1

> •

IV

CAIVS PLYNIVS MARCO SVO SALVTEM.

PErgrarum efl tam diligenter libros auunculi mei tcdtitas: uchfe dnes

uelis: qu^erafqj qui fint omnes. Fungar mdicis partibus. Atqj edam quo fint ordine fcriptimotum cibi faciam. Eftenim hxcquoq? ftudiofis non miucu^ da cognitio. De laculadone equeftnunus. Hunc cumprxfcdajsalxmilicaredpari ingenio curaq; copofuic. De uica Pomponii fecundi duo:a quo Engulantcr amatus hoc memonxamiaquafi debitum munus exoluit. Bellorum germanix.xx. quibus omnia qux cum germanis geffimusibellacollegit. Inchoauitcum in germama mili^ tarectfomnio monitus. Aftitit enim ei quiefceci Drufi Neronis effigies; q gcrmanix lanffime uicflor ibi penit. Cammendabat memonam fuamrorabatq? ut fe ab iniima obliuionis affcreret. Studiofi tres quos i fex uolumina propter amplitudine diuifit: quibus oratorem ab incunabulis inffituic dc perfeac. Dubu fermois oifto fcnpfit fub Nerone nouiffimis anmsicum omne genus ftudiorum paulo liberius et ereiftius pe/ nculofum feruirus feolTet. A fine Auhdi Baffi.xxxi. Nacurxhifforiaru.xxxvii. opus diffufumteruditummec minus uanuqipfa natura. Mirans q. totuolumfamultaq? m ns tam fcrupulofa homo occupatus abfolucnt. Magis mirabcnsifi faeris illum ^ ^

aliqdiu caufas acfritaffe. Deceffiffe anno fexto & qumquagefimo. Medium tempus diftentum impeditumque qua offiais maximis qua am^icia prmapum cgiTTc. Sed eracaCTe“mgeniurn:inCTe3ibile ftu3ium:fumma uigilaria. iTucubiafe^auulcanalTbus

inapiebatmbn au^icanJi caufa (ed (fudendi ftanm a noiffe mulca. _ Hyeme uero ab

hora feptimaiuel cii tardinfimeodtauafxpeiexta. EraFTane fomni parafTimi. Non^ nunq etiam inter ipfa ftudia inftantis &:differenris:ante lucem ibacad Vefpafianu imperatoremma ille quoqj noiftibus utebat. Inde ad delegatum fibi offiau. Reuer/ fus domu quod reliquum tempons:ftudiis reddebat. Poft cibum fxpe: que interdm Icuem facdem uete^ more fumebat:xftate fiquid oai jacebat i fole. Lio^ leij^arT“ anotabatiexcerpcbatqj. Nihil enf unq legitiquod nd excerperet.'Dicere eria folebat: nullum elTe librum tam malumiut non aliqua parte prodeffet. Poft folem plerunqj fngida aqua lauabatur. Defde guftabatrdormiebatq; minimum. Mox quafi alio die ftudebat in ccenx tempus. Super hanc liber legebatur;annotabacur:& quide curfim.

Memini quendam ex amicis cum lecftor quxdam pronuntiaifet perpera:reuocafre;& reped coegilTe- Huicauunculum meli dixilTenntellexerasr' Nrpecum illeannuiffetr Cur ergo reuocabas.'^ Decem amplius uerfus hac tua interpellande perdidimus. Tata cracparfibioniatempons. Surgebatxftatealuce. Ccena hyeme intra prima nodns;

t-iq aliqua lege cogente. Hxcinter medios labores urbifqj fremitu. In feceffu folu balinei tempus ftudiis eximebatur. Cum dico balineirdeintenonbus loquor. Nam dumdiftnngitur:tergiturqj:audiebacaliquid:autdi(ftabat. In innerequafi folutus CEtens cunsihuic uniuacabat. Ad latus nocanus cum libro & pugillanbusrcuius ma^' nus hyeme manicis muniebantur: ut ne cxli quidem afpentas ullum ftudiis tempus enperet. Qua ex caufa romx quoqi fella uehebatur; Repeto me correptum ab co cu ambularem:Poteras fquit has horas nd perdere. Nam perire omne tepus arbitrabat: quod ftudiis non impartiretur. Hac intentione tot ifta uolumma peregitielecftoruqj cdmentarios centum fexagmta mihi reliquit. Opiftographos quidem minutiflimis fcnptos. Qua ratione mulnplicatur hic numerus. Referebatipfe:potuiffefe;cu pro-^ curaret:uenderein hifpaniahos commentarios Lartio Licmio.cccc.milibusnummu,

& tunc aliquanto pauciores erant. Nonne uideturnbi recordanti quantum legerit: quantum fcripferitinec in offidis ullis nec in amidda pnndpum fuiffe.'^ Rurfus cum audistquid offidorii ftudiis labons impendenemee fcnpfiffe farismec legiffer' Quid eft enim quod non ille aut occupatides impedireiaut hxc inftantta nd polfic efficerer'

Itaq; foleo ndereicii me qda ftudiofii uocant.qui fi cdparer illufim defidiofifTimus.

Tos-.!' H Ion k- oia.

Ego autem tanmmtquem partim publica parcim officia amicotu diftringunt. Quis ex ifhs qui tota uita litteris affidenticollatus illi non quafi fomno et inertia; deditus erubcfcat;^ Extendi epiftolaicu hoc foluiquod rcquirebasifcnbere deftinaffemiquos fcilicet libros reliquinet. Confido hxc tamen quoqj nbi non mmus grata q ipfos li> bros futura. qux te non tantum ad legendos cosiucrum etiam ad fimile aliquid ela^ borandum polTunt xmulationis ftimulis excitare. Vale.

SVETONII TRANQVILLI IN LIBRO DE VIRIS ILLVSTRIBVS.

PLynius Secundus Nouocomefis equeftnbus militiis iduilrie fundhisiprocuc rationes quoq; fplendidiffimas atq; corinuasfuma integntateadminiilrauit. Et tamen liberalibus Rudus tantam operam deditiut non temere quis plura in ocio fcnpferit. Itaq; bella omnia qux unq cum germanis gcRafunt.xx.uoluminri bus comprehendit. Item naturalis hiRorix.xxxvii. libros abfoluir. Periit gades eam-' panix. Na cum miRenenfi claffi prxcRet:& flagrante uefuuio ad explorandas,ppiiis caufas l)'burnicas prxtendiRetmeque aduerfantibus uetis remeare poRetiui pulueris ac fauillx oppreRus eR. Vel ut quidam exiRimantia feruo fuo occiRisiquem defieri ens xRuiut necem fibi maturaretiorauerat. Hic i his libris uigfti milia rerum digna/ rum ex ledlione uoluminum circiter duum milium complexus eR. Primus autem liber quafi index.xxxvi.librorum fequenuum: confumationem totius opensSC fpe/ aes contmet titulorum.

CAIVS PLYNIVS TACITO SVO SALVTEM.

PEtisuttibiauunculi mei exitum fcnbamiquouerius tradere poReris poRis.

Gratias ago. Namuideo mottieiusRi celebretur a teiimmortalcm gloria cRe, propofitam. Quauis enim pulchernmarumclade terrarum utpopuli utur^ bes memorabili cafu quafi femper uiifturus ocadentiquis ipfe plunma fcnpfenti ~ plura tamen perpetuitati eius fcnptorum tuorum xternitas addet. Equidem beatos putoiquibus deorum munere datu eRiaut facere fcnbendaiaut fcnbere legeda. Bea/ tiflimos uero quibus utrunq;. Horia in numero auunculus meus &C fuis libns St tuis ent.Quo hbennus fufapio. Depofeo etiam quod miungis. EratmiRenuclaRemq; ipenoprxfens regebat. Viiii. kal. hora fere feptia mater mea indicat ei apparere nube mufitataK magnitudine 6C fpecie. Vfus illefoleimoxfrigidaiguRaueratiacensiRu' debatq;. PopoRit foleas. Afcendirq; locumiex quo maxime miraculum illud confpici poterat. Nubes etincertu procul fic intuitibus ex quo monte: uefuuiumpoReafuiRe cognitum eRioriebatur.cuius fimilitudinem fic forma non alia res magis q pinus e.x^ preRent.nam longiRimo uelut trunco flata m altum quibufdam ramis diftundebat. Credo Sd recenti fpiritu eueiSaidem fenefeente eo defhtutaiut etiam podere fuo uidra in alntudinem uanefcebaticandida interdumiinterdum fordidaiSC maculofaiprout terram aneremue fuRulerat. Magnum id propiufqj nofcendum ut eruditiRio uiro uifum. lubet liburnicam aptari. Mihi fi uenire una uellemifacit copiam. Refpondi Rudere me malle. Et forteipfe quod fcriberemidederat. Egrediebatur domo. Accepit codicillos. Retinere claRiani unmmente penculo exterriti. Nauicula eius fubiaccbat. Nec ulla nifi nauibus fiigaiut fe tanto difcrimini eriperentiorabat. Vertit ille cofilui . & quod Rudiofo animo inchoaueranobit maximo. Deducit quadriremes. Afccndit ipfe. Non retinet modum. Sed multis ierat enim frequens amemtas rorat. Laturus auxilium properat. Alu tetnti fugiunt. Reblum ipfe curfumrecRaq! gubernacula in periculum tenet. Adeo folutus metutut omnes illius mali motus omnis figuras ut deprehenderat oculisidiiRatetienotaretqj. lam nauibus anis inciderat! quo propius

des.iam uadum°fubil'm n>gn ambuftique & fra<!b> .gne lap,-

retro flebleret:mox gubernato^ W Pompontanu- pete:fbab.t:errat:dmm.tfmemer

bttonbus maxima re infundirur Ibi non^“ turbanfqj

tamen: &aimaefceret proMmoSr T

uentus refediffer. Quo t^Lnc ruI^Xra ^ r„'dV"“^

trep,dantem:confolatunhortatur-utqj timorem^ “mpleffirur

balneum mbet.Iotus accubaticcenat atque hvianc leniret.defem m

bilan. Intenm e uefuuio monte plunbul loas knffZlT°^ bant.quorum fiiIour&: claritac ^ ‘anflimeflammx atq, mcendia reluce^

tgnis relirtos defertafq, uillas per foIituAW agreftium trepidatiQ-e

^um fe quieti' dedit;& quieuu uenflimo en 'rl ‘^'r formidinis diblabar.

tn.propiramplimdme^n,”^^

fabanturiaudiebatur. Sed area ex qL zeta adih n ‘5“'

oppleta furrexeratmt fi longior in cubiculo mora pomiabus

dtt. Seqi Pompomano -terfq; qu^peiTamut Wd^r'^!^ E-tatus,pcer

intra tefla ne fubfiftantianinaDebroLo ^ ‘ r . ™ <^°tnmuneconiulrant:

nuMbant.& quafi emota fedibus fuis nunc huc nunSuc ab^‘^'^' «‘^'"“"bus tefra Sub dio riirfus qq leuium exeforum r , ‘te aut refem uidebar.

collatio elegi't. Etapud dium quidem ratio “^'"ttuebatur.quod tam^maloj/ Ceruicalia capitibus ipofita Imteis co'ftnntT ‘tlios timorem timor uiat.

firit. lam dies al.bi:,Ihcn“x Xs no^ h ^ aduerfus icidenua

ta: uanaqi lumina foIuebant.Placmt eoredi J^?™‘'-‘^™P‘°tqj:qua- tamen faces muP mare admitteretiquod adhuc uaftum & ad r ^ ^ Ptoximo afpicere ecquid la' linteum recubasiLel atqilmXli

flammarumque pranuntius odor fulob popofat.-haufitqi. Deindefla'm®

Innixus feru^ duoburart-urmr& Stt e" d“ “-tuntiexcitant illum. fpintu obftru<ao:cIaufoqXZcto qunll na? oon.ebto:crafl-,ore cal.gme

mteraftuans erat. Vb, dt rXls is ab! ^ ^ Hoe-ter

mucntum integrum-dkfum-oDernm f ^ uideratitertius corpus

udqdec.,ni.msfa,e uoluifii. Ynu^ ld'‘

Iterfuerac: qusq, Patim cu maxfe uera meloraXnd qbus

ITEM TERTVLLIANI IN APOLOGETICO.

oblatos ueropunm oportere. taianusre cnbit.Hos quideiquirendosnon elTe:

item ex libris de TEMPORIBVS EVSEBII CAESARIENSIS.

Digitized by the Internet Archive in 2017 with funding from Boston Public Library

https://archive.org/details/caiiplyniisecundOOplin

CAII PLYNII SECVNDI NATVRALIS HISTORIAE LIBER ,1.

CAIVS PLYNIVS SECVNDVS NOVOCOMENSIS DOMITIANO SVO SALVTEM. PRAEFATIO.

IBROS NATVRALIS HISTORIAE NO^

uirium camccnis quintium tuorum opus natum apud me proxima foccura licentiore epiftola nar^ rare conftitui tibi lucundifiime imperator. Sit. n. h^c rui prazfatiouenfTimajdum maxio cofenefcic in patre. Naqj tu folebas putare eiTealiqd meas nugasiut obiicere moliar Catullum conterraneu meum.Agnofas&hoc caflrereuerbum. Illeeni utfcisipermutatis prionbus fyllabis dunufculu ^fefeatiq uolebat exiftimana uemaoilis ruis:&: famulis. Sunulut hac meapetulitia fiaf.quod _ proxime no fien queftus es:f alia procaci epillo^

tratut in qua:dam ai^Va exeat. Saantqj omnes :q ex aquo recum uiuatimpium. Triumphalis 6C cenfonus tu fextumque conful ac tnbuniaa poteftatis particeps. Et quod lis nobilius fecifbi:du illud patn panter & equeftriordini praftas prafciilus prx/ toriieiusiommaqj hacreipub. ht nobis quidem qualis mcartrefi contubernio.'' Nec quicqmutauitinteforcunaamplitudomus:nifiut prodefle tantundem pofTes: uelles. Itaq? cum catens in ueneratione tui pateant omnia illamobis ad colendum te familiarius audacia fola fupcreft. Hancigitur tibi imputabis:fiCin noftra culpa nbi ignofccs. Perfncuifaaem:nec tamen protea. Quando alia uiaoccums ingens. Et longius etiam fubmoues mgenu faabus . Fulgurat m nullo unq uenus dicfta uis elo' quenna. Tibi tiibunma poteftatis facudia. Quato tu orepatns laudes tonas i' Qua^ to fratris amasi' Quantus m poetica es.'' O magna foecunditas anum, Qu^dmodu fratrem quoqjimitarensiexcogitafti. Sed hac quis poffct intrepidus afhmare.Tubi^ turus mgenu tui ludiaumiprafertim lacefTitum.'' Nequeenim fimilis eft condmo publicantium:&:nominacim tibi dicannum. Tum ponemdicere;quidifta legis rni'' peratori' Humili uulgo fcnpta funt: agncolarum: opificum turba; deniqj ftudiorii odofis. Quid teiudicem facis Cum hanc operam condicereminon eras in hoc albo. Maiorem ce faebamiq ut defcenfurum huc putarem. Praterea efl quadam publica enam eruditorum reiecflio. Vtitur illa fii.M. Tullius extra omnem mgenu aleam po^ fitus. Et quod miremunper aduocatum defeditur. Hac dodrifTimum omniu Perliu legere nolo. Lalium Deamum uolo. Quod fi hoc Luallius qui pnmus codidit flili nafumrdicedum fibi putauit. Si Cicero mutuanduiprafertim cum de repub.fcnbe^ reciquanto nos caufatius ab aliquo ludice diffidimus.'' Sed hac ego mihi nuncpatro^ cmia ademi nuncupatione. Quaplunmu refercifornarur ne aliquis mdiceran eligat.-. Multumque apparatus intereft apud muitacum hofpitem & oblatum. Cum apud Catonem illum ambitus hoflem:& repulfis tanquam hononbus ineptis gaudentem: flagrantibus comitiis pecunias deponerent candidati;hoc fe facere: pro inocena:quod in rebus humanis fummu effetiprofitebac. Inde illa nobilis. M. Ciceronis fufpiratio. O cefalicem.M.Porciaquorem improbam petere nemo audet. Cum tnbunosap^ pellaret.L. Sapio Afiaticusjiterquos eratGracchus:hocatteft:abat:ueI mimico ludici fe approbare pofle. Adeo fummum quifqj cauOc fus iudicem faat:quecunqj eligit: Vnde prouocario appellatur.Te quidem m excelfifTimo humani generis faftigio po^ fitum fumma eloquentia fummaeruditionepracditum religiofe adin eriam a faluti'' tibus fcio. Et ideo munenTa praeter ciceras fubit cura ut qu* ubi dicacur:cum digna

fmt. Vemm & diis lade mflm multtq; gentes fuppIicant.Et mola ta-tu falfa litant- qui non habent thura. Na ullifuit uitioideos colere quoquo modo polTet Meie quidem temenran accelTit hoc quoque i 5 leuions operar bl nbi dedifaui libelloT Namnecingenu funtcapacesiquodalioqum nobis perqmediocre erat. Nequead^

mittunt excelTus aut ora tionesifermonefueiautcafusmiferabilesiueleuentus^anos

nonaliaiucunda drdu aclegennbus blanda. Stenlimatena rerum na^a hoceft uita narratur. Et h*c fordidilTima fui parteiut plunmarum rerum • au t

biontatem: obfolens nitorem: obfcuns lucem: falliditis granam-Xbi^f d°"'* Mibus uero nirQrim*&naMtt^ rti-r. ^ t • • ridefn:oiH''

pofui/Te illa decuit. Maius mfntum e(T f ^ nommis glonxinon fibi coV

utaitDominusPifo: Thefiums r,r,„rp r rr ""“niilia re^dignarucuia:quonia duummilium.-quorumpauca admodum ftud'°f ' uolummum cirater

re. Hocipfum tufrsftas ounrl j ^ ^ «qne difficultatibus nihil aufo omitte/ catura. Multa uairp3itf WeftiffdmX

omnes patrem te:fratremq;diximus-oLr™'^ “nt templis dicata. Nos quidem a fme Aufidi Baffi. Vbi fit^ea auares T ^ ^ temporum noffiorum hiftona' orfi

erath.red.mandare:n;uSIbmoS^^^^^

pantibuslocumfaueoe^o&rtltp^L^br

ornus cum pnonbus. ArouLntum hi.,. ^ decertaturos.-ficutipfi fe.

