ( ficut fideln faciunt adhuc fuperfiites viri, probatif1ìrnæ fidei & ocuJati tcltes) ex hac vita 1) jgravi[. Cot1fultò prætermifi Sectam, quæ dicirur 1.lluminatorunu , quæque in Hifpania Sæc1110 xv I I. hoc eft, circâ Hl11UJn MDCXX I I I_rub Pontificatu 't'rban.i VIII. eru- pit; confultò J inquanl J har1-C SeCtam præterlniG, Guia eadem pJanè eft ac Seé1:a f!..!..",ietiji arum:l fell fpuriorum Myß:icorun,1 , QUJ111 Michael Molill per Italialn propagavit, & de qua plura [uperiù9 diximlls. BOrJ:lventura Mal 1afta in Catalogo Hære- [urn Centuriâ decimâ fextâ refert fexaginta fex: propofitiones J quas ab his Seétariis , diétis Illumi- -natis a{fercas aÆndreas Paccecus, Supremus Îlu HifpaniarlllD Regno Fidei lnquilìtor, damnâvir:J cx quibus aliquas hìc in{eram, ut faciJiùs intelli- gas, hane Illuminatorllm Seéì:arn non difcrepa{ft:J à Seéta R!!i tifitlruY(l J feu i[,jp1119rU1J1 .ðjicbaelis Alo- ECCLESIASTICA. 281' lrlolinos, qualnvis ealn tempore præcelferit. Jlw priIllis , aíferebanr hi Seétarii ) qui Illuminati dice.. bantur , Mentalem Orationé Di'Vino præcepto adeò im- peratam eJJe :I ut per earn omnia impleantur . Secundò, Dei Se'ttzJos nee 1,1.borare debere :I nee Præl1,1to ulii ()be- dire J quandò lnelltalis oratia impeditur. Tertiò, in elevatione S ællûiffimi S acrai'fJenti claudendos efJe ocu- /-os. Q.t!artò, eum, qui perrvenerit ad (ert1l1n perfe;. étioJli..r flatU'fJl, nee 'Vi"iere pOJqè.(acras Imagines, nee dirvi'ilu n perbum alldi 'e, neque alia facere:J buie Se- étf.e & doélrin"e contr,,1ï"ia. intò, Orationern & abfiincntiam non poJJe diu jiinul , ni/i miraculo , 'Qnji- /lere. Sextò, OrarJte'llJ ita fe debere in Dei præfen- tÎ"zm collige1'e, ut nee difcurrat, lIfe meditetur tzJel paffionem , el bumanitatem Cbrilli. Septio1ò, eum qui oration; t1'Jentali acat, po/i e ab audienda lvlifJ .etiam diebus feJiis abjti1J,ere. Oéi:avò J poJJe hominem ad eum perfeétionis gr,'ldUll1 per'1Jcnire) ut gratia ani.. mæ {.,1cultates ]ì!bmergat, nee poJJit ",lima t;Jel progrc- Ji ) rvel retrogredi, & ad eU1n perfetli.onis /tatun: per.. tzJciZi1 9 C , ut SanElorllm interceJJìone 1JOn egeaf. Nonò.l Illumillatos [pc1 9 nerc deherc omnes Tbeologos & Con- cionatores. Deniqu.e, ut cæteros prætermittam... errores :I diétitabant iLli Seét:arii, tABus cò m,-zgis meritorios eßè , quò tninor eft ftnfibilis detzJotio , & urpcJ .zélds, C7 í11holzefios taElus cum Seélæ fllæ {æ.. minis ac puetlis J nOlI efJe peccata, immò lV;rttltes po- il;s a.c pietatem. Confer nunc hanc Seétæ l/lum;- 'ltltol'urll doétrinan1 J CUln doétrina Seéta: R.:;ieti- 1aJ'Uln, feu difcipulorum Michaelis Jlotinos, quam lupel"iùs expofL1in1US ) & confefiiu1 intel1iges ,tau.. alr) eHe inter utranlque doéèrinam fpurcitie prin- :ipiorum affinitacem ac fimilir:ud nem) uc OVl1ßU nOl1 282, HIS T 0 It I A non yideretur alteri ovo fimilius. Idem judicium ferendum elle cen[eo de altera quâdam Seéta , quæ fub hnell1 Sæculi xv I I. in Brixia J Urbe Ditionis Venetorunl , & ill aliis vicinis locis latè diffu[a, elt:. diétaque fllie pel..1ginorum Seéta 2 à quodam 'acobo Pbilippo à Sanéta Pcl'lgia, Viro Mediolanenfi Laico, qui ejuflDodi Sea.am ex ob[c.;ænis ac turpifIÙnis 11- ]ulninatorul11 ac QE.ietifiaruln claar inæ principiis conBataln invexit, in ujus propudiofis ac netån-, dis referendis erroribus necefiè 110n efl, ut hÌc diutiùs ilnlnorclnur, Inaxil11è , CÙlll Petrus Ottobo.. 11i, patriâ Venetus ( qui tunl te1nporis erat Epifco- pus Brixiæ , & pofieà ad SUlnmU111 Pontificatunu . eveétus ) diétus eft Jllexander OEta'lJus) hanc Pela.. f,inorum Seétanl:1 malam Q!!ictiJ1arum Seétæ pro paginem , in tota Brixien!ì DÌcecefi latè infiar can.. cri ferpenten1) (ulunlâ adhibitâ indufiriâ detexe- rit, eanlque deteåanl felicitèr extinxcrit,ficut jatn obfervavin1us in fuperiori Colloquio. Sed de Hæ.. refibus, erro1"ibus, ac Seétis Sæculi xv 1 I. hæc fa- tis fuperque haétenùs diéta [ufficiant . D. Plenarn quidènl & accurataln errorll1n J Hærefulll, & Seétarulll Sæculi xv I 1. notitian1 hùc ufque tradid.ifil, fed necdùn1 expofuifii originen1 & progreßùnl Controverlìarum, quæ eodeln Sa:- cuIo inter Catholicos fuerullt agitacæ . M. Duæ po.tiffimùtu Sæculo XVI I. exort funt inter CathoIicos Controve.rfiæ J quaru111 pri- ma , licèc in AngIia origineln habuerit , graves ta- men in Galliis excitavit tUlnultus.; altera verò in..-' Galliis enata etl ex diversâ InterpretatÎone Cano- Jf1is II.. ConciJii I. Araulìcani . Exorditun J progref- fu!n at q ue exÍtLlD1 11arlunce quas quidam delufi Catholici Angli optitno Epifcopo, qui à ROlnano Pontiricc Iniuus erac, contiouò e,.hibebant J ægrè adU}Q04 dÙ1U tulecullt olnnes Viri pii, & ad paceLn pofiti. ßliniò revocandam , acque tuendam & afferendan1 Epi copaleln Authoricatcln {uas mneS curas ac labo... .. 284 I-I 1ST 0 R. I A lab-ores contulerunt , præfertim Doétor Kclli{o1llJs, , Du cen{is AngIorunl CoUegii l{eétor, q-ui fcripfic Anglicè, ac in lucern edidit TraéìatU111 de Hie)"a)'- chia Ecclefiaflica:J ut adfirueret & C0t111nCndaret Epifcopalem AuthoritatelD, tot oracuIis Scriptu- ræ Sacra: , tot Sæculorum antiquitate tÌrn1atanl...J ari- fienfis Doéi:orum, Clerl1s Anglicanus Catholicus propofitioncs J qua{dam ex eodem libro excerptas, -2tque in Latinum conver[as J ad ealndem Sacranl Faeultatel11 Parifienfeln milit, ut ipfa decernerer, quid de ejulil10di propgfitionibus [entiendum c[. fet Halle provincialu uItrò fufcepit Sacra Pari- fienfis Facultas. Sed cùm ejufll10di propofitiones in Conlitiis ejufdem Facultatis Parifienfis ventiJa- rentur ) ac maturo exalnÌne difcuterentur:J edituS eft ab uno ex hjs CIeri i\nglicani Catholicis, qui Epifcopo Chalcedonenfi , à SUI11n10 Pontifice iI1.J Anglian1 milIa, parêre detreétabal1t , alter libel- Ius, Anglicè etiam fcriptus, cui titulus erat: J1pO: logia pro modo p.rocedendi Sedis .Apoflolicæ &c. HI igitur duo libeUi l0l1g0 tempore à Sacra FacuI[a e Parilìenlì fuerunt difcuffi , ac tandèlU in General1- bus Comitiis apud Sorbonaln babiti die xv. Fe- bruarii anui MDCXXXI. poll diuturnam, lolelunen1- .. que ECCLESIASTICA 2,85 que deliberationeJTI, profcripri runt . Priufquàm.... tamen h-æc Facultatis Parifienl1s vulgaretur Cel}- fura, Illuctriffimus Archiepifcopus l)arilìcl1fis omJllO nes il10s Ane-licanorufn libel10rum errores damna- verat gener i Cen{urâ, quæ íìc infcripta erat: Cel).- fì ra Illuflriffi1ni & q)ere1 dzf]ìm.i irl Chrifio IJatris & Dornini D. parijienjis Arcbiepifcopi , die tl.igejirnp Yllenfis Gjanuarii præfentis 41Jni r63 I. lata in quafdam propojitiollcs Ifibernicas, & duos lihel/os ./ Ilg/icanos quorum. prioris titulus eft : Modefl:a & brev is Dif- cuffio aJiquarUl1',l Propo(itionUll1 Doétoris KelIiCo- lli in Tradatu de Hierarchia Ec.clefiafii â, Autha- re Nicolao SI1)ithæo : pofierioris rverò: 4pologia 'pro modo procedendi Sana Sedis Apoftolicæ, it1 regendis Angli CachoIi,is tcn1pore per[ccutionis ..Auétore DdlJicle à 6feftt patijiis e.:\'" Officina berti Stephani MDCXXX I. Hanç Cep[uralll prædiéì:orum librorUln Anglicanorum ab IlJuílriflì1110 Archiepi- fcopo Pa.rifieqli faétanl fubfeclltæ [unt paulòpofi: aliæ duæ Cenfuræ, quarum prÍlnam Illufirifiìn1i GalliarulU Antifiires, qui t1Ìm Parifiis agebant; l)rOnlulgarul1t in Epifiola EnC}TClica, quanl [cr - I>[erunt ad omnes Archiepifcopos & Epifcopos Re.. gni Galliæ anno rvlDCXXXI.Alteram Cen{uranl edi- dit Sacra Faculcas l)arifienfìs) cujus hie titulus erat: CenJÙra propojitionum quarumdam tÛrn C,,'r Hi- bernia, tlÌm ex duobus libris, Anglieo fl:rrnone clJn- fcriptis, in lati1JUm bona/idc converfis, excerptarum J per S(!cram Tbeologiæ Facultatem parifienfl:m faatL:J Parifiis apud Caro/um lvIorellu1n 163 I. Major & fa- nior CIeri Anglicani Catholici portio) con[pìran- te feculu fide1Ïs populi l11Ulcitudine , invioIabili obcdientiâ,adþæfit l{everendiffilno Epifcopo Chal- C _. , 286 HIS TOR I A cedonel1Ci, plures pro eo Apologias adoro.avi.t, o111nique ope ac fiudio contendir ut Antifiicis Cui, totiès à Deo expetiti , ac tanclen1 à Sede Apofioli- èå concelli J famam ac dignitatem illæ.[aul inviola- talnque [ueretur. VerLÌnl, hæc CIeri Anglicani Catholíci pro IJafiore (uo follicicudo ficut corànl Deo n1ercede 11011 carult , ità eo, quem fperabat J :fine fruLtraca eft . Illufiriffinlu.s quippè J\!cbardus Srnitbæ14S J Epifcopus Chalcedoncnfis ,tot in An- glia iníìdiis petitus , tot turbis ac præfiigiis vexa- tU5 ,tandeln ex Anglia , ad qualn fuerat à SUlnmo IJontifice delegatus, in Galliam fe recipere côa- ttus eft, ubi ab Enlinel1tifiimo Cardinali l{ichelio bonoriricè ac benigniQìlnè acceptus , injuriam fibi illata111, & perfecutionenl injuttè ab ælnulis ilL.. ip[U111 excitatam Chrilliano anÎlno, hoc ell: heroi- câ paticl1tiâ & infrado peåore [ullinuit . D. Hoc paéto itaque finis illi COl1troverfiæ itnpoficus efl: ac tandè'l1 fedatæ illæ iuten1pefiivè in Catholico Clero Anglica-no excitatæ turbæ M. I)o!l: Illufiriflìlni Epifcopi Chalcedonenlis jn Gallias appul[utn, turbæ illæ in Catholico Cle.. ro Anglicano motæ Clerulu itidèm (;'allicanuln) & Sacraln Facultatem Parifienfem exagitare cæpe- .runt. Hi fiquidem CathoJici , qui Illufl:riffilno !)omino Smithæo , Epifcopo Chalcedonenlì) ad. 'yer{abantur , nlalè habel1tes , & iniquis anirnis ferentes, duos libellos A l1glicos quos contra..." prædiétulu Epifcopun1 ediderant , ab Epifcopis Ec- cletìæ Gallicanæ , & Sacrâ Facultate {Jaritìeníì fuilfe dalnnatos, duos alios ejufdcln furfuris pu- blicarunt libellos", 1I11um:þ quo in celeberrÎnlam,.., Facultatem Parifiel1teln; alterUU1:1 q:uo in j1!u- i1 r i [w ECCLESIASTICA. 28 7 ltriffinlOS GalliarU1U Antillites l11agno 'COI1Jltu J vi- rulentoque calalno inveéti funt. Priori Jibello, quo Sacraln FacuIraten1 Parifienfeul infeétabantur" 11ic titulus inditus erat: Herm,:znni Loemelii ./lntucT- pienfìs, Sacræ Tbeologi,fJ Licentiati , & Canonic; Le- fioralis Ecc/ejiæ Catbedralis .Audomarenfis Spollgia qua diluuntur calumniæ nomine Facultatis PariJiellfis impojìtæ libro, qui inflribitur: Apologia Sanétæ Sedis ApoH:olicæ. Et in fine ejufdcl11 Ijbri: .Ap,. pendix CiTCà cenfura n IlluflrifJirni ac l(gverendiffitni Domini Parijienfis .Arcbiepi{copi paratbefis circà duo Brcrvia ../lpofi,!lica ad lVl.tz;erendiffimum Epi[coptl CbalcedDnenfem, CU'ff1 P\E[po'tljiuncula ad libel/um ) qui utatur ejufdeJ11.l\,ev.erendijJimi,.Anglicè fine lIomine...J AutboriJ editum, cui titut,ts : Brevis & uecetlarja JifcuHio pro Catholicis Angliæ.2 quoad [uum Pa (lore(ll, ex nglico in Latin14m /idelitèr 'Verfil . Alter verò Iibellus J quo illi CathoJici Scriptores Angli Epifiolan1 Il1ultrifflffiorum Galliæ Ancitti- :U1l1 mordaci fiylo perftringebant J lie infcriptus rat:Ec,ltfiæ .Ang/icanæ queri1nonia .Apologetica &c. Auflore Hermanno LoërllcliOJlntuerpien/i Sacrf Tbeo- 'vgiæ Licentiato & Canonico Le{t()rali E.cclejìæ C,t- :bedr,1lis lldol'jJartnfis . v1l1do11'Jari 16.3 I. }-105 duos ibellos fiatiln (ub{ecuti fUllt alii duo, eodcln ge- lio cOlnpofiti, quoru111 primus hunc præfercbac iculum : f/indieÎæ pro Nicolao Sll1ithæo contra Cenfu- 'am nomine Facultatis Parlftenfts editam in ejufdetrlli- 1) Ufll cui nomen: Modeila & brevis difcußìo &c. Autore D. .//ntonio Goffar> S. Tbe%giæ Do{tort:-1 .7 ProtDnotario Apoflolico. Leodii 163 I. Alterius ibelli hie titulus erat: E,,"(amen juridicum Cenfur Fflcultatis Tbcologi parijienjis , ejufdem Cir;;itatis .A.r- 288 HIS TOR I A v1í tlJicpifcopi latæ eircà quafdam p1 opofitiov.es &c. &/Íuétore Eadmzt11do Vrfulano Hiberno. Francofurti 163 I. Illorun1 Iibelloruln Scriptores Angli, licèt eHent Catholici, univerfæ Facultatis P rifìenfis fall1atß ]acerabant;) !{everendiffimurn EpifcoPUD'U ChaI,edonen[e l convitiis illlpetebant: , & IIIufiriL- nmorUfi1 6alliæ Epifcoporum dignitatem tot fila- lediétis; & cOl1tumeliis inceiIebant:l violabant, ac deprirnebal1t:J ut à oullo pio viro & Chrifiianæ veriratis a.mante, abfque ira & indignatione legi poffent. Hinc faål1nl eft , ut viri eruditi calanlum aCUfl1te-s, animum ad fcribendu111 appulerint, ut [otis ingenii & eloquentiæ fuæ viribus veritate ab erroribus, dignitaten1 Epifcopale111 à contu- Jneliis, & clarifiÌ1nalll Facultatem Parifienfem à calulnniis & diaeriis vindicarent. Prilnus in ccr- talnCl1 prodiit Francifclls Rattier, Doétor Sorbo- nicus, qui librum d.ottiffimum lucubravit, Cl1jus hie titulus eft: Defenfio Ecclefiafticæ l-lietarchiæ, fci-t Pindiciæ cenfuræ Facultatis Tbeologiæ pariJienfis, IldtVersùs Hermann; Loémelii Spongiam &c. Parijiis 163 z. I)aucis poil meníìbus alius Theologus Pari- fienfis, futnpto Petri ./lureli; nOlnine, Jibruln con- "innavic, eUlnquc hoc titulo donavit: J7inlliciæ Cerlfuræ Facultatis Theologiæ Pariftenfìs ,feu J\!{pon- jio diJþunétatoria ad libelluln :J cui titutus: Herlnan- J.1Í Loémelii Antuerpienfìs &c. Spongia. P,zrifiis pud Carolu'In Morellurn MDCXXX 1 I. Hifce Scriptorio: bus terti s addendus eil Nicolaus Le lvlaifire Socius Sorbonicus, qui a1100 lDCXXXI I I. librnra parií1is apud Guillelmum pelè edi curavÏt, eunlque fie in- fcripf1t: Infiitutio antiqui Epifèoporuln princiPatus. '"" l eiigioJtc crga eoJdt:lii Mon acborum 6' Clericorum- orn ECCLESIASTICA. 289 'Jinnium obflrrvaí2tiæ ; c2-ti pr,1J1niJJa eft conftJtatio ratio. um, quas Sorbonicæ Cen[uræ obiicit Spong"ia. VÌ- :torian1 adjudicarunt periti judices his tribus cla- riffilnis Scriptoribus, qui de Authoritate Epif,ú- )ali, & de Sacrâ Parifienlì Facultate opcimè me- \. riti [unt J & cnatæ Jìuic COl1troverfiæ ultilllalß diclU i1npofuerunt. Tentavit ql1idem Ludovictls cellotiu$ :lane lite1n redintegrare in Opere, quod annCT MDCXL I. edidic, cui titulus: De Hierarcbia J & fiÎerarcbiJ lib".; 1 ... &c. Sed huic Authori Inalè ce[. Jt martis alea. Ab Epifcopis quippè Ecclefia: :;a:llicanæ) & à Sacra Facultare l?arifienfi co,aå:us =1t cellotius mulris in locis daln.nare O'pus fuum , & duorull1!{eguJariuln , Sacræ Facultatis Parifienfis Doétorul11, qui prædiéto Ccllotii-OperLapproba- :ÍouelTl infcrip!"erant unus adhùc fuperlles ( jal11 =nim alter è vivis exceíferat) à Sacra Faculta.te...t Parifienfi citatus, in Sorbonæ Comitiis.. primâ.. die Inenl1s Julij annÎ l.lDCXLI. habitis) approba- tiontm [uarrl refcinderc com'pulfus eft.. D.. Ii1 quo præcipuè fita- erat altera Contro-'t verfia, quanl in Galliis ex varia leti:ione, feu In-. terpretatione <-"anonis fecundi Concilii prinl! l\raulÌcani ObOr 3J11 fuilfe fuperiùs inlinuafii .. f M. Hæc altera COl1troverfia nih'il aliud it, qualll Literaria quæda(ß concertatio, quanl) 'Jacobus Sirmondus , doa.iffilDUS Societatis Jefu fheologus J ob divcrfam leétionelu feu varium ènfuln {;anonis !ecundi Concilii Araufical1i primi,. 1 uod anno Chrifti 44'1. in Gal1iis fuit celebratun1, habuit Clun altero 1'heoIogo ParifienÍÌ, qui fibi IJetri .Aurelii nOincn adtcivit. Canolì J ls iècundi Concilii Arauficani I. Leétionen1 fie, jux à. lluOL,.. 1"fJ 111. VIII. T da111 2,9"0 HIS TOR I A . dam MSS. Codices, refiitufrat Sirlnondus TOlno I. ()oncilÎorulu Galliæ : Nul/us Mini/irorum, qui ba- 'Ptizandi recepit officium, fine Cbrifmate ufqu,ìm de- bet progredi , quia inter nos placuit (emel Cbrifinari . 1Je eo autem) qui ill Baptifmate , qu ctlmque ne,er- fitate faciente , IJon Chrifmatus {uerit, in Confirma- tione Sacerdos cOYlJmonebitUT. lVam inter quoslibet Chrifmatis ipftus non nip una benediélio efl : non ut præjudicans quidquam ,ftd ut non necefJaria h:lbeatur Tepetita Cbrifinatio. Porrò, mentem hujus Cano.. nis hane eße aLlerebat Sirmondus, ut unlearn, canl- que in fronte, Chriflnatis unétionelD fieri præci.. piat, ideòque MiniRrulu Bap::ifnli Chrifina i11...l promptu felnper habere debere, ut baptizatuID mox inungat in [ronte. Si quo verò cafu aliquis non fuerit in Bapcifinate Chrifn13tus J COlnnloncn- dum eife Epifcopum in. éonfirmatione " nilnil ùln ut Baptizatus, qui in Baptitino Chri[mate linitl1s non efl, in fu[ceptione Sacramel1ti Coufirmatio- 11is ab Epifcopo Chrifmetur J quia Chri[matis una en bencdiétio, vel in ßap"tifi110 , vel in Confirnla.- tione. Si autcln Baptizatus jam Chriftnate à Mi- nifi:ro Baptifnli linirus fuerit J non eife 'necefJariam '1cpetitam chrifrl1ationem J i4elt J non elIè necefla- rium ut ilIum in fufceptione SacratncntÍ Confir.. Jnationis Epifcopus iterùm Chrifmate inungat il1J fronte:>> fed fufficere J ut Epifcopus ei manU1Il im.. ponat; quia ( \It pucat Sirmondus) fola Epifcopi Inanuum in1pofitio eft materia elfentialis Sacra- Jnenti Confirmationis)ßon verò Chrifnlatio. Hanc Leétionern Canonis fecundi COl1cilii Araufical1Î primi J ficut & fen[um, qucln ei affingebat Sir- mondus I magl10 anilni æltu jlnl robavit fheologus j1!c E eeL E S I A S TIC P... 29 I il1c Parifienfis, diêtus Petrus .Aurelius, qui fÌnem prædiéti canonis, fie juxta antiquos MSS. Codices legendlun eße ffir.mabat: Sed & necejf..1ria babea- tur repctita cbrijìnatio; non verò, ficu[ Sirmondus, infertâ particula , Non, dice bat {ìc elfe !egc n dunl.: Sed ut non necej]ãria babeatur repctita Cbrlfmatio. Sen[um auteol verum ac genuinuln hujus Canonis fecundi éoncilii Arau!ìeani prilni hunc e({e autu[n. :tbat Pt;trus .Aureli lS, ut videlicèt Patres iIliu$.. primi Concilii ArauÍÌcani eo caUOl1e definire tan tÙ1U voIuerinc, ql1òd, cùm acciderc fæpè foleat ... ut nempè nondùm baptizatus in nlortis di[critnel1 inopinatò incurrat ., debet Parochus , feu Baptifn i Minifier, feeuD1 affiduè SacrUID Chrifina deferre ut, fi tale ingruat pericuJun1 J przflo fit ad bapti- zandum fimul & Chrifmate: inungenduln. Sed oJ.,!i occurrente periculo, aliquis fuerit. baptÎzatus.>> non tamen Chrifmate delinitus J ac deinde peri- culo ereptus , Sacral11entum Confirmationis CuCci.. pere velit , admoncndus erit Epifcopus duplicem., curet adhiberi ChriÜnationel11, unan1, quæ fi ri debet in Vertice Capitis J & dicitur Verticalis, & purè eft cærenlonialis J quæque anteaéto Baptif. lno defuit , & alteram SacramentaJem ChrifLnatio,:, nem , quam Epif.copus in Sacranlenti adlniniflra... tione facere debet ill Fronte. Ambas enim Chrif- mationes Synodus Arauficana judicac eife nece1fa- . rias. Ex quo infcrt Iaudatus Petl.11S Aureli s , in: Canone fecundo prædiétæ Synodi Iegendum eífe =_ Sed ut neceffaria babeatur repetita Cbrifmatio; non v rò J ut legendulu cum negatione exillilnabat Slr ond.us: S.ed 1I non neceffaria babeatur repetita ChriftnatlO. HI' fLUt flatus Controverfiæ) 9 U retationeU1 adducit Sitmondus , n c cun) Difcipli... 