nibus auctorum nomina p^texui Eft ^°™^thi mei habebis.-q, m his uolumi^ pudons.-faten per quos profecens ' NonTt^^lenh^'^'”^'^' arbitor)& plenu ingenui'

enun conferentemL aublor^deprehendiffi? ^

fcnptosaduerbummequenominaws Nonffia “eteres tran^

Ciceroniana fimpliatate qui m libns de rerb “‘mite ut certarent. Non

confolanoneffiLcranJrrittr^^:^^^^^^

mina eius edifcenda no' modo mlianiblis habed ^ j'"'" Qui uolu/

opera:& ilia quocp quz mirando non fanamur.-pendenti ntulo mfcnpfilTe.ut Apeb les faaebatiaut Polycletus; tanq ichoata femper arte:*; imperfeftarut co-tta iudiaoru uanetatK fuperefTet artifici regrelTus ad ueniamiuelut eme'daturo qcqd defideraret'- li non ellet interceptus. Quare plenum uerecundis dlud eftiq, omnia opera tanqua' noudfima infcnpfereiac tanq aliquid ffgulis fato fit ademptum. Tna non amplius ut opinonabfolute qus tradunturinfcnptaidle featiqua; fuis loasreddam.quo ap/ paruitfummam arns fecuntatem auifton placuilfe. Et ob id magna fuidia fuete ofa ea. hgo plane meis adiici polfe multa confiteor. Nec hisfolis: fed& omnibus qus edidi. Vt obiter caueam iftos homeromafticas. Ita enim uenus dixenmiquonia- au/ dio & ftoicos & dialedhcos 6c epicureos quoq,. Nam degtammanas femp expeiftaul partunnaduerfus libellos quos degrammanca edidi. Et fubmde abortus fecere lam decem annisicum celenus enam elcphann panant. C. Tubero‘is ena aduerfus Theo/ phraftum hominem in eloquentia tatumiut nomen diuinu inde inuenerit.-fcripfdfe eti^foeminami&prouerbium inde natu fufpendio arborem eligendam. No queo mihi temperare .-quommus ad hoc pemnentia ipfa cenfoni Catonis uerba ponam. Vt mde appareatietiam Catoni de mditan difaplina commentanmqui fub Afncano immo uero fub Anmbale didialfet militare. Et ne Afncanu quidem ferre pomilfet: qui imperator mumphum reportaffetiparatos fuilTe iftos: qui obtretftafione aliena: faenti^ famam fibi aucupantur. Quid enim ad te m meo uolumme.'' Sao ego qua fcripta funt. Hac fi palam proferarur:multos fore qui mum legent. Sed ii po/ tiftimum qui uera laudis expertes funt. Eomm ego orafiones fino pra:terfluere.Nec Plancus illepideiqui cum diceretur Afmius Polho orandes in eu parareiqua: ab ipfo aut libens poft mortem Planci ederentunne refpondere poIfetiCum mortuis no' nifi lamas luiftan. Quo diifto fic tepetcuftlt dlasiut apud eruditos nihil impudennus lu/ dicemr. Ergo fecuri etiam contra umlitigarores quos Cato elegater ex uitus & Imga/ tonbus compofuit. Quid enim tlli aliud q litigant:aut litem quamntf Exequemur rehqua propofiri. Quia uero occupanombus tuis publico bono parcendum erat.-qd fmgulis co'nneatur libns:huic epiftok fubiunxi. Summaq; cuta ne perlegendos tos haberesioperam dedi. Tu per hoc 6c alus praftabisme perlegant. Sed ut quifq; defi/ derauent aliquid id tantum qusrat.acfaat quo loco mueniat. Hoc ante me feat m littens noftns Valenus Soranus in libns quos epoptedon fcnpfit. Vale.

SVMMATIM HAEC INSVNT LIBRIS SINGVLIS,

Secundo de mundo elementis & fydenbus. Tertio primus Sc fecundus europx finus. Quarto ternus europiefmus.

Mundum, Hadlenus. Tertius .

Quinto defcnbitur afnca.

Sexto afisdefctiprio continet.

Septimo de homine & rebus ab homine inuentis.

Ocitauo tetreftrium animalium genera.

Nono aquatilia.

Decimo uoluctum genera.

Vndecimo infedla animalia.

Duodedmo planra odoratorum.

Tertiodeamo plance arborum peregrinarum.

Quartodeomo plantx uitium.

Quintodeamo plance arborum frugiferarum.

Sextodecimo plants arborum filueftrium.

Septimodeamo plants fatiuarum.

Odlauodecfo natura frugu & cetealiu ac ifudia agriculatotis . Nonodecimo Imum fpartii & hortenfia.

Vicefimo quie abis Sc medicinaei piaris fatiuis conueniat. Vicefimopnmo flores & coronamenta.

Vicefimofecundo coronas SCmedicma: ex herbis.

Vicefimotertio medicms ex uino & arboribus urbanis. Vicefimoquarto mediana: exarbonbus filueftnbus. Vicefimoquinto mediana: herbarum fponte nafcenrium. Vicciiofexto noui morbi 6C media'* qruda herbayi p morbos. Vicefimofeptimo herb* alue quiedam & medicin*. Vicefimoocflauo mediana ex homine & animalibus magnis; Vicefionono de media'a aucflonbusiflC medicia ex reliqs aialibus. Tricefimo magia & medianas quadam per mebra . Tncefimopnmo medicina ex aquatilibus.

Tncefimofecundo reliqua ex aquatilibus.

Tncefunotertio metalla aun & argenti.

Tncefimoquarto metalla atisiSC plubi:& artifices ararii. Tncefimoquinto pidhira colorefq!& pidlores.

Tncefimofexto marmora & lapides.

Tricefimofeptimo gemmar.

Africam. Afia. Mundus .

Ad reliqua.

Animalium.

Sequitur.

Reflant .

Animalium.

Hadtenus ,

Externa.

Oleam.

Pomiferas .

Natura.

Sequitur.

Syderum .

Maxunum.

In hortis.

ComplelTe.

Petadla.

Nefilua.

Ipfa qua.

Senfit.

Crefat.

Diifla erat.

Natura.

Magicas.

Aquatilium.

Ventum .

Metalla .

Proxune.

Metallorum.

Lapidum.

Vt nihil.

IBRD SECVNDO CON^ tmet de mudo: di caleftibus:

6c terre(inl>us:8i aeriis.
An finitus fit mundus :
et an unus.	Ca. i.
Deforma eius.	Ca. ii.
Demotu eius.	Ca. iii.
Cur mundus dicatur.	Ca. iiu.
De qttuor elementis.	Ca. V.
De feptem planetis.	Ca. vi.
De deo.	Ca. vii.
De nata fyde^ erratiii.	Ca. vili.
Delun* natura.	Ca. yiui.
De defeiftu folis & lu^
na: et denodte.	Ca. X.

De fyde^i magnitudfe.	Ca. xi.
QujBqsinuenetitin o\y
feruatione cailefti.	Ca. xii.
De defecftibus.	Ca. xiii.
De luns motu.	Ca. xiiii.
Errantium motus:6d lu^
minum canonica.	Ca. XV.
Quare eadem alias aln>
ora:alias mferiora uide^
antur.	Ca. xvi.
Catholica fyderumerra'^
tium.	Ca. xvii.
Quae ratio colores eoru
mutet.	Ca. xviii<
Solis motus 6^ dierum

instqualitatis rario. Ca. xviiu»

Quare loui fulmina afTignentur. Ca. xx.

Interualla fyderum. Ca. xxi.

De fyderum mufica. Ca. xxii.

De mundi geometna. Ca. xxiii.

Derepennnisfydenbus. Ca. xxiiii.- De comctis;&ca:leftibus prodigiisma''

taiiScficutS^gmbus eoK.	Ca. XXV.
Hipparchus de fydenbus per exempla
hUtonca:fares:lampades:crabes:bolK
des:8c chafma cseli.	Ca. xxvi.
Deco^li colonbus.	Ca. xxvii.
De flamma cali.	Ca. xxviii.
De coronis aeleflihus.	Ca. XXIX.
Deciiculis repentinis.	Ca. XXX.
Plures foles.	Ca. xxxi.
Plures luns.	Ca. XXXI i.
Dierum lux node.	Ca. xxxiii.
Clypei ardentes.	Ca. xxxuii
OlKmcum cali.	Ca. XXXV.
De difcurfu flella^:.	Ca. xxxvi.
De ftellis caftonbus.	Ca. xxxvii
De aere.	Ca. xxxviii
De allatis tepellatibus.	Ca. xxxviiii
De canicula exortu.	Ca. xl.
Vis tempo^ am ftatuta.	Ca. xli.
De incems tepeflatibus.	Ca. xlii.
De hymbnbus.	Ca. xliii.
Quare lapides pluant.	Ca. xluii.
De tonitruis&: fulgunbus Ca. xlv.
Qua ratioe echo reddatl	Ca. xlvi.
De uenns.	Ca. xlvii.
Natura dc obferuationes
uentorum.	Ca. xlviii.
Ventorum genera.	Ca. xlviiii
Dc repentinis flanbus.	Ca. 1.
Alia prodigiofa genera.
tempeflatum.	Ca. li.
Quibus in terris fuP
mma non cadant.	a. lii.
Fulgu^ gna & miracula.	Ca. Ilii.
De obferuatiombus.	Ca. luii;
De fulmibus euocadis.	a. Iv.
Catholica fulgurum.	Ca. 'Ivi.

Quarnonfenabfulmfe. Ca. Ivii. De q>digiofis pluuiis lac^ te,fanguine:came:ferto: lanadatenbus codas. Ca. Iviii, De aepitu armorum Sc tubarum

de csio audito, Ca. Iviiii.

De Iapidibus e ca:Io cadentibus. Ca. Ix.

Dearcucalefti. Ca. bd.

De grandme;niue:pruina: nebulairore. Ca. Ixii.

De nubium imaginibus i Ca. Ixiii, De propnetaubus

^lim locis. Ci.lxim.

De natura terrs, Ca. Ixv.

Deforma terra;. Ca. Ixvi.

Deannpodibusanfmt. Ca. Ixvii; Quomoaq fittertaimexa.Ca. Ixviii. De nauigatione mans:

& fluminum, Ca. Ixix.

Qux portio terra: bitet. Ca. Ixx. Media erte mundi terra. Ca. Ixxi. De fyde^ ia-qlitate;& de eclipfua: ubirdd quare. Ca. Ixxii. Qu^ racio

lucis mterns. &. Ixxiii.

Gnomica de eadem re 6C horologio ptimo. Ca, Ixxiiii, Vbi & qndo nullx libra:. Ca. Ixxv. Vbi bis anno umbra; &:

ubimcontranum. Ca. Ixxvi.

Vbi longiflimus diesiS: ubi breuiflimus. Ca. Ixxvii.

Item de horologio. Ca. Ixxviii Quomd dies obfenient''. Ca. Ixxyiiii Ditfert-uxgdnuacrauo. Ca. Ixxx. Demotu rcrrx. Ca. Ixxxi.

De terta hiatibus. Ca. Ixxxti, Signa motus futuri. Ca. Ixxxiii Auxilia cotra motus fututos. Ca, Ixxxiiii

Porteta terra^ femel uifa. Ca. Ixxxv.

Miracula tetramotus. Ca. Ixxxvi

Quibus locis mana feceflerint. Ca. Ixxxvii

Ratio mfulajienafcetiu. Ca. Ixxxyiii Qua: & quibus tempo' tibus enata: funt. Ca. Ixxxix

Quas terras mtertux penntmana. Ca. Ixxxx,

Qua: infulx continenti adiundx. Ca. xci,

Qux terra: i totu mari permutata. Ca. xoi.

Qua terra ipfx fe

/rvrj- /nafu

■

forbuerunt.	Ca. xciii.
Qux urbes haulbr
fmt a mari.	Ca. xciiu.
De piaculis.	Ca. xcv.
De Cerris fep tremecibus*	Ca. xcW.
DeifulisfepflutSuatibus.Ca. xevii.
Quibus m cerris non pluatiSi acerua^
t.i terrani miracula:6C
extero^ elemento^!.	Ca. xcviii.
Qua ranone xftus ma^
ns accedant 3C recedant.	Ca. xcix.
Vbi ^ilus extra raflonera. Ca. c.
Miracula maris.	Ca. ci.
Qux poceftas Iunx 6(
Cerrina SC marina.	Ca. cii.
Qux folis 6C quare
fallum mare.	Ca. cilii
Item de natura Iunx.	Ca. diii.
Vbi altilTimum mare.	Ca. cv.
Miracula aquarum:
fontium:6i tluminu.	Ca. cvi.
Igmum dc aquarii iucfla
miracula 5c de maltha.	Ca. evii.
De naptha.	Ca. evui.
De fep ardenribus locis.	Ca. cviui.
Igniu per fe miracula.	Ca. cx.
lerrx uniuerfxmenfura
longitudo lanrudo.	Ca. exi.
Hannomea mudi ratio.	Ca. cxii.
Summa res SdhiftonxSC obferuatio^
nes.cccc.xvu.

EX AVCTORIBVS. M.Varrone:Su’pino Gallo: Tyberio Cefare imperatore. Q_/ruber6e:Tul. Cicerone. L. Pifone. T. Limo: Cor. Ne-" poce:Stacio Sebofo : Ccelio Antipa-' rro;Fabiao:Antiate:Muciano: Ceana qui de etrufcadifaplmafcnpfit.Tar'' quioo.L,Iulio;Aquilaqj:Ice Sergio. EXTERNIS.

Platde:Hipparcho:Timarcho:PetoE'' niNeocepfo: PythagoncisiPofidonio Cafimandro : Epigene Gnomonico: Euclide : Cerano phd : Eudoxo : De/ mocnto: Cncodemo:ThrafiIlo: Sera^ pione; Dicearcho: Archimede: OnefP cntoiErarofthenerPytheatHerodoto: Anftotele: Ctefia: Artemidoro:Ephc' fioilfidoro caraccno;Theopompo.

IBRO TERTIO CONTI/ nentur fitus: gentesimaria: op/

pidaiportusimotesiflumina: menfur
raupopuli qui funt aut fuerunt.
Deeuropa.	Ca. i.
Bethycx longitudo
dd latitudo.	Ca. ii.
Hifpania citerior.	Ca. ili.
Narbonenfis prouincia.	Ca. iiii.
Italia: tyberis:roma;
Campania.	Ca. V.
Corlica.	Ca. vi.
Sardinia.	Ca. vii.
Sialia.	Ca. yiii.
De lipara.	Ca. viiii.
De locns italix fonte.	Ca. X.
Secundus europx finus.	Ca. xi.
Regio italix quarta.	Ca. xii.
Qumta regio.	Ca. xiu.
Sexta regio.	Ca. xiiu.
Octaua regio.	Ca. XV.
De pado ftuminc.	Ca. XVI.
De Italia tranfpadana
regio nona.	Ca. xvii.
V enetia dedma regio.	Ca. xvm.
De iftna.	Ca. xviiii.
De alpibus 3c genci^
bus alpinis.	Ca. XX.
lllyncum.	Ca. xxi.
Liburnia.	Ca. xxii.
Macedonia.	Ca. xxiii.
Nonci.	Ca. xxiui.
Pannonia*	Ca. xxVi
Dalmanai	Ca. xxvi.
Mefia.	Ca. xxvu.
Infularum ionii & hadriaria fumma.
Oppida ge'tes. XXVI. Summa flumina
clara.Summi montes prxclan. Sum-'
mxinfulx.Summaeaqux iteradere
oppida gentes. Summa	resdchiflo/
obferuationes.ccc.xxvi.

EX AVCTORIBVS. TuiTanio Gracculo:Cor. Nepote.T, Liuio:Carde Cefono.M.Agnppa.M, Varr6e:Diuo Augufto:Varr6e Acra^ ano; Antiace;Rigino.L.Vetere:Pom'' pomo MelaiCunone pfe:Ccelio: Aru^ ao:Sebofo:Licinio MunanoiFabritio Th u fco . L. Aceio Capitde: Verno Flacv co . L, Pifone. C. Eliano : Valeriano .

EXTERNIS.

Artemidoro: Alexandro Polyhiftore; Thucydide : Theophrafto : Ifidoro: Theopopo: Metrodoro Sccpfio: Cah licrate:Xenophonte Lapfaceno: DiO'' doro fyracufano:Nymphodero.Calli^ phane;Timagene.

T IBRO QVARTO CON/

I /tinentur fitus:getes:mana: op-' pida:portus:m6tes:fiumtna mefura:: populi qui funt aut fuerunt.

Hpirus. Ca. i.

Aetolia. Ca. li.

Locn. Ca. ni.

Peloponnefus. Ca. uii.

Achau. Ca. v.

Dearcadia. Ca. vi.

Greciafidattica. Ca. vu,

ThelTaiia. Ca. viii.

Magncfia. Ca. ix.

Macedonia. Ca. x.

Thracia. Ca. xi.

Infulx inter eas terras inter quas cre^ ca:euboia:cyclades:fporades:mxotis: hellefpontus: ponaimxondis: dacii: farmatixifcythiae. Ca. xu«

Infulx ponn. Ca. xiit.

Germanix. Ca. xiiii,

Infulx m gallico oceano. Ca. xv.

Bntanmahibemia. Ca. xvi.

Galba. Ca. xvii.

Lugdunenfis gallia. Ca. xviii.

Aquitania* Ca, xix,

Citenorhifpania* Ca. xx.

Lufitania. Ca. xxi,

Infulx m oceano. Ca. xxii.

Vniuerfx europx mefura. Ca. xxui.

Summa oppida & gentes. Sumaflu^ minaclara. Summa monnum clara. Sumamfulxqux interadere oppida gentes, S urna res hiflorix &obfer^

EX AVCTORIBVS.

M. Varrone: Catone cenfono.M, Agrippa:diuo Augufto: Varrone Atraano : Cor. Nepote: Higino . L. Vetere:Pdponio:MeIa:Lianio: Muti ano:FabrinoThufco:Ateio Capitone: Athetophilologo .

EXTERNIS.

PoIybio:Hecateo:Hcllanico Damaf' ceno:Eudoxo: Dicearcho: Timofthe^ ne:Ephoro: Cratete grammatico: Se^ rapione annochenfe : Callimacho fi^ culo mufico: Alexandro Polyhiftore: "Ihuadide: Dofiade: Anaximandro: Philiftide Malore:Dionyfio:Ariftide; Callidemo:Menechino: Eratollhene: Annclide: Heralide: Philemone: Aie/ neponte: Pythea: Ifidoro: Philenide; Xenagora Aft^’nomio: Staphylo: Agoraftocnto:Mecrodoro: Clcobulo;

Pofidonio.

Libro qvinto con/

tinentur fitus:getes:mana: op/ pida:portus:monces: flumma: mefu^ rx:popuh qui funt aut fuerunt. Demauntania. Ca, i.

Tingitania prouinaa* Ca. li.

Numidia. Ca. iii,

Afnca,. Ca. uii.

Cyrene. Ca. v.

Libya mareotis, Ca. vi.

Iniulx arca africam:6£ aduerfarum afncx. Ca. vii.

Aethiopes. Ca. viu.

De ai ia. Ca. ix.

Alexandria. Ca. x,

Arabia. Ca. xi.

Synapalxfhna phoenicis. Ca. xii.

Idumxafynaipalxftina: famana: af/ calum:azotus:cxfarea. Ca. xiii.

Iudxa:galilea:hiericho; emmaus:lydda:iope.

Iordanis.

Afphaltides.

Gens heflenorum.

Decapolis.

Tyrus fidon. Mons libanus. Syna anthiochia. Caffius mons, Coele fyria. Euphrates. Palmira. Hierapolis.

Ca, xuii. Ca. XV. Ca. xvi. Ca. xvii. Ca. xvui. Ca. XIX, Ca. XX. Ca. xxi. Ca. xxii. Ca. xxiii. Ca. xxiiii. Ca. XXV. Ca. xxvi.

Ciliaa et adiundx gentes pamphilia; ifaunaihomanaduipinidia: lycaonia:

taurus monstlyaa. Ca. xxvii. Indus fluuius, Ca. xxviii.

Laodicea:apamea:ionia. Ca, xxix» Ephefus arolis troas pergamus. Ca. xxx;

Infula ace afiamjpamphilium. maret rhodus:famus:chius. Ca. xxxi* Hellefpontus mifia phtygia galacia niceabithyniaborphorus. Ca. xxxu. Summa oppida dc gentes. Suma flu^ mma clara. Summa moncium clara. Summa infulsc.cxviii. Summa (Ju;e mrerddere oppida. Summa res hillo'' nx & obferuationes.

EX AVCTORIBVS. AgnppaiSuctonio Paulino: Varrone Atracmo: Cornelio Nepote : Higino; L. Verere: Mela iDomitio Corbulone: Lianio Mutiano: Claudio Grrare: Aruntio:Liuio filioiSebofo in a(ftis tnumphorum.

EXTERNIS.

luba rege:Hecateo:HeIIanicodamaP ceno: Dicearcho: Bione:Timofthene: Philenide:Xenagora:Aftynomio:Sta phyIo:Dionyfio:Anfl:otele; Anftocri^ to:Ephoro: Eratoflhene: Hipparcho: Panetio: Serapione Antiocheno: CaP Iimacho; Agathocle: PolybioiTimeo; MachaniaiHcrodotoiMyrfilo AiexaV dro Polyhiftore: Metrodoro: Pofido>' nio:quipen pIuton:id eftde diutiis: penegefeosudeftde tcrttE ambitu, Sotade: Periandro: Arietare Sicyonio: Eudoxo: Anrigene: Callicrate: Xeno^ phontc Lampfaceno ; Diodoro fyra^ cufano; Hannone: HimilameiNym-' phodoro; Calliphone: Artemidoro: Megan:hene:iridoro: Eubolo: Arifto'' creonte.

Libro sexto contt^

nentur fitus: gentes:mana: op'' pida: portus: flumma: menfurx: po' puli qui funt aut fuerunt.

Ponti mariandinorum. Ca, i.

Gens paphlagonum: cappadocum. Ca. ii.

^ppadocu. ^ Ca.

Themifhdxregidisgetes, Ca. liii*

Regio colchicaianchetiac ceteri eodem tradhi.

Ca< V.

maotis.	Ca. vi.
Gentes drea mxotim.	Ca. vii.
Armenia dua.	Ca. vili.
Armenia maior.	Ca. ix.
Albania hibena.	Ca. X.
Porta caucafia.	Ca. xi.
Infula in ponto.	Ca. xii.
Gentes mfcychico oceano.Ca. xiii.
Mcdiaicafpix portE:
caucafix.	Ca.xiiii»
Getes arca hyrcanu mare. Ca. xv.
Item gentes.	Ca. XVI,
Scycharum gentes.	Ca. xvu.
Fluuiusganges.	Ca. xviii.
Ganges mdix.	Ca. xix.
Indus fluuius.	Ca. XX.
Am &: luntibe gentes.	Ca. xxi.
Taprobanx mfula.	Ca. xxii.
CapilTenx dantis carmaia.Ca. xxui.
Sinu.s pcrficus 6c arabicus. Ca. xxuii.
Cafeandrus mfula:
parchorum regna.	Ca* XXV»
Media:mefpocamia:
babylonifeleucia.	Ca, xxvi.
Flumen tigns.	Ca. xxvu.
Arabiainomades :nabathai:omani:
Cilos:etogynsmfuIx.	Ca. xxvui.
Sinus mans rubri troglod'	f'ria

‘ Ca. XXIX.

Multiformes & mitas hominum effigies. Ca. xxx.

Infula: athiopia maris, Ca. xxxi.

De fortunatis infulis. Ca. xxxu'.

1 em per menfuras “mputatiidigellio. Ca. xxxm.

Digeftio terrarum in parallelos & umbras pares. Ca. xxxiiii.

burnma oppida.c.Ixxxxy.Suma gene tes.d.lxvi. Summa fluminum clara .c.lxxxx. Summa motes clari.xxxviii. humma uifula.cvui.Summa qua ine tercidere oppida aut gentes. Ixxxxv. Summa res &hifl:ona& obferuatio-cs duo nnlia.cc.xmi.

EX AVCTORIBVS.

M. Agnppa: Varrone Atraano: Cor. Nepote: Higmo. L . Verere: Mela:

PomponiojDomitio CorbuIonc:Lid'' mo Muaano: Qaudjo Cefarc: Arun-^ tio: Sebofo: Fabricio Thufco. T ,Li' uioj SenecaiHtgidio.

EXIERNIS.

luba rege:Hecateo:Hellanico damaC' ceno: Eudoxo: Dicearcho: Becomo: Timon;henc:Patroclc:Demodematej Clitarcho:Eratofthene:AlexadroMa^ gno:Ephodoro:Hipparcho: Panecio: Callimacho: Arcemidoro: Apollodoro Agathocle : Polybio i Vmaco Siculo: Alexandro Polyhiftore : Ifidoro: Ha'' mometo:Mctrodoro:Poridonio:One ficnto; Nearcho Megafthene: DiogC'' nete: Ariftocreonte. Bione: Dialdone: Simonide minoreiBafileiXenophon'' teLampfaceno,

IBRO SEPTIMO CON/

tinent'" gennu mirabiles figurae, Genciu mirabdes figura:. Ca. i.

De fcychis;fid aliarum diuerlicace genaum. Ca. ii.

De prodigioris partubus. Ca. ui.

De mutatione fexus

gemmis partubus. Ca, ilii.

De hoie gnando:& pariedi tepora perilluftriaex^la menribusfepcead.xi. Ca. v.

De concepnbus & rigna fexus in gra' Ca. VI,

6c generatione. Ca. vii.

Deagnppis. Ca. vui.

Mollroliptus exciri utero Ca. ix. Quirintuopifa. Ca. x.

Excplanumerofxfobolis.Ca. xi. Exempla rimilitudmum. Ca. xii. Qua: ritgeneradi ratio. Ca. xiii. Itedecodemulripliaus. Ca. xiiii. De menftruis mulierum. Ca. xv. Item de ratione parruu. Ca. xvi, Infignia corporum. Ca. xvii, Exempla uaria^ figura^. Ca. xviii, Diuerfo^i mo^ exepla. Ca. xix. Defortitudie&uelocitateCa. xx. Deuifu, Ca. xxi.

De auditu, Ca. xxii.

Exempla patientia;, Ca. xxiii.

uidis pertinentia are ptu. De conceptu hominum

Mcmonx exempla. Ca. xxiiii. Laus.C.IuliiCa:faris. Ca. xxv. Laus Pompeii Magni. Ca. xxvi. Laus Catonis pnmi. Ca. xxvii. Item de fortitudine, Ca. xxviii, Diuerrie laudes plurimo^i.Ca. xxix. De Platone; EnnioiVir^io. M. Vac^ rone:&.M. Cicerone. Ca. xxx. Demorum honeftate. Ca. xxxi. Deau(floncate. Ca. xxxii.

Dediumitate, Ca. xxxui.

DeNarica. Ca. xxxuii

Depudiatia, Ca. xxxv.

De pietate. Ca. xxxvi.

De artui plurimaru excellena arirolo'' gu:gramaaca:geometna. Ca. xxxvii item mira opera araficis, Ca. xxxviii Deferuitus. Ca. xxxix.

Deprxftantiagenrium. Ca. xl. Detcelicicatefcemin:^. Ca. xli. Vana exempla fortunx. Ca. xlii. De bis profcnptis.L.S|lIa:

Q_. Metello. Ca. xliii.

Dealtero Metello. Ca. xliiu. De diuo Augurio. Ca. xlv.

Quos beanl limos dii ludicaueiunt, Ca. xlvi.

Quem umentem ut deu coli lufferunt. Ca. xlvii.

De fpanis uitx logiffimis. Ca. xlvtii, Deuaneutenafeendi. Ca. xlix. In morbis uana exempla. Ca. 1.

De rignis mortis. Ca. li.

De his qui elati reuLxerut. Ca. lii.

De mortibus repentinis. Ca. lui. Defepultura. Ca. luii.

De an.maruel de manibus:uel de refurrecriionc uerba gentilium inania. Ca. Iv.

Qux qs menerit in uita. Ca. Ivi.

In quo primus gentium conlenlus. Ca. Ivii.

De littens antiquis. Ca. Iviii. Quando primum tonfores romx. Ca. lix.

Quado primu horologia. Ca. Ix. Summa res fii hirionx6i obferuario^ nes.dcc.xlvu.

EX AVCTORIBVS.

Verrio Flacco:Cn. Gelio: Licinio

Muriano: Muoo: Mafurio: Sabinot Agrippino: Qaudio Cxfare.M.Gice'' rone:Afimo Pollide:Menralla:RufFo: Nepote Cornelioj Virgilio. L .Coido McIilTo: Seboro:Cor.CelfoJ Maximo VaIerio:Trogo: Nigidio Figulo: Po-' ponio Attico :Pediano Afconio: Sabi'' no;Catonecenfono:Fabio Veftalc.

EXTERNIS.

Herodoto: Atiftea: Betone: Sigono Cratere: Agachatdde:CalIiphane:Anf totele: Nymphodoro: Apollodoro: Philarcho: Damone; Megafthene: Cteria:Taurone;Eudoxo:Oneficnto: Clitarcho:Duride: Artemidoro: Hip'' pocrate medico: Afclcpiade medico: Hefiodo: Anacreonte: Theopompo: Hellanico damafceno: Ephodoro: Epigene: Berofo:Petofm: Neocepfo: Alexandro: Polyhiftore: Oneficnto: Xenophonte: Callimacho: Democh'' to : Diulio : Polyhiftore hiftorico : S tra'' tone qui contra Ephori theoremata fcnpfit. Heraclide Ponneo; Afclepia^ de qui Tragodumena philofopho: Stephano:Egefia: ArchimachoiThu'' cydide:Mneftygitide: Xenagora: Me^ trodoro Scepfao:Anticlide:Cntodeo

“I IBRO OCTAVO CONTP I nentur animalium terreftnum natura: pedi tantum.

De afalibus terreftnbus:eIephaCorun\ comedatioiScdefcfueopi. Ca. i. Quando pnmuiundi. Ca. ii, Dedoalitateeo^i, Ca. iii. Declxmetia eo^ii^dq» picula fuaitclli-' gat:6cdetigndistruculctiaCa. iiii.

De intellccftu fic memoria eorum. Ca. v.

Quando primu in italia.	Ca. vi.
Pugnseonmi.	Ca. vii.
Quomodo capiant.	Ca. viii.
Quomodo domant"'.	Ca. ix>
De partu eonim 6i
teliqua natura.	Ca. X.
Vbi nafc3ntur:& de difcordia
eorum draconum.	Ca. xi.
De folertia animalium.	Ca. xu'.
De dracorubiu.	Ca. xiu.

Dcferpccibusmaxfs&boisCa. xiiii. De rcythicis animalibus:

6<: feptentnonalibus. Ca. xv.

De leonibus. Ca. xvi.

De pantheris. Ca. xvii.

De tigndis natura SC camelis:& camelopardali: ^quadoprimuuifaromaCa. xviii. De chao:&cepho. Ca. xix.

De rhinocerote. Ca. xx.

DelynabusfiC fpmgibus:6C crocutis: cercopithecis : indias bubus ileucrocu^ tis: eale: tauns arthiopiie: mandebra: monocerote:catoblepa: bafilifco. Ca. xxi.