13 Ecclefiafiica, nee CUIß pervulgata 1-heologo-. .un1 doéì:rina conciliari PO{ful1t. PrÍn1ò J juxta.... ccletìæ Difciplinan1 duæ dil1ingui debent Ul1étio. les , feù Chriflnationes. Pri."na J (Ilia: fit in verti.. :e , & ideò dicitur Vercicalis J ac pura ell Baptif- ni cæremonia J quæ fieri debet à Minillro Baptif... lli. Altera Unétio, feu Chrifin.ltio fit in fron e , &. T 3 ea 294 I-I 1ST 0 R I A ell Sacramentalis , cujus Ininifier ordinarius e folus EpifcoPllS in Sacramento Conhrl113tionis. Hinc lnnolcntius 1. in Epifiola I. ad Dccentium Epi- fcopum Eugubinum ait, licere presbyteris bapti- % atos ungere Chrifrnate , quod ab Epifcopo fuerit confecratum, non tamen frontem ex eodem oleo Ji- gnare, quod [olis dehetur Epifcopis J crtm tradunt S.piriturlJ Paraclett4'tíl. & Innot:flJ,tius IV. in El)ifioJa. ..d Epifcopum TufcuJanunl, Sanétæ Sedis in Re- gno C}'pri Lcg.atlHn, inquit: Soli Epifcopi confignent Cb1 ifmate in froritibus baptiztZtos; ljltia ejus unélio 'n(J/l de.bet nifì per Epifcopum fieri: quoniartJ foli po- fioli , quorutfJ l:Jices ge 'unt Epifiopi , per manus im- po[itiQnem, qual>> (Ollfirmatio 'Vet fro1'ltis chrifma- tio repræfentat, Spiritum Sanél/lm ttibuijJe leguntur. Non unica igitur, ficuc docet Sirmondus :J adlnit- tenda ell Chri[matio fi ve in Bapti[nlo, five in Sa- cranlento Confirn1ationis, fed duæ Chrjfinationes toto cælo difiingui onll1Înò debent , quarum pri- 1113, quæ habetur in BaptifuIO, ita [ecucda111..J , quæ fit ab Epifcopo in SacraInento Confirlnationis præcedere debet, ut fi quis in Baptifinate Verti- caIelll Unétiol1effi, feu Chrifmationetn non per- ceper-ic, 11011 poffit ab Epjfcopo , Sacran1cnti Con- brmat:onis I1Jiniflro, ChrifnlarÎ in [ronte, nili priÙs ad Prespyteros feu Bapti[rni Il1iniflros j rClnilfus , verricaleln, feu baptifi11a]en1 ab cis ac- ceperit Chrlfil1ationern, ne videlicet Epifcopus duplicem Chrifmatiol1elll præbeat contra EccJefiæ con[uetudincln. Verticalen1 quippè Chrifmatio. nenl à presbyteris, & Diaconis , qui funt n1inillri Baptifmi , fieri debere , & 11011 ab Epifcopo, pat tet ex o01oibus D cretis, quæ de ea Unétione.." lla. E eeL E S I A S TIC A · 1.,.9 5 :1abc11tur, quibus ilIa Verticalis, feu ßaptifmaIis Unc1io IJresbyteri , & Diaconis tribl1itur J & ab Epifcopali Chrilìnatione 0111ninò feparatur. Hinc ß:', quòd olim Epifcopi, quaudò folemnel11 Ba:' ptifinUlll conferebant, nun'iuàm Baptizatorum.... Verticcln nJore presbytcrorunl ungerent; & Pan. t.ificaJe RonlanUl11 ctÌan1 præCcribit ut Antilles Epifcopali ritu baf)[izans nuHam adhibeat Unétio. leUl VerrÎcalen), led IJ10X ab affufa baptizaco aqu1 1d frontis unél:ione111 f u Chrifinationeln procedar. rudicaus ergo COl1cilium Arauficanu111 I. utran1- que Chrif1nationenl, ßaptifulalem videlicet & Epifcopalenl , eífe neceífarian1; fiatuit CanOl1eJ recundo, eU111, qui in BaptÍfmate à Presbyteris non fuit Lhri{tnatus , debere in vertice Chrifmari.. priufquàm ab Epifçopo confirmetur, feu ab ilIa Chrififaetur in tronte J ut nulli Chrifinationi præ- judicium infcratur , S cd ut neceJJàrja habeatur re- I petita Chrifmatio; 11011 verò, u[ perperàm legit Sirlnondus : Sed tit non neceffaria habeatur repetita. , Chrifmatio. Secundò, fi juxta Inenteln fecundi ,il- ius Canonis l\rauficanÎ prilni l1nica fufficerer: I ChrifInario J ut aHèrit Sirmondus J & Epifcopus :unc folLÌul Illonendus c{fct ut baptizatuln Chrif. maret, quandò is , prohibente neceffitate, à mi- .1ittro Baptiflni Chri{mari haud potuit,fi, inquam, I 1 æc vera etIet iIIius Canonis ArauficallÍ Inens, fe... ueretur Chri[marioneln Epifcopaleln cfie tantùm fuppJetnentUl11 Chrilinationis pcesb)'terorum J & ordinarium Chri[mandi munus non pertinere ad , Epifcopos, fed ad presb),teros; quin, magi5 :lIet neceHaria PresbyterQrum quànl }:pifcopo.. rum Ch if111atio cù n Epifcopi non l1ifi per ac- T 4 cia , , 296 HIS TOR I A cidens J & in fupplementum ChrÍfn1are deberent ; id auteln J cùn1 à confuetudine Ecclefiæ) & San- éì;orUln Patrum traditione penitùs a!ienU111 fit, catholicus horret ac refugit fen[us. Tertiò:J Sir. mondus, ut fuan1 de unica five in Baptifmo, five in Con1Ìru1atione , Chrifmatione fententialn ad. firuat, contendit folam impofitione111 ß1anuum Epífcopi eße materÌ2fn effentialenl Sacral11cnti Confirmationis, nulJam verò Unétioneln, feu Chri{Lnationen1 eae de etTentia Sacramenti Confir. mationis , fed ceretnOnianl effe dun1taxat accidcl1- taJcln J ab Ecclefia ad ornatul11 adjeétan1 , de præ- cepto quidem fervandam , fed in quau) talnen dif.. pel1{atÎo Ecclelìæ , & SUlnn1i Pontificis cadere pof- .fit. Verùln, hæc Sirmondi doétrina & fuâ l10virate tnalè audit, & utriufqLlc Eccleíìæ Orientalis, & Occidentalis traditiol1i con[entanea non eft, & adverfatur àoârÍnæ 01nnÍUln l"heologoruln, qui poll: Sanétos Patres cùm Græcos J tùm Latinos, docent, ChrifmatÎonelß frontalem , & impoíìtio-- nero manuun1 Epifcopi confiituere materiam adæ- quatam elfentialeUl Sacramenti Confirmarionis.. .In doétrina auren1,quz fpettat Sacramenta à Chrl" Ito Don1ino inH:ituta, íì feineillovitatibus aditus aperiatur) !ì unicuique fuas conjeéturas & opina- tiones obtrudendi licentia pernlittatur, fprcti Theologorull1 omniunl confenfione J repudiato commul1i Ecclelìæ fen[u, fraétâque & dejeétâ Ma: jorum l1ofirorunl ab al1tiquiffil11is Sæculis pereUt11 doétrinâ & auétoritate :J frufl:rà de RcIigionis De- crctis -' & Il1fiitucis laborabilnus :I jacebit Chrifii"ì- l1a Religio, nihil in ea tutuln :J nihil fÌrlnunl, nihil fanétußl p rmal1ebit, fi pro cujuilibGt arbitratu res E eeL E s r A S TIC AI. 2,9 j res exploratiffilnas , il1tilnis non [oIÙm Theologo... rUIn, fed. fidelium etÎan1 anin1Îs infixas J infringe.. re J & explodere liceat. Denique,etfi verum eilet quod contendit sirmundus J hune Canoncm lecun- dUln Concilii Arauficani primi Iegendum eife CULn particuIa,Non idefl:, ftd ut non necefJaria hùheat14r repetita Cbrißnatio ; indè ramen inferre millilTJè de- builfet Sirmondus, [.)atres Concilii ArauÍÌcal1i primi uniearn tantLÌnl five in BaptifulO, live in Cont1rma- tione Chrifnlationen1 eo Canone præcepiífe , fed inferre dumtaxat debl1iflèt J Patres COl1cilii Arau- 6cani prilni per hæc verba, fed ut non 1Zecejj:-zria ha- bei.1tur repetita Cbrifti'l,-1,tio innuere durntaxat vo- luifle, ejufmodi fupplementun1 Chrifinarionis Y cr. ticalis , quam baptizarus, propter occurrente aliquanlueceHìtateln percipere à MÌnifiro Baptiflni non poruit, & quâ fubindè inungi debet, antequàm ChrifmatiOl1enl frol1talem in Sacramento Confir- mationis ab Epifcopo accipiat; eife quidèln neceC. farium illud Chrifillationis Verciçalis i feù Bapti(.. malis, fupplenlentum ex u(u, difcipliuâ. J & præ.. cepto Ecclefiæ, fed non e!lè neceflarium ut valeant 110c eft, ut effeétuln Sacramenti Conl1rlnationis producant Epifcopi manuum impofitio J & Chrif.. matio frontalis:J quæ eßentialem J & adæquatan'LJ Sacranlenti COnfirn1Jrionis Inateriam conftituunr. ocircà hujus Canonis fecundi Concilii Araufi. cani primi, fi legatur (lit vult Sirmondus ) CUl1L..Þ particulâ , Non, videlicèc J ftd ut l Qn neceD;'lria 11.1. beatur repetit..1 Cbr;f;natio , hie verus [cnfus eife de- bet: Nullus BaPtifnl tis MiniH:er, vel Diaconus, omittat il} ßaptifmo Vcrticalc:m Unétionen1 J Ii l:lfJlen oCCurrCJlte aliqnå neçeffitittc J l) xtcrmi!):. fu . 298 1-1 1ST 0 R I A fuerit, EFtifcopus lnonebitur ut curet ean1 (upple.. ri :J ante'-l uào1 NeophYlo luanunl imponat) & il1- ungar in [ronte; quod tanlcn ita intelligendußl...Þ non elt , ut illius V c1"ticaJis Uoétionis ) quæ Bapti.. zato defllit, [upplenlelJtu111 cen[eatur nec,{fariuß1 lit valeant þ feu acramenti ConfirmatÎonis eIfe- étUl1J proàucanr frontalis ChriÜnatio J & Epifcopi manULIln iu pofitio, e:JC quibus con fiat efientialis , & 3dæquara SacralneutÍ ConfirmationÎs materia. Sed hæc did" fufficiant de vera intelligentia hujus Canonis Concilii Arauficani qui, lÌve Iegatur in l1unc modum: Sed tit non necefJària babeatur repeti- t:l Cbrifmatio; five) ut meliùs alii volunt , hoc pa.. éto legarur: Sed ut repetita babeatur Cbrifmatio, fuf. fragari l11ini111 è potett novæ , & traditioni Santto- rUin I J atru111, .atque l'heoJogoruln confenfioni con- trariæ opinioni :Jacobi Sirrnondi , aílèrentis eo Ca- 110ne Arauficano præcipi unÎcaln, lÌve in Baptifmo, - JÌve in Confirrnatione, Chrifi11atÎonem, folalD l11a- nuunl Epifcopi impolilioncn1 effe materiam eßen- tialem Sacralßcnti Confirmationis , & Chrif111atio- 11em frontalem , quæ fit db Epifcopo, eiTe tantùm....., cærelnoniam accidentalem ilnpofitioni manuuln Epifcopi ab Eccletîa ad ornatulu adjeétam. Q!!â in re in 1acobum Sirmondurn hæc verba S.Bernardi jufiè ufurpare POfiUß1: Nonne omnium meritò in If.-' prorzJocat manus :J cujus maTlUS contra omnes Q!!id er- gò tu;, quid meliùs affers quid fltbtilius in'iJenis quidftcretius tibi rer;;elatu.m jaét"ls quod præterierit Santtos, effugerit Sapiel'ltes . . . . Hoc pla1'zè nemini, te e:t"cepto 'Videtur:l tl 'ZJideris, ubi q;ideris . D. De Hærefibus) erroribus & Controver- fiis Sæculo XVII. enatis 'Ùlll uihil aliud impræ{eu- tiartìtn E c C t E S r A S TIC A' 2, 9.9- tiarùnl tibi fuperfit dicendun1, oIIoquio l1ofiro fÌnen1 ilnponan1us , proxinluln Colloquium po- firidiè habitl1ri, in quo de Conciliis, ql1 eodem Sæcu!o celebrata funt J fermOl1elD 2 benè fortu- nante Deo, Ìnfiituflnus. M. Mane tantifpèr. Nee cnim cxpedit, l1t fiIentio præterll1ittanl duas celebres Cenfuras, quas Sacra Facultas I J arifie11íis fub fÌncln Sæculi XVII. rulit in quofdam libros) quorum leéi:io veræ fide- liuI11 piet2ti ac (loétrinæ non pa1,1ca dalnna afferrc poruißet. Et priinò quidèln,exeunte Sæculo XVII. prodierunt in GalJiarul11 Regno libri quidam Gal- lico idiol11ate confcripti,in quibus a1ferebatur pri.. Inò, Sinarú gcntc:m per duo circiter annorum mil. 1ia ante Chrillum natum , puraUl ac integram con- fervaßè unius, ac veri Dei cognitionem, ab eâque toto eo tenlpore Deum verUln eâ ratione adora- turn fuiífe, ut Chrifiianis exempIo elfe potuerir Aßerebatur fecundò" eamdem SinarUL11 gentern... luni ac vero Deo facrificalfe in Templo oinniulu . antiquißìtno , & per arnpliffimum il1ud temporis [patium apl1d Sinas fuilfe Fideles verâ fan&:i[at præditos J pIenos Dei fpiritll ) Regularum puriffi- mæ Charitatis obferval1tiffin10S" ita ut illorll hominuln fanairatem, charitatem, Deus etian1 Iniraculis confirlnaverit. Denique aflèrebatur, nul.. Ii cumulatiÙs , quà[ll SillarUn1 gel1tj Deuln bencfi. cÎorlnl1 ac gr.ltiaruln dona contu iffe. Ejufinodi opuIo judaico, anteJ Chrifl:uln natum,ingrederentur vias fuas, hoc efts in tenebris ldololatriæ jacerent ilnmerfæ : In præte- 'litis generationibus J inql1it, di1rJiftt omnes gentes illgredi tzJias [uas Scripturæ itaque Sacræ J neCl1011 doétrinæ omniulD Sanaorum Parcuol cùnl Græco... runl J tùrn Latinorun1, è dialnetra opponcbarur hie iUorum Scriptoru111 error, alIerentiuIß J Gentes, feu nationenl aliquam il1tegralTJ, e) tra pOPUIUlll j1.1dai,um , ante h.rillum l1acum l veraln ac pural l Rell" ECCLESIASTICA. 30' Reli aionem .oluiffe) íìncerâ charitate præditam (an&i[que riLibus ac facrificiis ufam fuißè; iie lu- bindè jlàte ortinlo hunc erroré in his libris gallico · iairu)atc c v r tis J & in vu)gus tenlerè fparlìs aC- ferr Ufil ccn[orio fiign11te confixit Sacra l)arifÌenfis Fdcultas. Alià Cc:nfurå perfirinxit eadcln PJri... fienfìs Fatultas anllO MDCXCVI I. quemda111librLl1n cujus AutorÎs noul!ni parco J in quo novæ & ba... étenLÌs inaudíræ jaétabantur rcvclati( ups;, qU(1S non recipit E cle{j4, Scripcuræ Sacræ ad fcnfunu inlpropriunl detorquebantur, & 111ulta ilupenda obtrudcbantur 111iracula ac prodigia, inter quæ 110C unum præ cæteris aliis Ole olinl Iegiife. adhùc fl1elninÍ.1 quòd videlicèt BeariHìlua Virgo AlarÎa , ftatÍtn ac nata eft, ab Angelis fuerit adorata, & aétutlÌln celebri pornpå ac folelnni Al geloruln co.. filitatu in Cæluln etianl CUID corpore translata, & pofita in Altiffinli throno: QEòd illfupèr, San- étif1ÌII13tn Virginem M,-zJ'iam l11îlle Angeli fenlper Ii:iparent in terris " ita ut nongcl1ti Angeli, centunl videlicet ex ulloquoque Ordinc J a{! ejus cufiodialu elrent defiinati ; duodeciln Angeli in corporali for- Ina fern per ei mini!Ìrarent; Septuaginta Seraphini ad Colloquia affignati jugiter affillerent" c teri verò i\.ngeli ad Legationes five ordinarias J fiveJ c>.traordinarias cOl1tinuò præfio effent. Profeéì:ò 11i[ce ReveIationibu opus non habet Ec 'lefia) nee iBis fiétitiis prodigiis il1diget Beatißìnla Virgo fr1,,1.... ria, quæ olnnigenå Crelefiit ln donoruln copiâ abundè exornata, innU1l1eris ac veris crunuJatur llonoribus. Hinc merirò culpari debent ilij Scri- ptores, qui, five de[cribendo Vitas Santi:orum , five Chritti Domini, ejufque Virginis Matris te... el1do 3 o:z, II 1ST 0 R I A :xendo HifioriarJ1, 110vas, fed fiétas revelationes publicarunt, conl111cnta & fablllas inferuerunt, & in[olica prodigia excogitarunt, quæ fuâ noviratc fimplicium 311Îlnos allicere po1Tent. Gr t1de illud l11alum ,pietaxi ac religioni exitiale, obfervavic {umlnus Cui ævi cenfor ac doétiffilnus Scriptor 110- Iter Melchior Canus, idem que depeUi uehementer optavit lib. XI. de Locis Tbeologicis cap. VI. ubi hæc habet: Nee Sanélæ Virgini, nee Cbriflo Domino, hominum impudentia peperclt , quin, quod in aliis Divis (feu in Vitis Sanétorum) {aélitarz;it, ide quoque in CIJrijli J & Matris ejus biftoria fcribelJda faceret, & pro humani ingenii letzlitate J multa'lJana &' ridicula comminifceretur . .. COL- ECCLESIASTICA. 3 0 3 COLLOQ!JIUM IV. De COí1ciliis) qut.C Sæculo XVII. variis i locis fuert nt celebrata . D. Uln nu!la Sæculo decimo fCIJt.imo ha- bita fuerint Concilia GeneraJia J fuf. ficiet hìc învefiigare , ac brevitèr percenfere Con- cilia, five Nationalia" five Dia:cefana , qua: in Ec- clefia Occidcntali celebrata funt, prztertniffis aliis Conciliis J quæ eodelJ1 SæcuIo xv I I. convocav it Ecclefia Orientalis . Ea quippè Concilia cùrn à Schi{lnaticis l)atriarchis GJ:æcis indiéta & habira-, fuerinr, non pIllris " u1eå quidê fententiâ .t ea [cire interefi:, quàln Lutheranorum , Calviniltarum...... 1lioruD1que Hæreticorum Conciliabula, quorum lJuUam prorsùs InentÍonem facere debcolus . M. Tua profetl:o te fallit o}Jinio. Notiti quippè Conciliorum) quæ Sæculo XVI I. in Eccle.. Iìa ()rientali à Schifmaticis Parriarchis & Epifco- pis Græcis celebraca funt , tibi omninò ncceífaria ::ft, ut il1dè inteUigas, & eâdeln operâ refeIlas putidiffimas calumnias l-Iæceticorunl Lutherano- rUIn, & CalviniCtarum qui Sæculo XVI I. [par- Cìs ubique JibelIis aufi funt per fumnlan1 inlpu.. :lentiaul afièrere" Ecclefial11 ürientaleln de Deo . rebufque divinis ac Fidei Dogmatibus fecu111-ø [entire. Q9am injuriam fibi illatam Ferre non va- .ens Ecclefia Orientalis, confel1:im plures congre- gavit SynÇ>dos, in Ql1ibus errores Lutheranorum & Calvil1ifiarum pçof,ripfit di{is dcvovit, ana- th ':- . 3 04 H . 1ST 0 R r A' thenlate percnlit , & folidiffiulis Scriptis [ote c13- riùs denlonfirdvit,ejufinodi Novatores lb al1tiqua Fidei Catholicæ doétrina penitLÌs rccetlìflè . His Ecclefiæ Orientalis Synodis non abs re erit quæ- daln adneéèere HæretÎcorUI11 Conciliabula, 1100 ut in eorUU1 doétrÎnaln inquiran1us:I fed LIt perfpe- .étUlll habeas,nunquàn1 Hæreticos fibi in dodrina..... conllare , eifque folenne eßè utroque genu claudi- care) & fua doglnata in Conciliabulis, quæ aéti- rant, mutare , variare , fingere, refingere pro fuo arbitrio , adeò ut nuIlum invenial1t IOCU1D, ubi tu. tò }Jo{1Ìnt figere pedeln . D. Reétè 1110nes, nee meliùs fanè CoHo- qUiU111 nofirum de COL1ciliis aufpicari pofiulnus, quàUl à notitia ilIoru111 Conçilioru111, quæ Eeele- fia Orientalis Saculo xv 1 I. contra Lutheranos & Calvinifias celebravit, ut ex his certiffi111is ac notis monumentis 111anifellò pat at) errores iUorun1....J HæreticorUlu ab utraque Ecclclìa , Occidentali fcilicet & Orientali, fuiíTe reprobatos , atque na- talitíis tenebris damnatos. Age ergò , & expone, quæfo, quæ (auf a potifIimÙln cou1pul:rit Eccle- fialn Oricnralem , ut dogtnata profcriberet Lurhe. anorum J & CalvinifiarU1Jl) qui tamen non ill.J Orienta-li Ecclefia, fed dUlntaxat ill Occidel1tali, fuo$ errores diílènlinarl1l1t, ac propagarunt . 1\:1. Uc vera cau[a, quæ EcclelìarrlOriellca- lem feu Grzcaln , ad cOl1rigendos Lutheranorum & CalvÍniftarun1 errores compulit, faciliùs tibi in- 110tefcere poffit , reIn totam paulò altiùs repetere.J 11cceß'e eft. Hærelic;i Lutherani, Scttæ (uæ propa. gandæ intenti,& Orientalem Eccle.fianl diro SchiE ßlate b f.cclefia O ç.idellt l , (çu Litill '- fciíiaul; COI1 ECCLESIASTICA. 305 ;on(picicl1tcs, fibi per[ua{erul1c , hane Ecclefia11L..t 11 corum partes iUicò tranfituram, illdèque incul- ,ataln fore doétrinæ [uæ Lur:he.ranæ profeffionem , ì femel Orient lilH11 Fidei & E.ccJelìæ. nonlÎne elfet: )bduéta. Earn ob rein, i1farti,lt/,s Crufius .J Eurhera- IUS, & in Academia Tubingenfi Græcaruln Littc- arUln ProfeJIor , aliique inter Hærericos Luthera. IOS præcipui:J rogarunt Stephanum Gerlacbiunz..,., jl1fdeJn Lutheranæ Hærefeos Sedatorenl (qui tUln :emporis, feu 3nno 1,1DLXXIV. Conltantinopoii de- ebat , & Oratoris Cæ[arei , Viri itidem. Lutaera- li , ad selimum, rrurcarunl Il11peratoreln, concio- lator erat)ut oft::rret r:/e.,elni,,'C, Græcorurn Patriar- 'hæ Confiantinopolitano , ugufianaln Confeflio- lem LutI1eranã, Græcè dudùln converfatn à Paulo fjolfcio feu ab ipfo A1elallétboue, Scriptore apud Lu- heranos nlagni l101ninÍs. Hanc provincialll\ fibi ienlandataU1 lubentiffinlè fufcepit Stepballus Ger- acbius nihi1que 11011 nlolitl1s ell,.) ut '1eremiarllJ >> ræcaruln Parriarchafll Confiantinopolir2.nUlIL..I, llduce1"et ad probandan1 ConfetIìonem Auguila- lan1 Lurherananl , tanquålu Fidei Ecclelìæ Orien- alis confentancanl. Sed J pofi varias adhibitas ar- :es ) oleunl & operaul perdidit Gerlacbius J eju[que :onatus ad nihilunl olnninò reciderunt. Græco- urn fiquidem Patriarch COnfia!1tinopolitaHils 'eremias non [olùtn confian-tèr renuië in Religio- lis dog(natibus. Lutheranæ doétrinæ [uffragari ve. Ù01 etÎaln apertè refragatus cll, & CatholicorUJ11 Hllnia, quæ Lutherani in1pugnabant J dogl11atLa onfirlnavic, fuoque calculo approbavic. ilw. ion contentus ille Græcorum.l>atriarcha Conft;ll1- il1opolitanus virulenta rejecilfe- Lutheranorufl-u Tom. VIII. V, dog- 306 HIS TOR I A dogmata, tribus eriam Refponfionibus, erudito calanl0 exaratis , quas ad eos Inifit illorum erro- res detexit , & oppugaavic:J atque tandem fub 6.. nem tertiæ (uz Refponfionis, jalll tædio afFettus ilnportunæ pervicaciæ Lutheranorum, qui dot1ri- na01 fuam defel1dere [atagentes J illun1 variis Scri.. ptis fatigaba.l1t ) Inonet ipfo.s J nc pofihàc ei mole- iti effent , neque ampliùs de iis Scri ptis ad ipful11...J mitterent quippè qui nimiùm de fe præfumentes, & ab avita doti:rina defcifcentes, nollent antiquæ Ecclefìæ adhærere TheoJogis, feu Sanétis Patribus J cùm Græcis , tùnl Lacinis, ex quorum nihilolninùs interpretatÍone ac doétrinâ hauriellda fit probatio Fidei Veteris ac prinlitivæ Eccle1Ìæ. Hujus Faé1:i Hifiorici, quod hue u{que narravimus) veriratem.... conhrmant .Epifcopi Græci, qui al1110 MDCLXX! I. in Synodo Bethlehemiticâ, feu Hierofolynlitan J Præfide Dofitbeo Pacriarchâ. Hierofolynlitano, ad damnandos HæreticorUln Calvinifiaruul errores congregati J hoc teltilDonium protulèrunt, quod ipfe ) juxta Verfiouem:. feu Interpretationem eju[- deln Synodi Bethlehemiticæ ab Anonyma Patr Benediétino Congregarionis S. Mauri latinè ador. 11atatD, & Pari!ìis apud Viduan1 Edmund; ft-lartjn anl10 MDCLX VI. typis editalII , hìc latinè referaln Martinus Crugius Tubingenjis, cæterique CUln eo no. 'lJitatum Luther; peritiores ( inqüiul1t Epi fcopi Gr ci Synodi Bethlehenliticæ ) jÙæ capita proj"ej]ionis at t141J't J qui Catbolicæ EccleJìæ Con!iantÎ1lapolitauæ i temporis clavuln te; ebat (feu Jeremiam) dire"r:crunt quatenl S (ut dicebant Lutherani ) dignoftt:rent, alL cum Orientali Ecclefia de I.toCtrina ('olzrvellircllt V. ,.ÛírJ ad illos J i1J'Jmò & contr. ipfos in/zgnis iIle Pt tria , E eeL E S I A S TIC A · 307 I.riarcha Sermones tres ,feu magis peritas I{t[pon{ìo- 'les, re[crip/it, quibl4S & omnem eorum HærefirfI.J theologicè juxta ac Catbolit:è COllfutabat , & Orthodo- as opiniones , qua[cumque d principio Eccle(i,1 obti- u it Orientalis eos edocebat: quarnquJ.m i IIi , fell ..utherani , ne'luaquàm attendet ullt , quippè nuntium 'ietati penitùs rerniferunt. Habetur liber ifie Græcè Latinè editus JPitefnbergæ in Germania anno falll- is millefimo quingentcjimo oéluagefimo quarto, Sed 9'" ante Patri.:zrcbaln iftum nomine 1ere'fJ1iam) G}oan es NarbûlJael Presbyter J & eÆconomus Confianti- opolcos ilz Traétatlt:J quem de Expofitione S acræ Li-. ttrgiæ edidit; ac rUffum pofl eumde'in"1eremiarru . ;abriel Se'Vcrus Moreanus,f>ratrUí'rl noflrorum Creteu,-. 11m v1rcbiepi[cop14S, in Libra querp de feptem Eccle., "e Catbolicæ Sacramentis com-pofuit, Vni'lJerfam Ec... ejiæ Orientalis do,trinam tnallifeftius exbibucre. Ex oc Græcorulll EpifcoporUl11, qui ad danlnandos :aJviniflarulß errores ad Synodlul1 B'ethlehetni- earn anno lVIDCLXX I I. convenerunt, locupletißì... 