De lupis. Ca. xxii.

Defcrpentibus. Ca. xxui.

De ichneumone. Ca. xxiui.

De crocodilo 6C

hippopotamo. Ca. xxv.

Quis pnmus romx hippopotamum &crocoddos ofi:endit:& medidnx ab animalibus repertx. Ca. xxvi.

Qua: animalia qs herbas oftenderunc cerui: lacerri: hirundines: tefhidmes:

muftela: deonia: apenanguis: draco: pantheraielephasiurfiiceruiipalubes: colubae:grues:coruus. Ca. xxvii. Prognofticaanimalm. Ca. xxviii. Ciuitates 6c gentes a minutis animalibus delet*. Ca. xxix. De hyena 6i crocuta & manticora &fibns &:lutrisi Ca. xxx.

De ranis:&: uitulis marinis:

& ftellionibus, Ca. xxxi.

De cernis , Ca. xxxii.

De tragelapho & chameledte 6c reliqs colorem mutantibus. Ca. xxxui. De tarando dC lycaone:

&thoe. Ca. xxxiiii

Dehyftnce. Ca. xxxv.

De urfis & foetibus eo^. Ca. xxxvi. De munbus poncicis al^ pinis:6d hennaais. Ca. xxxvii De leontophono:lynce: melibus:6^ rduris. Ca. xxxviii De uipa;cocleis:&Iacertis,Ca. xxxix. De canibus. Ca. xl.

Ad canis rabidi morfum, Ca. xli.

De natura equomm. Ca. xlii.

De afinis et mulis*	Ca. xliii.
De bubus.	Ca. xliiii.
De api bouci	Ca. xlv.
Denatapcco^etpecudu.Ca, xlvi.
DegmbuslanaRietueftiuCa. xlvu.
De mufmono.	Ca. xlviii.
De capris 6C gnatioe ea^i.	Ca. xlix.
De fuibus 6c nata ea^:.	Ca. 1.
De uiuariis beftiarum.	Ca. li.
De femifcns aialibus.	Ca. Ili.
De fimiis.	Ca. liu.
De leponbus.	Ca. Iiui
De dammis.	Ca. Iv.
De munbus glinhus.	Ca. Ivi.
Qu* animalia quibus
loas non fmt.	Ca. Ivii.
Quae aduenis noceant.	Ca. Iviii.
Summa resfiC hiftorue&obferuano''
tio nes . dcc. 1 xxxviii ,

EX AVCTORIBVS* Muriano:Icilio: Verno Flacco. L.Pk fone:Comeho;Valenano; Catone ce^ fono: Feneftella: Trogo;A(flio:Colu/ mella: Virgilio. Varrone. L. Metello: Sapione: Cornelio Celfo: Nigidio: TrebioNigro:Pdponio Mela; Mani^ lio Sura.

EXTERNIS.

lubarcge: Polybio: Oneficritoilfido' ro: Annpatro:AnRotele: Demetno Phyfico: Democrito: Theophrafto: Euante; Apocha qui olympionica: Hierone rege; Attalo regeiPhilometC'' re rege: Ctefia:Dunde:Philifto Archi' ta; Philarcho: Amphiloco: Ateneo: Anaxipoli Thafio: Apollodoro Lc'' nio; Anftophane Milefio: Antigono Cineo; Agathocle Chio: Apollonio Pergameno; Anftandro Ateneo: Bac^' chio Milefio: Bione: Sulenfe: Chcrca Ateneo: Diodoro Prienneo: Dione Colophonio: Epigcne Rhodio; Eua^ gone Thafio : Euphronio Ateneo: Hegefia Maroneo; Menandro Pnen^' nio ; Heracleo ce: Menecrate poeta: An'' drononequi deagncultura fcripfit: Efcrione qui item Dionyfio qui Ma-' goncm cranftulit. Diophane qui ex Dionyfio Epitoma feat. Archelao re^ ge Nicandro»

Libro nono conti^

nentur animalium aquaticoru hiRori* et natura:.

De aquatilium natura» Ca. i. Q_uare maxima ui mari animalia. Ca. ii.

De indici maris beluis, Ca. iii. Qu2 in oceano quoq; maxima. Ca. ini.

De tntonum nereidum & elephatoru mannorum figuris. Ca, v.

De balenis orcis, Ca. vi.

An fpirent pifcesj' an dormiant.'' Ca. vii.

De delphinis 6c eorum natura mirabili. Ca. viii.

De torfionibus. Ca. viiii.

De teftudibus quo capiat. Ca. x. Quis prunus telhidmesfecare iniuituent. Ca. xi.

Tegmenta aquatilium. Ca. xii, Deuitulo manno, Ca. xai.

Depifabus pilo carentibus: et quo panant:ecquoteo^gna. Ca. xuii, L)c nommibus 6c natuns multorum pifaum. Ca. xv.

De augunis dC diuerfitate pifaum. Ca. xvi.

De mugili et aliis pifabus. Er q» non ude ubiqj placeant. Ca. xvii.

De mullo;coraano:falpa: Scfalmonc. Ca. xviii.

De exocccto:6i muribus:polypis;

murenis. Ca. xix.

Digefho pifcium in figuras corporum, Ca. xx.

De anguillis, Ca. xxi.

De captura earum in lacu benaco. Ca. xxii.

De murenx natura, Ca. xxiii.

De planis pifabus, Ca, xxiui.

De echmo pifce:eiufcj natura mirabili. Ca. xxv,

Deuanetatenat^pifdu, Ca, xxvi. De miluo pifce dC dracone marino. Ca. xxvii.

De pifabus fanguinc carennbus. Ca, xxyiii.

De lolligine 6c fepiis et polypis: et naupliis, Ca. xxix.

De onigena locuRw &
cieris cocleis fld cochis.	Ca» XXX.
De cancris.	Ca. xxxi.
De cocleis»	Ca. xxxii.
De petftinibus.	Ca. xxxiii*
De diuiriis marinisi	Ca. xxxiui
Quomodo nafcantur:6Cubi. Et quo
inueniunc margantjc.	Ca. xxxv.
De natura purpura: 64
munas.	Ca. xxxvi.
Quot funt genera.	Ca. xxxvii
Quo capiantur tepore.	Ca. xxxviii
Rom$ quado ufus
purpurJB.	Ca. xxxix.
Uc precio earum.	Ca. xl.
De nngendo amethyRio:
64 cocco byflino.	Ca. xli.
De pinna 64 pinno'tcrc:54
aquatilium fenfu.	Ca. xlii.
De fcolopendns uulpibus
& glanis.	Ca. xliii.
De anete pifce.	Ca. xlmi.
De his qux tertiam naturam habent
non anuTialium:neq; fruticum:64 de
urucis 64 fpongiis.	Ca. xlv.
De caniculis marinis.	Ca. xlvi.
De animantibus quaifiliceateftai&T
qu® fine uillo mcludunturi&: reliquis
fordidis animalibus.	Ca. xlvii.
De uenenatis marinis.	Ca. xlvui.
De morbis pifdum.	Ca. xlix.
De gnatione eo& mira.	Ca. 1.
Item de gencranone;64 qui pifces oua
panant.	Ca, li.
De uuluis pifdum.	Ca. Ili.
De longiRia uita pifdu.	Ca. lui.
De uiuanis oRrearum:64
qs eapnmus muenent.	Ca; lilii.
Quis primus murenarum
uiuana fecerit.	Ca. Iv.
De coclearum umariisiSC
quis primus inftituit.	Ca. Ivi.
De pifcibus terrenis.	Ca. Ivii.
De munbusnili.	Ca. Iviii.
De anthia pifce:& quo
modo capiatur.	Ca. lix.
De flellis mannis.	Ca. Ix.
Dedaflylis eorumque
miraculis.	Ca. Ixi.
De muTucitiis & amicioVs inter fe

aquatilium. Ca. Ixii.

Summa res 8c hiftonxfiC obferuatio' ncs.dc.L

EX AVCTORIBVS. Turranio: Gracchulo; TrogorMoccc" natcrAlbo Flauo:Cor.Nepoce:VaIe^ rio Mimographo: Fabiano:Feneftella Mutiano: Helio Solone: Statio Se/ bofoiMelilToiSeneca: Cicerone: Ma/ croiAemilio: MelTalla Coruino: Tre/ bonio NigroiNigidio.

EXTERNIS,

Anftoteler Archelao regeiCallimacho: Democnto: TheophraRo: Thrafillo: Hegeridemo:Cudnio:Alexandro Po/ lyhiibore.

Libro decimo contp

netur naturs hiftoriaj amma/

lium uolatilium.
De natura auium.	Ca. i.
De phoeniee.	Ca. ii.
De aquilis.	Ca. iii.
Quando legionum figna
eReccepennt.	Ca. iui.
Mirum de aquila.	a. V.
De uultunbus.	Ca. vi.
De fanquale.	Ca. vii.
De accipitribus.	Ca. viii.
De cocyce qux a fuo genere
interimitur.	Ca. viiu.
Demiluis.	Ca, X.
Digefho auium p gna.	Ca. xi.
De maufpicatis auibus
cormce.-coruis: bubone.	Ca. xii.
De incendiaria.	Ca. xiii.
De cliuma.	Ca. xiiii.
De auibus incogniris.	Ca. XV.
Deauibus nodhirnis.	Ca. xvi.
Denodaiis.	Ca. xvii.
De pico martio.	Ca. x\'iii.
De uncos ungues hntibus
64 digitos.	Ca. xix.
De pauonibus:& quis eos
pnmus comedent.	Ca. XX.
De gallis & quo caftrent;
& gallmaceo locuto.	Ca. xxi.
De anreribus:64 quis primus iecur an>
ferinum comederit;54 dc adipe anferi/
no comageno.	Ca. xxii;

De gruitus:dconiis:oIonbus:fl6 peregrinis auibus:8C cotumiabustdeglotte. Cai xxiu* De hirudinibus:nierulis: turdis:6i ftumis:

turcunbus & palubis Ca. xxuii. Quaeauiu penncs:quz remeftres:qu*trimeftres. Ca. xxv. De auibus mira. Ca. xxvi.

Deauibus feleucidibus* Ca. xxvii. De ibi. Ca. xxyiii.

Qua? aues in qbus locis nd funttSC qu2E mutat colote & uoce:6d delufcmus. Ca. xxix. De merulis. Ca. xxx.

Tempus auiu genitur*. Ca. xxxi. Dc halcyonibus dC de diebus earum nauigabilibusiflC gauie:6c reliquo aqtica^igne. Ca. xxxti; De diuerfitate nidificatiu auiu agathi^ lis anamulgis fiCpdicibus. Ca. xxxui. De columbis. Ca. xxxiiii

De paliibibus 6c difTerecia columbarum. Ca. xxxv.

DepafTeribus. Ca. xxxvi.

Dennungulo. Ca. xxxvii

DeuolatuScicelTuauiu. Ca. xxxviii Deapodibus. Ca. xxxix.

De caprimulgis &: plateis. Ca. xl.

De mgenus auium. Ca. xli.

Dc carduele pfytaco Sc auibus qu* loquunt. Ca. xlii. Decoruo^iintelligentia. Ca. xliii. De diomedeis auibus. Ca. xluii. Qu* afalia nihd difcant. Ca. xlv. De potu auium. Ca. xlvi.

De ematopodiionocrotali:

de peregrinis auibus. Ca. xlvii. De multarum auium nominibus natura. Ca. xlviii. De nouis auibus

dcfabulofis. Ca. xlix.

Quis gallinas fardre iftitueritJ de auianisjSC qs ea primus infhruerit. Ca. l.

De efopi patina: Ca. li.

De gnatione auiuidC prxter aues qu» qdrupcdes oua pariant. Ca. lu.

De tepore 6c gnatione incubatusauiu et coitu. Ca. liu.

De uitiis er remediis incubannum. Ca. liiiii

Deaugunis ouorum. Ca.lv. Qua:gallin*optim*. Ca. Ivi, De morbis ea^ et remediis Ca. Ivii, De edeeptu et numero fcetus auium. Ca. Iviii.

Depauoneetanfenbus. Ca. lix. De ardeolis et quomodo feruenturoprimeoua. Ca. Ix. Qu* uolucrum fola aial panat et ladte nutriat. Ca. Ixi.

De edeeptu uip* et ptu et qu* terreftnu oua pariae. Ca. Ixii. De generande terreftriu. Ca. Ixiii. De uana gnatione auiii. Ca. Ixiiii. Demunumfeetu. Ca. Ixv.

Defpinahofsaguenafci. Ca. Ixvi. De falamandra. Ca, Ixvii.

De iis qu* nafcut ex nd geniris:

qu* nata nihil gignut. Ca. Ixviii. De Icnfibus animalium. Ca. Ixix, Auditum et olfadlum criepifcibus. Ca, Ixx.

Tacitum communem elTc omnibus. Ca. Ixxi.

Qu* uenenis uiuant; et qu* terra. Ca. Ixxu.

De abo et potu quoruda. Ca. Ixxui. Qu* inter fe dilTideatiet qu*mterreconuenianc. Ca. Ixxiiii, De fomno animalium. Ca. Ixxv. Summa res ethiiboriset obferuario^ nes.dcc.xxiui.

EX AVCTORIBVS. Manilio : Cornelio : Valeriano : Adtio : Vmbnao melioreiMaffurio Sabino: AnciRio Labeone: Trogo:Cremurio: M. VarroneiMacro Aemilio: EmiP fio:Mutiano Nepote:Fabio pidtore: T.Lucrcrio:Cor.Celfo:Oratio Delu' fone: Higino:Safemis:Nigidio:Ma/ nilio Sura.

EXTERNIS.

HomeroiPhccmonoe: Philemone: Boetoqui omytogonia illa qu* de augunis. Anftocele: Theophrafto: Callimacho: Efchylo : Hierone rege: Philometere rege: Archyta: Amphilo-' cho achenienfe : Anaxipoli Thafio:

Apollodoro Lenio Ariftophane Mir Icfio Antigono Cymeo : Agathocle Chio.-Apolldio pergameo: Anfta'dro. Atheeo BacchioiMilefio: Bione Soler feiCherea athenienfe.Diodoro Prienr nio ; Dione ColophonioiDemocrito: piophanenicenfe.-Epigene Rhodio i Euagora ThafioiEuphro'io: Atheneo luba Androtioneqm deagncultura . Afcnone qui item.Dionyfio qui Mar gonem tranftulit. Dyophane qui ex Dyonifio epitoma fecit . Nicandro Oneficntoi Philarchoi Hefiodo .

T IBRO VNDECIMO CONr _J — i tinenturhiRona: & natutx pair uorum animalium (c reptilium .

De infecltorum genere . Ca. i. Defubtilitate natiihis. Ca. li.

Vtrum fpiretan habeant fangumem.

De corpore eorum . Ca. liu.

De apibus. Ca. V.'

Qui ordo nat* in eis . Ca. vi.

De uocabulis opens Ca. vii.

Ex quibus flonbus opera fiant .

De amatonbus eam . Ca. tx.

Ratio operis, Ca. x.

De fucis. Ca. xi.

Qua: nata mellis . Ca. xii.

Qux optima mella. Ca. xm*

Qux genera mellis in

Ca.xiii-.

Quomodo probet mella. Ca. xv.

De tertio genere mellis i & quomodo apes probet. Ca. xvi.

Qu* regiminis ratio. Ca. xvu^ genere apum &c qu* inimica apibus. Ca. xviii'.

De morbis apum. Q. xix.

De continendis apibus !

&quomodo reparent' Ca xx

De uefpisat crabronibus Q. xxi.

De bombicibus:& bombyr Ii:&: necydalo;* quis p^ nius bombicina ueftem inuenent. r,

Debombicecoa. Ca. xxm.

De araneis: & generatione

Ca. xxiiii.

De fcorpiombus. Ca. xxv.

Deftellionibus. Ca. xxvi

Deacadis. Ca. xxvii.

De penis infeiSorum : & fcarabeis & reliqs rcatar beorumgenenbus. Ca. xxviii. DeDcuilis. a. XXIX.

Deiormiasnoftratibus. Ca. xxx. De indicis. Ca. xxxi.

De diuerfitate infedirorii. Ca. xxxii. De animalibus f ligno fit ex ligno nafcentibus. Ca. xxxiii

Deanunalicuiabiexitus

fioneft.

rx ^.xxxiiu.

L^enneisr&culiabus: 8c

diuerntate earum . Ca xxyv

DepyralifiuepyrauRa. Ca.'xxxvi.

xiiltona natura afaliura

per fmgula membra . Q, xxxvii.

De fangume:* quorum

celerrime ficcet' : quorum no coeat; quorum grauif' fimus : uel tenenlTimus: quorum nullus. Ca. xxxvii.

^n m fangumepnnapa^ tus* tergore;* pilis.-a: mammis;* ueftitu. Q, xxxiV

Notabiliaanimaliaqu* mammis. q ^

Deladte&undecafeus

non fiat.

De diuerfitate cafeorum. cl' du. Ditterentia membrorum

hommisacratensa.-aIibus.Ca.xli.i.

Defimu^ fimilitudine. Ca. xlim.

De unguibus. Ca

peung^is. Ca.xlW.

De pedibus auium * un^

Ca.xlvu.

Depedibusffer^opraduo/

tus ad centum. Ca. xlvui.

De pomiliombus : * genitalibus. r i ••

Decaudis. r f

Deuocibus. Ca li

Deagnafcentibusmebns: ’ *’

pdubaAnftotelisdeuita

nominis. q j..

Deanima*dehabituanimJium

ft qux guflata mterimant:& de ui(Su hominis: & quibus de caufisnon coquatur. Ca. Im.

Dac corpulentia augenda uel minuec da: & qua: guftu famem ac fitim Icdent . Ca. luii'.

Stima res &hiftoria:3c obferuandes .u.m.cc.lxx i

EX AVCTORIBVS.

Marco Varrone. Higino : Scropha : SafemaiCelfo Cornelio: Emilio Mac cro: Virgilio.-Columella : lulio Aqlio qiii de thufca difaplina fcnpfit . T. atc q Ultio qui item. Vmbntio qui item. Catone Cenfono:Domitio Caluino: Trogo: McliiTo: Dabiano Mutiano : Nigidio Manilio:Opio. EXTERNIS.

Ariflrotele : Femocnco : Neoptolemo qui mella fcnpfit . Anftomacho qui irem.Philifto qui item. Nicandro: MenecrateiDionyfio qui Magonem tranftuht . Empedocle : Callimacho: Attalo rege:Apollodoro quidebeftiis u eneatis . Hippocrate: Enphilo :Erafyc ftrato;Afclepio:Themifbe : Pofidoio Stoico: Menandro Pnennefe : Herae clide:Euphronio:Ateneo: Theophra- ftoiHcfiodo: Philometere rege .

Libro .xii. contine/

tur de arbonbus .

De arbo^honorer&qn platanus pric mu f italia:8i de nata ea^.Ca. i.

De chameplatano: & quis totondent uindana . Ca. ii.

De peregnnis arbonbus:

& malo aifytio. Ca. iii.

De india: arbonbus uel qii roms hebenus pnmum. Ca. iiii.

De fpina & ficu indias. Ca. v.

De arbore pala & arboribus indias fine nomibus & lanifens Ca. vi.

De pipens arbonbus:& gariophylo:Si aliB plunbus . Ca. vii.

De machir dc arbonbus gentis amanic « Ca* viii.

Dc bdellio 6C arbonbus perfla maris . Ca. ix.

De arbonbus perfica; ifulx:& lanigar

ris arbonbus. Ca. x.

De golfampino & arboribus ex quP bus ueftes fiunt:& quibus modis ede flent arboijifruiSus. Ca. xi.

De coftoidC nardo:& differentiis nardi. Ca. xii.

De affaro amomo;& amornuat de cardaraomo . Ca. xiu.

De thure dC arboribus thuns.^ Q.

Denata thuris fic gmbus. Ca. xv.

De myrrha: etatbonbiis myrrh^. Ca. xvi.

De genenbus myrrhs: et nata: et pterio eius. Ca. xvii.

De maftice:ladano:etbruta:enhemo:

et llroboiet de flyrace . Ca. xviii. De feliatate arabis. Ca. xix. Decmnamomoiecxilorinnamomo :

et cafia. Ca. xx.

De ifocinamo:et cacamo; ac taro. Ca. xxi.

De fenchato et gabalio: de myrobalano . Ca. xxii.

De phoenicobalano et

calamo odorato . Ca. xxiii.

De hamdiaco: et fpagno. Ca.xxiiii < De cypero:et fpalathro : et maro. Ca. xxv.

De balfamo: etopobalfamoietxyloc balfamo : et flyrace : et galbana. Ca. xxW.

De panace: et fpddylio:et malobathro. Ca. xxxu.

De oleo omphario . Ca. xxviii,

Deiryo: et oenanthe: et de elate ar.- bore:etcmnamo comaco. Ca. xxix. Summa res hiflona::et obferuationes .cccc.lxviii.

EX AVCTORIBVS.

M. Varrde:Munano;Virgilio Fabia^ noiSebofo: Pomponio Mela.-Flamo Proculo:Trogo:Higmo:Claudio Csy fare: Cor. Nepore: Sex. Nigro: qui gta:ce de mediana fcnpfit. CalTio He' mma. L .PifoneiTuditano: Antiate. EXTERNIS.

Teophrailo:Hetodoto:Calliflee: Ifi> gono : Qitarcho : Anaxunene: Durie de : Nearcho : Oncficnto: Polycrito :

Olympiodoro ; Diogcneto ; Nigibulo: Anriclide: Carete Cyddeo.^M&chino: Dorotheo: Xentade Eolico : Anteo : Epipodo: Cherca: Deocle : Ptolemsy o lago : Marfya macedone : Zodio ; Item Democrito: Amphdocho : Ari' ftoacho: Alexadro Polyhiftore:Iuba : Apollodoro q de odonbus fcripfit . Heraclide medicorArchidemo : Item Dionyfio : Item Democle: Item Eu' phrone.Item Opfeniderite Diagora : item lollailtem Heraclide tarctmo: Zenocrateephefio .

IBRO TERTIODECIMO

cdriet'^ de iiguetis atbonbus maritis.

De rigueris SC qia priri futcognita no' bis & de cdpofitioe. Ca. i.

Quod unguentum regale uocetur: &qus diapafmata:6C qliter feruentur . Ca. ii.

Quira f riguentis luxuria: & quando pnmri tomams i ufu. Ca. lii.

De palmis Si natura earu Si genenbus . Ca. iiii.

De fynx arboribus. Ca. v.

De terebintho . Ca. vi.

De ficu xgyptiaiac cypria. Ca. vu.

De ceraunia: acfJiqua. Ca. viii.

De perfico xgypri:6i fpina xgyptia . Ca. vidi.

De pruno Si arboribus arcamemphim. Ca. x.

De gummi generibus: Si papyro. Ca. xi.

De genenbus chartaru : Si quomodo charte flat: & de chartaru probatione & uitiis: Si glurino earu. Ca. xu.

De libns Numx . Ca. xdi.

De arbonbus xthiopix i Ca. xiiui. De atlantis arbonbus:& citreis :Si quxin his laudetur: SCqux uitupc/ rentur . Ca. xv.

De arbore trogete . Ca. xvi. Dearboreloto . Ca. xyd.

De fcapo ipfo: Si radice lori . Ca. xviiu

De paliuro:& punico malo:etde flor punid mali. Ca. xix.

De afix:et grxcix frudlP bus . Ca. XX.

Derimeleafiuechamelea: ettragaca' the:et de trago fiue fcorpione:et my' rice:et bria:ct galla . Ca. xxi.

De enonymo : et andrachna congry. gia:etthapfia. Ca. xxii.

De cappan fiue cynofbato autepheo' ffaphyleiet de faripha . Ca. xxdi.

De fpina babyloms regia: etdecytifo. Ca. xxidi.

De fp4nabus:et arbonbus noffri ma' ris atqj tubniet mdici . Ca. xxv. Summa res ethiftorix et obfetuatio' nes .cccc.lxviii.

EX AVCTORIBVS. M.Varrone:Mutiano : Virgiho : Fa' biano:Sebofo:Pomponio Mela : Fa' bio:Higio: Trogo:Proculo : Claudio Cxfare:CornelioNepote:Sex. Nigro qgrxcedemediciafcripfit.Caffio He' mma.L.PifoneiTuditano Antiate. EXTERNIS.

TheophraffoiHerodoto.-Callifthene: IfidoroiClitarcho; Anaximene; Duri' de: Nearcho : Oneficnto : Olympio' doro:Diogeeto:Cleobolo: Anriclide : Crate Mmleeo: Mcnenmodoro the' bano : Dorotheo athenicnfe : Lyco : AnteoiEpippo: Dione : Adimantho: Ptolomao lago : Marfya macedone : Zodoiltem Demochnto : Amphdo' cho: Alexandro Polyhiflore: Arifto' macho : luba rege : Apollodoro : qui de odonbus fcnpfit. Heraclide medi' co:Baeonemedico:Archidemo : Item Dionyfioiltem Democlide;Item Eu' phrone.Item Mneficle:Ite Diagora: Item lolia : Item Heraclide tarenti' noiXenocrate ephefio .

IBRO (^VARTODECIMO

conrinet deumbus et uineis. De arbonbus frudtifens. Ca. i.

De uirium naturaiet quibus modis ferant . ' Ca. ii.

De genenbus uirium. Ca. iu. Item de uiriumgenenbus.Ca. iiii. Infignia culturx uineapi. Ca. v.

De natura umi , Ca. vi.

Vina gcncrofa ♦ Ca. vii.

Vina cranfmarina* Ca. viiL De uino quod uocatut bion ge^ neraTeptem. Ca. ix,

Dedulau generibus. xiiu.Ca. x.

De deutenis: et fecundams uini gene/ ra tna , Ca. xi.

Qux nuper m italia generofa uina eflecoeperint. Ca. xii.

De uiniobferuarione Romulo rege pofita . Ca. xiu.

Qui uini ufus anriquis : er de umis anaquorum . Ca. xuu.

De apothecis:et de uino Opimiano ♦ Ca. xv.

De liberalitate Cxfaris in umo : 6C qn pnmu genera uinifidliai. Ca. xvi. Deumistoinis. Ca. xvu.

Dehydroellei&oxymelle.Ca. xviii. Prodigiofa genera uini. Ca. xix. Quibus umis ad facra uri fas non fit! 6c qbus genenbus mufta condian^ cur . Ca. XX.

De picis generibus:6d refmis:fic muftis codiedis de aceto 6C fscce Ca. xxi.

De cellis umanis. Ca. xxii.

De uicanda ebrietate . Ca. xxiu. Summa res : hiftonx:6C obferua^ tiones.d.x.

EX AVCTORIBVS. Cornelio: Valenano: Virgilio: Celfo: Catone Cenforio : Safemis patre : dC filio: Scropha.M. Varrone. D. Sylla' norFabio pi(flore:Trogo:Higi'o: Flac^ co:Verno:Grecino:Iulio Attico: Co' lumellaiMafTurio SabfoiFeneftella: TergillaiMacftio Placo: Flauio dorfi'' ruo:Sceuola: Helio:Attheio Capitoe: Cotta Meflallino .L. Pifone: Popeio Leneo:Fabiano : Sefiio Nigro: Bibio Ruffo.

EXTERNIS.

Hefiodo : Theophrafto : AriRotele: Democnto: AttdoregeiPhilometere rege; Archyta: Xenophdte: Amphilo' cho Ateneo:AnaxipoliThafio: Apol' lodoro LemniorAnftophae Milefio : Antigono Cyrneo: Agathde: Apollo' nio PeigamenoiAriftadro Anco : Bo' tryete: Item. Bacchio Milefio : Bione

SoIenfeiChcrca athenienre:Cheri(I:o; Item Diodoro Prienneo: Dione Co^ lophonio:Epigene Rhodio; Euagora Thafio :Euphrone Ateneo : Andro tioe qui de agncultura fcripfit.Erchynone quuitem . Lyfimaco q item . Diony- fio q Magonem tranftulit . Dyophae qui ex Dionyfio epitoma fecit: Afcle' piade medico :Oneficnto : Erafiftrato qui Item. luba rege ♦

Libro c^intodecimo

continet de natura frugtferaru arborum cultarum .

Nat* frugiferarii arboru Ca. i.

De oleo. Ca, iii

De natura oliu$:6C olea: indpien' tis . Ca. lii.

De natura olei . Ca. liii.

De cultura oliuarum. Ca. v. Deferuandisoliuis:& quomodo fi/ nendum oleum. Ca. vi.

Deoleo fi<fliao. Ca. vii.

De amurca. Ca. vni.

Pomorum omnium genera : 6C natura. Ca. ix.

Nucum pinearum genera quat' tuor . Ca. X.

De malo cotoneo . Ca. xi.

De perfico genera qtuor. Ca. xu.

De pruno genera. xi. Ca. xiu. Dediuerfis genenbus malorum gc/ nera ,xxix . Ca. xiiu.

De pyris :dc infitorum uarie' tate . Ca. xv.

De pomis feruadis 6C uuis Ca. xvi.

De cotoneis piris &C forbis Ca. xvii* De ficis genera. XXIX. Ca. xviii. De caprifico : 6C caprifica^' tione. Ca. xix,

De mefpilis:& eorum genenbus tnbus . Ca. xx.

De forbis genera qttuor Ca. xxi.

De nuce luglande . Ca. xxii. Decaftaneis genera oiflo Ca. xxiii. De filiquis:& camofis pomis ; 6C mo' ns:&deaanis:&:baccis, Ca. xxiiii. De cerafis genera odio . Ca. xxv.

De corno:& lentifco . Ca. xxvi. De genenbus fuccorum : SC de

odore . Ca. xxvii*

De fucas fru(n:uum:& arborum:e co' lonbus odonbus:ec nata pomoru: & de comedatioe fruiiluu Ca« xxviii. De myrto genera eius ♦ Ca. xxix» De lauro gni . xiii « Ca . xxx.

Summa res : hiftoris : fiC obfer'' uanones.d.xx.

EX AVCTORIBVS.

Feneftella:Fabiao: Virgdio: Cornelio Valeriano: Celfo: Catone Cenforio : Safemis patre et Flio : Scropha.M. VarrociDifymmacho: Fabio piiflore: Trogo: Higmo: Flacco Verno: Gra:^ cfo Attico:lulio Sabfo:Tergilla:Coc^ ta MenallmorColumcUa.L.Pifone ; Pompeio leneo : Macflio Planco: Fla^ uio DorfenciSceuola : Helio : Acteio Capitone : Scftio Nigro : Mumio RufFino «

EXTERNIS i

HefiodoiAriRotcleiDemocntoiIcrde rcge:Archyra: Phylometere rege : At'' talo regerXenophoncer Amphylocho Areneo:Anaxipoli ThafioiApollodo'' 1*0 Lemnio lAriftophane MilefioiAn'' tigone Cyrneo : Agathocle Chio : Apol^ lodoro Pergameno: Anftandro AtC'' neoiBacchio MilefioiBione Solenfe; Cherea Ateneo : Chenfl:o:Icem Dio^ doro Pnennco: Dione Colophonio : Epigene Rhodio : Euagora Thafio : Euphronio Ateneo : Androtione qui dc agricultura rcnpfiC.Efchynone qui item.Dionyfioquimagoncm craftu/ lit.DiophancqexDionyfio epitoma fecit . Afclepiade medico: Erafiftrato icem:Comiade qui de conditura uini, Anftomacho qui item . Hycefioqui itcm.Themifone medico: Oneficritoj luba rege .

Libro sextodecimo

continentur filueftnum arbo-' rum naturas. Ca. i.

Gentes fine arbore tC mira^ cula 1 feptentrionalis re^ gionis arboribus « Ca. iL

Dc hyrcmix filu* magni^ tudine . Ca. iii»

Dc glandifens . Ca. mi.

De ciuica corona : 6C qui frondea co-' rona donati. Ca. v.

De glande:gcncra,xiii. Ca. vi ♦

De fagina glande : 6C relP quis gUdibus:&:carbone :

pafhi porcorum . Ca. vii.

De glande: q multa praster gladem exdem ferat albores . Ca. vui.

De canchrye:&: cocco gra' noi&aganco&cfubere. Ca. ix. Quaru fit mufu cortices. Ca. x.

De fcadulis:&: pmu: pinaRro:abictc: ptceaq{:Iance:txda:caxo, Ca. xi. Quibusm6isfiatgenerapias:ec quo fiat ca-drumrSddefpiffa pice quomo^ do fiatrfi^ quibus modis refina co-' quacur . Ca. xii.

De zofippa:&cfapio: & quaru arboru materia in preao . Ca. xiii.

De fraxino gna eius qtuor Ca. xiiii. De nlia genera duo. Ca. xv.

De acens genenbus dece. Ca. xvi.

De brufco mollufco et flaphilodedro & buxo: genera tna. Ca. xvu. De ulmo genera qtuor. Ca. xviii. De arbo^ nata p litus , Ca. xix . Diuifio generum . Ca. xx. Quibus folia non deddant : 8C dc rhododendro . Ca. xxi.