10 tefiil110nio evidenter colligitur J caufæ, quæ r ermov.t Ecclefialn Orientalen1 ad profligandos. .utheranorum errores, locum, & occafioné dedif. ip[o[n1et Hæreticos Lutheranos, qui EccleÍÌan1-.1$" ricntalem provocarunt, nihilque intentatum re-. luerunt) ut hæc Ecclelìa,quã ab Ecclefia ROn1al1 paratam cerl1ebant approbaret Lutheranam COll-- , fliol1enl Augufiananl. in,eò ilnpudentiæ & au-.. lciæ proruperunt Lutherani , ut palàm afiererent. u potÌùs mentirentur, EccI fiam Orientalem il )gmatibus Fidei idem plan cun1 ipfis [entire. Ea .1thqanorum audacia neceffitatenl Ílnpofuit Ec- efiæ Orientali hane teterrilnam íìbi inlpaéta V 2. ca.. 308 II 1ST 0 R I A ca.luIl1niam rcp.elleu.di , 3tque tUln in Synodis, tum editis libris publicè declaran.di, Doétrinam fuan1 J in Fidei dogmatibus, longè lacèque difcrepare ab erroribus J quos fpargebal1t , & obfiinatÎs anÌ1nis propugnabant Lutherani . â in re , ut obiter di- cant :I fummoperè mirari debemus divinæ Provi.. dentiæ fapientian1, cujus fingulari beneficio faétußl eft , ut alius ol11ninò atque fperaverant Luthcrani , dolQfæ, quam inftruxerant:l tnachinationis even- tus acciderit, & ut iIli l1efarii Hæretici, præter fuam expeélationeltl , in Ecclefia. Orientali (quam- vis diuturno Schifinate jalll divuIså pel1itùs ab Ec- clefia Occidentali) invenerint doétrinæ [uæ exi- tium" ubi fperabant adjumeoclu11 ad fuos latiùs per Orbem errores propagandos . D. Tentaruntne paritèr Hærecici Calvinia.. ni in pefl:iferæ fuæ doétrinæ confortiulll adducere Ecclefiam Orientalem ac faIsò aIiis perfuadere...., , hane EccleíÎam in præcipuis Chrifiian3: doétrinæ Capitibus à (e ipfis 110n diirentire . M. l1æretici Calviniani non [olùm Sæculo XVII. omnem moverUl1t Iapidem, ut Ecclefialn Orienta" Jelß [uas in partes traherent, fed etian1 pecuniâ aliifque pravis artibus corruperul1t.) ac peftilent J doéi:rinâ flJâ imbue runt quelndaln Cyril/urn Luca. 'tem, Patriarcham ConLtantinopolitanuln, qui Cal, vinianaln Confeffione111 Fidei profilulgavit norni l1e (uo , ealnque in Batavia typis editaln aétutùm.. publicarunt CalviniH:æ, l1bique inclalnanccs, do étril1am Calvinianatn [oei EccleLÌæ Orienrali pro bataln fuißè . At , hie van us Calviniftaruln trium phus in ll1axÏ1nuln illorU111 dede us ceHìt) & pe renne Catholicis fUPl) dit4vit lßOllU111el1tulu a. de ECCLESIASTICA. 30.9 emonfl:randan1 in præcipuis Fidei fuæ doglnati- IUS perpetuanl utriu(que Ecclelìæ.J Ori nta1îs, feLl _ ;ræcæ, & Occidenralis., feu Latinæ, con[enfionem CLIt Inanifeltò confial: ex lTIultis Faétis Hifioricis , uæ in hujus rei evidentialn hìc infcrere nccetTa- lurn omninò duxi. In primis Cyrillus Lucar, cu- .IS CalvinianaulCoofeffiol1em Fidei tantoperè vena litant Hæretici Calvinillæ ) fuit vir verfipellis in- 'enii, Fid:i Græcæ , Tl)rci a'J & Calvinianæ mix- l1rå prodigiofus , qui irrepfir prinlùm in Eccle- am Alexandrinaol ,& deindè acceptâ à Calvini- :is Batavis pecuniâ,Seden1 Confiancinopolitanaln lvafit , & dotì:rinarg Calvinianaln profeLlus, tan- ètn Sede Patriarchali J jubente TurCarU111 Impe- ltore , ob ffil1Ira ab ipfo perpecrata! fcelera, depo- tLlS , in turrin1 nlaris nigri conjeaus, & in Inare ræcipitatus , meritas dedit pænas, Here{um & lrbarum , quas Conftantinopoli excitaverat . Nc- :lfe igitur eft, ut omneln frol1tcm ac pudorel11....it 5{uerint HærcrÍci Calvinifiæ, qui nefariutn illu111 ominem J ac verum in religiòne protbeum, lauda- : , & quafi locupletem Græcorum , fell Oriental is ccleÍÌæ Fidei teL1etß , producere allG runt . Præte.., :à , tantùro abe{ , ut hæc Calviniana Cyrilli L14- ris , Patriarchæ ConfiantÍl1opolirani , Fidei COll- ffio, quâ tal1toperè gIoriantur Hæretici Calvi- :ani J aliquod Orthodoxæ Fidei præjudiciutll-ø ltulerit, ut pociùs perpc:tuam Ecclefiæ Græcæ un Latina. circà præcipua Fidei Catholicæ dog- ata confet1ìonem fenfibilel11 rcddiderit. At enÎln, iræci, fiatim ac prodiir Conf1: ntinopoli hæc Cal... l1ian Fidei Confeffio,Cyrillu1l1 Lucarem, I)atria.r- lan1 Couft,Jl1Cinopolitanuln, ejus J\f.lå:orem, c:õa V 3 {1.. 3 10 HIS TOR I A aa Synodo , exauétorarunt J eju(que loco fuffece. runt, Cyrillu'In Ber1.ohenfem J qui unà Clun Patriar- chi Alexandrino, & HierofolYlnitano, cum tri- bus fupra viginti Orientalibus Epifcopis, CU111-I univerfo Ecclefiæ Confiantinopolitanæ Clero ilU Synodo Confiantinopoli anno MDCXXXV I I 1, habì- tit, ipfi Cyrilla Lucari, & Calvinianæ Confefiioni ab ipfo editæ anathetna dixerunt. Non 111Ultò poft . Cyril/us Berrobenfis è Sede Confiantinopolitana in- fìdiis & pecuniâ Partbenii,Epifcopi Adrianopolita- 11i; dejeétus eft, Partbenius verò IJatriarchatú Con- fiantinopolitanun1 adeptus, alterant Synodunl an- no MDCXLI I. Jafii apud Moldavia111 celebravit , in qua CalviniaHa Fidei Confeffio à Cyrillo LucareJ edita, tanquàm Orthodoxæ GræcorU111 Fidei onl ninò contraria, fuit datDnata. Prætèr has dua9 Synodos , quæ in EcclelÌa Orientali ad profcriben- dafT! Calvínanam Cyrilli Luc'trisFidei Confeffionem habitæ funt , terciam Synodum, quæ dicitur Be. thlehetnitica,vel Hierololymitana, die xv I. nlcnfis Martii anni IDCLXXI I.cocgit DoJitbeus,patriarcha. Hierofolymitanus , eique interfl1erunt Neétariu Expatriarcha, fex Metropolitani, & Archiulan- dritæ , presbyteri ) Diaconi, & Monachi tres [u. pea quinquaginta. Titulus hujus Synodi BethIe. henliticæ J juxta Yerfionem , feu Interpretationem jam citati Anonymi Patris Bel1ediéHl1i Congrega. I tionis . Mauri, hie efi: Clypeus Fidei Orthodoxæ Jèu J1pologia adversùs Hæreticos Cal'V;niflas, Eccle flam Orientalem fec14m idem de Dea , rebufque di'VinÎ {entire mentientes, editus à Synodo Hierofolymitant fub Patriarcha Dojitbeo. Porrò, in hoc CLypeo Fi. dei Ortbodoxte Græci in ea Synodo Bethlehc1l1iricâ fc E eeL E S I AS TIC A. 3 I I :u I-liero[oIYlnitanâ congregati, ut firlr,iorem..., .Ìnl propriæ ConfeHìonis Fidei expofitionem, tum :al'/inianæ Cyrilli Lucaris ConfeHionis d.alDnatio- ietn Jerent ,. utriufque Synodi adversùs eamdem ?[an1 Cyrilli LucarisCalvinianá Fidei Confeffignem ntehàc celebratæ Ada referunt J innovant ac C011- irn13nt. Graviter etiau] conqueruntur,quòd Calvi.. .ifia:( quos vacant V:lniloquos,"Novatores, flærcticos, endllces .Arcbitet1os:J v'lpoJ'iutas ,.Artificiofòs Scriptt4- æ, & Patr14m , llæreticorltln rllOre, expofìtores ) pofi: otGræcorú Patriarcharulu })eclaratiol1cs,pott_ty- .i ditanl Confeßìonen1 Orthodoxanl,poit repro- tatas & anathelnate perculfas Cyrilli LUfaris iln- Jias refponíìones , poL} Gabrielis, Archiepifcopi )hiladelphienfis, Gregorii Protofyncelli , Theo- hanis J Patriarch Hierofolymitani J clariflilnas .ucubrationcs,Ecclefia111 Græcam calulnniari 110n eLfent, aíIèrendo hanc Calvinianam Cyrilli Lucari $ ;idei Confeilìonenl uni verf Ecclefi Orientali fuif:' e !)rObatanl. od putidu111 mendacium ut falii Ol1vincat prtdiéta Synodus Bethlehemitica,decla- at prin1ò J hane COl1feffioneul Calviniananl à Cy- ilia Lucari, nemine OrÍel1taIiu111 confcio, fed pror- ùs clanculyru editá ac Inalè confarcitlat m fuiHc. 'ecundò , ejufJem Cyrill; Lucaris CalviniananLl :onfeffionem J 110n eílè Orientalis Eccleíiæ Con- eHionem. TertÎò-, prædiétæ Confeffionis Cyrilli Lu- 'dris Capita. ita ab Ecclefia Orient:tli fuiife repro- )ata -' U[ his contraria vel ipfc Cyrillus Lrlcar eriam :unl cxecratione docuerit , atque ab SYl10dis dua.- )U S frequentißìtnis proptereà excommunicationc 'anathelnacc: percul(us fit -' quòd Scriptis (}uoql1!- :a. inlpugnare dct eétaveric. Poll il!a Declar4- V S rio,. 3 I 2 I-I- 1ST 0 R I A tiones i Synodus Bethlehcrnitica, feu HierofoIYlni- tana J oacdecim capitibl.:s cIarè e:xplicat, ac foli- dè afferit EccleLìæ Orienralis Doftrinanl, definitq; contra Hæreticos Cal\?Înifias, Iiberun1 hOlninis ar.. bitrium per peccat11111 Adami non fuiíIè extinétu111: Ad jufiificationelU 11011 fufficere [olan1 .fidenl in..., Chrifiunl nlediatorem abfque bonis operibus: Se- pteln eífe Sacramenta: Baptifinum delere pecca- tUIU originaIe; Panen1 & Vinum fubfiantialiter converti in Corpus & Sanguinelll Clltifii in augu- fiiffil110 Eucharilliæ Sacralnento: Sanaos,tanquam Dei anlÎcos, eife coleados ac invocandos: Sacris Imaginibus cultuln eife exhibendutn: retinendas eife traditiones, quas five per Scripturatn J five." per [erlTIOnem:J Catholica didicit EccleG.l , quæ J Sanao Spiritu erudita, errare 110n potefi. Hæc Fidei Catholicæ Doglnata J contra Calvinill:arUl11 COmnlel1ta in his o6:odecinl capitibus taln candi- dè proponit hæc Synodus BethJehell1itica,) ta11L...J clarè edilTerit J tan1ncrvosè vindicat, ut perpetua. utriufq; Ecclefiæ, [ell Orientalis & Occidental is, in J1is l:;idei capiribus confel1lìo in evidenriori lunline, ad obturanda Calviniílarun1 ora, collocari non po- tuerit.Hunc Clypeum Ortbodoxæ Fidei adversùs Cal- viniílas C011lpolituffi à Dofitbeo Parriarcha Hiero- foIymitano, & à Synodo Betblebem.itica approba- tUlll, idelD Parriarcha Dofitbeus navis argumentis & tefiimoniis Patrum <..Jræcorum auxit, illufiravit & an. MDCKC. in WaJachia publicavit fub hoc novO Ticulo:Encbiridion Fidei neceffariú ad confutandas Ca- lumnias CalvilJiftarum,qui Ecclejìá Oricntale'fll de Dco, 'lebufque divinis cllm ipfts idclfl [entire menfiuntlJf · J?aulò antequàlu celebraretur hæc Bethlehctnirica, feu E eeL E S J A S TIC A'_ 1 3 - I 3 feu HierofoJymitana Synodus , Dionyfil s , Patriai- cha Conllantinopolitanus) menfe Jàl1uario anni )IDCLXXI I. cOl1vocavit Con.ftantinopoli Syno. dUll1 , in qua Græci ad quæfiiones J quas nonnulli I-Iæretici Calviniani ad tentandanl) feu DotÎÙS Cub. oraandam eorUß1 Fideln .) ipfis propof eranr, re[-' pondcl1tes , declararul1t primò , Ec,lefianl Orien.. taleln:, feu Græcanl, feptem admittere novæ Le gis Sacramenta) ac firlnitèr credere, juxta con- Jtanteln PatrLl1.n Græcorum doéèrinam, fubfial1- tiarn panis & vinÎ tranfmutari operatione Spiritus Sanâi in fubfiantianl Corporis, & Sanguinii Chri- fii in Eucharifiiæ Sacramento. Secundò J Baptif- l11unl eife ol11nibus a.c fingulis infantibus olnninð' necelfarium, & in eo verè dcleri peccatl1m origi- nale , ita ut tanlen hi , qui per ßaptifinum runt jL1'" fiificati, à jullilicationis gratiâ non folLÌ1D per infi- delitatenï,fed per quodlibet aliud peccatum lethale cxcidere poffinr . Terciò, profitentur Ecclefiau1 Ca... tholicam elfe vifibilen1 & infal1ibileln, Epifcopos eife IJresbyteris fuperiores; Cultum pei-paræ VÎr- gini & Sanétis el1è deferencWln; Sacraruln Im3gi- num cultuln confcrvandum e{fe fanciunt , jejunio- rUln,quæ fiatis relnporibusab Ecclefi funt indiéta, obfervationem, & à quibufdam cibis abfiinentialn approbaut; uno verba, damnant, rejiciunt) & anathemate perccllul1t OInnes errores Calvinií1:a- runl, ut videre eft in Aétis illius Synodi Conllan.. til1opolital1æ, quanl x Græco idiomate Jatin vcr.. tit, l unà cum Synodo Bethlehenliticâ Parifiis an- no l>1DCLXXIV. publica.vit Anonymu, Pater Bene- diétinus Congregationis S. Mauri. D. Fac;ilè nunc percipio J Catllo1icos infi.'* gl1 e 01 314 HIS TOR I A gnenl de Hæreticis Calvinianis retuli1Ú Vittoriam. Afierebal1t quippè illi Hærctici , doétrinaul, quanl Catholici propugnabant de reali pr [entja Corl o- ris & Sanguinis ChrÍ1ii in Eucharìfiiæ Sc!cr lnen. to, de Tranfilbllantiatione, de clIltu Sandoru111...J , & SacrarULD Ill1aginulTI:J de vifibiJitate & inralli- bilitate Ecclefìæ, de Tra.ditiúnis author irate , & de aliis id genus capitibus controverlìs, novan1..J elfe ac penitùs alienam à dottrina Eccle{ìæ ürÍen- talis. Contrà verò Catholici pertendeballt, do- étrÎnalD , qua n in his controverÍÌs Cdpitibus tue.. banttlr, traditau1 à Chrifio DOlnÍno , ptr Apo- fiolos & Sauétos !)atres perpetuâ traditione in..., Ecclelia ROlnana rctentam ,ad fe ipfos illibatal11...- derivaíTe, eamql1e Orientalis EcclelÌæ Fidei omni- nò confentaneanl efie. De eâ coorcntione certior fatta Eccletìa Orientalis, fuuI11que judiciuCl1 Ferre rogata varias Synodos ) quarum [uperiùs InetnÎ. l1ifti J cöegit , ac tandèm, paft 111aturum ad deli- beratu1i1 exanlen declaravit , doélrinam , quam..... in his capitibus de Religione controverfis propu- gnabant C21tholici, vera[u eße, à Chrilro tradi. taln J ab Apofiolis profeétaln, unanimi Eccle{ìz Orientalis confenfione firlnataln) per univer[ulu terrarun1 Orbell1 LatÎRum & Græcum l1ufquà111.J interruptâ Sæculorum ferie- acceptam, cuíloditanl, llrædicatam in tetlis , expofitaln in pulpitis, exa- ratam in libris J celebratarn in Tçlnplis: Calvini- llas verò) qui fecÙsopinabancur eadelß Ecclelìa, Oricntalis in fuis Synodis da111navit, eo[que per= l1:rinxit tanquànl Hæreticos, & caIUluniatores, q 1 Ecclefian1 Orientalenl in his cOl1croverfis de Rel1- gione capitibus ideu cunl illis lèntire , effutire au- de- ECCLESIASTICA. 3"S debant. Certè J poil: tam (olelnne Eccleliæ ()rien- ta1Ïs judiciulTI nihil âlnpliùs relinquitur recondi- turn, nihil abfirufu(n,nihil quod 110n pot1Ìe à viden- tibus & audientibus [010 fenfl'ú adjutorio judicari . Nee [oIùnl l"heologi, aJiique viri erudici, fed etialn Olnnes qui habenr oculos, aures.t fenfilmq; COIn;. Inunem , nee paffi0l1Un1 æfiu, aut præjndiciis excæ- cati runt , nullo negotio ex ipsâ {olâ Græcorull1.J feu EccJefiæ ürientalis, Confeffione Fidei cOlnper- tum ac exploratull1 habere pcßùnr J doétrinam...., quam in his cOl1troverfis de Religione capitibus defendul1t e-tianlnùm Catholiei , perpetuâ utriufq; Ecclefiæ , Occidel1taIis & Orientalis , con[enlìone rnuniri , tÌr111ari , roborari ; Calvinitlas verò apud ornnes audire debere tanquànl Novatores & ca- lumniatores, quippè qui faIsò jaéi:al1tcs, in1pi Calvinianæ FaB:ionis commenta univerfæ EccJefiæ Orientali probari ) ab eadeln Orientali EcclefiftJ pluribus in Synodís J velut Hæretici & ilnpofiores damnati , proCeripti J ac confixi fueru11t. Ad hOB argumentum, quod, Ineâ quidem fententiâ , olnni nervo efficacius, olnni demonfitatione verius ha- beri debet J quid refpondeal1t hæretici J f,ire ve- helnenter optarem . M. Hæretici Calviniani pondere veritatis oppreffi, & tamen adversùs eain ñbi probè perfpe.. tta1I1 rabidis motibus furentes J ad extremum fee- leris cumulum venerunt J perfugium in mendacio quælìverunt, atque in horrendis impofiuris fidu- ciam fuanl coJIocarunt J diétitantes , illas EccJelì Orientalis SYl1odos, in qui bus damnara fuit Ca.l- viniana doétrina,coaluilTe dumtaxat ex Græcorum Patriar,his Metrop.olicanis , & Epifcopis :J q i 10 3 16 HIS TOR I A in Eccleliæ Latinæ dogmata jam pridenl propenfi franc, iifque addiéti; vel pecunià corrupti:l reli- ââ verâ Ecclelì Orienralis Fide, in Latinorum...., partes tranfierunr) Græculi fubindè potiùs ) quam Græci appellandi. Vah e:ffrontes 110111ines! quos non pudet taln infigue l11endaciutn palatD , apertè, afieverancer,infpeétante & ftupente Orbe Chrifiia- 110 conhrmare, Ecclefiam Occidentalem , feu La- tinaln,('uln chamo infamare,& toti Eccletìæ Orien- tali, feu Græcæ ,publicaln, eamque atrociffimam, injuriam irrogare. Ubi pudor n1entis J ubi rubor frontÎs, ubi bona fides, ubi naturæ & honefiatis feoCus Sed hæc in Hærcticis, '] ui affulgellte111..J veritatis fp-lendorenl repellul1t, & verum fal[um , falfun1 verUIß, perfriétâ frollte pronuntiant, quis requirat Non POflU111 ramen quin breviter of ten- dan}, Hæreticos Calvinil1:as ,dum adeò execrabi- 'Iem impofiuram procuderul1t J lin)ul prodidiHèJ quantùln vericateu1 oderin;, & quantùm adversùs earn nihil poßil1t. At enin1 pr-ilTIÒ, Epifcopos Græ- cos , qui in fuis Synodis doétrinam Calvinianam.....- condclnnarul1t, in Latinorum partcs-tranfiiffe, feu obfequio Eccle!ìæ Latinæ, íìcut oggal1l1iuL1t Hæ- retici Calviniani, olnninò fuifie addit1:os, tam fal- fun1 eft , quàn1 quod (naximè. Neétarius fiq ideln, Expatriarcha HierofolYlnitanus" Latinæ Ecclefiæ erat Înfenfus, ut conftat ex libro <-lUCID conl ofuit contra Pritnatum Pap,c , & quem Dofitheus ejus nc- pos , & in Sede Hierofolynlitana fuccelIor, in pu- blicam Iucem elniLit anno l\1DCLXXXI I. Id?ln etiam lJofithcus, Patriarcha Hierofolymitanus pluraJ Opufcl1Ia Simeonis Theífalonicel1íÌs an. nll: cLxXXIII. publicâ luce donavit, præfcrtilß illa in qui.bus hie · . ScriÞ E eeL E S I 1'1 S -T leA. 3 17 Scriptor Græcus datâ Operâ Latinos impugnavit circà PrÎluatum IJapæ , circà Eucharifliam in pa1.1e Azimo & non in fertl1ento- con11ciendalJ) J & circa Proceffionem Spiritus Sanéii à Patre Filioque, ql1 funt præcipua capita in quibus at ni dilientiUI1.t à Græcis. porrò, Neßarius Exp3.triarcha HierofoJy- mitanitanus interfl!it Synodo Bethlehemiticæ) il1 qua. damnara eft Calv oiâna doétrina.J & /Jofitbeus, l'>atriarcha Hiel 4 ofoJYl11itanus ) præfuit huic Syno- do BethleheluÎticæ. falfum igitur ell, Synodos, quæ in EccLe1Îa O-rient lli ad profcribenda.n1 Cal.... vinianan1 doétrinaln fue-runt celebratæ , coaluifle..., dUlntaxat ex Græcis El:clefiæ La inæ addiâ:is.. Prætereà , fi ad Latinorum dUlutaxat petitioneln , .& ad corum gratiatß aucupandam ut rnentiuntur Hæretici Calviniani, hane Fidei Confeffionem ad. ve rsùs Calvinianam FaEtionem Neéta1"ius , Do]i- tbeus, aliique Græci in Synodo BethlehenliricêW cOllgregati ) edidiflent , olnni procul dubio in hac ConfeflÌone Fidei, ne offcl1dereut Ecclelìam La. tinanl, filuiífent fuuln dog111a de Procel1ìone Spi- ritu Santti à fo10 Patre J nee iln!)robaffent dogn13a Ecclefiæ Latioæ, docencis, Spiritulu Sal1étuln à l.)atre Filioque procedere ; & talnen Græci, qui În- terfl1crunt Synodo Bethlehelnjticæ,pr .fitentur ilL>> fua Confeffiol1e Fidei, Spiritu1l1 Santtuln à folo Pa- tre procedere , & ilnprobant dogma LatinorUln de ProceHione Spiritus Sanéti à IJatre Filioque: quod juideln argun1el1to eft, Græcos , qui Synodo Be- :hlehemiricæ interfuerunt l1anc Confc:1fionclu Fi- lei contra Hæreticos Calvinifias edidißè:l 11011 ut 1Hentarentur Ecclelìæ Latinæ J fed pociùs tit Întc- gr2.1U exhiberent ,E"lcfiæ Orientalis Fideln J & .. . 1 · C1ll1- 318 HrSTOR.IA elingues redderent Cal inifias) quos non pudebat afferere, Ecclelìatn Orientalenl in præcipuis Fidei capitibus idem [entire CUll1 ipllS. TertÎò, fi ilIa: Synodi, quæ ConfefIìonem Fidei contra Calvini.. fl-as promulgaruut, fiudio aHentandi, palpandiq; Eccleliæ Latinæ , ut mentiuntur CalviniLtæ, recef.. fißent à dottrin3 Ecclefiæ Orientalis J confeítim.... alii Epifcopi Græci hujl1s dùéi:rinæ retinendæ te- l1acitutni , reclalnaßènr t Synodos convocalIènt a.d fiabiliendã & propalandaln vcram Ecclefiæ Orien- talis Fidenl; Dionyfium, Patriarcham Conftanti- J1opoJital1uln J qui præfilit COl1ciIio Confiantino- politano J in quo danlnata ell Calviniana doétrina, & Dofìtheum , l]atriarcham I-lierofolYlnitanu J qui præfuic Synodo Bethlehelniticæ, in qua itidèlll pro(cripta eit CalviniallJ. Faétio J tanquàm Nova- tares & Ecclefiæ Orientalis doélrinæ de[ertores exauétorafiènt, eorulnque Fidei C onfewoneln CUrl1 execratione repudia{fent ; & tamen certi ffilnè C<)U.. fiat J nullos Epifcopos Græcos unquàm reclaulaífe adversùs illas Synodos Ecclefiæ Orienralis J qua: contra Calviniana[n dottrinanl Contèffioneln Fidei ediJerunt. Nunquàln DionJ1ìus Patriarch a Con- 11antinopolitanus, & Ðofttbe11S Patriarcha Hiero. folymita.nus , tanquam Novatores, & doarin Ec- . cleliæ ()rientalis defecrores, fuâ Sede dejeéì:i funt; quill i(T1IHÒ J Dofithells J Ccientibus & applaudenri.. bus Græcis" edidic anno l'tlDCXC. in Walachia "ubi, ficut & in MoJdavia,viget EcclefiçOriétalis doétri- na J cique Græci has l)rovincias incolel1tes tenaci[- filUt: adhærent J edidit J inquanl , Encbiridion Fidei 1JecefJ riurrJ ad confut,;zndas calurlJni,,1.s Cal'Viniji:zrllm, ljui 1i",leJialn Orientalem de DCO:a rabufqJ4C di'Vinis idem ECCLESIASTICA. 31.9 idem turo ipfis {entire melztiuntu J ficut jaln fupe rjùs obfervavimus. artò) ubi prill1ùnl v Jgata eft Calviniana Fidei Confeffio, quam Cyril/us Lucar Pa.triarcha Confi3ntjnopolitanu , co.ucinnaverat non [oIùn1 à Parthenio, Cyrillo Berrobenfi J Dionyfto:t Parriarchis Confi ntinopo]itanis, & à Dofitbeo 2 HierofoJynlorum Parriarchâ J coaélis Synodis, da- mnata ell tanquã prorsùs aliena ab Ecclefì Orien- talis doétrinl J fed eria(n in eamdem Cyrilli Lt1C.:lris Calv inianaln Fidei Confeffionem conglomeraro aglnine infurrexerunt Olnnes Archin1andritæ, fell Abbates, Monachi , & Laici Græci, necl10n varii populi Chrilliani, qui per OrientelTI dj[perfi di.. vertìs Seétis impliciti [unt, videlicet Cophti I Ja.. cobiræ J Nelloriani Maroniræ, Syri, Arn1cni:a. &. aJii J qui, licèt ab Ecclefiæ Latinæ cOlnmunÎOl1eJ ll1t divuJfi, hane taLnen Calviniananl Cyrill; Lll- ;aris ConfeHÌonem palàln verba & Scriptis detefta.. , :i funt ,& Calvioifias , qui, ob iUam Calvinianam ':yrilLi Luca is Fidei Confetlìonem J falsò glocia.- )antur in Occidel1te , ac jaétitare folebant , Eccle.. (ìalD Orientalem idem in doélrina Fidei CUIß ipfis fentire,appelJare non dul:>itarunt,irnpudentes, furio- ÔS , injò/clltes , jì/perbos bæreticos, ftultè Opintlnfes . Jerversè Jelltientes , injuf lis fufpicioniblls Ecclefiarn... '1ræcam inf..1'/nantes , illiquOJ t ,npofiores J Eeelelite )rielltalis calurilniatorcs &c. atq;ut Ecclelìæ Oricn.. alis Fidem, & calulnnÎas Calviniß:arUJ.11 J qui e im Inpofiuris dehoneilabant toti Orbi Chrifiiano nanifefiarel1t) publicas & authenticas eâ de rc:J lederunc tefiificatÎones aLnplitIìmas, l\1etropoli- anorUlß , Epifcoporuln , Sacerdotutn , Abbatuill J l. Monachorum Ec lefiæ Oriel1talis fubfc; ri lltioni- bUi .3 2.0 HIS TOR I A. bus ll1unitas, quas in[ercas Torno 3- PerpetIJitat; Ecclcfi,c Cc.ltbolicæ de Eucbariflia Fidei legel-e poteris; cas quippè integras hìc exhibere niu1is longul1l.....Þ cíf t. Confule etianl , fi tibi per otilun liceat, rr 0- mas quar[Ul11 & quiutuln J (IUOS tribus prioribus Tomis PC'tpetllitatis Ecclejiæ Catholic,-e de Eucbari- fti'1 Fidei nuperrin1è ad<.lidit ùoétiffinlL1S .l\bbas Eu- ftbius l(gnattdotius J qui Linguarum Orientalium.....:. notitiâ apprimè excultus, ejuf1nodi GræcorLun tc:- :llificatÎones egregiè vindicàt à caIUlnniis Calvini- flaru111,& inviétis ßI0111entis ex[ufßat Ín.anes qua dan1 conjeéturas, quas iiden1 11æretici Inagno <]uidcln fed irrico conatu ad earUlll fideln eleva.n- da.nl haðenùs excogitarul1t. QE..intò, fefe omni- bus deridendos propinal1t Hæretici Calviniani, dum fibi perfuadent , & aliis per[uadere fe pone.., }1utant, illas Synodos, quas Græci ad dan1nandalll Calviniananl doélrina111 celebrarul1t :I receffißë ab Ecclefiæ Oriental is dcétrinâ , quia prædiétæ Syno- di in ea Fidei ConfeHìone, qU3tn contra CaI vini- fias prolnulgarul1t , difcrtè profitentur, fe credere dogmata de rcali p-ræfentia. Corporis & Sanguinis Chrifii in Eucharifliæ Sacranlento , de Tran[ub.. fial1tiatione,de illvoCatione Sanétoríi, de Cultu Sa- crarii Imaginú,de neceffitate SacramentalisConfef. lìonis, de Authoritate Traditionis, de precibus pro deful1élis, de Vitìbilitate & infallibilitate Eccle(ìæ, i de Epifcoporú auchoritate ) quâ jure divino firrlpli- ( cibus Presbyteris fuut fuperiores &c. CÙm igitur J II iuquiuut Calviniftæ, ejufinodi dogmata nova. íìnt IV & procu[a ab Ecclefia Latina, feq uitur:l illas Sy. ( 11odos , quas Græci ad profcribendatn Calvinia- c l1aU1 dottril1anl convo,arunt, ejufluodi dog mat , t4 111 ECCLESIASTICA. 321 LIt aíIèntarentur Ecclefiæ Latinæ, approbaflè, ac rubindè ab Ecclefiæ Orieotal is dodrinâ defci viae. VerùIn J dum hæc inlpudorato ore garriunt Hæ- retici Calviniani , ridendi potiùs (unt , ql1àm COil- fu::andi, quia PoJclnÎci l10firi Scriptores' fole cIa- riùs evicerunt J ejuf!nodi dogmata, quæ Synodi contra Calvinianarn DoctrinaoJ à Græcis ceJebra- :æ in fua Confeffione Fidei profÌtentur J non etl luva in Ecclefia (Jrienrali, fed potÎùs à Chrifio )o111ino & ab ApofioJis tradita; idql1c probant . :x GræcorUD1 antiquiHìlnis Liturgiis J præfertil11-a ;s. Bafilii, & CbryfofJomi J ex eorULß Horologiis J'riodis J Euchologiis J Synaxariii , qui libri runt pud Græcos pervulgati,il1 quibus eadeln dog(}l - 4 exprimuntur, eaque 011lneS ad unU111 Græci fa- :entur , lemper in Ecclefia Oriel1tali.J juxtà. perpe... ua(11)atrunl Græcoruln dpétrinam,'& cOl1tinuan raditiOl1Cln ad hæc l1[que tempora propagatal11....l Lb onluibus Fidelibus cred.ira fuiße . Nee foli Grt- 'i Schiftnatici hæç dognlat3 tencnt , fed ea etja nter fidei lilæ articulos reponunt omnes Chri.' tiaoi J qui in Oriente varias in Sea.as diftra li , ab Eccleíìæ Latinæ co[nmunione funt feparati tÎulirLÌln copbti J 1..zco[,itæ, aÆgyptii J Ne/loriani .\ yri , ..ArtlJcni J ð1ùronitte &c. licut ex eorum Li urgiis apertè dC1l1ol1llrac jam laudatus Eu[èbiu$. naudotius i!1 Iibro , quen1 Parifiis anl10 MDCCXV [ didit J cuÎque 11unc illdidit tituJum: Coi/c[lio Li urgiarUfJ1 orientalium. Defipiunt ergò pIanè Cal.. iniani, dùm audaétèr aírerunt J has S)'"nodos J quas.. ;ræci ad configendanl CalvinÎanalD doétrinaIl1..J elebrarunt, recet1ìífe à dodrina Ecclefiæ Orien . 11is J & ut adfiipulJrcutur EccIefiæ Latil1æ , hæc Tom.YlII X dog- 32.1; HIS TOR I A dogmata in fua Fidei Confeffione recepilfe. De- buiflent fatten1 illi H retici unam proferre Syno- dum J in qua Græci ad vjndicandanl doétrinaIn.J Ecclefiæ Orientalis datnnaß.ent illas Synodos -' in quibus alii Gr ci profcribendo Calvislianá doétri- naln reliquilfent Orientalis Ecclefiæ doétrinarn....." & , ut gratificarentur Ecc1e6æ Latinæ , nova Fidei dogmata obtrufiffent. Nee eDim credibile eft Offi- n s patriarchas, & Epifcopos Gr cos voluitfe dor- Inire in utramvis aurem & impunè pc:rmittere.., , ut illæ SYI10di ab Ecclefiæ Orientalis doéi:rina re- cederent, & nova Fidei dogmata inveherent. Nul- Jam tamen Hæretici Calviniani, fæpiùs licèt à Ca- rholicis Doa:oribus provocati " proferre unquàlß potuerunt Sy od nl , in qua Græci danl1?a erint autaccufaverlnt 1l1as Synodos, quæ CaIVJrìlan nl doétriná reprobarunt , quòd defciviJTent ab Orien- talis Ecclelìæ doétrinâ, & nova doglnata appro- baffent. Immò ex certiffimÎs Inonumel1tÎs confiat , onlnes Græcos Schifmaticos delinitionibus ha- rumce Synodorum, quæ doâ:rinæ Calvinianæ ana- thema dixcrunt J firnlitèr adhæfiífe" & etÍamnùln adhærere , tanquã doétrÎnæ totius Ecclelîæ Orien.. talis olnnefque Chriflianos, qui in Oriente va- rias it1 Seåas funt divifi, & ab Ecclefiæ LatÎnæ communione divulfi , dan1nationi Calvinianæ do- ârinæ itidèln fubfcripfiffe , & earl1 ita execrari , ut compertum fit ex manifefiiffimis Relationibl1s ( quas Author aurei Operis de perpetuitate Fidei Eucbarifliæ T omo 3. Jib. 8. cap. 9. refert) omnes Orientales J & Græcos Schifmaticos, [uorum dif- fidioruln oblitos:l foJis Catholicis, feu his, qui ROlnal1æ Ecclefiæ fidem prOb[entur Sacramenta ac ECCLESIASTICA. 323 lC (epulturam cOl1cedere , Lutheranis verò & Cal- linianis prorsLÌs elilninatis, eò quòd iUos, tan- i uàm Hæreticos , deteß:entur , nee uIIam cum illis ocietatem in his, quæ Religioneln fpeétant, na- >ere velint. Hæc, quæ haétenùs adduxi, InO.lnen- :a, fi Hæretici Calviniani, [emoto partium.ll:u..- lio J & abdicatis Cure Seétæ præjudiciis, perpende- 'e velinr , O(llni procuJ dubio intelligent J ea lJog- nata, quæ nunc ipfi tanto anÌn10ruiu æH:u impu- nant , non recens ab Ecclefia Latina fuilfe pr.ocu.. a, lìcut oppidò mentiuntur, fed perpetuâ utril1[. ue Ecclefiæ , Orientalis , feu GræcE, & Occiderl. 3.1is , feu Latinæ J confenuone fir'l1ari J eamque...Jr tiam utriufque Ecclefiæ in atIerendis ii(denl,dog. latibus' contÎnualn confenfionetn nullo negotid ercipere poterunt ex unionibus Ecclelìæ Græcæ. urn Latina faétis , præfertiln in Conciliis Genera- bus Lugdunenfi 11. & Florellcino., In his quippè onciliis Græci J antequàln unionem inirent cu.tn....,; atinis, difputarunt quidem de PrimatuAlt P1 u1i ontificis, de Proceffione Spiritus Sanéèi à Parre-,.. ilioque; de Eucharifiia in Azimo conticienda-, " e Additione particulæ Filioqllc SYlnbolo Nicæno ,étâ, in quibus Controverfiii Græci diffideþallt à atinis: at nulIam Græci in his COl1ciIiis difputa- onem infiituerunt de Præfentia reali Corporis Sanguinis Cl1rifii in Eucharil1:iæ Sacratuento, de ranfubllantiatione, de: feptenario Sacrarnento- un novæ legis nutnero J de invocatione Sanaa.. .In t de Cultu Reliquiarunl & Sacraruln Ilnagi- 1m, de Mißz Sacrificio, de precibus pro deful1" is &c. De his, inqualn J dog(natibus nullaln un.. làm Græci cum Latil1is difputd.tionelu J vel Ini- )( z ni- 3 2:4 H I TOR I A ninlalu licenl moverunt:J nee v ici{IìID Latini, qui in his Con.ciliis paCelTI ac fæ.dus cun1 Græcis pepi- gêre, illos tlnquàm alicujus errQri circà prædi- cia dogn13t3 arguerU)lt aut infimuJarul1t; quod quideDl atgumfl1to eft tin utraquc Ecclefia C;ræ- câ videlicet & Latin.â, h c dogmata perenni, fibiq; fe-roper conftallti confenlìo.ne credita fujfiè atqueJ retenta . Ad hane talnen utriufque Ecclefiæ ill fide ilI-orun1 dogmaruln perperoam confpiratiollenL.I:J radiis fulgel1teln Sole Ineridiano fplendidioribus J' adhùc c cutiunt Calvjni ni, aIiique nefarii hære- tici J eique univerfi Orbis Chrifiiani, Grçci, ac Latini traditiol.1i ab illcunabilis Eccleíiæ ad hæc u[quc tempore 11unqu.àm interruptæ :I deplorau- daln (uanl & ß1if.erabilenl Petrobufia.norulu Hen- Ir ic ianoruln, W aI de n fium J Albige nt1u111.).H u ffi tar u 111 J "aliorul11que infamiLun Hæreticorum, quos Eccle- fia Catholica janl pridcln protrivir:l traditione111 ante!JOl1unt. od (anè , ut nemo non videc, def- peratæ caufæ defpera.ta de&nfio ell, agnitæ veri- tatis manifefia repudiatio J & evidentiffimum infa- niæ argumentum, quia, u[ appofirè ait S. vtugu- !linus, Ii quid univerfalitèr per Orbem frequentat Ee- cleJi..1 J qllin ita faciendum fit di[putare infolentiffimæ eft iufaniæ. Ha:c fortaffis paulò [uúùs-, q eàln fo.. leam J de Synodis, quas Græci Schi[matici ad da. Jnnandam Calvinianam dDétrinam Sæculo Eccle. fiæ decimo feptitno celebrarunt, dicere nccefià. riun1 effe duxi ,tutn ut illas Synodos à caJumnii: HæreticorUID :Þ potiffilnùln Calvil1iftarum, vindi c.arem '; turn eciam J ut iu optima lumine coHoca rCln inviéì:um iIlud :J quod, ad propugnanda Fide Catholicæ dog 14ta, quæ nun, à.l Calviniftis, alÏiJ qu E eeL E S I A S T reA. 3 2 5 que Hæreticis QPpugnantur J doétiHìnll Scriprores Catholici , præíertÌn1,Leo .Ællatil!s, ..A.lltOfJ;US ..A.1 - lJaldtls , EitfehihS P naudotius nobis fuppedita- runt argunlCntUm ex perperuâ utriufque Ecçletìæ Occidentalis & Oriel1talÌs C04l1(cnfione petirum,ad quod HæreticL,quantulnvÍs [efe vehernenter tor[e- , rint,nihil folidi 11adet1ùs hi[cere atque oluffirare.., potuerunt . IJorrò, hæ duæ Synodi J yideJicer Con- fiantÌnopolitana:l & Bethlehe111itica:l feu Hiero- folYillirana, qua: Sæculo XVII. à Græcis Schif- roaticis ad dal nandos CaIviniß:aruffi rrores J t& ad perp.etuanl Eccleíìæ Ori ntalis afIèrendam .doétrinam fuerunt celebratæ, extant G-ræco-La- tinæ in Torno XI. Conci]iorunl Gencraliuln. qua: llupèr , [eu anno tJDCCXV. '1oa1tlZCS fJardui- nus, è Societate Jefu" Parifììs in Typographia l{e- gia Typis maudari curavit . D. Hoc argumenculn ad perfuadel}dam cui.. Iibet veritat m dogmatum) quæ perperàul Hære.. tici in contr8v.erfialn vocant, abuodè fufl1c!rc de.. bet. icl1mql1e enim fincerus en: veritatis alna.. tor, etianlfi lltC inlmenfa. Sanétoruln I J atrU1l1 Ope--r ra J nee Theologorum lucubrationcs legerir, lie dilcurrere porefi: Scio, totum Orbenl Chriília-- Dum his adhælìùe Fidei dogmatibus, at1tequà prodirent pOfireJJ1is l}ifce temporibus Htretici Lu- therani , Calviniftæ , Sociniani &c. His ctiam dog- Inatibus alfenfunll>ræbuilfe EccJefiau1 Latinatn uni- verfaln cerno J nee cOl1[enfus illius initiuIU invenio: His quoque dogmatibus .Ecclel.ìam Gra:calll licèt Ecclefiæ Latinæ J à qua diuturno lèhifmate feparaca eft , infenGffilnam J confentir perfpicio :in cadeIn doglna'a alia Çhriítianas Societate. ) qll La.til1 P c 3 326 HISTORIA perindè ac Græcæ Ecclefi COIUlnunionctn aver- (antur J confpirare cOlnpertuln habeo: l1ullull1 ill his Fidei doglnatibus mutationis vefiigium in Ec- clefiallicis illonunlentÎs offendo, incunétanter igi- tur credere debeo, quod ubique", quod [c1Tlper univerfa credidit, & etian111ùm credit Ecclefia-, , quod certè neque crederet, neque cum tanta con- fenfione credidinèt J nifi illa doglnata inv iolabili :t ac perpetuâ ab Apofiolis profeââ rraditione,veluti canaIi perenni, recepifièt . Hoc, inquatT1, argumen- turn quemlibet veritatis amatorem, & fuæ falutis percupiduln cOl1vincere debet J eique per(uadere... faIsas eife Seétas Lutheranorun1, Calvinifiaruln. aliorumque hujus temporis HæreticorU111 , qui, re- pudiatâ univerf Ecclefìæ doétrinâ, nova dogmata, procuderunr. M. Gandeo planè, quòd ex ilIis Synodis . quas univerfa Ecclelia Orientalis ad dalnnandal11....l pefiiferam Lutberi, & Calvini doétrinalu S cuIo XVII. ceJebravÌt clarè intelligas J quàln faciIè ex utriufque Eccleliæ, Orieutalis J & Occid ntalis, perpetuâ confenÍÌone confutari poffint horulnceJ Seéi:ariorum errores. Sed audi nunc aliud ad re- fellendos i loru111 errores 11011 minùs efficax argu.. mentum petitum ex pfeudo. Synodis , quas ipfimec Hærerici SæcuIo XVII. habuerunt) & in quibus s nunquàm fibi in Fide conllantes, fua recuderunt doglnata) variarunt linguis & fententiis, caliduffi bn1ul & frigidum . ex eodeln ore perflarunt:J & J quod gravius eft, irnpia [anxerunt Fidei dog111ata, ex quibus totìus MoraIis Chrifiianæ fequitur ex" tern1inium, & fcelefiis hominibus impunè la:xan. tur ha.benæ graviffi.ma perpetrandi ,riQ1ina abfque u110 ECCLESIASTICA. 327 _Jl10 tamen aUl;ttendæ jufiificationi$, & falutis 1:ternæ jaéturaln fJ.ciendi pericll]o. Ec primò qui- fern, ut cutn lllajori perfpicacÎta.te intelligere pof- (is, quò tandem hæc figendi ae refigendi in variis Synodis dottrinanl lùanl proruperit etfrænis Hære- ticorunl licentia J debes in anteceíIU111 obíèrvare...." Hærericos Calvinillas in pluribus Synodis , fuæquc Fidei Confeffionibus apertè negare realem præ[el1- :iam Corporis, & Sanguinis Chrifii in Eucharifiiæ SaCréilJlento J eo[que rantâ execrarione profequi Aífer[ores doétrinæ de reaIi præ[ l1tia Corporis e Sanguinis Chritli in Eucharifiiæ SaC1"aJl.lento J ut eos appeIJare non dubitent Sarcopbagos:J cruerltos. fiagitio[os, infanoJ, dc/;ros, Id%lùtras &c. Se.d vide, uæfo , quåln parùm 1ìbi ill doétrina confi:ent illi Hæretici (,alviniani , qui, dLÌm plenis ac crepi- :antibus buccis à doétrina de præ[entÎa reali Cor- ?oris & Sanguinis Chrifii in Eucharifiiæ Sacra.. menta fe abhorrere clalnitant , concordiam talne11- :um Lutheranis J qui hane doétrinam de reali præ. cntla Corporis & Sanguinis Chrifii in Euchafifiia. ?rofiteorur, il1ierunt, eofque non obftal1te hujus ;ontrariecate dactrÌnæ, in fUalTI Cotnn1Ul1Îonem...... :eceperunt in Synodo Carentonica,il1 GaUiis habitâ. 10no MDCXXX I. ficut tefiantur Gallicani pfeudo- \1il1ifiri CalviniatJi in {ua ad Duræum EpifioIa ill 1 ua Ðecretuln il1ius Calvinianæ Nationalis Synodi eferel1tes J hæc habent : Vnum eft J quòd cætera con- 'ordes ( Lutheranos fcilicec & Calvinianos) dirilnit nodus quo Cbrifli carD nobis in eo Myjlerio COlnmltni- 'atur. s úpud 14trofllue eaQem, rei tantÛm ratio ti'iJe fa. TantuluifJ diUidium j:zte1YJUr qllidern non efJe lull,US momenti: Tdntj cJJe, ut ta'ffJ IlccejJJri:zm Orbi X i Cbri. 328 H'I S TOR I A Cbri[iiano Ft'(,1tr/lm gratiam, t.1m 'lilirabiliter pl(1I1è.. que di'Vinitùs coéuntem , abrumpere debeat, id 'Z.'e?'ò 'ffl quod con/lantiffimè negamus. Deindè fubdunt : Sed quod exteris minÛs fOTtafJè cognit1Jm, quodque bo- IZjs o1ìlnibus ac pacificis ingeniis grat fjìmtl1n fore con- fidimus , id tz}erè boc loco tacere non poJ!urllus J Ec- .cleftas l\.e{ormatas (feu Cat vinifiarUI11 feét:anl) ill hoc Gallia1 um gno , fie felnper de his litibuf ( [ciIi- cet de doétrina de præfentÍa reali Corporis & [al1- .guinis Chrifii in Eucharifiiæ Sacralnento) jlldicafJe, þJítrfJqtJC boe judieiu1n 'VaT;;S alltebàc argumentjs, turn n01JiJjimè in S..,,'Vllodo Generali.J qu bìc aýud nos Ca. Tentonæ Ï1l Suburbio l)arifieiìJi anno 163 I. babita eft . difertifJirno, lucu/entiffimoque Decreto teflatas efJe. Denique concludunt his verbis: NorJ ignorante9 YlJlllta effe J qute à Vitilitigatoribus in bane fententia,n objici poJJunt. Sed ea pleraque lcrvi.!fìma jì,fnt, neque 1tllo modo cum grtl'V ']imis Fidei tlC cbaritatis CbriJíig. llæ rationibus cOiìlparanda. A poJogeticuI11 rro ifio Carentonicæ Calvinianæ SynodiDecrero edidit ;tn- 110 MDCXXX I I I. Dallæus CalvÎniHa, qui cap. 7. fie cffatur: Diffidium nos inter & f'ratres nof/ros, quo9 Lutberanos nuncupa.lzt, enatuln, pietati præjudicium nequaquam [-zcit. .Ag1lo[co non magis pOJJè nos crede.. 7e quàm concipere , q:!od ponunt, Cot'pllS Domini efJe prtcfens realiter intra p.:znerJ1 Eu,'bar:ijiiæ. Nihilo'lÍ1i- nÛs , bl.-ec, quam tuenlur, opinio J bas intra 1nanens terminos, nullnrn babet t;Jenenlt1Î1. . . . . Hypothe- /is hæc nulli nos involvit J quod fit oppofitum Jèu pie.. tati, feu charitati , fet4 bonori })ci, (lZli hono hO'ffJi.. um . Ea propter l(!gni bujus Eccleftæ (ièu Seétz CaI- vjni næ) haud itap1 jdem iJ], u/tj11'Ja earttm Synodo Na.. tiona/i Cil7ejlt. ni 111111.0 163 I. Dccreta e.\'prejJè f ncitoJ Lu" E eeL E S I A S TIC '... 3 ';9 Llltberanos , ut tzJocant, COínrflun;onÎ & Menfæ ad. mittunt propriæ, hac non obflante opiniollc, & Plluci.r aiiis mino1'is adbùc mon/enti J particultzribus J nee nobifcum ctJmmunibus. Hæc Pfeudo-MinifiroruIl1..-. Calvinianæ Seétæ verba hìc ex{cribere operæ pre... tiunl duxi, ut videa-s quån1 ablitrdis antilç>giis fe fe inlplicent nefarii ilIi Hæretici) qui dÙm difpu- tant, dum fcribunt, dùnl fynodos cOgul1t contra Catholicos , acriter in\'ehut1tl1r in doétrinam d rea1i præfentia Corporis & Sanguinis Chrifii in Eu- chariltiæ Sacramento, & infruniro ore al1erul1t, canl ciTe doétrinam cruentam, flagitiofaln J con- tra Fidei naturæquæ Regulam pugnantem, quæ à Colis Sarcophagis, infanis., deliris, atque Ido- lolarris propugnatur: at dÙln in Synodo Caren [onÌca fædus ioeunt cum J utherat1is hoc in dog. mate cun] Carholicis conCentientibus:l (ententialn mutant, aiuncque doti:rinatn de reali præ[enti Corporis & Sanguinis Chrifii in Eucharillia nul/um 1ahere tzJEnenU1n J nullique nos inrvolvere, quod fit ïppojitl11}1 charitati, pietat;, bonori De;, aut bono f)ominum. Catholicorum, realem Corporis & San- guinis Chrifii in Eucharifiia præfentiam crcden- ium,& crcdendanl e{fe docentiu1U, c;o111mul1ionclu xecrantur Hæretici Calvinial1i, & ta111en Lurhe- 'anos, qui in ejufdenl Dogmaris COllfet1Ìone cum.... :atholicis concordes runt, in fualß comlßunÌonetn dfnittl1nt. Deniqu , in hac fynodo Carenconica ..Jzretici Calviniani fatentur, doéèrinan1 de reali .ræfc:ntia Corporis & Sanguinis Chrifèi in .ciucha- 'i!liæ Sacra el1to nihil habere quod lìt oppofitLlln ,ierati J charitati & h0110ri D:i ; & t m"'l1 adora- 'io cI11 .Enchariftiæ ut grand; , ilne 1 utque Ida. 10.. 33 0 HIS TOR I A lo1atriam Cathf)licis obiiciunt. afi verò Religio non doceat, ChrillulU, ubicut11í}ue fit, eße ado- randußl Si ergò doétrina de reali præfenti.J. Cor- poris & Sanguinis Lhrifii in Eucharilliæ Sacra- mento, fatentibus ipfifnJet Hæreticis CaJvinianis in Synodo Carentonica, nil1il pietatÎ, chaJ.'Ìtati & honori Dei officiat, nee ctÍ2.m pietati & honorÎ Dei aJveriabitur 3-dorario ('hrifti in bucharilliæ Sacramento, immò potiùs iJli confona erit J & Chrillo omninò debita. Et fanè J fi in Regis aut Principis confpeétum nemo (anus prod it, quil1 cuItuln, & reverel1tiam ei debitam e hibeat; eritne Idololatriæ feelus adorarè in Euchariiliæ Sacramento Chrifium, queln ibi realiter præ- fcntcm e<> definierullt J & in fuis COl1t Hìonibus Fidei cre- denda propofuerul1t propudiofa dogn1,1.ta, qua: reél:à ad pernicem & Încegruln Moralis Chriß:ìanæ externlinium collinlant, oßlnesque f-Iæreticorunl Seétis addittos ob{!rÎl1gunt, Qt Fide divinâ cre- dant priiuò J fe juflificari per (oIaln Fidem in Chri- !turn, abfque bonis operibus. Secundò, unquàtI) hJnc Fidem juLlificantem nullo, quanrumvis gravi, })cccato J excepto folo infidelicatis :a feu Apoflafia: à l ide deliéto, aLnitti po{fe J ita ut fures, hOlni- ci(læ J a.dulteri haberi debeaL1t tal1quåm jufii , fiJ i i Dei, & hæredes Regnì ca:lefiis. Tertiò J ut cre- dant, fe habere Omni1110dam certÌtudinetn d fua íàlute , e.tÍatnfi omnibus vitiis fe deda.nt J quia pcccata habcntibus Fideln in Chril!unl non impu- tantur J ac Cubindè ta.nquam [uperLlitÌo[anl da- 111nari debere earn Sacran1el1ti Pænitelltiæ & rigo- ris Ecclefial1:ici difciplinan1, qualu .ad expiandtU peccata nccelìàriazn eife docet Ecclefia l\omana. Hæc nefaria Dogmata, quibus ad corrumpendos mores nihil unqualn pefi:ilel1tius fingi & excogita- i potuit, non [o!