Item quibus folia non decidunt; 6c quibus non oia folia cadant : 6c qbus locis nulli arborum . Ca. xxii. Denatura foliorum cadennum ;dc bus foliorii uani colores. Ca, xxiii. De populo tria generaiet quorum fo-' horum figuramutctur. Ca. xxiiii. Quas folia uerfentur omnibus annis: qui folioli eius palmis cura etufus; et fohoru mirabilia . Ca. xxv. De ordme naturi m fatis : et de floro arborum: et conceptu:et germinatio^ ne et partu : et quo ordme floreant . Ca. xxvi.

De como et quo tepore quxqj ferat : etquifru(flu noferatietquiifeliccs exifhmat : etquifaallie fmdru per^ dunt:et quibus fru{itus ante q foliu nafeatur. Ca. xxvii.

De bifens & tnferis : 6c qui celerrime

fecfcat: & dt statibus catu Ca. jfxvuii

De moro. Ca. xxix»

De filueftnbus * Ca. xxx.

Debuxo:& faba grscafiue

loto . Ca. XXXI.

De ramts cortice:& radi^

cibus arborum , Ca. xxxii.

De prodigiofis arboribus et quibus

modis fponte nafcuntur: 6C ^ non

ofa ubiqj narcuntifid qus no

alibmafcantur arbores . Ca. xxxlu»

De cyprcfTo et ^ ex terra

noua aliqua fspe nafcan''

tiqusfeaatenoEierut, Ca. xxxiiii.

De hedera . Ca, xxxv.

De hedera qus uocatur

fimilax . Ca. xxxW.

De aquaticis calamis : et

frutiabus . Ca. xxxvii.

De falice genera eius oiflo :

fiCqusprsterfalice fmt

utilia ligatis 6C de rubis, Ca. xxxyiii.

De Cnecis arbonim:6i na-'

tura materiarum : 6c de

csdendis arbonbus Ca. xxxix.

De teredinibus larice. Ca. xxxx.

De materiis; de magnitudine arboru;

qus carie : 6C rumamno fentiut: SC deppetuitatematcnaru. Ca. xxxxi. De teredinibus . Ca. xlii.

De matenis architeda: dC qus materi^ es ad quid utilis ; fiiqus firmior ma-' tena in tedum. Ca. xliu.

De glutinanda materia:’&: lignis fedilibus * Ca. xliiii.

De arbori state:6C qus genera arbo^ minime durant. Ca. xlv.

Summa res:6c hifforisiac obferuatio^ nes. c, xxxv.

EX AVCTORIBVS.

M. Varrone: Feciale; Nigidio : Cor* Nepote; Higirio; MalTuno; Catone: Mutiano.L.Pif6e:Trogo:Calfumio; BalTo; Cremurio; Seftio Nigro; Cor-' nclio:Boccho;Vitruuio:Grscino. EXTERNIS.

Alexadro Polyhiftore.-Hefiodo: The/ ophraflo : Democrito ; Homero; Ti/ meo mathematico »

Libro septi MODEaMo

continar fatiuarum : 6C culta^ rumarborum naturs'.

Arboru precia mirabilia. Ca . i.

De nata csli ad arbores ; di quam parte cslifpedare debeat Ca. ii.

De fodetate csli;& terrs ad arbores. Ca. iii.

De qualitate regionum . Ca. lui. Genera terrarum. Ca. v.

De terra qua bneania; 6c galliaamat . Ca. vi.

De grscorum dodrina . Ca. vii.

De terrarum generibus ,Ca. viii.

De anens ufuidi de fimo: et qus fata ubenorem terram faaat; et qus urant. Ca, ix.

De facione arboru : et q» auulfione nafciit arbores Ca. x.

De trafferedis feiariisiet ulmis reredis;etfcrobibus Ca. xi. Demteruallisplantandarum arboru: et umbns;et ftilliadusiet ubi plantan debeant . Ca. xii. Qus arbores tarde crefcantiet qus celenter; etdefabina. Ca. xiii. De fatioc arbo^iiet iTirioe: et quo lueta fit tenera u ferendi uiplaftrario • Ca. xiiii. De uite inferenda. Ca. xv, Deemplaftratione * Ca. xvi. Exemplum huius rei. Ca. xvii. De cultura talearum: et quibus tem/ ponbus mfiao fiat . ,Ca. xviii. Qus arbores foaetate gaudeant; et de difaplina ablaquean' di ; et acjlcandi , Ca. xviiii.

De falido etharundineto : et csteris csduis ad pticas: palos . Ca. xx.

De cultunsietdifciplina excolenda^: uinearum . Ca. xxi.

De fulcoiet umearum

Ca. xxii. Ca. xxiu.

putanone.

Rano arbuftorum .

De feruandis uuis ; et morbis arborum . Ca. xxiiii*

De prodigiis: ex mutatione ; et de re/ medus ex arbonbus et qus imgaride proficiantict qualiter riganduiet mi/ tabilia de nguis • Ca. xxv.

Dc reecius morbosi arbo^ Ca. xxvi* De caprificatione: ec ftercoratione, Ca, xxvii.

Dc diuerfis medicamentis arborum cdtra uenenata afalia: et cotraformi^' cas:ctcdtranoxiaaiaIia. Ca, xxvui. Summa res rethiftonaeiet obferuatio^ nes.d.Ixxxu

EX AVCTORIBVS.

Cor. Nepote : Catone Cenforio .M. Varrone : Celfo : Virgilio : Higino : Safemis patre et filio: Scropha : Cal' furnio BafTo: Trogo:Emilio:Macroi Grecmo:Columella:Atnco:Iulio:Fa' biano:Sura:Madio: Decio: Mundo* *C, Epidico . L.Pifone.

EXTERNIS.

Ifidoro: Thcophrafto: Anrt:otele:Dc' mocrito : Theopompo : Hierone re' ge:Attalo rege:Archyta: Xenophote: Amphilocho Athenienfe : Anaxipoli Thafio:Apollodoro Lemnio: Anfto' phane Milcfio: Antigono Cuneo : A' gatocle Chio: Apollonio Pergameno: Bacchio Milefio;Bione:Cherea Athe' ni^e:Chere(fto:Ite Diodoro Prieneo: Dione Colophonio : Epigene Rho' dio : Euagene Thafio ; Euphromo i Aceneo:Androtoncquidc agncultu' ra fcnpfit.Afchryone qui ite. Lyfym' macho qui item . Dionyfio qui Ma' gonem tranftulic. Diophane qui ex Dionyfio epitoma feat. Anftandro qui de portentis.

T IBRO OCTAVODECIMO

J— ^ continetur de agncultura. Quod annquis maximum ftudiu agnculturae tuit . Ca. i.

Qus corona prioroma:. Ca. ii.

De iugere:6iadhi:6d legibus arca pe' cora:&: quotiens : dC quibus tempori' bus fiunt:fumma utilitas annons: Qi q agncultura illuftrcs . Ca. iiu

Ratio de agncultura . Ca. iui»

Laus agncolaru : 6C quz ob' feruada i' agro parando . Ca. v.

De uillarii pofinone : & praecepta an' nquoru de agro colendo. Ca. vi.

De frugum generibus;

& natura. Ca,. viL

N 6 oi'a frumen gna ubiqj nara:& de reliqs i oriente

Eencribus : Ca. yiii.

)e piftoriis:fii molitura:

Sc farina , Ca .viiii.

De rundaginc: filigiric; de alus gener ribus:&depiflura . Ca. x.

De fermcntisidi panis faaendi rario genera : 6C quando pnmum piflorcs roma:3tdecnbns:&alicaCa. xi.

De leguminibus . Ca. xii.

De rapis:3i: napis amitenms . Ca. xiii.

De lupino. Ca. xiiu.

Deuitia:fii eruo.. Ca. xv.

Defccno:6dfarraginc:& de ocimo : 64 medica : 6C cynfo . Ca. xvi. De uitus frugum :& remediis: ecquid in quoqj terra: gcneie debeat l'en . Ca. xvit.

De prodigus frugum: etarandi difci' plma: ec uomei^gmbus. Ca. xviii. De temponbus arandi ; et lum^lione boum . Ca. xix.

De occando:et quodam arationis genere: ec de Iteratione: et refedLione. Ca, xx.

De cultura terne. Ca. xxi.

Exempla diuerfa^tcrra^ret de fuma fertdicace:cc bifera uice: et aquarum differentia . Ca. xxu.

De qualitate terne ; et Rercoratione . Ca. xxiu.

De bonitate feminum : et difaplina feminandncc quantum ex quoqjgne frumenti in lugero fcrendum:ec rem' poribus ferendi. Ca. xxiui.

Digellio fyderu innodlcs;

«tdies, Ca. XYV.

Replicatio torius cultunciet qd quoq? mefei agro hen oporteat. Ca. xxvi. Neagnculasarpiaant fteUasifed mar gis tempora ferenda frugis : et ortus occafiifqj fydens f qbufda herbis: et deftella^ ortu ecoccafu. Ca. xxvii. De pratis :et reparatione pra riret cori' bus:ec falabus : etdefcnptio frugum etfyderum, Ca. xxvui.

De tepcflanbus utriufq; temporis: 6i

remediis ftehlicacum.	Ca. xxix.
De mclTeiet tntico; et pa-'
lea : et frumeto feruado .	Ca. XXX.
De uindemia:et autumni
temponbus .	Ca. xxxi.
De lunari ratione .	Ca. xxxu.
De uentorum raaone .	Ca. xxxiu.
De limicanoneagroru.	Ca. xxxuii.
Prognoftica tempeftatu.	Ca. xxxv.
S lima res:et hiftonze:ct obferuanoes.
•ii.M.lx.

EX AVCTORIBVS. MafTuno Sabino : CalTio Hemina : Vemo Flacco.L.Pifone;Cor- Celfo : Thuranio Gracchulo.D. S^llao.M. Varrone: Catone cenfono: Scropha: Safemis patre et filio: Domino Cal^ uino: Higino:Virgilio:Trogo : Oui^ (iio;Grax:mo: Columella ; iuberone ♦L.Arimnoqui gvxce deaftns fcnp'' fit.Cxfare dicflatorc qui item. Sergio Paulo:Sabino:Fabiano.M. Cicerone: Calfumio BafTo : Atteio Capitone : Hefiodo : Theophrafto : Anllotele : Demoenco : Hierone Rege: Philo^ lometere Rege : Attalo RcgeiAr^' chqlao rege : Archyta : Xenophon-' te : Amphilocho Ateneo ; Anaxipoli Thario:AnRophane Milefio : Apoh lodoro Lemnio : Anngenc Miceneo : Agathocle Chio: Apollonio Pergame-' noiAnftandro Ateneo; Bacchio MP lefio:Bionc folenfeiCherea athenien^ re:Cherefto;Item Diodoro Pnenneo: Dione Colophonio: Epigcne rhodio: Euagora ThafioiEuphronio Ateneo: Andrononequi de agncultura fenp-' fit.Efchryone qui ite.Lyfimacho qui itcm.Dionyfio qui Magonem tranf' tulit. Diophane qui ex DionyfiocpP torna feat.Palete:Eudoxo:Philippo: Callippo : Dofithco : Parmenifco : Melitone;Cntonc:Oenopidc: Zeno' ne : Eutemone : Harpalo : Hecateo : Anaximandro:Sofigcne : Hipparcho Araco:Zoroaftre;Archibio ♦

IBRO NONODECIMO continet lini nata:& mirabilia* De lini fatioiie : 6c generibus eius : 6C

quomodo pcrfia'atuf:&demappis:3i lino non ardenrc:5i quando pnmum in theatris uela . Ca. i.

De fparn naturaiA: quando pnmum ufus eius:&: quo phciac" ; & qua: fme radice nafcit^racuiuat. Ca. ii.

De myfu&tubenbuside fungis pen> cis; laferpitio: QC magyden : 6C rubia: 6c radicula . Ca. iii.

De hortorum cura;& digeRio terra: nafeennu prater fruges:

frutices . Ca. iiit.

Narura:&: gha:& hiRona nafcetium i horhs reru. Ca. v.

De hortefiu herbaru radicibus foliis flonbus colonbus. Ca. vi. Quoto die qusqj herhx nafeuntue fanE:& quomodo quxq? format uel digerantun&quorum fingiilaeenera funtifli quorum plura. Ca, vii. Nara:etgna: et hiRona: ad cddimHa f horto fataru re^.xxxvi. Ca. vni.

De foeniculo:etcanabi . Ca. vini. De morbis horto^jietrwdia arca for^' micas:cterucas:ecculices Ca. x. Qu5e magis fint fortia uelmfusietq' bus Ca\Cx aqua: profint. Ca. xi. Rano ngandorum hortorum :ct qu* tranflata meliora fiant: et de fueds horcenf!o:^:etfaponbus. Ca. xit. Summa resiethiRoriaietobreruatio-' nes.M.c.xliiu.

EX AVCTORIBVS.

.M. A<fho Planco .M. Varrone . D. Syllano: Catone Cenfono : Hi^mo : Virgilio: Mutiano:Ceiro:ColumelIa: Calfumio:BalTo: Mamho SurarSa^ bino: TjTroe: Lianio maao.Q. Hir tio;Bibio ruflrino:Cerenneo quicepu' ricafcripfit.CaRntio:item Firmio;ite Pentio .

EXTERNIS.

Herodoto : Theophrafto : Democri-' to:Anftomacho:Menandroqui bio^ chrea fcnpfit.Anaxilao.

IBRO VICESIMO CON^

n'ef medicina: ex iis qu* i hortis feruntur .

Dc aicumere filueftrijiJ claterio . Ci. i.

De anguino cucumere t fiue erratico;& de fanuo!

& de pepone . Ca. u.

De cucurbita filufi : tc rapo Ca. iii.

De naporu dfus : SC rapha^ nofilufi:&de raphano fanuoiSi paftmaca. Ca. iiu.

Dc ftaphylino fiue pafhnaca : 6i gigi' dio :& fifereidi fefeliiSd inula: & de cec pe filueflti . Ca. v.

De porro fe<iliuo:& capi' taroi&dc allio. Ca. vi.

Delacitucafiluarica fiue caprinaiSC efopo:et ifati :

& laciluca filueftri. Ca. vii.

De gfiibus beta::& ftubis:

& achono:& feri gna duo. Ca. viii. De braiTicarflC lapfanatde bra/Tica marinaifli fcylla:

& de bulbis:& bulbine . Ca. ix.

De afparagis: & corruda:

et libpco: et horminio . Ca. X. Deapio:&apiaftro:et heliofelino.-etoreofelio. Ca. xi Depetrofelino:etodo. Ca. xii. De filueftri ocfo :et eruca: et nafturtio:etruta . Ca. xiii. De metaftro:etmeta:et pulegio:et nepeta:e t de cummo . Ca. xiiii.

De pofca qua; unna ftngit :et de c.rppan:er de liguftico fiue panace:et cunila bubula. Ca. xv. Item de cunila gallinacea: fiue origaor etcunilagone;et cunila fanua & cunila mdtana. Ca. xvi.

De piperiti : et ongano : et othimine praifioiet tragonganoietheraclio : et lepido : et degith fiue melanthio : et . Ca. xvii.

De aneto:etfagapenio:etde papauef albo:etnigro:et quo fuccus herbarii colligeduseftietdeopio. Ca. xviii. De empradtico:et erratico: et glaucio fiue paralio:ethetacliq fiueaphro : et de diacodio . Ca. xix.

De tichymaloiet archalio: etporculaca flue peplio: etconadtoietdeatriplid. Ca. xx.

DemaIuamaIope:etalthea: et lapac tio oxylapato : hydrolapaco : et hypc polapato:et bubalapato. Ca. xxi.

De finapis tnbus genenbusiet marr rubio : et ferptllo: et fifymbrio: fiue thymbraioietdelmi feie: et blito . Ca. xxii.

Demcu: etfoeniculo : ethippomara' thro uel myrfenco : et canabi : et de ferula:et carduis. Ca. xxiii.

CdfeiUio qriaciE cdpofitio medicaminis Antiochi. Ca. xxiiii. Summa medicinxiethilloria: : et ob' feruariones . M .dc. VII.

EX AVCrORlBVS.

Catone Cenfono.M. Varrone: Pdpee lo Lenco ; Gallione : Higino : Sefho Nigro qui grxce fcnpfit . lulio Balfo qui item.Celfo:.Antonio Caftore . EXTERNIS.

Democnto : Theophrafto: Orpheo: Mcnadro quibiocrcafcnpfit. Pytha' gora:Nicandro .

MEDICIS.

Nicandro : Hippocrate : Chiyfippoi Diocle: Ophione: Heraclide: Hyferi: Diony fio : Apollodoro ; Tarentino i Apollodoro Citiefe:Praxagora : Phif' tonico Medio ; Dieuce : Cleopante ; PhiliftioneiAfclepiadeiCratecia : Pe/ tronio: Diodoto : lolia ; Erafiftrato : Di.igora: Andrea : Mneficle : Epicar' mo: Damione: Dalione: Sofimene: Hvlepolemo; Metrodoro: Solde Ly' CIO : Olympiade thebana : Thilmo : Petridio; Midaone : Qaudio ; Xeno' crate.

IBRO VICESIMO PRIMO continentur florumiet coron»' mentorum natur* .

De mira flopi uarietate. Ca. i.

De ftrophiolo ferto: et qui primum flores mifcere cocpennt : et quando primum corolla inueta : uel appellata et quare. Ca. ii.

Quis pnmum coronam foliis aureis: et argenteis deditietde honore coro' narum apud atiquos: et de Sapioni» honore : et de padhlibus coronis : et

Gcopattac fcgins Ca. lu»

De rofa m coronis:et de giubus cius : QC ubiferat^ Ca. uu<

De liho tria genera:et ratione ea inferendi . Ca. y.

De uiolis:et de caltaiet baccare : et combreto . Ca. yi*

De flonbus antiquis: er de odorameco^i diuerfitate: ecfaliuncaietpolino. Ca. yii;

De ueftiu aemulatione cu flonbus :& amarato: et chry^ rocomefiucchtyfici. Ca. viiL

De honore coronarumict cyclamino:8dnielorro;et tri^ folio tna genera eius. Ca. ix*

De origanoiet thymo et meile atricoj et coniza : er iouis floreret helenio: eo ambrotono:6cleucatemo, Ca. x.

De amaraco ucl fanfucoret nyiAegre' to: ctmelilotoret uiolaalbaretcodia'' minoret defilueflnbus bulbis : et he^' lichryfo: et lychnis: et de herbis atra mare. Ca. xi.

De cura apurpabulo: et morbis ca^irde remediis. Ca. xii. Deuenenato meile: et de remediis mellis uenenah: et mellis mfani . Ca. xiii.

De meile quod mufeae non attingue t etalucanisietcuraeorufifamem feti-' utapcsretquocarrafiat. Ca. xuii» De herbis fponte nafcetibus: et aculeatis. Ca. xv#

De carduoret helxineret tnbuloretanchufa. Ca. xviv De dfa herba^: p folia : & qux her^ bx toto ano floreantret hafhila regia : et piflana:& de gladiola. Ca. xvu. De lunco genera fex: et de cypero : eC de medicamentis caru:etdecypiro:et odorato iunco . Ca. xviii.

Ex rofa medicina:: et de lilioret de nar^ cifloret ex uiolaretde bacchare: et co-^ bretoretafaro . Ca. xix.

Denardo gallico:etdccrocomedia'*s et croco magoret ex fm:et faliuncarflfi holochtyfo:6d chryfocome : et meliloto. Ca.

De cnfolio;6d thymor&C

hometocalletet dehelenio
6C ambrotono .	Ca.	»d.
Ex leucanthemoietfan''
fuco medicina:.	Ca.	xxii.
Ex anemona medicina.	Ca.	xxiii,
Ex oenanthe medidnac .	Ca.	xxiiih
Ex heliochryfo media'^.	Ca.	XXV.
Ex hiacyntho medicma;.	Ca.	xxvi.
Ex uicaperuinca medicfe.	Ca.	xxvii.
Ex colocafia mediem* .	Ca.	xxviii.
Exanthalio medidn*.	a.	xxix.
De parthenio mediem*.	Ca.	XXX.
De ftrychne mediem* •	Ca.	xxxi.
De corcoro .	Ca.	xxxii.
De perfoluta .	a.	xxxiii*
De mefuris:et pdderibus-	;Ca.	xxxiiii.
Summa medicm*:hifton*: &	: obfer^
uaaones.dcc.xxx.

EX AVCTORIBVS. Catone Cenfono .M.VarronerMaP funorAntiate.C.Helio Veftiho; VI/ pio Ruffino : HeginoiPd.Mela : Pd/ peio Lenate ; Cor. CclforCalflimio ; Baflb.P. Largio: Licinio Macro: Se^ ftio qui grace fcripfic . Iulio Baffo qui Item. Antonio Caftore . EXTERNIS.

Theophrafto : Demoento : Orpheo: Pythagora: Magone: Menandro qui biocrea fcnpfit. NicandrorHomeroj Hefiodo ; Mufeo ; Sophocle : Anaxilao.

MEDICIS.

Mnefteo qui de coronis . Callimacho qui item . Phania Phyfico:Simo TP matho: Hippocrate: Chnfippo: DiO' cle:Opione:Heraclide:Hicefi,o : Dio'' nj^fiorApollodoro Citienfe : Apollo-' doro TarentinorProtagorarPliftoni^ co:Medo:Euche;ChIeophanto: Phy/ liftme: Afchlepiade: Carteda : Petro/ nio:Diodoro:Iolla:Erafiftrato : Dia/ gora:Andrea: Mneficle: Epicharmo: Damione:Dalione:Sofimene: Theo-' polemo : Metrodoro:Solone Lydoj Olympiade Thebana : Phillino: Pe/ tneo:My<flionc:Qaudia: Xenocrate .

Libro vicesimo secvn/

do edrinet'' de autontate herba^

Degentibus herbis form*
gratia utentibus.	Ca; u
Quod herbis uertes
inficiantuf	Ca. 11.
De corona graminea.	Ca. iii.
De raritate eius .	Ca. mi,
QuiToU corda ea donari. Ca. v.
Qui folus centuno

coronatus .

Medians ex reliqs oma-' mentisiecerynge ; Ca. vii; De herba quam centum capita uocant. Ca. viu

Deachanoietglycyrrhiza:

& llomachice . Q.

De mbuloiA: generibus

eius et medicmis . Ca. x.

Dcftorbc:5;mcdia's nus. Ca, xi*

De hippophpe:& medici^ ,

Ca.xiV,

De urhca; ic medras eius Ca. xm. Delamioietmedras eius. Ca. xiiii» De fcorpione ghibufqj acmedidms eius. Ca. xv.

De leucacithaifiue phimoifiue ifchae da:&: medianis eius . Ca. xvi.

De helxmeperdiao parthenio fydetie te- & medianis eius . Ca. xvu.

Dechamsledte gnibufqj:

& medianis eius. Ca.xvm.

Uecoronopoiet medos

CIUS. r'

n» - I ^ xvim»

Lve achufarflCpfcudachufa:

& medianis earum . Ca. xx,

De omchylo:a'themi:Ioto:

&lotometra: heliotropio; tncoccoiSfcallitncho. Ca. xxi

Depicnde: thefioi&afphodelo : Le hrno : &acantho:ecbuprefti.-elapho/ bofco fandicei&Iofinai etde caucae hde . fio; fyllibo; fcolymo fiuelimoe mo;et foncho condnlo: fiuecondrili,

et boletis . r yv,,

ps r '^a. xxu«

Defungisi&filphio :& delaferemede. Ca. xxiii.

De natura mellis: & aqua mulfa : ec quare genere aborum mores immu^ tet:etdemel,tide:etca:ra. Ca. xxiui. t-ontra cdpofihones medicoRi medicms ex frugibus . Ca. xxv.

Summa medicina:: & hirtori» ; & ob« fcruationes.dcccc.vi,

EX AVCTORIBVS.

lifdem quibus pnore libro: & prster eos: Chryfermo; Eratofthene.-Alceo .

T IBRO VICESIMO TERTlo -* — f continetur de cultis arbonbus . Demcdidnis uuarum recentium :6i farmentis uuarum :& umaceis:& do

Uua theriace:& de uuapalTa : &: arta-' phideietaftaphifagria : pituitaria : 6f labrufca : aede uitealba;&: nigra:& de muRis.-& uinignibus, Ca. i.

De aceto fcyllino:et oxy/ melleiet fapa:et fxee uini: acetuet faps.

De oleisietfolus oleanflo^ te:eto'ere:et de oliua alba: et nigra : et de amurca . Ca. iii.

De follis oleaftniet ocnanrino oleo:& Cocano:ecamygdalmo:et launno : et myrteo : chamemyrfino : et cupref fmo : cytreo : etcaryino . Ca, iiu.

De myrobalano palma: et de palma elata . Ca. v.

Mediem® ex fmgulotum generum nore : foliis : frudlu.-ramis : cortice li/ po fucco radice:anere. Ca. vi. Depms : at eorum obferuationibus:

& de ficorum obferuatione : &capn. ficoiat hermeaiat aliorii pnenbus mediana. Ca. Wi . pe pineis: &c amygdalis: & nuceaucl - lana; Si de nuce luglande: 8cp,fbais:, a caitaneis:3i filiquis:6i

Comu:uncdine:& lauro. Ca. viu.

De myrto fatiua.-dt myt^ tidano ; & demy rto fil u fil Ca . ix.

Summa medicin®:& hifton® : etoR Xeruaciones.M.cccc.xijf.

EX AVCTORIBVS C. ValgioiPompeio Leneo:SeRio nf gro quigrace fcripfit. Tul.Baffo qui •tem. Antonio Caftote.M. Varrone : Cor.CeIfo ; Fabiano.

externis,

heophrafto : Demoento : Orpheo: ^fthagora: Magone: Menandro qui biocrea fcnpfit. NicandroiHomero;

HefiodojMurco: Sophocle: Ana/ jolao. MEDICIS. MnefteoiCallimacho : Phaniaphyfi' co ; Simo : Timanfto : Hippocrate: Chryfippo:Dioclc: Opione: Heracli'' de : Hidefio : Dionyfio : Apollodoro Citicfe: Apollodoro Tarentino: Pta^ xagora: Pliflonico Medo : Dieu che: Chleophanto: Philiftione : Afclepja^ de: Crateua: Petronio; Diodoro: loU la: Erafiftrato: Diagora: Andrea : O' norci Mncficlc:Epicharmo:Demio-^ ne: Danone : Sofimene : Mdepoleo: Metrodoro: Solone Lycio:Olympia'' dc Thebana : Phyllino : Petnno : Mycflione: Galauaa: Xenocrate .

IBRO VICESIMO QVAR/

to cotinetur medicina: ex arbo-' nbus fJueftnbus*

Locos . Ca. t.

Glans . Ca. ii.

De coco ilicis:et galla:et uifco pilulis gladeide cer^ ri radice: et fuberc. Ca. iii.

Defagotet cuprefro:ec exdro magnas de crdnde galbano . Ca. lui.

Dehamomaco:etftyrace: etfpondy^ lio : ct fphano : et tcrebinthoictcha'' mepitc: et piaoiecreCmisict picea : et lentifco . Ca. v.

De pice fpilTa:et li<jda:& palimpiBaj pilTafphalcos : 6C sopilTa : 6C tarda: & lentifco . Ca. vi.

De pUtano:6d fraxino: 6c acere : 6C al-' ba populo;& ulmo:6C tilia:fli fambu^ co: etiunipero. Ca. vii.

De falicc:^ amerina: 6C uinlibus: et enftro. Ca. viii.

De uirga fanguinea: & filere : ct ligu-' ftro : ctalno:ctedera:ctcyftho:etaf' fo : et ery thrano :ct chamea fio : et mi^' lacetet de demanda . Ca. ix.

De arundine:ct papyro:et hebeno : et rhododendro:dc rhufcn: ct hydro : ct cichrye:et fabina:ct'felagine:et famu^ loietgummimedicin». Ca. x.

De fpina a:gypcia:et fpina alba : et a^ canthoretacana . Ca. xi.

Deuulgarirpina;etfilueftn:etde fy^

fifceptto:ct de appedice fpina : ct rachantoretpaliuro: aquifolia: et ta^' xo:et rubis medicina. Ca. xii.

De cynobato:et idxo rubo: ctrhanoret lycio:farcocolla: ct oporice medicina: . C^. xiii.

De chamedrye : et chamedaphne : ct chamcleaiecchameficeiet chamecifib : et chameleuce : et camecyparifio : ct ampeloprafoietftachye; etchlinopo/ dio: et cctunculoiet clematide: argyp' ciamedianx. Ca. xiiii.

De aron:et dracunculo: ctdraconno: cteri: et millefolio: et herba ciufdem nomisret pfeudouunio: et myrrhiref onobryche medicinx , Ca. xv.

De conacefia:et callicia : et menaicle : ccaliis .xxiu. et medicinis earum : qs quidam magicas efie dicunt: et dc confidia:er deaproxiret readiuis morborum . Ca. xyi.

De enphia:ct lanaria: ct Rranotimedicmx. Ca. xvii.

De herba qux nafdtur in capite fla' tux : ct de herba dc fluminibus; et herba Imgua : et cnbro : etfimeris: ct rhodo : et impia : ctuenens pedhne: ct nodia: et philanthroporet canaria lappaiettordyleretdcgraie: ctdady'' lo: et fanogrxeo medida: Ca. xviii. Summa medicmxrct hiflonx : et olv feruanones . M , cccc. xi^iii.

EX AVCTORIBVS.

C. Valgio : Pompeio Leneo : Seflio Nigro qui grxcefcnpfit.Iulio Bafib qui Item. Antonio Caflorc . M. Var' tone ; Cor . Celfo : Fabiano . EXTERNIS.

TheophrafloiApollodoro: Democri' to:Orpheo:Pychagora:Magone:Me/ nandro qui biocrea fcripfit.Nicadro: Hdero:Hcfiodo Mufeo : Sophocle : Anaxilao ,

MEDICIS.

Mnefl:eo:Callfacho:Phania phyfico t Simo ; Timanflo : Hippocrate: Cnfip' po:Diocle:Opide: Heraclide: Hicefi' o : Dionyfio : Apollodoro Cirienfc : Apollodoro Tarantino : Praxagora : Plyfldico mcdicoiDiocle: Qeopatra e

PhilinionerAfcIcpiacfe; Crafcua : Pc'' tLonico: Diodoro; lolia: Erafiftrato t Uugora: Andrea: Enorta : Marcone' fide: Epicarmo: DcmioncrSofimcne: Thopolemo : Solone: Lycro:Mccro^ doro: Olympiade Thebana:Phyllioi Petneo:Mi(iidc:Glaucta: Xenocrate.

IBRO VICESIMO QVIN^

co cdtinet natur* herbarii ipote nafcentiumtaudlontas herbarum :6i de ongine ufus earum . Quilanneufus herbarum fctipferft? ^ quando ad romanos notiaa earum perucncntr&quipnmi grxeorum de his compofuctint: & de herbarum muennone : 6C antiqua medicina : 6C quare minus exerceant earu remedia: 6C de cjnorhodo : & de dracunculo mediane . Ca. i.

De quodam pefhfero fonte germa^ nix;<^dc bntanmca:6i maximis mor^ borum dolonbus . Ca. d.

De mol)': et dodocatheo : pxonia uel pcntoroboiuel glycyfide: & pana^ ce uel afclepioidC heraclco panace chP tomo: & panace centaureo;uclphar'' naceoi&heracleofydenoiSi hyofcya' mo uel apollinan fiuc altercingeno . Ca. iii.

De linozofte: parthenio : hermipora fiue ponus mercunali: & achillea ; dC panace heraclca fidenti millefolio : de Icoparegia : dc hermmeo teucno fplcnioide melampodio fiue hellebo^ ro:quot ue eorum genera: & de nigro hellcboroiflc albo medianas: 8c quado detur: et quomodo fumendum: & bus non dandum: dC ^ mures necat . Ca. liiu

De mithndatia ; Sc fcordoti fiue fcof-' dio : 6c polemonia uel phil*teria uel chiliodynama:ctcupatoria:ct centau^ rea fiue chyronia : &C de lecfto cetaureo libadio fclle terr* :ct tnorche mediem* , Ca. v.

De climeno ; ctgentiana:& lyTima^' chia:et parthadeiet arteifia:etabrofi3 etnymphea etheracleo fiue rhopalo eceuphorbia:medicis, Ca. vu

De plantagine; ficbuglolfo : 6c cyno^ gloffo:ec buphthalmo : et fcychica:cc de fparcania:et hippice:ec efchxmde: & de betonica: eteantabnea: eteon^ filigmc : et hibcnda : ctchelidoniaidc canana: et elaphobofcoiecdiciiamno 6c anftolochia: & ^ eius delec'tatione inuoluant pifcesidc ftatim capiantur: 6c mediem* contra ferpentiii irftus ex herbis qs fupiusnofauit. Ca. vu. Deargcmoniaret aganco:8i echyo: 56 hyorciamo:56 ierebotane:et blattana: 6c lemonea; Siquiquefolio: etdaucoj pcrfolara:66 ardboiet cycla^ mmo:ec peucedano . Ca. viii. De rhyfellio:66 cetaurea;ec cheliddia : et panace:56 hyofcyamo :

66 euphorbio . Ca. lx.