ùln fuis feétariis, Lutberus, C.ll- l1Jiil14S, Socinus J credenda. propofuerul1t , fed etia 11 eorUln difcipuli in fuis Synodis confirmarun ) .111 lilis Confeffionibus Fidei inferuerut1t , & in I1brlS , quos ediderunt:J magno animorulß æfil1 pro u- -gnarul1t, ita ut in dubium revocari minilnè POOH:, ' ha;c virulenta Dogmata, quæ abfque horrore aU7 diri non poßunt I etÎan1nùm Hær ticis prob rl tanquàm præcipua doétrinæ fu capIta, . ficut In- viêtis mOll1entis petitis ex corum Synodls , Con- feC. E eeL. E S I l\ S TIC A · 3.3 7 I feffionibus Fidei, i Operibus delnonflrat claritli- nlUS .Antonius ..Arnaldus, in aureo Jibro.J. quem.... adversùs iUos Gallico idiolnate Iucubra.vkt.) & cui titulus eft: Le ren'lJe'J"ferilent de la Morale de 'efu$ Cbrift par les erreU1 S des Calvinijles tOflcbant 1,J, ju!li..... þ"cation J ideß:, :poélrina t.-loralis 1eftl Cbrifii erro- .,.ibus Cal iniflarum de1ufii[icatione omninò profligata. D. Hx SYl1odi, quas haétenlÌs percenfuifii J quæque tÙIß à Græcis Schiftnaticis , tùm ab Hære.. ticis Sæculo XVII.. fueruDt celebratæ, duo lnihi. Iuculcutiffima (uppeditant argl1menta. ad proban dun) Seélas Lutheranorum, CaIvinifiaruI11 ,.& alio run} l10ílri tcnlporis Htreticorum eI1è Synagogas. Satanæ. Si, cnilD prÎlllùln argul11el1tor : lllæ Seéta:. 1ùnt Synagogæ Satanæ, quæ ea Fidei dognlata cre dcre nolul1t, quz perp tuâ utriufql1e Ecclefix, La- tinæ videlicet) ac (;ræcæ J confenlione probantur;: atqui ex Synod.is. , quas Græci Schi[matici in Ec;- clefia Orientali Sæculo XVII. contra Luther nos , & Calviniilas convocarullt, liquidò conftat:l Se. :Cas haculnce HæretÎcorum nolle ea Fidei cred re.. dogmata, Guæ perpetuâ utriufq.ue Ecclefiæ Græcz Latina: cOllfenlione probantur : ergò Luthcrano.. :um , Calvinifiaruln, aliorumque nofiri t.elupori$ :-1freticorú Sett runt SYl1agog Satan .. Aliud "rOIl{ gUI11Cl1tum fie inilauro. H Settt runt Synagogç Sa... anæ, quæ præcipua doétrinæ fuæ Capita in yno- lis variarunc, 111utarunt, inrerpolaruClt, at'} ue...., lottrinaln Moraltn1 Chriíliananl, induå:is perni.. .iofis doglnacibus, corruperunt;. atqui Seétæ.Lu- heranorum:l Cal /inifiaruln, aliorumque hujus elllpefiatis Hæreticoruß1 præcipua, &, Ut vuIgò junt, fundamentalia doctrinæ fuæ Capita ill Sy. 1'0111. rIll. y 110di:, , "3 3 8 HIS TOR I A nodis Sæculo XVII. habitis variarul1t , InuriJarunt J interpo):1ful1t , atgue Do8rinanl Moralem Chri- fiianam execrandis laxitatibus corruperunt: ergò Lutheranoruln, Calvinifiaru111 , aliOrU111que hujus tenlporÍs Hæreticorunl ea:æ funt Synagogæ Sara- l1æ. Sed in proponendis adversLÌs iUorum I-Jæreti- corum Settas argunlel1tis J C]l1orum evidentia fat, fuperque pJ.tet ex his J quas haétenùs memorafii, Synodis, diutiùs iUltnOrari non debemus. Præfiat nunc, ut ea percurranlus Conci1ia l)rovincialia..,., J Nationa.lia, vel Dicecefana, quæ Sæculo XVII. ill Ecclefiâ R0111anâ J [olâ ac verâ Chrifli Sponsã, tùnl ad profcribendos enatas errares , tùn1 ad [ancien- dan1 EcclelÌæ difciplinan1, tùm del1ique ad refor- mandos mores fuerunt celebrata . M. Incipianl à COl1ciliis, quæ Sæculo XVII. in Galliis habira fucrunt eaque juxtà ordiue Chrol1ologicum percel1[ebo. Prilnuln Conciliuln Provinciale, quod in allia Sæculo XV II. fuit ce- lebratum J eft Conciliu111 Narbonenfe, à LudQ ico de J?errvins Archiepifcopo :J & Priu1ate Narbonenlì anno MDCIX. indictum, in quo Inulra fiatuta ac de- creta (unt, ex quibus pauca, quæ iÎl1gulari obfer- vatione digna. videntur, hìc inferalu. In prinlis, circa Dotlrinam Cbriftianam diflriétè prohibet ifiud Conci1ium Na.rbononfe , nè quis Sacra Biblia, Gal- lico idiomate confcripta , legere, aut dOLni retine- re poflìt , nifi ab Epifcopo , aut ejus Vicario Gene- rali obtentâ Iicel1tiâ, quan1 nO!1 concedent , l1ifi priùs iisdclll vilìs,Ieétis)& approbatis, ne venenum ab f1æreticis fparfuln, in perlnultis Verfionibus blandè ferpens,anilIla5 alioquì pias inficiar. Secun- dò ut nemo à <:(uadrag"efimalis jejunii lege , abf u legJ:1- ECCLESIASTICA. 339 Jcgitilnâ causâ fe fe exÌlnere pofTet, præcipit iH:uJ Conciliuln Narbonenfe Medicis,ut, propriæ. fuæ. fa Iuris men10res , fedulò caveant, n nimjâ.fàçilitate cujufpiam Inalè affeét:am fanitateln tefientur J fiþi... que parent gehennaln , alios nÎ1niâ adulatione per- dentes. T ertiò, circà Sacralnentoruln adl11inillra tionem decernit Conciliulll Narboncn(e ut IJaro- chus , ad quctn SacraOlentorum adrniniL1ratio (pee Bat, purus fit, & ab olnni leth.alis pe,ccati IabCJ alienus) eo[que à participatione Sacrame.ntorurn arceat , qui ad ea fufcipienda elatâ.fronre, vel arma. gefiantes acceduut, & exteriori corporis gefiu in.. ternanl non produnt devotam,aniu1Í {ublniHionern. Statuic etia111 iden1 Conciliul1) , ut,r\ lllo paçro per- lI1Íttatur fçnlilJis ad_Alcare propÍùs accedere CÙlU Oivina peraguntur,. nee eis licitun1 fit parare AI- tare aut Sacerdoti Miífæ Sacrificiuill celebranti lniniH:rare , cùn1 fæminæ filere debeant in Ecclelia,. & pro11ter Sacerdotes facÎeln velare. Dcnique.J,. Conciliu111 Narbonenfe. Epifcopis przbet [aluber.. rinla dOClunenta, videlÏce.c, ut quotidiè certau1...",a tìbi horam [umant , quam in fiudio, & exercitatio- ne Divinarum contelnplationUln i fl1nlant) prptè (tis diebus Miífæ {acriticio interfiJ1t, DOlni.n.ici .ve-. rò & feflivÎs diebus MilIan1 celebrent J & Di vinis Officiis adlìnt : Ut Officiarios..t & Inaxilnè Officia- les ac !JrOlnotorcs J Viros probâ vitâ & doéèrinà :onfpicuos inflituant: Ut (e faciles adeuntibus prt- Jeanc, egentibus largas eleemofynas coLucedant>> :ninlicos reconcilient J infirmos vilitent; cony.ivi .1011 faciant frequcntia , à Laicorum ninliâ falnilia- :itate abfiineal1t, petentibus conlilium del1t J & 1ffliêtos benignè confoIentur; in don1ibus fuis fæ.. Y' 2 Jl1i- 34 0 HIS TOR r A Ininas non admittal1tJd.olnell:icos de Fide benè fen- tientes, modefios , & pi os habeant .. quos femel il1 ilnen[ contît:ri, & Sacram Euchari!l:iam [Ul11ereJ procurent, & leétionem facrorunl Librorufi1 in men[a per Clericuln faciendam: Ut frugali tnensâ & nlediocri fuppelleéìili contcntÌ lint, atque in re- liquo vitç genere frugalÌtateln feétentur" & Inedio.. critaten1 J caveantque, ne quid in tota fanlilia fua b hoc fanéto Infl:ituto aIienUI11 appareat, quodque filUplicitatenl, piet2relll, divini cultus ardorem & ,vanitatis , mundique conten1ptUJJ1 non præfeferat : ,Ut tonfur.a1l1 fel11per confpicuam gerant in capit grandiorem ßlultò quàln cæteri Saèerdotes.J tau- quàm à terrenis curis Inagis abfiraéti : Ut pié1:uras omnes, profanas res reprçfentantesJdolni 11011 reti- neant , olnninò reiiciant, eafque tantLÌm habeant J qua: ad pietatelll pro111oveant intuentes : Denique , llt univcrfaln Direcefiln , Ii non fingulis annis, ter- lio faltern quoque anno vifitent, 111oderato t31nen comiratl1,ne fubditos nilniis fUlnptibus opprilnanr, don1ique habeant Clericos decentÎ , ieu ClericaIi 11abitu indutos , illo[que 110n retineant, nifi lint bonæ exifiinìationis, feu nlorun1 probitate benè apud Offines audiant. H c [unc L1tiliffilna J qu Concilium Narboncl1[e Epifcopis, quos Spiritus Sanétus po[uit regere Ecclefi.1ln fuam,fuppeditavit dOCL11nel1ta, ad ql1æ fi ipfi vitæ [uæ rationem, uti par eflec , exigerent , pritlinus Ecclelìæ propedielll rellitueretL1r fplendor , & Difciplinæ Eccleíìafiicæ J (jUZ temporum injuriâ coHapfa eft, reltaurarctur vigor. Aliud Conciliurn, quod in Galliis Sæculo XV 11. habitum ell, vulgò dicitur Senonenfe, eò quòd à 'acobo Datz;io perronio, Cardinali, Archi.c. pl E eeL E S I A S T reA. 3 4 I, pifcopo Senonenfi,indiétLun fit , Iicèt fuerit Pariíì!s celebratunl anno MDCX I I. tClnpore Pauli V. Pontl- lcis M:ix.,& LlIdovici XIIL Galliaruln Règis. In hoc Concilio Senonenfi libellus, cui, abfq; nonlÎne Au.. :horis) & Typographi, titulus erat : De Ecclcfiaflica !"->otefiate,damnacus efi,ob multas, quas continebat )ropofitiones, expofitiones, & al1egationes fal- as , erroneas .J Ccandalo(as, fchifinaticas , & hære- :Ïcas. Verus libelli Author fuit Edmundus l\icberitlj >>3cræ FacuItatis Parifienl1s Doétor, ficut in Cupe... 'iori Colloquia jam ob[ervavimus. Ccnfuram la- am in hunc Edmundi PJ.cbe1'ii libellum vçhen1enter lPprobavit paùlr,es V. Pontifex Maximus & Art.. !rear Duvallius Duétor Sorboni,us J ac Regius. rheologiæ Profe{for:l qui prædittum libellum con. utavit J plurilnùlD conlme'ndat Epifcopos.t qui ill lOC Concitio Senonenfi prædiétum libelJUtll cen[o- io fiigmate confixerunt, aitque, illos veterum...... aIliæ Epifcoporun1 in retundendis erroribus, & Jgandis Hæreticorum mOl1{}ris zeILlln fuiffe itni.. ltoS. Verùnl, CÙlll hie Edmund; I{icbe1"ii libel111 )c Eccleji.:l[/ica J & politica l)ote!late, per Gallias Jarfus , in lnultorum manibus verfaretur, ac pc- icu]uln eßèt:l ne l10væ , erroneæ , & perver{æ fen.. ntjæ in eoruln aninlos irreperent, & in Ecclefiæ ernicienl inJpunè gralfarel1tur; hoc periculum...... vertere volens Paulus Huraltlls Hofpitl,1.litls J Archi ?ifcopus Aquenfis , eodelll anno MDCX I I. Epifco.. :>s !Jrovinci t Aquenlìs,ad Aquas Sextias( q urb5 1: Gallo-Provinciæ) convocivic, ibiql1e Conci- urn, diâ:Ulll Aquenfe, celebra.vit, in quo hie libel.. lS ÎterÙlTI dalnnatus eft. I-Iac utriufque ColiciIii : :noneufis J & ^9.l1Cl1{ìs,cenfl1râ perfiriét !;dmull- y 3 d! . ., 42- HIS 1" 0 R I A .dus l\f.cberius , hujus nlalè con[arcinati JibeUi Au- thor J divinâ affulgente gratiâ J refipuit & ab er- roribus" quibus [uum tibellulß refperferat, relìliit . Nee (oJùm , ut in fuperiori Colloquio janl annota.. vimus J coram dignis tefiibus Edmundus cberius declararionem à fe 311no MDCXXIX. fcriptam confi- gna vit Eminel1tiffilno Cardinali PJ.chelæo Pro\'ifori Damns Sorbonæ , in qua difertè profitetur ) [e ,Ii- bel1uLnque [uum De Ecclefia/lica, & Politica pQte/ía- te) ac "qua[culnque ejus propolìtiol1es, Ecclefiæ Catholicæ ROlnanæ, & Sanétæ Sedis Apo{loIicæ judicio fubjicere, & quatenùs contrariæ illæ etTent eidem Ecclefiæ R0111anæ (qualn Matrenl & Magi. flram olnniuln Ecclelìarum, & infallibiIenl veri- tatis agno[cit) declarat, cas à fe lÌncero anj[TIo ilU. probari ac dalTInarÎ; fed etialD eâ decJaratione...: riOn contentus Edmtlndus PJ.cherius J CLÌll1 aliquant< poll: editaln d-eclarationè lethali n"Jorbo correptu leåo decu1l1beret, fUlnpto à Parocha [uo Sacr iti[ fimo Viatico J coràm illo, & lllultis adflantibu palàln profeßus ell, fe fpontè, &: abfque uUo po tenriffimorum VÍrorum, ut plerique claneulùm.. fufurrabant, declarationem prædiétam edidiß imnlò, fe ad earn redintegrandanl, feu repeten dam paratifiilnum eaè. od coràln Notario Ape {lolieo plures proba[iffimæ fidei, & olnnÍ exceptj( ne majores oculati , & auriti telles decJararunc, 2 prædi&æ declarationis, eju(que J jam imnlinent :anortei renovationis exelnplaria, CUID tefiiunl [ul fcribcl1tium nominibus J J1ndreas Dutzlallius , !)al fi nfis Doétor J jam à 111e Jaudarus, prærnifit. fi Traétatui De Suprema Sttmmi pontificis potefiate , Adrr,ol1itioll Q Leétorem in TQln9 pofierio . -0 - [U( " '"""; ECCLESIASTICA. 343 fl!OrUm OperU111 editionis annÎ I\1DCXXXV I. Si plu. .ra de infaufia forte , quanl naétus eft hie libellus Dc Ecclefìûfiica, & politica poteftate ab Edmundo J{lcberio editus, & de turbis, quæ in pluribus COITlitiis Sacræ FacuJtJ.tis Pa.rifienfis illius oc- cafione excitaræ funt, (cire defideres, legefis Bi- bliotbecam jl J ris Gållici J idiomate Gallico con[cri- pram, ubi, verba Syndicus, turbæ , quas in Gal- Jiis excivit feditiofllS hie Iibellus, accuratè cefe.. runtur , à quibus Oll111ibus repræfentandis hìc con- fultò abfiinebianus, quia 11011 l11Ínùs paci, q uàtn brevitati confulendi nobis incumbit ncceflitas. GalIian1 non lTIultò poll: turba.vi[ etianl alÏus libel- Jus, hUlle præferens titulum : Opttltus Gallicus deJ' catzJendo Scbifmate J abfque Auétoris, & Typogra- phi nomine, furtivè in l11cem cluifius; qui CÙl11....." 111ulra contineret, quæ magis ad fervitl1tcm Ec , cle/ìæ tendere, & 3.d Schifi)la viam fiernere vide-- bantur, prinlùnl à. Confifiorio regio prohibitu$ efi diLlrahi ac vendi: deindè, in Cætu Eminen::ifli.. morunl Cardinaliu111) cæterorumque Gal1icanæ Ecclelìæ Antifiitum, qui tunc Lutetiæ reperti íiu1t: l1umero undeviginti, cenfurâ notatl1S ac dalnna- tus efi. Ex quo quilibet facili negotio intelligere potefl:, fecurius eß'e fibi & 1ul1s intra fipariul1"U canere, quàln tenlerè veIle [e fe iogerere in nego- tio & juri{diEtione utriufque Potcfiatis, EccIefia- fiicæ videlicèt & Poliricæ, eofque Ol11nes, qui abfquc eâ) quæ deberur, circumfpeå:ione Inaxi- mâ, de utraC]ue poteílare loqui aut fcribere præ- fumpferunt, quaíì ad Iapidem caput impingcntes, fui1Ie contritos , ju:,tå illud Matthæi cap. 11. Et qui cecidcrit filPcr lapidem iftJJln , conjTi1lget , jìl- .X 4 er 3 44 l-l 1ST 0 R I A per quem 'Verò ceciderit, conteret eU1n. Ad [ancien- danl EccJefiæ Difciplinanl Conciliunl Provinciale E1ì1Ínentißinll1S Cardinalis Francifcus Surdìfit/s, Burßjigalenfiuu1 Archiepifcopus:J Aquitaniæ Pri. Jllas ) convocavit Burdigalæ anno f\.IDCXXIV. feden- te SU111mO Pontifìce 'Vrbano PIll. & regnallte il1...J 9alJiis Ludorvico XIII. In eo Burdigalenfi Conci1io aétum eft de Difciplina., & morum reforlnarione.. . c jurifdiétione Ecclcûafiicâ, atque inter alia De- cret.a, 'lure in eo edita funt, fiatuitur primò, lIt Epifcopus his, qui ej-us Eccle1Ïæ ac jurifdiétionÎ fl1bditi runt , per [enlftip{um Ordines conferat J1ìfì ægritudine aut aliâ jufiâ caufâ itnpediatur : quâ {ubfificnte,[ubditos fuos 110n alitèr quàln jam probatûs, examinatos, & de quorum probitate , moribus & converfarione per denunciationes it1...." Ecclefia f:18as fibi confiet, ad alium vi<:iniorem Epifcopum, feu alios cfrtos, non qUO[CUlTIqUCJ di,nÎttat, caufaln in litteris experilnendo, cur à (e 11011 potuerint ordinari; neque ad pIuffs Ordi- nes Sacros fufcipiendos [e.d ad unUln Ordin m.....- dumtaxat mittantur. od quidem ut fUlllmå di.. ligentiå ob[ervari pofTIt ibidem difiriétè præcipi- tur J ut nullus deinceps à quoquanl Epifcopo, etiam cujufvis generalis aut fpecialis Refcripti vel privilegii prætextu) etiam fiat is ternporibus, pro- nloveatur, nilì ejus l)robitas ac mores Ordinarii fui tefiimonio cOlnme ndentur : Ii ficus fiat, ait ifiud Burdiga.lenfe Concilium, Ordinans à collatio- ne Ordillurn per annum, juxta StIer; Coneil;; Tridentini Decretum J & Ordinatus à fufceptorullJ Ordinllm e:rc" cutiolle , quamdiù prDprio Ordinario '1Jidebirur expe.. dire /if fu/þ-cnjìls. -frærcreà, idem COl1ciliußW Bur- ECCLESIASTICA. 345 BurdigaI en[e doétrinæ 1\1oralis Chrifiianæ puritati con{ulere volens, tulic ill libros cujufdaln l}etri Milbardi de cafibus conlcicntiæ cenfuram,his ver- bis conceptam: !2.!fià 'lJerò inter cafiJs confcientiæ i Petro Milbardo 'Vulgar; fcJ 1 m01Ze in l.teem editos J ml-ll.. ta Junt, qutC potìÚs animas puftllorunl offendunt, 'ltlàm tedificant , dÛm Simoniæ & Vfuræ circumfl"1n- tias ita delineat, tit ejufmodi pereatis, qttaft 'lJiam Ilperire magis , quàm præcludere '1.Jideatur , necn01u libertinis anJa'i'il aliquam dare, prætextu pra'Væ mul.. torurn conJitetudinis, impunè tzjiolandi gencTû/ia illlU prtCcepta Ecelefia/iica de audiendo faC1'O diebus Jefiis 2 & jejullandis Q!. adragefimæ temporibus: Nos his :J lzliifque permultis de clltJjiS leétionem librorzJ ru mnium,quos prædiélus Mjlbardus de cajihus Con[cien- tiæ quorvis idio1nate con[cripjit, & quocllmque titulo cen{ealltur , omnibus Pro'lJillciæ fidelibus orfJllinò ill- terdicimus: in'Vigilent Or{linarij cenfuris, ctÌm opus {uerit J adbibitis, ne ejufmodi, aut aliis erroribu$ fibi commifJæ plebes in/iciantur. Milfa facio, n longior fim, alia Concilii Burdigalenfis Aét:a ac Decreta, quæ Parifiis aOI1O MDCXXV. typis edit funt J & Difciplinæ Ecclelìafiicæ, Dlorumquc fpeétant reforlnationem . Eiufdelll COl1cilij Bur- digalenfis, ficut & aliorum Conciliorum Provin- ciaIiú GaIliæ,quz Inox il1dic3Vimus,videlicèt Nar- bonenlìs) Seuonenfis, & Aql1enfis, Aéta & Decreta extant in T0l110 1:1. ConciIiorum Generaliú, qua: ]oannes Harduinus,è Societacc Jcfu,Parilìis ill ]'y- pographia Regia anno MDCCXV. excu{a publica vir. D. Hæc funt itaque omnia Concilla Provin.. cialia.:þ 'ql1æ Ecclefia GaUjçana Sa:culo dccin10 fcptimo celebravit ? .. P.r z... 346 HIS TOR I A lv1. Præter hæc, jail1 à ll1e"laudata, Conci. lia Provincialia:J Epifcopi Gallicani fingulis quin- quenniis habÜerunt Sæculo Ecclefiæ decilllo fepti- 1110 C0111itia Generalia J quæ vulgò dicuntur Con. venrus CIeri Gallicani , & [Ul1t inllar SynodoruITLt Nationaliun1, quel11 morem etiamnùln retinec ClerLls Gallicanus. Infinitus profeétò el1enl , lì hìc velJelD fingillatinl percenfere olnnes CIeri Gal- licani Convenrus) qui lÌmul colleéti) & [ex Ton1is in Folio cOlnprehenfì, Parifiis anno MDCLxXV. ilG lucenl editi funt J hUl1c titulun1 præferentes: l\t- cueil des ..Aftes, Titres, & Memoires CO'flCernant le Clergè de France, feu Colleétio éto um ) Titulorum, tlC DocurnentorU'fi1 cl.erum Gallicanum {petlantiuì1U . Non permittunt itaque l1ofirorunl Colloquiorum 3ngufliæ , ut de his omnibus CIeri Gallicani COI1- venribus diíferamus ) imlnò , cùnl omnes illi Con- ventus ad eumdeln finem referantur) videlicèt ad cxtirpandas penitLÌs in Galliis relicjuias SeétarUl1L.Jt. Lutberi & Caltzlini; ad obtinendatn à Rege Chri- fiianifIìlno promulgatiònem Concilii Generalis Tridentini in Galliaruln Regno; ad dalni1anoos elnergenres errares, potitUfULÌfi1 r:fa1'lftnii, ad fan- ciendaln Uifciplinau1 Ecclefiæ; ad ilabiliendam ac vindicandarn authoritateln) & jurifdiétioneln.... Ecclefiafl:ic ln]; ad confervandaln puritatelll do- étrinæ Moralis Chriftianæ ; & deu1ùm ad infiituel1- daln rerUID temporaliun1 CIeri Gallicani recraln adminifiratjonem; cùnl, inqualn, ad eumdeln finem referantur OlutJeS Conventus c'lerIGallica- l1i, {upervacd.neum o111ninò elIet (Ie his lìngulatÍ1ß inpræfentiarum agere', tibique earumdenl rerú., qua: in his 11atutæ [Ul \ , iteratâ rep:titione fall!- diußl ECCLESIASTICA. 341 dium intempefiivè creare. Abundè igitur fufficiet (iuos celebriores hìc proferre CIeri Gallicani Con- ventus) in quoruln prÏ1no accuratè præfcribuntur olnnÎa) quæ ad refiaurandanl EccJefiæ Difcipli- nam conducere poßunt; in aIrero dan1nantur tun1 errores Cornelii Gjanfeuii, Epifcopi Iprentis J tUtU etiam quoruI11danl laxioruIl1 Ca[uifiaruln , qui Sæ- culo XV II. doétrinam Mora1eln Chril1:ianam InuI- tis corruptelis Iabefa.åare Inoliti funt . Prior CIeri Gallical i Conventus, qui totam compleétitur J)i[ciplinam Eccle1Ïæ GaIJÎcanæ, qualn cæteri po- fieà ejufdelD CIeri Conventus Sæculi XV II. confÌr.. Inaruot, dicitur Melodunenlìs, eò quòd Melodu.. ni fub finem Sæculi XVI. hoc ell anno MDLXXIX. fuerÎt convocatus, cOl1tinetque quadraginta Titl1- los, Difciplinanl Ecc:lefiæ, Inorulnque reforlna- tionem Jþeétantes , quos brevitèr indicabinll1S , & res, quæ in præcipuis Titulis fuot nlajoris lno menti, [ulnluatÎln delibabi(nus. PrÎIDus Ticulns obligat omnes fideIes ad prcfitendalll publicè Ca.. tholicaln Fideul EcclelÌæ ROlnanæ. Secundus Ti. tulus hortatur Prælatos,ut jugitèr excubias aganr, fU111nlâque diIigentiâ caveant, ne [erpant Hære- fes J & Hæretici irrumpant in Ovile Chrilli. "rer- tius, ell: contra Bla[phenlos, gui gravibus pænis {ubjacerc dcbent. artus J eft contra Magos, Ariolos, Dîvinator s 2 Sortilegos, Necro111an.. ticos, p}1rOOlancÍcos, Chiromaoticos J Hydro manticos, & alios hujufinodi J aut alterius gene- ris huius fuperfiieiol1is rnaculâ pollutos. Q.!!,intus Tieu}us præfigit EcclelìarUtIl \'ilitationem J & cun- lta I quæ ab Epifcopis tempore Viíìtationis f -=ri & ob[ervari debel1t. Scx us Ticulus drie Llrp Fe fio.. rum 34.8 HIS TOR I A rUll} cuItum imperat, prohibctque , ne fel1:ivis dicbus officinæ omninò J aut aliquâ ex parte ape- riantur; ne Aurigæ, aut quivis alii veétores [uas publicas veéturas exerceant: ne nundinæ, præci- puè in TenJplorum Vefiibulis J cJaufiris J aut por- tis excrceantur, aut cuIinæ adlnitrantur: ne Mo- riones, & Saltatores Fefia SuburbiorUlTI Cl1111.J tympano prænul1tient populis urbiuln, ut cas d lu unl , VOlupt3tes, & ebrietates à fua ParæciélJ fvocatos ad fe trahant : ne Iudi equefires J certa- Inina , [altationes , aut alia inania ludicra, & pro- l)hana difbus Fefiis peragantur , fed potiùs in- firl1antur & edoceantur populi ad rnemorias San- étorum recolendas, ad [eéianda eorUln veltigia ad participationenl & Ineritorum & precu111 San- ttorl1m quæ olunia ut atl'equi valeant, manendi eruut, ut & prædicationi Verbi Dei) & Horis ac divinis Officiis, Sanétorunl recolendis virtutibus, ac præcipuè Dei exilniis in .u1cnlorianl revocandis bcnctÌciis J interfint aHìduè. Septilnus Titulus fpe- ttat Sacratnenta in genere , præcipitque [)drochis, ut Sacranlentorum VitTI pro [no fubditorunl cáptu fæpiffimè e:xplicent) hortenturque cas ad at1ìduam pænitentiatD, & EuchariH:ia: perceptione111 ) præ- f rtinl in Nativitatis Chrifii, Pa(cha:Îs, & Pen.. tecofies, ac aliis Ecclelìæ folenlnitatibus. Titu- Jus oétavus agit de Sacralnentis in [pecic I & pri- rnLÌ111 de Baptifmo J damnatque abuCunl à quibuf- daD1 invea:U!11, qui in Bclpti[mo nomina turpia ridicula & prophana imponebant; atque ad tol- lcndum de medio prædiétum abufum, jubc:t ut honefiiora dumtaxat & pietaterll Chril1ian21ß re.. dolel1ti no iua} quæ i Çatholic;a, .Eççlelja rece.. pta E eeL E S I A S TIC A. 349 pta runt, admittantur in B3Jprifmo. Nonus Ti- tulus verfa.tur circà Confirlnationem J & injungit Pãrochis, ut populos fuæ curæ cOllcreditos ad hujus Sacranlenti fufceptionem vehenlenter adhor.. tentur, eo{que edoceant, quantâ CaJm fiduciä & anilni purÎtate illud fufcipere debeant, quò cæIe- fiibus ex eo perccptis gratiis roborati, adver- sùs ingruentes infidias Diaboli" Iundi, & Car- nis ilnpetus facilè viétores evadcre potlìnt. Deci- rous Titulus exponit ea:J quæ attinent ad augu{li[- ÍÌmum Eucharifiiæ Sacralnentum , fiatuitque ut ad frequel1tem COlnlnunjoncln cum Fidei lÌl1ceritate, (pei confidentiâ , chariratis ardore J ac ani111aru111 puritate populi excixentur: Uc conviéti concubi. l1arii fæneratores, ac jura,tores blafphclni, aut alii publie peccances) ad Sacr un Comnlunio- 11enl) donee relìpifcant , & (nores clnendent , non adLnÎttantur: Ur juven,es qui primùnl ad [anti Sacra111enti fumptioJ1Cm adlnìtti voIunr J per dies aliquot J antequàn1 Liane iUius SacraUlentÎ parti- cipcs, ad Fidei finceritateln, ufu[n, & frué1u111 taln augufii Sacrameuti diligenter infiitu.ll1tur. Un(lecirnus Titulus præfcribit ea, quæ fpettant cclebrationem IV1ißæ J dccernitque, ut olnnis turlJis ex 1iHarUln celebratione abarceatur quæ- fius, & omnis fuperfiitiofæ incancationis hnpietas, aut [ortilegii: Ur, dùm Milfæ cclebrantur , abLìnt ab EcclelÌa deambulationes, fivè CIcrici, fivè Laici fint:J 1ì verò incorrigibilcs ÍÌnt, ab Epifco- po cafiigentur , &, lì neceßìtas exigat, Excom- lTIunicationis pænå feriantur: Ut à novarum ({ì- cut vulgò dicitur ) MiHàrUlll celebratione choreæ , fun1ptuo[a convivia, &. alii, tì qui irrepferunt J abu- 350 HIS TOR I A bufus pfnitùs abigantur , & in tanta MyrteriorUI11 celebratione adfit oillnis Inodefiia, & graviras, abfitque omnis indecens geflus ac celeritas, & audientes Miflalll pariter orantes devotè & decen- ter [e com ponant. Titulus DuodecÍlnus tr a,lat de Sacramento l)ænitentiæ, fancitque, ut tales feli.. gantur fx,ipiendis Fideliulll Confeffionibus, qui fint pietate, doétrioâ, & prudenti judicio prædi- ti, ne animarum nledeJa im!Juris, imperitis, & inlprudentibus comnlittatur: Ut beneficio ab[o- ]utionis 110n donentur , hi qui funt ufurarii, vel concubinarii publici, aut qui renuunt fatÎsfaaio- nes vel refiitutiones qualefcumque tàcere: Ur pu- blicè peccantibus publica iniungatur pænitcntia :I 1ÌcL1t à Synodo Tridentina præceptU111 eLl. Titulus decÎlnus tertius llatuit, LIt ab omnibus obfervetur Q.!!adragefinlæ & quatuor Tenlporum jejuniull1..J) quod ornari debet precunl,aHjduitate, viétus ho- nefiâ tenuitate J & eleenlo{ynarull1 pia largicione . })rohibet in{ilper omnia 111ala, videlicet Juxunl, ebriecates, ludas, & alia fortè deteriora , qua:, 3ppetente adragefilnæ telnpore, ide!!, ilL., carnifpriviis, & i111udiçris feriis genialibus J quæ vulgò Bacchanalia dicuntur, cum gravißimo Inul- lorum daulno & fcandalo fieri [olcnne ell; quafi Sacra adragefillla ingiuviem & ilnpietatem...., 0111nenl initii fili loco habere debeat , & ilnpio [u- perfiitÌo(æ gentilitatis more confpurcari. Deci- Inus quart us TituIus, qui efl de Excrelnæ Unétio- l1is SJCramel1to, præcipit Parochis, ut Olnne 'lL.I ()peranl adhibeant, quò infirmi:l dùnl adhuc func fanæ mentis, ac fui COLnpotes , CUln onlni in Deunl fidu,ia & olnl1iulu terrenarUJu rerU1ß abJeéiâ curâ FeCL ESI1\STICA. 3SI curâ, hoc Sacranlentunl fu[cipianr. })eC trl1\ ,-]uiu- tus l"Îtulus oS qui eft de Sacramento Matrinlonii nonet nubentes, ut [ dl1lò caveant, ne Sacræ Chrifiianoruln nuptiæ in Bacchanalia convertal1. tL1r , eofque excol1ãnlunÍcarione 11erceIJi dcbere..." :leclarat, qui fortÏlegia.J veneficia, aut incan... rationes in illos qui JllatrinlonÌa contrahunt J aut Jcnediétioncul nuptialetu fu1cil-liuut, facrilego 1U[U exercent. Decinlus [extus Ticulus, qui eft :Ie Sacraluento Ordinis & de vita ac honefiate Cle- :icorum, iniungit Clericis , ut maxÎll1å cUln at- :entione, ex affeßu cordis & eJevatâ Inectc J no- :turnuß1 diurnufi1que Officium recitent. QEod fi :ordis puritas J 311i111i ardor, & [UlTIlna attel1tlo requiruntur in precibus I,-Jorariis recirandis, quan- :Ùlll put3111US decere eo J qui ad trenJenda My- teri3. peragenda accedere (:urant : ..Animo erg;o unt ipfìffima verba Epifcoporuo1 Ecclclìæ Galhca- 1æ, affiduè rC'lJolvant prefbyteri duplicem ab JlpoJ/o- '0 relatam in temerè id præfumcntes ultioncm:alteraln lua ail: judicium fibi manducat & bibit : Jllterûffl verò : IJroptereà infirmi rl1u}tÎ J & dornliunt 11111I- i ; addentes illud Cbrifii: nQlite Sancrum dare ca- 1ibus : ac 'ludIC temerarii u/tionis pcrpetuò rncrnores , It queíí1 ,) poll accepta1n bucel/am, illtroii1lè SatallaYil egimus ) non quia mülzrffJ mdlus tlccepit , fed quia bo- u'ln malè malus ac,cpit, tIt {lit S. dugujtilllts . 111 [itulo decimo 110110 Epifcopi Ecclefiæ Gallicanæ res cau[as referunt, ob quas I11alè audit Clerl1s . ?ri111a eft omniU111 nlalorum radix cupiditas, ex IU:!. facrilegia J 111lloniæ, & olnnis tcrn1è l11alo- . LU11 (ohoes prodiit. aAbJiilteant crgò Saccrdotcs Lic præcipiul1t .Epiicopi Gal!icani) prÎ1r,ùrn d re- r z,u 1'J 352 HIS TOR 1. A rum terrena) um cura:J & omni etiam nepottlm tutela & curatela , nip aut religionis caufa aut neeeffitas fil4.1dean-t. Carveant à litibus & pro-ceffibus. S er'Vos Dei n01J oportet litigare: multi; magis à {ort:fljì :J p 'o" cUf(itiolJis, aut cauftdica munere , niP quantùm per canones lieet , ab[iinerè debent. Sit procul o1'nnis tur- pis lucri aviditas, & proindè ab omni:l lucrand p cllniæ gratia, fordida arte recedant. Non theatri- C 1m p1'ofiteantur t;Janitaterll , boe eft:l nOit bi/iriones agant J non citbarædos-" non caupones J quandoqlli.. dern oliln t zrtta in clero optabatur bone/las, 1tt ne nt ... pti,,-zlibus l}uidem parerltum:l aut amicarterfJ conviÇZ)iis .. intereJJe licere t; lJeC tabern,,'Zs , nifi lIrgcnte neceffi- tate ipþz, int)-are attentent. Non fortilegia, rvene- ficia, m ultol11inÛs autem incal1tationes feétentur tur- pis lucri gratià. Duas alias cauras, ob quas Cle- 1.US malè audit, ajunt Epifcopi Gallicani, efie Iu.. :XUUl & faltuln. Sed nihil tam indecens & inhone- 11lH11 eße Cel1[el1t iidelll Epifcopi Gallicani, quàm dLÌm Clerici & Sacerdotes ventris aut cupidita- tis gratiâ,fiunt Laicorun1 mancipia, ac l11ulierLun deambulones, aut procuratores , vel donlus Lai- cæ Præfeéti , ita ut hi, quos gregis DOlninici dece- bat eile Duces fiant totius populi caudæ, & tur... piffirnæ alligeutur [ervituti . Titulus decÍ111US oaa- vus, qui eft de promotÍone ad OIrlines Sacros, mandat, ut tales ad Ordil1es Sacros promovean- tur, quales & populi falLIs, & temporum necefIi- tas,:ac 111uneris gr..vitas exigunt, ficut fiatuit [anéta Tridentina Synodus, qui videlicèt .ÍÌl1t pietateJ doétrinâ, & morum integritate ornati.J & qUI diebus Dominicis ac fefiivis, nifi jure impedian- tur facrum fà<:ere 110n ,)1nittant, Canonicarum - l ora E C'C'I: E;SI A S TI CA. 355. E-IoraruD1 OfIrciutn & preces perfolvant > quaruln duas dUlntaxat hìc {ubneétanu. 1)rin13. hæc eft: .Ættritio e:r Í'í1ctl-S gehennæJ 'Jfficil.. fine t lla dile{lione Dei, five fine l lllJ ad Deum 9ffen- rum refpeétl ; quia talis honefta & fi"pernaturalis eft . AItera propolìtio fie habet: Conciliurfl Tridentinum adeà exprefsè dejini'lJit , Att)1;tione1n, quæ non'lJivi- ficet animam , quæque rupponatur fine amore De; elft.. fufficere ad ./fbjòlutionem, u& anathema pro'1uJntiet ad-1 'V!:l'SÙS negant's. Pri111am ex 11ii duabus propofi- tiQ- ECCLESIAST!CA. 26r tionibus Clerl1s Gallicanus dan1nat his verbis: II,ec ptopojìtio, qua ,i difpolìtiol ibus necefJariis ad .As. falutionen1 excluditur quilibet ad Deum Offcllfum reF, pe{lus, te;nerari..l, ell, {calJdalofa , perniciofa J & in bæreftm ind11cit. Altera[n propolÌrioneln hac cen- [urâ Eerie Clerus Gallicaous: 1-1,.1!C p,'opofitio falfa elt , temer..1,ri,z, Concilio T,.idcrttina eantr..l,ria , & in hærejîm inducit. Circa peccatores obduratos, quì videlicèt diuturnâ & invereratâ peccandi confue.. tudine eò taudènl pervcnerunt J ut nullis 31Upliùs exagitati cQ.nfciel1tiæ fiimulÏs in vitiorum Iuto hæ... reanc imlnerÍÌ, quidam in GaUiis è laxiorl1w Ca- fuifiarurn grege hane protulit & docuit propoíìtio'" nelTI: Si peccatores confulnmlztæ malitiæ, cùm hl"zF ph emaut , & flagitiis fe imlnergunt, nO'll h.,'Zber;t con... fcientiæ flimulos, nee 1ììaii J quod agunt J notitial , ct$m o'lìJnibus Tb ologis propugno, cos bifce aélionibu non peccare. am propo1itionen\ CIerus GalIi canus hac ccnfurâ perfiringit: Hæc propofttio falt eß, J tcmerafia ) perniciofa:J bonos rnOTes corrurllpit , blafpbelnias J alj tque peccata c.xcufat J & ut ta/is" ("lero Gallictlno ja'ill dalnnata eft. Denique J ut ca:- teras pro!JoficÌones à CJero Gallicano damnatas:t breviratis ergò" præterlnittam, hanc laxiores Ca- fuifiz propofitionenl circa Regulam Morum &: Probabilitatem docuerunt; l)uto omnia eJ)è bodie melitès examinata, & bancab rem in onlni materia & pr(1'cipuè in Moral; libentillS junioí es , quàm ant;- 'lUiOfCS lego . . . . . DoCtrina Fidei à YeteriÍJus: doélrirla 'fI}orum magis à jUllio'ribus p f nda . In..., qua111 Propo(itiol1cm Clef US Gallicaaus hane Cell- {uraln rulic : Ræc propofitio te,nerarja eft J fcand Ilo- ' f}t, perili,io[a I crrUTSe:l J 's. Pßtribus (.:r {l1 tiquis DCJ- {I (J 362,' HrsToRIA ftoribus conturnclio[a, [preta in morihus Cbrifliano- turn (omponendis necef.{üria Scripturarum at Traditio- ,lis aufloritûte & interpret(ltione)ÞY orale'tnTbeologiam ilrbitrariam fàcit J Yiamque pl.1rat ad bUrnd1'ldS tradi- tiones, & doétrinas , Chri!lo probib(nte , flabilielldas. Pott abfoiutas PropoíitionuIn CenCuras, idem.... Conventus CIeri Gd.l1i,:ani J in Palatio Regio San- Gerlnano congregatÎ,Dcclarútionem edidit de Dile- Bione Dei in Pænitentiæ Sacramento requifita, & de ProbahiliuflJ Opinionum vfu, quanl hìc inregraffiJ inferere necellarium eife duxi, eò quòd ad quæ- dalTI dubia pro rei gravitate enucleatiùs exponen- da, & ab ipfis principiis in apertalD Iucem dedu- cenda, plurilnùlu conducere potefi. Sic autelu ha- bet hæc Conventus CIeri GalIicani Oeclaratio : Ec quidenl de dileétiooe Dei) (ìcùt ad SaCralneQtulu Baptifmi in adultis, ita ad Sacranlentum Pæni.. tentiæ J quæ eft laborioCus Baptifl11US, requititå nè neceßariam doétrinam olnittalnus J hæc duo imprimis ex Sacro-Sanéta SYl1odo Tridentina mo- nenda & docenda elfe duximus; Primùm J ne quis putet in utroque Sacramento requiri J ut prævialn, Contritionem earn J quæ lit Charitate perfeéi:a J & quæ cum vo.to Sacramenti antequàm aélu fuJcipia- tur, hominem Dco reconciliet, ut ait Synodus 'fri- del1tina Seffione XIV. cap. i v. AJterulD, ne quis putet, in utroque Sacramento fecurum fe eife ) fi præcèr Fidei & Spei Aétus J non incipit diligereJ Deum tanquam omnis juflitiæ fontem, lìcut ltatuÎc eadem Synodus Tridentina SeHìone VI. cap. VI. Neque verò fatis a(limplcri potell utrrque Sacra- mento Vita: l10væ inchoandæ J ac fcrvandi manda- ta divina propolìtuii1 1 Ii I J cenitc113 primi aç maxi: mJ ECCLESIASTIC A'. 3 6 3. n1i mandati: quo Deus toto corde diligitur, nul- Ian1 curatn gerat, nee fit faltèln anitno ita præpa- rato, ut ad illud exequendum, divinâ opitulante gratiâ, fe fe excitet ac provocet. IJlacet etiarn....- caveri à Sacramentorú AdlIlinifiris,ne in Pæniten- tiæ SacralncntO, aliifque Sacranlentis confercl1dis J fequ311tur opinionclß probabileln de valore Sacra. menti " relitta. tutiore ; ncve Prenitentes J ipforum fidei animam [uan1 committel1tes , admonere cef- (ent, uc in p nitendo inchoatæ faltèn1 dileétiol1is Dei ineant viatn ,quæ [ala fecura fit, graviter pee. caturi in hoc falutis di[crinline J el eo [010 quðcl certis ilJCerta præponant , ficut docet S. .A.uguflinus Jib.I. contra DOl1atifias cap.3. & 5. Hæc qual1tùm ad priu1um Caput, quod eft de DileBione Dei in Sa- cramento ]Jænitentiæ .re.ql iftta J pofiquàm declara vit Conventus Cieri Gallic4ni, alterum deindè Ca.. Jput, quod eft de probabilium Opinionum V{u,expla.. 113t his verbis:Abfit veròJut probelnus eorú erroré qui negal1t,licere [eq14; opiniolJem tzJel inter probabiles probabilifJìmam: fed ad reéi:llm u[um probabiIiú opi.. l1ionú, has Regulas à jure przfcriptas agnofcimus . Primùln, ut in dubiis de falutis negocio, ubi qua. lia utrÏ1nque animo [eee offerul1t ratiol1UOl mo- Inenta J fequa.mur (luod tutius J five Q90d eft eo in cafu unicè tutum : neque id confilii J fed præcepri loco habemus, dicel1te Scriptura: !Zu; amat peri. culum , in ilia peribit J hæc prima Regula. Altera. ut circa probabiles de Chriíliana Doéì:rina Senten, tias , fequamur id , quodViennel1fe Oecumcl1icutU ConciliulU circà infufas tam parvulis J quàn1 adul. tis in Bapti(mo virtutes decrevit his verbis: Nos 1Jane opinionem tanquam probabiliorem, diflis San- ft g.. 3 64 . HIS TOR I A étoiltum, ac .Doélorum modernorum Theologiæ magis con[onam & concordem duximus eligendam. od Concilii judi(. iuln eò magis ad regendos mores pertinere canll:at J quò Inagis ex ipfo fideliu11L.l Sanétiras ac fallls pendet. Ex hac igitur Regula...- :fit confequells ; primùtTI J ut in rebus "Theologicis ad Fidei & lvlorum Dognlata fpeétantibus, ]'heo- logos quidelll etÎålD nlodernos audjamus, 1ì td- men con[onas Sanétis Patribus tradant fententias , Deindè, ut , fi ab eis recedant, haruln opinionL111} inhibeatur curfus, nedùln earuln aliqua ratio har- beatur, aut uIJa cis tribuatur auB:oritas J deniq; ut ncn1ini liceat eligere eanl fentcntiarn, quam....,. 11011 veritati lnagis confentaneam duxerit. Q od crgò in praxi ean1 nobis liceat fequi (ententian1-.l ) quatD nee ipfi probabiliorem eligendalu judice- ß1US ;) hoc 110VlUIl , hoc inaudituln , hoc certis ac J10tis Auétoribus pofireIllo delnùlll Sæculo prodi- tunl , & ab iifden1 pro regula lnorum POlÌtUt11 , re. pugnat huic Eftàto à Patrlbus celebrato: REod ubi- que, quod Jeff/per, quod ab omnibus; nee habere".., pot ft Chritlianæ ReguIæ fecuritateln. I-Joe ini- tiuln {ltalorulll eífe, acque omnium anrè didarurn corruptelarUlll caput, & dottrinæ con ecutio & feries telnporuffi ofiendit. Hoc ab i\nteceHoribus 110firis , viris fortibus ac religiofis J cenforiè nota- turn :J hoc fæpè reprehenfum , hodièque reprehen- di nullo incuf'ä.nte , immò J bonis probantibus, difficeri nelno potefi:. Nos quoque iis de cau{ìs , has novas fententÌas) in [a,lutis ue o[io periculo- fas, re diligent( r infpeétâ, fùrnlnâ ope cavcri , ac prohiberi oportere cen{uillluS a.c cen{eolus. PIa- ceat auteln ilIa prudel1cia, ut ante Q111uia cuH:odia- l11US , E C C JJ E S I A S T reA · '3-- 6)' mus, & in tuto coJlocelnus id, quod unum eft ne- ceflàriu'j}'J Lucæ cap. x. fiatque illud DOlninicum , Cdp. x. Matthæi: Efiote p)'udentes ftcut ferpentes, qui, proteéto , peram , ut Chriílianæ de Moribus ReguI t catlit3s honeltas;) 111agis Inagifque it} dies., 1lee tantLÌlll lecretis atque fententiis J verLÌm. etianl fattis & :xecutiol1e enitefcat ;'quiPl?è quâ vel. InaxÎu1è ad :hrifiuln Olßllia trahi J atq!le. etiam infide.les a1> :xtremo Orbe ad Fidem converti folere dixinlus . A a 2, Nee 37 2 I-l 1ST 0 R I A Nee defuturaln fperamus Ecclcnæ laboranti earn , qua: fenlper adfuÎt, Rcgiam AuCtoritatem. Ex- tant l10ftris telnporibus (feu 311110 1644-) Rcg ipfo præfente, Regii C onfilii fupren1a judicia de coercendis erroribus , <1ui ad Ecclefiæ ac l\.eipubli- cz exitiun1 pubJicè docerentur , cafiigarìs quoque ac repreffis eOrU1l1 Audoribus. Neque quidquam eft boni utili[que confilii, quod Ludovici A1frzgni tenlporibus 11011 expe8:ari poffit; aut eft quid- quam hujus Regni gloriæ ac fplendori congruen- tius:J quàln ut l{eligionis & DifcipIinæ puritas !anaitafque floreat. Hujus ergò rei gratiâ ) nos in Spiritu Sanéto, & in Chrifii nOlnine a(lunati, ejufq; ope fretÎ;non taln nOVUln opus aggredimur,quàul fanéta Decreta" quoad fieri potuit, coIligilTIus, ordinamus, adhibitis natis certi[que principiis indicatis, quibus infiruéti Coo!}eratores noLlri Sa- cramel1torum Adnlinifiri, errores [ubindè in Ec- clefia rcnafcentes non D10dò perfpicere, verùm...., ctiam facilè confutare poffint. Hoc opus nOI1 tàm 11oCtrum, quàln vefiruln :J vefiris quippè aufpiciis,' vcftro fpiritu gefiU111 , fanétißìlni, & religiofiHìlni Con[acerdotes J \'efiræ pietati) velrræ fidei com.. mendamus, hoc in tutela prælìdioque vefiro po- niolus : hoc fidele depofituul cum cæteris egregiis MOl1umentis vefl:rorum Cftuuu1 c0111ponendum,& in communes EcclefiarUt11 ufus adhibendull1 relil1- .1 quimus, ut in Chriß:o Jefu , quo uno confidimus, , Eccle6æ Gallicanæ, immò etial11 CathoIicæ glo- ria il1clare[cat. Valete in Domino. Datum ilL Palacio Regio San-Gern1ano Kat.Oétobris anni MDCC. Hæc COl1ventus CIeri Gallicani Epifiola.... Encyclica qualn hìc integranl dedimus:l apertc pro E eeL E S I A S TIC A · 37 JI prodit zellun IllufiriffilnorUtll Galliarurn Regni AntiRitl1111 J qui ad refiitucndam 1Æorum Dj[cipli.. nam in Generalibus Cl ri Gallicaùi COl1vel1tibus. Szculi xv r I. habitis,onl,letn operam adhibuerunt, & ferp:ntibus, latèque (eee fundentibus quoru1n- dam laliorum Cafuifiarum corcuptclis vericacis & antiquiratis t1rmiHimos aggeres objecerunt J pe.... pefiiferul11 venenum exitu falutari retexerunt:J ac Decrecis Apoilolico fpiritu plenis populum fide. leUl Inonuerunt , ut dodrinæ flagitia, ex virulento vagæ probabilitatis Fonte 111anantÎa..) fugerellt, & pei1iferun1 ipfulll fonceln quàln fi:udiofìl1ìmè ca- verent . D. Inlpensè quidcln 'gratulor doB:iffilno Clero Gallicano, quòd ad COillpollel1dos Chritl:ia.. l10rutn mores, ad rea: n1 Sacramentoruln adn1ini- firatione(n J ad [artam teétaln l"hcologi.æ Moralis. purÌtateln con[erv ndaln' [aluberrima in [uis C004 ventibus GeneraIibus Sæculo XVII. habitis edide.. rit Decreta J quibus religiolìOìu1i Antifiites pro- cui à [uis Oiæceiìbus elinlinarunt contagionen1.-a corruptelæ in rvlora.lenl Chrifi:iluam his tempari- I bus inveétæ, quæ præcepta & regulas à Chrif1:o po.. . firas, cupiditati, an1bitio!1i, & voluptJtibus carna... liuln hOlninum præpo!1:erè accolnlllodabat, & pu- ritatem Moralis Chrit1:ianæ exquificis cavillatiol1i- . JUS, & fiupendis opinionU!11 figlnentis deprava... , Jar. At qUd.lfiVis hlnc [ìn ulareln glorianl Gallia.. ). um Epifcopis lubens coacedalu, noa dubito tJ.- ,J en, quin Dells OptinlUS Ma,xi(nus J qui Eccl fìa: oi ua: femper in neceHìtatibus ac tribulationibus fuc- :urrit >> excitarit non [o}ùln in GalIia, fed ubi que t ;cntiLlul , !Jræ[ercl111 in Lealia, Sal1åiUìol0S An- A à 3 tiLti- 374 l-I I -.s TOR I A tifiites, intrepidos veritatis defenfores, qui i.1LJ COl1ciIiis S culo xv I I. à [e convocatis avitalTI CÙIJl Difciplinæ EccleíìaH:icæ, tùm Dottri11æ Morun1...J r>uritatetn ardenti zeto vindicaverint,ac piis fanci. tis Confiitutionibus, populun1 fibi à Deo conl- mifs-ú IDonuerint ,,'ut fibi caveret à faUaci fuco de- pravatæ ilIius doé1:rinæ J quæ eò periculofior ell , quò "fenlibus & naturæ corruptæ nÍmiùn1 blandi- tUft. ocir cà J nlaximam à me inibis gratiaIl'l.J , li hìc anneéterevelis ea 'Concilia Provincialia vel Diæceiana, -quæ in ItaJia Sæculo v I I. live ad re- fia.urandam collapfaln EccJefiæ Difciplinaln, five...." 3d iUibatanl Doélrinæ Moruln p-uritatelu retinen- dalu , fuerunt variis in Iocis celebra.ta . M. Omnia ConciJia Provincialia, vel Diæ- cefana, quæ in Italia Sæculo Ecclefiæ XVII. fuerunt celebrata J fi percen(ere, .eor-U111que Aéta ac Decre- ta hìc interere mihi animus elfet J Iongiùs, quàm par Hèt, nofirunl protraheretur Colloquiu111.J I & in tanta rerfI dicendarú copia vix exiruln poRet reperire oracio . At eninl, præter triginta <1uatuor Concilia Beneventana, quæ cOl1vocavit :I & publi- canl in Jucem elnifit En1inentifiìlnus J/incelltius Maria -Vrjinus , S. R. E. Cardinalis , Archiepifco- pus Benevenranus, Oed.. Prædicatorum , ']ui verè l)altorali & ind fel1o zeIa (uccan[us, alnpJiffilnan1 1 fuam Diæceíìm lìngulis annÎs perlufirar Provin. D ,ialem Synodum cogit, ac totus in id incumbit , ut Clericis populoque præeat ad fanétitatem Vi- L tæ, atC]ue ut Clerus Sacrorum Canonum pIeniore qj doétrinâ imbutus) àd [anéliorU111 Dj[ci p linæ Ec.. [ t\ clefiafiicæ leguLß l1orman1 mores fuos componar; præter hzc il1qu ln,J trigÎllta. quatuor COl1cjli \ t Be E eeL E S I A S 'r reA ;' 3 7 )' Benevcntaoa, quæ Elninenti a lnus ille } & olßni lauJc [uperior Cardina1is h:lbuit,qu q;ipfc,táquàlI1 totius DifcipJinæ EccJefiallicæ prODlptùariull1 fur. pexi ; aHa quà,n plurimJ. funt: Concilia Provincia- lia & Diæ efã.na in Lealia Sæculo xv 1 I. celebrata t inter quæ potiHimùtn nUlnerantur ConcÎlilun 1e- diolaucn[e feptitnUnl à Federico Cardinali Barro.. mæo, S. Caroli BOrr01l1æi neoote, fucceflore, & &. vÍrtutu111 imitatore, congregatul11; Conciliu11'L..l infupcr Senenfc, à Fr.zncefco Maria Taurufio Cardi- uali habitu111; duo etian1 Neapolitana, tria San- tt.æ SevcrÌnx J !{avennatenfe , Florcntinutn J Urbi- natenfe, 'furritanuln in Sardinia, duæ Synodi "Æli- næ [ub Cardinali frJatthæo P.:ltricio,Epifcopo Ælìno, Albiganenfis Synodus , Amerio3 J [ub v1ntonio Nla- ria Gratjano Epifcopo,Synodus Affilìenfis [LIb Car-- dinali Nerlio , Synodus A ver[ana, Synodus Bono- nienfis, Cub Cardinali riJacobo Boncompag; o , Syno- dus Cæ[enatcniìs Cub Cardinali DenO}J- J S) nodi Lu- nenlìs J & SarzanenlÏs Cub Cardinali Benediélo Lo- mellzno J Syno lL1s Auxilnana Cub Cardillali Anto- nio Maria Gallo, Synodus Montisfalci fub Cardina.... Ii Ma1.CO -Antonio Bf:zrb.1,dico, Synodus Nolantula: fub Cardinali de Angelis, Synodus Sabinen[ts fub Cardinali Ptololn,fo Gallo , Synodus Sutrina Cub Cardinali 1ulio Spi;zoL,l, & aliæ ejus modi Synodi Eugubina, Genueulìs , A(culana, l\o{fanenfis.. Ve- l1ulìn3 &c. quaru!n olnnÎU111 Synodorulß, quæ ill Italia 5æcuIo xv 1 I. habitæ funt, Aéta & Decreta., quæ in eodelu argnmento verfal1tl1r, feu ad eadem pro fal1cieoda Ecclcíîæ Di[ciplil1 i Capita referun- tur J cùnl hìc in Inediu n adducere inlinitus penè & valdè Inihi operQfus, tibi verò fatlidiofus, aut A a 1 fa!- 37 6 H I 'S T 0 1 I A {..lItcm .parùln utilis labor eilet, confultÏ-us'e'Í(e du- ...-i , præternliffis oJnninò hifce Ita1iæ ConciJiis cùm I}l"ovincialibus tLÌm .Diæce[anis, unam dluntaxàt brevitè r expende,re infi.gnem Italiæ SynoduIn..,., , quam cæteris aliis Italicis Sy.nodis p.ræfe.rendan1.J elle pllto, non folÙm quia omnia Capita, Difci- plinam Ecclelìafl:icaln ac M.orum Difcipli11an1 fpe- ttentia, quæ in aliisltaliæ Synodis ttatuuntur, 'cla- I iùs juxta ac ele.gantiùs compleéti.tur, .fed quia.... etÍatn in ejus direttione diIigelltiHin1an1 operam..... navavit idenl ille '1oannes Fratzcifcus a/'!lbanus (dLÌ[n adhùc in 1l1inoribus e{fet) qui po!l:ea cIaVU111 uni- ver[ Ecclelìæ gubcrnavit:l Clemens divinâ provi.. dentiâ l)apa Xl. appellatus . Hæc aHtem Ita.liæ .5y- nodus, cujus præcipua A& ac Decreta hìc brevi- ter , quoad ejus fieri poterit, fUln defc,ripturus, ell: Synodus Diæcefana inligniu(ß Abbarlarl1m S.l'vla- Tiæ Farfellfis 't & S.. Sal'Vatoris Majoris , O.rdinis s. Benec!iéti J quam EtuinentiflinlUs Carolus Barbe- Tinus , Presbyre'r Cardinalis Tituli S. Laurentii iil Lucina:l & Sacro,,:Sanß:æ Balìlicæ Pril1cipis Apo" ftolorum Archipresbyter:l & SaCrOrU1l1 Monaite- riOrUI11 earumdcln Abbatiarutn Abbas & perpe- t.uus Commendator , nee non earutndem Diæce- fUln ac juri{diéliol1um Ordinarius:l celebravit an- no MDCLX XV. Hujus Synodi Farfen s Aéta ac De-' creta, in varia Capita diftributa CUln fU1ßlna.... animi oblec9:atione perlegi, & in his pretiofum to.. tius Difciplinæ Ecclefiafiicæ thcfaurum" & {anéì:io- lis alorum doé1:rinæ regulas offendi, quaruIl1.J nonnullas eò lubentiùs ac [ecuriùs hìc in[eran , quòd ad calcc!m hujus Synodi hæc verba appoíit.a legcrim : Syn duln bane J fc:u Farfcnfelß, illter'lJen 111 .ECCLESIASTICA. 377 tu f!,fO coborte/larunt, Illu/lriJJimi, & tzJerendijJim;, DOlJlini Francijèus Giangerolami Epifcopu! Civitat;$ Ducalis J & :Joannes Francifclls de Laurenti;s, Epifco- pus Yenejintls . . . . ,ibus acceffit 'Joannes Fran- cifcus .Albanus, Vicarius in Sacro-Sanéla Vatici,'zna Bajiliea ejuftietrl EminelltijJi'fìli C'lrdinalis ( Caroli vi.. delicet Barber ini) itlius Bafilicæ v"lrchipresbyteri .I cui etiam ip[e in obeunda ab Eminentia fila Yifitationl atque præfentis Synodi direétione ftrenT4am ac diligen-- tilfima1n operam natzJavit. In primis , Synodus Far- fenfis capite 3. adnlonet Verbi Dei Præcones, ut fæpiÙs anÏ1no replltantes altiffimam proprii mune- ris V ocatiol1cm J reéì:è tractent & annuncient Ver- bunl Veritatis , non femeti!)[os) fed c:Je[um Chri. flUID prædical1tes , non in perfuafibilibus humanz Sapientiæ Verbis J fed in ofienfione fpiritus & vir.. tutis, ac fubindè feee in o01nibus exhibeant eju[. I dem Chrifti Minifl:ros & di[penfatores Myfierio- rum Dei: ut Ioea, ad quæ diverterinc, bono vir.., tutum adore perfundant, feque animarum faluti " non telnporalis fiipendii lucro inhiare oficndant : Parel1ribus præcipuè inculcenc aréì:i ffimam obliga.. tionen1, qui nacurali jure & ex præcepto divino tcnentur liberos {uos bonis moribus imbuere J & in viam Dei dirigere, adeòque illos D10neant, ut filios ipfi iall:ruant , & ad Ecclelias Doétrinâ Chri- 11ianâ erudiendos Inittant. Denique, Verbi Dei præconibus præcipit SYl10dus Farfenfis, ut vitia..... omnia gc:neratin1 reprehendant , eaquc pra:fertim. quæ ex Parochorllm relatione f1 4 equentiora & Ina- l1ifefiiora e{fe noverint in locis , ubi conciol1antur. Capite Nono, quod eft de Sacrúti/Jimo Eucb..1rifli.e Sacramento J Synod.ui Far(enfii injungit aro,hjs J L1t . 3 7 8 I-I 1ST 0 R I A ut c3veant , ne quo[uis indifcriminarim ad Sacram ComlTIunionis 111enfaiD adrrdttant, fc;:d potiùs ex- cludant publjcè excomtnunicatos cOl1(ubit.arios, lrleretrÎces J blafphemos J maleticcs-, ufurarios pu- bIicos , itemque publicè crilninoÍos , & eas præte- reà,qui in odío proxinlÍ Cllffi {candalo perfeverant, necnon conjuges cohabitare JÌne cauCa legirinlâ l1oIentes, l1ili priùs ii omnes certuln preui[enri cUln vitæ emettdatione lignum dederint. (apiteJ Undecimo, quod eft de Saè) amento Pænitenti,-e, Sy- l1o.dus Farfenfis pr cipjt Confe{fario,ut, fi P niten- tes offenderit, qui ad refiitutioné rerunl, feu fatnæ, teneantur.>> eos exaéì.è de fua obligatione COlnlno- neat cui lì fatisfacere exprefsè nolil1t J aut aliàs nolle ean1 adimplere liquidò judicari poffint, eii abfo)utioneln deneget, neque corum poHicitatio- nibus ; feu ipfi Contelfario , feu aIiis pluriès fattis, & felnper effeétu carentibus J fåcilè credat ; fed eo cafu J nilì circumfl:antiis cerra [pes f.aciendæ ab eis reflitutÍonis eftùl[erit, abfolutionem tandiù diffe- rat, quoufque , refiirutione faélâ J fi paninc, illata damna reparaverint. Eòque diligentiore111 in hac materia opera[n J probatos Authores l gendo J &; jufiitialn præ oculis habendo Confeíf.1rius adhibe.. re debet J quòd majus ei pericululu Ín11niner, pre- nitentium [e peccatis , atque etia1n obligationibus irretielldi J fi injufia conlìlia J etiaLn per ignoran- tiam cra{fam & affeétatam, [uggerendo , alieni damni caufa exticeric . Prætereà ) CÙtn his) qui nee peccara , nee proxÎlnas peccandi con{uetudines re- linquere VOIUl1t, abfolutio tanquàlD indignis de- neganda fit J prohibet Synodus Farfeufis t ne Con- . fefiarius abfolutionis beneficium ÌlnpertÎa.cur Con- eu- E eeL E S I A S TIC A. 379 cubinariis J 1eretricibus , U[urariis , bla(phemare inter luJendunl fi)licis, & tanlcn ludere pergenti- bus, odia & ini tl1icitias e.xercentibus, nee tameD.." deponentjbus , aut ignofcere recufantibus, aliifq; hujuflnodi, nifi per tantunftenlporis [patium ab l1Ís fceIeribus [e abfiineant, l1t Confeflarius {pellI 1110raJiter certanl habeat J cofden} in pofieru Vitam emendandi firmum propofitu111 anilno con.. cepißè. ConfclTarius autem (profequicur eadelß Synodus Farfenfis) quàm maximam Cl1ram adhi... bebit , ut peccarores gravitatem primÙI11 peccaro- . rUIn fuorulIl ae turpicudinem apprehendant , de in- dè [alutari tiul0re concufIì,fed inconculia Fide, Spc certâ, & Charitate non fiétâ ereéti præteritos an- nos in atllaritudine anil11æ recogitantes, vetera.... COlntnÎ(fa detefiari, & IneJiorenl vitam inchoare incipial1t, atque adJnilfas noxas nOLl folùm per hu. mileln mi[eriarU!ll hujus vitæ perpeffionen , ve- rùnl etiam per faJutares pa:nitentias abolere pro- · ponant. Et quia fatisfaétiones pro peccatis non...., tantLÌm ad novæ vita: cufiodian1, & infirmicatil medicatnentuln, fed ad præteritorum etiam cri minun1 vindiél:am & cafijgationem imponul1tur :t Confel1årius diIigentiffin1è cavere debet,ne conl1i- vendo & indulgentiùs cum pænitentibus agenda pro deliétis gravifiìmis opera leviffilna iß1ponat, & [e alienorun1 criminuß1 participeIU efficiar . De.. bebit crgò Confeíìarius , quantùm fpiritus & peu- dentia fuggeßerit:l pro qualicate peccatorun1 t & pænitenrium facultate , infpeétâ etiam doJoris l11agnitudine , falutares, convenientes, & p.ecca- torum redemptrices fatisfaéì:iones injungere J &. q amvis) ob refrigefcentem .fideiiuffi ,hariratenu. C.1- , -3 80 HIS TOR I A Canonuln Pænitentialium rigor paulatitn rernie.. fus, n1ultùnlque reJaxatl1S in Ecclefia reperiatur , porerit [amen (.'onfeíÜlrius il14m Santti fIìmoru111-l bOlnÍnum difciplinam pcenitentibus, deliétis gra- vioribus obllriétis J ob oculos ponere ut dùnu lubricis cOl1tinentialn :I tenacibus l3.rgitatem J ira- cundis l11an[uerudinem J & fuperbis præcipit hLJmÎ- litatem ; ii fceleru111 fuorum Inagnitudineln pæna.. lUI}} gravitate cOlnluetientes J &. benigniùs feculn 3gi, quàm commererentur:t videntes; Iibenter J pr0111ptè jejunia ad dOß1andalD carnis concupi- fcel1tiaul,eleemofynas ad frænandaln concupi[cen- tianl oculoru111:1 Ûrationeln denique ad Luper- bialn vita: deprilnendam, non modò cùln injut1- guntur, fed ultrò etÌaln & fpontè cOlnpleétal1tur . Ut autem ConfcHarii, quos à purioris do-5trinæ IDoralis fiudio ac praxi nunquã recedere oporter . {eroper præ oculis haberent illos errores J à qui bus potitU[nÙ111 in Sacramentorum adlninifi:ration præcavere & abhorrere debent J Synodus Farfenfis publicari juOìc, & inter Acta Synodalia in[eruit Prl1nlu11 Decretuln .4le..-.:andri YII. Pontificis Ñla.. :xin1i , datu111 die xxv. Inenfis Septelnbris anl1Î MDCLXV. quo vig.;l1ti otto Laxioruln CJfuifla.rum......' IJropo{ìtiones dalunantur; inCuper alteru' n ejl1f- dem POl1tificis DecretLlin J d 1tunl xv I I I. menfìs Martii al1ni MDCLXVI. quo fepteInJecilD eorum- dem mollium CJ[uif1:aruln co fig.lt1tur propo{itio- nes; denique D cretuln Innocentil Xl. Summi Pon- tificis, pronlulgatun die . m:nfis Noven1bris al1- l1i MDCLXXVI I. quo profcribunrùr [exaginta. quil1- que PropoLìciones l1ovelloruín illorußl Ca[uitla.- rum J qui Chriftianæ Mara.lis Joétrinl: puritatclu J per.. E eeL E S I A S Ie I C ßA.e 3 8 I pernic!o(Ìs indu étis corruptelÎs , infufcarunt, ejuc. que fal1étitareln l xifljnlis opinionibus, & vaniffi- mis difiinâionum metaphyficarum nugis inqui- narunt. â in re J ut obitèr dicaln J Synodus Farfenfis certam Confeíf riis prænlo.11firavit vi am , qua In in regirnine animarulß intrepidè (eé1entur :J ur videlicèt ad Difciplinaln Ecclefiafiicam infiau- randan1, Morulnque DoéèrÎl1æ puritateJ11 confer- vandaln fedulò inculnbentes J fine Lnetu , falfoquc pudore, zeluln talnen 1110derante prudentiâ Chri- ftianâ) arguant, & in omni patientia. & doétrina obfecrent, increpeot, ædificent, eradicent ) invale- fcenribus corruptelis pro viribus reluétentur J p ni- tétibus,in mométofo [alutis ncgotio,in quo de fULn. l11a rcrú agitur, & çterl1f merçedis vel Ptn jacitur alea J tlltiores opiniones infiillel1t,eafq; o11111Înò inl- }'1"obent ql1æ peccatores faIså [pe [ecuros redduu ) &. JariHìlnã ad omne flagiciorutn genus vianI ap:. riul1t. Selnper enim inlprobavit Ecclelia , feinper da111nat,& in æternum puniet Deus quid"luid COI1- tra leges & fl:atuta, quidquid contra puræ diCci. plinæ Inoralis reguJas à Confell lriis in foro inter- It)() , in quo [untJudices, ignaviâ ac mollitie pee- catur. Sed profequanlur alia Synodi Farfenfis Sea- ItL1ta ,quæ ad conciliandulD Di[ciplinæ Eccle1Ìd.lti- cæ fplendorelß , retinendamque Morum DoftrÍnæ integritatem plurimùtn conducere po{funt. Capi- te xv I 1 I. quod ell: de Fefiorum Obfer7Janti , przdi.. éta Synodus Farfenfis onus i[nponit Parochis Colli- citè invigiIandi , omnemque adhibendi operarn....., , lìt populi ubi commiOi dies feLlos ritè obfervent , fì1l1ulque eas docendi, die rum felloruffi obferv an.. · tialU confifiere in pcrfeéta & plena apIJlicarione.,., ad 382, HIS TOR I A ad Divin.a, & in religiofa ab onlni opere fervili ; fi ve illud mechanicUln , fi ve ruraJe fit , ceßatione ; atque adeò totos facris meditationibus ) precibus, aliifque charitatis & religionis operationibus eílèJ impendendos . Præcipit infuper Parochis , ut prf- cipl1è doceant, teneri fub p na peccati 1110rtalis Olnnes fideles lingulis diebus Dominicis & Fefiivis affifl:erc eâ, quâ par eft, pietate, mentiCque attfl1- tione , integræ Mißz Sacrificio , ita lit, dÙlll Mifiå, Officia Divin3 , Sacra Concio , Doétrina Chriltia- na J vel '-]uæculnq ue alia funâio peragitur J nuUi in Ecclefia, vel propè i1Ja111 firepitus , clamore , aut inJportunæ confabulatÌones permittantur; òanti- Jenæ autenJ , infirumentorulll concentus ,fa1tatio- nes, luétæ , fpeétac.ula, Cir'l:.Iatorum ineptiæ , lu... dive ql1iIibet propè Eccleliaull1unquàm, nee etiam alibi per plateas dierum Felloru111 te111pOre uIIatc. 1)(ÌS toIerentu1 4 ; denique , Ïntemperal1tes cOlnpota.. . tiones, taxillorulu & chartarun1 IuCus toto dieJ Fefto J etiam per Carnifpriviuln; on1ninò prohi- beantur , ficut & Conlediæ in privatis domibus prædiêtis diebus, & tenlpore dUln Divina Offici celebrantur. Capite XIX. quod eft de 1ejunio, vo- lens Syuodus Fartenlìs , ut Sacrum, & lnaxinlè ac- ceptabile Quadragefimæ tempus, eo, quo debet, fruttu à populis ceJebretur jubet Parochis , ut eos efficacicer & opportunè prælnoneant, illius obfer- vantian1 liceotiâ atque intclnperal1tiâ præceden- tÎUlll dierulll 11011 reétè fufcipi, nee in peccatis je- junando reétè peragi, neque line magna jejunio., abfiinentiâ fcilicèt iniquitatum J Pafchali cccleQls l')ani s [aturitate IÎcere fr i. ocircà J t onln ' ,Ilon {olùlll culpa J fed erlaln cuJpæ occaho cautlUS tenl- E eeL S I A S TIC A '3 83' tempore adragefinlæ quànl aliàs vitari poffillt J difiriéìè inhibet prædiaa Synodus J ne à Feriâ 1 v. Cinerum u[que ad Fefiull1 PaCchatis fiant fpeé\acu- Ja inania, COln:diæ, tripudia, C0l11pocationes J convivia.t a!earum & taxiIlorl1nl Iudi J & <}uflibet licentio[a cOl1venticula fub gravibus p nlS tànu contra authores J quàln contra illos ) qui cis quo- rnOdOCl1ßlque il1terfunt. Capite XXI. quod eLl: de Vita & bonefiate Clericorum)Sanétiffilnas leges con.. didit Synadus Farfenlìs 2 quæ utinanl! omniuD1-.l ClericorllLn altè il1fidercl1t anilnis J & ad prax.iln redigerentur . Et primò q.uidem præcipit Clericìs J ut libros pios crebrò evolvant J iuanes, fcurriles & inlpuros ne nonlinari quidem apud fe pern1it- tant. Secundò J tùm Sacerdotibus J tLÌm Clericis fub prena fulþel1fionis à Divinis ipfo faao incur- rendæ vetat, ne taxiUis, aleis J foliifqlle Iuforiis ullo paéto ludere J vel domuln ad ludendlllß com- modare audeal1t, vel quoviflnodo ludi !Jarticipes aut fpeé1:atores eile. Tertiò, jubet Clericis ut à vcnationibus in quibus canum armorUln, claJno- runlque firepitus inrcrvenire folent J omninò' ab- fiineant , lit cOl1vivia [æcularia fugiant J & ubique viß:us frugalitati nudeant: lit vino J in quo eft luxuria , modicè utantur: ut choreis fpeétacuJis fcenicis, aliif<]ue cætibus, ubi anlacoria, &, cur- Ilia obfcænis verbis) atque indecoris corporis mo- tibus , lafcivoque cantu exprimul1tur J nullo Inodo interfint : ut ad comædias 110n accedal1t J nee lar- vati, fell perfonati in publiculn prodeal1t : ut vitent fælninarUlIl ædes;) familiaritates cOllgreßùs J & fecreta colloquia oJ quovis officii aut piecatis præ- textu llullatenùs frequentent: ut Qulluan Inerca- tu '3 84 HIS TOR t A' tu!æ , aut DegotiatioJ1is genus, vel per fe vel per al1unl exerceant , aliena prædia 6 redditus) veéii- galia 11011 condUc3nt, l1uIlifque fæcularibus perfo- nis, præcipuè fæminis, in procurandis l1egotiis :f aut d.omus guberl1atione fa.mulentur: ut denigue.., domi fe.t fuaque religiosâ difciplinâ c0111ponant :I rarò per publicUIIl , gravique inceßù ,ocu]orUl11-.J.. lotiu{que corporis modfJl:o habitu interiorem anÌ- InÎ Inoderationem ofiCl1dal1t ; in Ecclefia frequen- tes fuo quifque ß1Înifierio & Divino cultui intenti, nihil nifi [anétum faciant aut cogitent, ubiqueJ 111orU111 innocenti , tacendi, loquendi, atquCJ agendi prudentiâ J in Superiores revereutiâ ac obcdieutiâ , ergà alios benignitate, inter fc frater- 110 atDOre, vocationis , quâ vocati fUl1t , memores appareant cutu omni hUOlilitate & pa.tientia fup- IJortantes Íl1yicem in charitate &c. IJofirernò, ut filiffa facialn , brev itatis ergò, benè multa alia....." , quæ ad refarciendam Eccleíi Difciplinain, 1110- re[que reformandos fiatuit præditta Farfenfis Sy- 110dus , pauca dumtaxat addaln, quæ eade111 Syno- <<.Ius Capite. quadragefinlo .) quod eft de Vfuris & illicitis Contraétibus,ad peíliferalD U[urarUlTI Iuem, urriu[que Tcfiamenti paginâ , CivilibllS J & Cano- l1icis Legibus reprobataul, radicitùs extirpandam, in 11is, qui ineuntur) contraé1:ibus necefiariò ob- fervanda decrevit. Hortatur quippè ha:c Synodus & obfecrat omnes parochos, Confeírarios:J Con- cionatores , aliofque curatll animarum exercentes, ut Sacros Canones, SunlffiorUlD PontificUln Con- flituriones, probatofque Authores indefeífo.Iludio evolventc..s, fanam de Contraétibus doétrlnal1l..-t ppril11è calleal1t J quam populis fibi commillìs, Con- I I' E eeL E S I A S T -I CA. 3 8 S I COl1traêtus Cenfuum J Societatulß :J alio(que inire volentibus J olnnibus deniquè, maxi.mè "l"abellio.. l1ibus, aut eorlUD vice fungentibus , fequ,endam...... proponaot , occafÎonen1que fæpè , & libentèr arri.. piant Fidelem plebem enucleatç docendi atque monefaciendi, ut in præfatis Contraétibus fa- ciendis Inemores charitatis, jufiitiæ, æquitatis, bona: fidei., fpontanci confenfus, ioviolabilis ju- ramentorum & prolnitforum reJigionis J l1eCl101u Evangelii Moniti: Mutuum dantes J nihil indè iþe. "I'antes, proxiuloruln in (e affedum J vitanl J jutti- tialn, & glorialn á Deo OmniU111 patre J & ju!to iì[nul judice con[equantur. Monet prætereà Syno- dus parochos, ConfeíIàrios, & Concionatores, ut acrirèr invehantur in eos., qui pe.r vim- & 111C" tunl, per dolos fraudes, per coHufiones , de... cept;iol1es J pauperumque, per fas & nefas oppref- fiones, vias Don1inÎ reétas [ubvertunt) & ell1fi. in COlnmunem utilitateln latis Iegibus J nullâ ilu proximos anloris, aut æquitatis ratiO\le 11abitä 2 vifcera mifericordiæ claudunr, & cru.delicer ob.... durant, nefariafque rapinas:l, aut palàlll, cLÌ ilnpul1è poßunt :I aut ,.n fecùs, clàm in pupillorum Viduarum:) Operar.ioruln, alioru111que 111iferiâ: oppreß.oruol perniciem ex.c:rcent. a111ob:eI1l..6 ad gravitlìmos illos tol1endos abufus, prohibec h c Synodus Confeßariis I ne alienorulIl bonorun... Iaptores J ufurpatores, dctentores, & præcipuè U[urarios J debitarumque Operariis mercedum...... fraudatores:J .a.tque etiam hOrU111 O!11nium filios . & ha:rede.s J c[udeli & iniquâ Îl1dulgel1tiâ paJpenr, eofque J.niti fattâ reali reH:itutione, aut_ cercè de- teéto in ip!ìs.firmo quamprÎmùln. refiituen i !>ro.. .TQm. rIll. B. Q poLìto - I o J )1 386 HIS TOR r A pofito, à peccatis abfoIvant; gnari fi {ecùs fece.. rint , alienis peccatis Înneéti, & J in defeétunl fuo- rum Pttnitentiuln,ad rellirutionem obligari.l)rz- cipit quoque eadem Synodus parochis, Ut maxin1å diligentiâ invigilent fuper Cen.fuum J Societatum >> aliifque fattis, fa-ciendisque Contraétibus , quibus, lì lzdi æquitatis , & jufiitiæ jura, Summorum Pon. tificum Pi; Y. Conftitutionem 79- & Sixti Y. Con- fiitutionem 45- infringi liquidò cognoverint,quan- tùm poßunr J il1iri ilnpedianc, jqmque initos offinÎ conatu refcindi procur-ent, quorunl monitis & increpationibus lì qui Inanifeftè refragentur J per- petuâ infamiâ notati , nee vivi ad Sacramenta, nee mortui ad Ecclefiafiicam Sepulturam admittantur, niG priùs pro ufurarulD debito folutione reali fatif.. fecerint, aut fidejuíforibus, pignoribusve Jegiti- Inam cautionem præfiirerint. Hæe fune in Summâ Synodi Farfenfis præcipua circa difciplinatn Eccle- 1ìæ J & doétrinam morum Decreta J quæ o111nia...t fermè con1pleB:untur Capita J.Ql1Z in aliis fuperiùs à me laudatis Synodis tàlD provincialibus, quàm Dia:cefanis J quæ Sæculo :XVI I. pro Ecclefiafiica: Difciplinæ il1ß:auratione roorumque reformatio- ne fuerunt in Italia celebratæ J à quibus proindè in præfel1tia referendis J ne in imlnen[um di1ful1- dar, & eadem J aut fimilia Statuta obtrudereJ aut faRidiosè inculcare cogar il1 il1tegruln fuper. debo . D. Cùm Decreta aliorum Conciliorum,qu in ltalia Sæculo xv I I. habita fuerUDC J ad eUlndem fÌncm referal1tur , fuperfluuln oJ11ninò eifer, il1 il is percenfendis diutiùs hìc jrnmorari, & ealndem oc- cihcre cal1tilel1am. Hoc Ul1un1 tantùm [cire per- cu. ECCLESli\STICA. 387 cupio J cur hæc Italica Diæce[ana Synod us , cujus Aéta ac Decreta fqmmatim à te delibata perluben- ti animo aufcuItavi , appelletur Far{e1ÚÌs M. Hæc ltalica Synodus, cujus præcipQ.a.-.. Aéta ac Decreta compendiosâ narratione perltrin.. :xi, ideò Farfenfis nuncupatur quòd fuerit ce!e- brata in cJariffilno Ordinis S. Benediéli Monatlerio Abbatia: fub titulo S. Mariæ Virginis J quæ vuIgò ele Farfa dicitur, eò quòd iI' Terrirorio DiæceLìs SabinenJis in Ducatu Spoletano,. vig.inti duobus millibus paffuum ab Urbe ROIna dillans, verSlÌS boream ad Farfa fluviolum , vulgò italicè FarfiJro , fita fit. Hæc autem Abbatia Farfenfis, quæ à ju- rifdiétione Epifcopi exempta & ilnlnediacè Sedi Apofiolicæ fubjeéta eft ,. condita fuit à S. L.aurcn- tio Syro J Sabinenfi Epifcopo , qui, reliétis Epifco- palibus Infulis 2 & Vitam MOl1aLlicaln. protètIlls, prilnus hujus MOl1afierii Abbas fuit J obiicque a circa annum 576.. Eumdeln S.. Laurentium Sy.- 7urn, anteql1àm Monafierii Farfenfis Abbas ef.. fee J Spoletanam rexiífe EccIefiam teH:antur Sa ... Bus Petrus Damialzi Cardinalis lib. I. Epitt. a.d lVi.. colatlm II. Pontificem Maxilnu.ffi.J& 10øznes It'/abil- Lanius Torno I. AnnaIium Oed. S. Bencdiéli pag.r- I Barbarorfl furore everfaAbbatia Farfenfis,à S.TlJo- I ma,Ordinis S.Benediéti Monacho,refiaurata eft, ei.. ()ue przfuerunt Abbates Regulares ufque ad finful Sæculi decimi quarti llOC eft I ufquc ad Pontifi... catum Bonifa,;; IX. Pontificis. Maxilni J qui ill 10-- I cUln Abbatis Regularis {ubftituit Abbatclß COin- S mendatarium, in quem trallÍlulic dOluiniulD & jtt- :- rifdiétionem pra:diéi:z Abbati Earfenfis , quò fit . r. ut etialnnùm jurifdiétio fpiritL:alis ordinaria & . ;. o nni- .. 3 88 HIS TOR I A Otnnilnoda , & quafi Epifcopalis , fit penès Abba- tein Commendatariu1l1, & per eum tàln quoad ClerUnl:l quàln quoad populum in foro interno & & externo Ecclefiafiico exerceatur. Unita Ellie hæc Abbatia Farfcnfis COl1gregationi Caf1ìnenfi, :five s. ' uftinæ de Padua, à S. Pio Y. Pontifice Ma- ximo J fibique adjunét.1m habet alteram ejufdem.... Ordinis S. BenediEti vicinalD Abbatiam S. SaltzJato- ,.is Majoris de Scandrilia .) & earn ob rein, utrinfque Abbatiæ , five Farfenfis, five S. Salrvatoris Majoris de Scatl,drilia, donliniuln &- jurifdiétio fpiritualis refident nunc pcnès eumdem Abbatem C"onlmen- datariunl. Si plura de utriufque Abbatiæ origi- 11e , dominio & diverforul11 locorum Ecclefiis , ad quas fe fe diffundir ipfaruln fpirituaJis jurifdi- åio , fcire aveas, Jegefis Notitiam .Abbatiarum lta- li edita111 ab .Ãugufiino Lubino , Ordinis Erenlita- rum S. .Augzlfiini, & líbrum cui Titulus eft : Syno- dus Farfelljis celebrata anno MDCLXXXV. D. Obtinuitne in Hifpania Sæculo Ecclefiæ decimo feptinlO 3ntiqua ilIa & laudabilis Epifco- porum ejuídem Regni confuetudo, quâ pro fan- ciendâ EccleÍÌæ Difciplinâ, & pronlovendâ Morum reformatione , fæpiùs Concilia celebrare folebant M. Pervolvi nlagnâ cum diligentiâ Colleftio- nem maximam Conciliorum omnium Hifpaniæ , & No- IJ.Ji Orbis , quan} ROßlæ anno MDCXCIII. publicå Juce donavit En1inel1tiflìlDUS Cardinalis 'ofephus de .Aguirre, & ægrè vidi in Hifpania SzcuJo Eccle- næ decimo feptilno unan1 d\11ntaxat. Synodul11..J Djæcefa lam, videlicèt Oriolanam, in Regno Valet1- tiæ celebratanl fuÎlfe , tres verò alias Synodos j Novo Orbe.J feu il1 Civitate Lima habitas eße, 1. E'CCLESIASTICA. 3 8 9 quibus breviter hìc nos expedire necelfe eG, ne jn eadem argumento longÎùs , quà!n par fit, verfari videamur. Et prinlò quideLn, Oriolana Synodus ineuote Sæculo XVI I. feu allt10 MDC. indiêta eft à Joftpbo Stepbano, Oriolano Antifiite, cujus pieta- tern doctrinJß1 J ac cæteras præclaras dotes n1a- gno elogio profequitur CI. Vir Nicolaus Antoniu$ in Bibliotheca Hifpaniæ Torno I. page 625- Tribus Seflìonibl1s ,.abfoluta eft hæc Oriolana Synodus , & in ea candita runt feptuaginta Capita.. Difciplinam Eccle1iæ fpeêtantia , ex quibus quatuor tantùnl fc- Jigd.111, quæ lingulari obfervatione pro morum..... retorll1atione digoa eife videntur . Primum Caþut, quod in ea Orioiana Synodo eft ordine yjgefimum quarcum:l & Sefiionis primæ u!tin1un1 , jubet ut in Ecclefiis nihil inhoneft:uln, aut' indecens fiat. Cùm eniln domum Dei dcceat fanétitudo, ejus ve- neratio debet elfe pacifica, nempe hunlilis & de.. votllS ingrelfus, quieta converfatio, tranquillus aftèaus. Nihil in Ecclefia fieri debet, quod Divi- nUlll perturbet Officiunl. aut oculos Divinæ Ma.- jefiatis offendat , ne J ubi peccatoruln el1: venia po-. fiulanda, ibi peccatorU1TI detur occafio. Hinc OriQlana Synodus præcipit, ut, ju.xta Conllitutio. nem Innocentii III. ql1æ incipit : CÛm decorem, à San- åuario Dei arceantur HifirÌones, Minli, COlne- diaru111 Repræ[encatores, aut alii, qui in[oliris J ridiculis & monfirofis formis, ac ludibriorum lar- vis induuntur. Cantilcn3s quoque vulgares, ridi.. culas, æthyopicä, & barbarâ Iinguâ confcriptas ab Ecclelìafiicis locis & officiis arceri Inandat , ficut & clntus Olnnes vulgares, qui ad Iyrz , vel parvæ teftudinis [anum profanå n1odulationc ada- , ß b J ptari .. 390 HIS TOR I A ptari [olent; ne anilni homiouol inlafciviam, & rurpitudinem propenfi, l1ujufmodi vocibus, & can.. tu frangantur. Debent enjrn cantus , qui in Ec- clefiis adlnÎttuncur, modefi pfaIlendi gravitatCJ, honefiâ J gratâque modulatiol1c ita cOlnponi:J ut auditorum anin1i ad devotion em , non ad ri[um...., & cachinnos excitentur. AIterum Caput, quod in SYl1odo Oriolana ell ordine Vigefimum quil1tum , ípeétat Clericos , & Chrifii Sacerdotes, quos hæc Synodus vehementer in Domino adhortatur, ut in olnnibus fuis aétionibus fine compofiti, & cir- cumfpeéti, ut nihiJ agere , yel Joqui audeant ma- JCimè in locis div ino minifierio defiinatis, quod grave non fit , moderatum, & Religione plenum. cunéì:ifque aHèrel1S veneratiolle111: ut fugiant ilu Ecclefia cJamores , firepitus" vociferationes, rixas. t;onventicula J in Sacrario auteln abfiineant olnl1i- nò à mutuis coJloquiis , o .iofis confabulationibus. &. diåeriis , quibus fæpè anilni acriori fale pun- gl1ntur; tùm quod ille locus [ervitio D i addiétus 1ìt, & in eo Sacerdotes fe ipfos ad divinorum ce- lebrationem Myfieriorum, út tantæ ReJigionis cuI. tus ac reverel1tia eftlagitat, præparare debeant ; tùm ne fæcularibus perfonis exempli fui prav,Îtatc cccalÌonem præbeant mifcendi vana atque profan& colIoquia, fed potÍÙS fa lìIentii , modefiiz :J benè- que compolìtæ vitæ exelnpJa omniuln oculis ad imitandu111 objiciant, quæ dOlnui Dei, & domui orationis cOl1venÎant. Tertium Caput, quod in..., Oriolana Synodo eft orcline a.dragefilnuln fe- cundum, præfigit difciplinam, quæ in Choro ob. fervari debet, olnnibu[que Virjs EccJelìa{licis 'luâculnque dignitate ful eal1t J fr cjpit SYl1odu 5 . ut E eeL Ë S Í A S TIC A. 39 1 - I1t {umnloperè fiud ant, ne in eo loco, ubi Angc 4 105 re{tes , infpeétores, & focios [uaruln precl}lTI.....- habent , ipforutn t11CnS divagetur , aninlus lcvibu9 & turpibus pa[catur, ne tepe{cat negicétu J aut de- fidiâ lallgue{c t; fed ante orationetn pr parent animaUl fuan1, quò fide vivâ, & charita.te nOl1....J fiétå, pro populo D i, tanql1.1Ul veri Jefu Chrifli MiniLtrÎ, itrenuâ lcgarione fungantur. Sit igitur in Choro corpus rnocleLliâ & moderatÎone cOlnpo- fiCUßl , InélnLlS modeflæ, ac temperatæ J mens ad orationem intentior , voluntas in Dei fiudium fcr- vens , memoria ad pietateln ereétior , os plenuln . ac redundans laudibus , cantus diflinétus vocÎbus . 110n 111urnlure, aut il1tcrceptå diétiol1e confufus . . In Choro nihil (æculare legenduffi , fcribel1dum....., ., agendum, l1arrandurn J ridendum jocandußl J cacchinnandum , rixandun1 J obloqucndum J nihil dormienduIll, quòd .mel1teln à Dei fiudio & ora.. tione fubducat. æ onlnia, ut executioni man- dari potIent, llatuit eadem SYl10dus , ut in pril1ci paIioribus EccleJìis Înfiitueretur }'1agiíler Cære- IßoniarUIß , qui J tanquàm Cen{or IDodefiiæ ac di- fciplioæ , 0111neS , etiam quâvis digl1itate iJIuftres , benignè ex officio adnloner t , ne incol11pofito, la-- "0 , prono , vel in dexter !n & finifiraln f1exo , aut refupino corporis habitu fiel1t, fedeal1t, genufle.. , êtant J fed decoro, gravi & modcllo; ita ut qui- clunque huic lIlonirioni parêre detreétaverit aut voce, clanlore, torvo vultu & afpeétu tibi iniurialn illacanllìgnificaverit, lì adnlonitus à Superiore ob.. temperare noluerit, t3nquàln indi[ciplinatus, & loco indignus expellatur.QHartuln denique Caput, quod il1 Syuodo Oriolana eft SexageJin1Uln pri- B b i mUD)" 3!92t HIS T 0 J{ r A lDum, refecat pefiilenteln quemdaln abl1fum indu- étum à mulieribus, quæ, Lupercaliuln tempore, folebant Ínterdiù, necnon tnultâ jam nocre , ope- rimellto velatæ:l & totaln facitlll tegentes, pri- vat as domos, ubi anlatoria canebantur, & cho- reæ ducebantur, ad faltandum il1troire, ut cum his J quos gratiores libi, aut agiliores, & ad choreas ducendas Inagis expeditos videbant, fal- tarent ac tripudiarent. am peß:ecn , & anil11a- rum exitium pro Dei honore, & illarum lnulierum fpirjtali [alute prorsùs avertere J & extirpare cu- piens hæc Synodus, Cub æternæ Inalediétionis rea.. tu vetat parcl1tibus omnibus, maricis & heris, ne.." pofihàc patiantur, vel pern1ittant j filias fuas uxores, &. ancillas hi[ce velalninibus conteétas hl!ju[modi turpiffimis fpeéèaculis, & impudicis faltationibus interelfe, in quibus omnia vitia unà cum impudel1tiâ, impudicitiâ, 3tque luxuriâ contrahuntur. Hortatur quoque Sæculares Magi- firarus, quorutn Cllcæ & gubernationi Reipublicæ tranquiJlitas cOlnlniílà eft, ut gravibus pæl1is ejl1s Inodi fpeB:acuIa prohibeant, íì morum corrupte- laiD exterminatam è RepubJica cupial1t, & fuæ confcientiæ iutegritati confultu111 velint. Sed hæc fatis de Synodo Oriolana. òd verò attinet ad alia tria Concilia quæ in novo Orbe, feu in CivÎ- tate Lima, aliàs Civitate Regum, ineunte Sæcu- Jo decimo feptinlo,feu anno MDC I .l\:lDCI I.&MDCIV. habita runt J quzque Cardinalis de vtguirf'e ad cal. cern Colleétionis MaxirJ:Jæ omnium Concitiorurn, Hi[p 1" n;æ & notzJ; Orbis adjecÎt;cLÌm nihil íìngulare conti- neant, & a1iundè ad eUlndenl fcopuln, feu CIeri populique MorULU refornlacionem:l fpeétent; de his - ...-.".- ." - -.. - - ECCLESIASTIÖA. 3.9 his nihii in præ[eutÎa dicaln, fed folùln brevicer )b[ervabo, hæc tria COtlcilid celebrata fuilfe 2- B. Toribio MogroveJ,"o, Archiepifcopo Limcnfi in..., Peruvia, qui zeto falutis 311imarum:l aufieritatc VÌtæ, & pretiofiffilnis heroicaruln virtutum geln.. n1is Pcruviam illuLl:ravit , JocupIetavit varia{quc )ynodos cäegit) in quibus) ut jam" dixilnus , in Colloquio quarto in Hifi:oriam Sæculi XVI. Peru.. /ianos , adhùc in Chril1:ianifmo neophytos , pecu... :iaribus quibufdaln decretis ac docltmentis J eo- :urn ruditati ac condi.tioni infirmæ adaptatis:J ad eligionem & pÌetatel11 infiituit J infornlavitque. ddanl etian1 hìc ex Cardinali De &Águirre in fu3.J Præfatione Tomi quarti ad Capitulum Ecc!ejite '-lifp.zlcn/is , B. Toribiurn , LÍl11en[enl Archiepifco.. .)urn, nOlnen indidiiTe S.l\.o[æ de Sanéla Maria J :ertii Ordinis S.. patris Dominici Sacra: Virgioi :It iÙln ipfi Sacramentlun Confirmationis admini- traret. AIcercantibns eniln Aviâ & olatre iJJius. lUO nomine dOl1dnda elIèt; Toribius, Archiepifco- JUS Lilnenfis, controverfian1 direlnit, & ItOSJlM. :iici voluit, juxta rofeatn fpeciem, quæ ill nafcen.. :is infal1tulæ vultu apparuerat. Undè iUud difii- :hon in utriu[que lamina expreffum : .. , . LItem Jl la & mater renorvantJquz 'VIrgo tzJocetll1' : Toribius Scindit: jure p'iclla l{9S.A eft. Præter hæc Inox à me laud.ata ConciIia, nul.. urn aliud in Hifpania fuit convocatum . Hinc do- 9:iffimns Cardinalis De Aguirre in eo :I quod quar- '0 Torno Maximæ Notitiæ COllcilio)tU1ìl Hi[pani(,.. )ræfixit , Monico ad Leétoren1 J hæc habet ungu- ari certè obfervatione digna: Dolendz41n fanè eft:J lllòd in florcntiffimis IIifj,}tlllia;um reg/lis) Ilbi Dlim td 11. t-- .. 394 HIS TOR I A tamfrequentia, tam gratzJia, & tot; Eccleftæ tzJene. 7'alzda Concilia telebrabantur J ja'l1'l ab aliquut Sæcu/;s parùm {requent('ta, aut etiam ferè prætermiffù fue Tint. .. . . Ita {req14cntfr cogebantur Synod; in Hi[pa.. nia olim ) non modò Diæcefanæ J fed & P1'0tz)inci les . R.yí11 & qua111plura Generalia totìus nationis Concilia à tempore Coneil;; Eliberitani ufque ad deci1flUliJ fepti... mum Toletanum ;ntrJ, quatu-or Sa.cula fUt:ru1lt celebta- ta in Hifpania . Cùtnql4e circa annl&rn Epochæ Cbriflia- næ DCXLf/II. .A/ipiD , & .Ærdehure II V. cc. CofJ. in...:J Rifpania deteftæ fuiffent Manicbæorum & priJcillia.. niflarum l\Çliquiæ,S.Leo Papa EPiflola xciii. aliàs xw. .d Turibium Epifcopum v1Jiuricellfenl indixit Cone;... lium EpiJcopale celebrandum in loco opportuniori Sa- cerdotibus Pro'lJinciarUln , ac {Jrætereà fltbdit : De-. dimus litteras ad [ratres & CoêJ>ifcopos l1oilros Tarraconenfes Cart aginenfes , Lulìtanos J atque Callicianos J eifque Conciliuln Synodi Generalis indiximus. In ordirte 'lJerò ad iJ, congi egandutn adiu- tores dat Idatium ae Ceponiu1n Epifcopos eidem Turi- bio:þ qui in q14ada1n ad utrumque Epi[iola diuturnitll- t m ejus peflis in Hifpartia gr4-1fJaßtis tribuit omifJioni fit;J.c negleéiui celebrand; COllcilia : od quidem per InÂl tenlporis l10firi J SynodorulTI COl1vencibus decrctifque cel1antibus J liberè crevit. Hoc ipjìJm ilccidi.t circà rclaxationem '1norttl11 J & Difciplinæ Ecclefiaflicæ in omnibus gnis ac Protz)inciis, ubj 'Jec Nation61lia J nee Pro'Vincialia Conci/ia J in1ma nee Diæcefana:l ni/i fortè rarò, aut perful'léJoriè I celebrant""r, quibus I'>rtefl les ipji J Sacerdotes, ele- J i,i, & tandem jiJbditi OlìJrzes regantur, ac [e ;n." fficio contineant. Eam ipfam Conciliorum frequen- ti m indicz:ut Sacr; CanoneJ & exi.git necejjit s atquc uti. E eeL E S I A S T reA' · 39 So tilitds publica. R-!!ot mala, quot peccata , quot an;"'; larum detrimenta ex corum negleétu fequant#r J ex. erientia ip[a ubiquc pafJim doc ct. 'Vtinam lllluflrif- 'm; quiq14c Primates., Metropolitani , & Epi[copi , ;4 ræ oculis babeant , ne forte jn tremf:ndo judicio prin-- eps paflorum fanguinem animarum de manihus ipfo. um requirat. Defert;Jiant exemplo tot Concilia Hi.. ;aniæ ac Norvi Orbis, tùm ProtzJincialia 2 tùm Diære- 'tna, sæculo p).æcedenti ,feu de';lno fexto celebrata:J aque dolliJJinla, ac faluberrima &c. Hæc dottiffilni ;ardinalis Gjofepbi de Aguirre verba hìc confultò xfcripfi, ut inde il1telligas, quàm utilis Ecclefia: :t, & interdùm neceífaria frequens ConciliorulD elebratio, ac fubindè quantâ animi curâ & con- entione fatagere debeas , ut eorum , quæ haé1:enùs 1 Ecclelia habita runt, Conciliorutn perfeéèam 110- itiam aflèquaris , ne fortè contingat aliquandò ti.. Ii quod paffitn accidit etiam hodie nonDullis {cia... is, qui paffim turgidis faucibus , & 2nhelis pul- I nonibus Concilia citant:J qua: forte nunquàm le- I ;erunt, Patres laudant, & grandia quæque aU4 toruln nomin.a crepitantibus buccis de clamant , .uorum libros oe prilnoribus quideln Jabris de- t uftarunt, fed dumt3xat titulos J frol1tcm & In- ices Operum Íl1{pexerunt . D. Hune abufum cavebo quàm diligentiC- mè potero, fæpiùfque revolvanl omnia, quæ de 'onciliis Gctieralibus , Nationalibus, Provinciali- us, & Diæccfanis haéì:enùs in præcedentibus ng- : ris Colloquii expendilDus . Novi quippè, COl1ci- J a, in quibus maturâ ac fedulâ deliberatione ea...... . ecernuntur, quæ & fidem ab Hzreticis impeti. t n1 dcfendcrc, &. labeutc[q c,le1ii.Ltic;am Difci-. plj.. 39 6 H'rsToRIA ECCLEsTAsTrCA. plinam erigere, quæque vigentcln confirmare..., potfuot, eße Ecclefiæ utilißìma. Sunt eninl Sacra hæc Comitia Antidota adversùs venena mortif rat iis radicitùs evel1endis quæ pIerùlnq e l bul tur in abufiones & fcandalum. Sunt infiruU1cnta, qui- bus & ægris & benè valentibus opportLlna p ir dO- da funt pharmaca, quò apta fuo quæqùe tUln tern... pori, tUln perfonis adhibeatur medicina. Sunt denique media, quibus deperdita requiruntur abieéì:a reducuntur , confraéta al1igancur , con[o- lidantur infirma J & fottia cufiodiuntur. Has, inquam uberrimos fruétus, quos ex frequenti Conciliorum celebratione abundè percepit Eccle- fia, apprimè novi, ac deinceps pro viribus cona.. bor mores meos ad normam Canonurn, feu San- étiffimarunl illarun1 IeguID, quas de vita & hoae-- {tate Clericorum præfcripferul1t Concilia, exigere atque componere; pro certo habens, omne11'LJ turn Difciplinz Ecclefiafiicæ, tunl MorUt11 Do.. étrinæ relaxationem ex Canol1uID negleéi:u fuam originem habuilfe. Verùm, de Conciliis Sæculo XVI I. habitis cùm nihil aliud tibi dicendu111 fuppe- tat, præfenti Colloquio nof1:ro fineln imponamus, &. ad dieln lunæ proximè fequentel11 aliud ren1itta- rous Colloquium, in quo de Viris IlIufiribus. J qui Sæculo XVII. floruerul1t, & de Operibus J ql1æ lu- c:ubrarullt J fermonem infiicuemu5. HI- \ i ....,.,.. \ . , t W " t