De anagallidcfiueacoro: et mandra^ gora : hue arcelo : et acuta: et aem' no agno : et molibdena: etiridc:et capno : et alice et acoro cotyledo et aizoo : et andrachne: et engero : et de ophemoro : et de labro uenens:ccde ramiunculo mcdian*;et de ons uttus. Ca. x.

Summa median*; et hifton* : et ob^ feruaciones. M .cclxxxxu.

EX AVCTORIBVS Sex.Gallico:Pompeio Leneo ; Sefho Nigro quigracce fcnpfit . lulio BafTo qui Ite. Antonio Caltore; Cor.Celfo . EXTERNIS.

Theophrafto; Appollodoro i Demo^ tnto:luba: Orpheo:Pychagora : Ma' gone: Menadro q biocrea Icnpfit. Ni/ candro: Homero: Hefiodo: Mufeo: 6ophocle:Xantho: Anaxilao . MEDICIS.

MnefleoiCallimacho; Phania phyfK i Timanfto : Simo: Hippocrate: Chrifippo : Diocle: Ophyone : Hcra^ dide; Hicefio: Dionyfio; Apollodoro Citiefe: Apollodoro Tarennno ; Pra/ xagora : PliRonico medico: Dieuchei Theophanto Philiftionc:Afclepiade : Crateua: lollaiErafiftrato : Diagora: Andrea : Mneficle : Epicharmo : De' mionc:Sofimene:Thcopolemo: Me-' troppro : Solone Lytio ; Olympiade

Thebana:PhilImo;Pecrieo:My<5lidc i Glaucia: Xenoaate.

IBRO VICESIMOSEXTO

cdcinet reliqua: per morborum genera medici®: QC de nouis morbis: et de lichene quid fit: et qii primum m italia coeperint: et de carbunculo : elcphantiafiidCcolo. Ca. i.

Laus Hippocratis . Ca. li.

De noua medicina:& Afclepiadc medico; et qua ratione uetere medici^ nammutauent. Ca. ui.

Irrifio magic® artis: et de lichene: &(. tapfia . Ca. iiii.

Ad ftruasretad digitos : et ad pedus : ct ad tuffim mediem® . Ca. v.

De uerbafeo: et chameleuce:uel tufli^ Iagine:et bcchio:et aquK learetfaluia. Ca. vi.

Ad latens dolores : et pcdlotis: et ad hortopnocas : adiocmens dolore cor^' dis dolon pulmoni urinx tuffi petflori ulcenbus pulmoni renibus epatias : ad uomitione ad ffgultus plcureticis laten . Ca. vii*

De oibus uitiis uentris : & remediis eorum qu® circaiucl intra funt : et de aluo fiflcdaiuel folueda. Ca. vui. Depuleoretargemone. Ca. ix.

De nymphea:& abftinetia; 6c appete' tia ucnens;etde fatyno erychrococco: SCcraccguctfidenn. Ca. x.

Median® ghales de pedibus: talis:ar' ticulisncruis:et remedia contra mor-' bos:q totum corpus occupant : et de myrtido : etuigilus: etparalyfuet de febnbus fngidisiet febre lumentoru : etfxcnetyas: et chameaifle: et aizoo ; &c igne facto . Ca. xi.

Ad eluxata mebra : 6C contra morbii regiumiet contra furunculosifli fifhi' las:ctinflationes:etambuftionem: di contra alios morbos:ad neruos;&C fanguinem. Ca. xii.

Dc herba eqfcto : 6l ftcphanomeli: et enfitale:etcdtra uermes. Ca. xiii.

De ulccnbusict ad plagas:

ct de polycnemo . Ca. xiiii.

Deplunnus experunetis ad ifiacdofi

«apillos : et partus eiiciendos :ct conti' nendosietalio^d remedia. Ca. xv. Siima medicin®:ethift:ori®: fiCobfer' uationes.M.cc.lxxxxii.

EX AVCTORIBVS.

.M. Varrone. C. Valgio : PopeioLe' neo:Seftio Nigro qui grxee fcnpfit. lulio Baffo qui item. Antonio Callo' te: Cornelio Celfo .

EXTERNIS.

TheophraRoiApollodoro: Democn' toiluba: Orpheo: Pythagora:MagO' nc:Menadroqbiocrea fcnpfit. Nica' dro: Homero: Hefiodo: Mufeo;So' phocle; Xantho: Anaxilao .

MEDICIS.

Mnefteo : Callimacho : Phania phy^ fico; Cimarcho: Simo : Hippocrate : Chnfippo;Diocle:Opide:Heraclide; Hicefio ; Dionyfio : Apo] lodoro Citie' fe: Apollodoro Tarenno:Praxagora: Piiftomco medico : Dieuche : Cheo' phato : Philifhone: Af. lepiade: Crate' ua:Iolla:Erafirtrato:Diagora: Andre' a:Mncficlc:Epicarmo:Demi6e:The' opoleo ; Metrodoro : Solone Lycio : Thebana 01ympiade;PhyIino:Pecri' eo; My<^lione:Glauaa;Xcnocratc.

IBRO VICE SIMO SEPTI'

mo edtinet reliq herba^ gna . De aconito :et panthere qu® exnnguitur aconito . Ca. i.

Quod omnium creaturaru conditor fit deus . Ca. ii.

Dexthiopide: ct amaranto : et aloe : et alcea : et alipho ; etalfima : et an' drofacetet adrofeo: ct abrofia: etaco' ni:etanagyro:etaonymo. Ca. ui.

De apanne : etardlio : etafpleno: et afclepiade : ctoftere uel bubonio : et afcyro uel afcyroide: etaphace: et de alcibio:etale(^orolopho. Ca. iui.

De alo . Ca. v.

De alga:etadlea: etdeapelofagna: etabfinthio. Ca. vi.

De abfinchio:et baJIote:ct botrye fru' cicofa:et brauylla:et bno:et bupleun: et catanante:di calli: dC arexa: ctarce fio;ec tracegdo:theligdo:ec crocodilio

3icynoforchy:etchiyfokchanotetcu- culo:etconferua . Ca. vii.

De cocco gniclio:& dtioptcns : cc dry^' phono:et elatineiet empetro fiue cak ci fraga: & epicacSi: uel heIIebonne;a: epimedio:ctenneaphyllo:& filice pce/ ri:ac de femore bubulo . Caix. Deglauaor&glycyfide : & glaphalio liue chameselo: et galedrago: echol-' co:ec hyofin;& hololleoiS: hypopefto .

De hypoglolTa: & tremulis hydropiV C!s; cotra imagies orthopnoeas; para^ lyfis mapicntes . Ca. xi.

De medio: et myofota: et myagro: & nattice:6c othone:6; onofma; Sc onoe pordo:et ofin:et oxye: & batrachioiai polygono : 8tleuca■themo.•etplythea• «^phyllo.•& phellandrio: etphalen:ei polyrrhizo:& ^ferpinaca: & de rheco- ma;detefeda:&;ftoechadeCa. xii.

De lolano:ec fmyrmoiet telephio : et trichomane.-et thalietro: et thlafpe: et chragdia: & tragoniiA; trago:& tragos logo -et fpondile; et g, quida morbi m qbufdi nd fut genbus . Ca. xiii. Summa mediem* : & hifloru; : et ob' tcruationes . dc. ii.

EX AVCTORIBVS. Pompeio Leneo : Seftio Nigro qui gtaxre fcnpfit . lulio BalTo qui item. Antonio Caftore: Cor.Celfo .

externis.

Tbeophrafto: Apollodoro: qui item t Demoento : Anftogitone : Orpheo : Pythagora: Magone: Menandro qui biocrea fcnpfit. Nicandro.

medicis.

■vinelteo:Callimacho:Timanfto:Si-

mo:H,ppocrate:Chtyfippo.. Diocle : Apioe:Heraclide:Hicefio: Dyonifio t Apollodoro Citienfe : Apollodoro ta^ rentino:Praxagora: Plifton.de me^

d.coD.euche:Cleophato:Ph.l.ft.one:

Aftlepiade : Crateua:Iolla:Erafiftrar ftoiD.agora; Andrea: Mnef.cle: Ep.e

carmo:Demione:Sofimene:Theopo/ leo: .MetrodoroiSolone lyco: Olym^ ^a,k Thebana : Phyhno : Petneo : Mytftione: Glauoa: Xenocrate .

Libro vtcesimooct-v

uo cdtient medici* ex aialibus. An fit f medendo aliqua uis uerboru: & fanan:et depelli . Ca. i.

Remedia ex homme con^ tra magos . Ca. ii.

De qbufda fortilcgiis;et Ca. ni. faliua hofs leium . Ca, lii.

Ad lippitudines oculoru. Ca. uii.

De fternutamento:*: ue^ nere:& caiteris remediis . Ca, v.

De remediis muliebnbus. Ca. vi.

Media* ex aialibus peregrinis : de ele^ phantoi&leone.-de camelo: Si hyena: Si crocodilo: at chameledte.-at ftico:ac hippopotao.-at lynabus, Ca. vii. Mcdicin* cdmunes ex fens aialibus: auteiufdemgiiis plandis.lartis ufus; dtobferuaaones.at caftis butyro:&ad,pe. Ca. vi,..

Mediem* de apro:3t capns : 8i eqs fe,- ns: et remedia de beftiis contra omnes

• Ca. ix.

Mira de animalibus . Ca. x.

Sumamedian*: ethifton*:ctobretr uanones.dc.lxxxv.

EX AVCTORIBVS.

.M. Varrone L.P.fo-e : Fabiano Verx

re: Mtiate: Verno Flacco: Catone ^nfono: Sergio :Sulp.t.o:L.an,o Macro : CelfoiMalfurio : Scftio Ni/ gro qgtxcefcnpf.r . Bytho dmrhace^ no;OphiIiomedico:Granio medias.

externis,

Demoento: Apollonio qui etm.rftn. MiletoiArtemoe: Sexnlio: Homero:

I heophrafto : Lyfimacho : Attalo .Xe^ nocrate: Orpheo qui diophios. Arche- lao qui Ite . Demetno:Sonia : Laide: Elephande: Salpe: Olympiade The-

banarpiotio:Iolla:My<ft,one:Smyr-

neo:Efme medico: Hippocrate : An ftoteIe:Metrodoro: Icaada medico : Hefiodo:Dialconc:Cecl.o:B.onequ. pen dmameon.Anaxilao:Iuba rege .

IBRO VICESIMO NONO

co-tme't medici* exanimalibus.

De ongene medinn* : et qS pnmum mice:et quado pnmum lattaliph cei

tt de Onyfippo : et Erafiftrato : et empmceiet Erophilo:et relt^s illuftri' bus medicis. et quotiens ratio medici^ na: mutata fit : et qui primus torna: medicusiet quandoiet quid de medi^ cis antiqui romani iudicauerint:et ui^ na medionx . Ca. i.

De medicinis lanarum. Ca. ii;

De ouorum natura . Ca. ui. Remedia de cane : et ex afalibus quas plaada non funt fed fera . et ex uolu^ cnbusiet contra morfus phalangiorum. Ca. iiii.

De feuo camelino : et cane rabido : et lacerta:et anfenbusietcoliibis: et mur ftelis remedia . Ca. v.

Ad alopecias tolledas: etad pilos red^ dedos: & ad ledes tollendas 6C ad pale pebras SC ad glaucoata: Sc ad oculos : &. ad parotidas remedia. Ca. vi. Suma mediciaxSCobferuarides.d.xxi.

EX AVCTORIBVS .

.M. Varrone.L. Pifone; Verno Flace co;Antiate:Nigidio: Caffio Hemina: Cicerone:Plauto;Celfo;Sefl:io Nigro q graice fcnpfit . Cealio medico; Mee tello: Scipione; Ouidio Poeta: Lide mo Macro .

EXTERNIS.

Philopacore:Homero;Ann:otele:Ote pheo:Democrito:.‘\naxilao . MEDICIS.

Bo triefe: Apollodoro : Orchidemo : Ae naxilao: AnftoneiXenocrate : Demoe crate:Diodoro:Crifippo philofopho: On; Nicandro:Apollonio: Tyaneo.

LI BRO TRICESIMO CON/

dnentur medicina ex animalp bus reliqux pnons libri . Dcongmemagica;arns:qneta qbus coepenna: a quibus celebrata fuerit . Ca. i.

Vicupano Nerdis Cafans Ca. li.

De talpisr&reliqua medicina p more bos digefla in animalibus quoru gna placida funt aut fera . Ca. iii.

Ad muliebria mala medenda; et cone ceptus maturandos . Ca. iui.

Promifcua medicina. Ca. v.

Demitaculisq^idabeRiajiCa. vi.

. Suma media et obfematdes dccc.liiii EX AVCTORIBVS . .M.Varrde;Nigidio.M.Cicerde;Sefe tio nigro qgrxcefcnpfit.Licio macro. EXTERNIS.

Herodoto : Anftotele ; Hermippo : Homero:Appide: Horpheo: Demoe ento: Anaxilao .

MEDICIS.

Botrio:Apollodoro:Mcadro; ArchiV de:Anfl:6e:Xeocrate:Diodoro: Chtye fippoiOniNicadto: Apolldio tyaeo.

IBRD TRICES IMOPRIe

mo cotinent medicinaex aqtilie bus: & aquaru mirabilia.

Aq uarum m irabilia . Ca. i.

De diflercntia aquarum medicinis :& obferuationibus .cc.lxvi. Ca .u.

De qualitate aquarum mfalubntate: uelcdmoditate earum . Ca. iii. Aqua^: fubito nafcennu autdefincnii rano. Ca. iiii. Obfeiuatio hiftorica. Ca. v. Ratio aqua ducedai&quomodo mee dicatis uteduiet qd profit nauigatio; & medicfa aqua maria. Ca. vi. Degnibus falis: & cdfeiSuris: & me- dicisietobfemarioibus. Ca. vii.

De fcombro pifce:& muria: et alece. Ca. yiii.

De natura falisiet eius medinms . Ca. ix.

De nitn gnibus: et confedhiris;& mee dicis: et obferuanoibus. Ca. x.

De fpongiatum nata. Ca. xi. Summa mediana: & hiftona: etob- fetuanones .dcccc.xxiu.

EX AVCTORIBVS .

.M. Varrone; CalTio Parmenfe:Cicee rone : Muno : Cornelio Celfo: Troe go;Ouidio;Polybio; Sorono.

externis.

Callimacho : Cealio: Ctefia Lyndo : Teophrafto: EudoxoiTheopompo : Polyclito:Iuba ; LycotAppione: Epv gene : Pelope : Apelle : Demoento : Trafillo:Nicadro: Menadro edoedo: Attalo : Saluftio: Dionyfio: Andtea;

Nicecratro! Hippocrate : Anaxilao. IBRO TRICESIMOSE-

eundo continentur reliquat me' didnat ex aquatilibus.

De echeneide pifce:& mirabili eius prictateide torpedieiet mario lepore: & mirabilia rubn maris . Ca. i.

De ingcniis:& manfuetudie quorii da pifciumiet ubi ex manu edant : et ubi refpofa dat ex ptfdbus . Ca. li.

Dc his quibus in terris et in aqs uic' tus eftietdecaftoreis medicinsietob' feruationes. Ca. lii.

De teftudme:etmuItotu pifciu medi' aneietobferuariones . Ca .ilii.

Ptomifcua: medidne. Ca. v.

Ad febres omnium generumific cotra diuerfas iflrmitates. Ca. vi. Animalium omnium in man umetiu .clxvi. genera efle . Ca. vii.

Summa medidna::& hiftonx : Bc ob' feruanones .d.cccc.xxviii.

EX AVCTORIBVS. Lianio Macro: Trebonio Nigro : Se' Rio Nigroiqui gnrce fcnpfit. Ouidio r oetaiCaflTio Heia: Meceate. L. Ateio. EXTERNIS.

Iuba:Andrea:Salpe:Appide:PcIope!

ApeIle:Tafio;Trafillo:Nicandro.

Libro trices i mo te R/

tio cdtinetur naturae metallo^t. Qua pnma comenda tio metallorum aun;& de origene annuloru aureo^: et modo auri apud atiquos: et eque' ftn ordmeifle de lure annu' lorum aureorum . Ca. i.

Dedecunis iudicumtet quotiens no' minaequeftris ordinis immutata : Si donis militanbus: etquado primum corona aurea. Ca. ii.

De reliquo ufu auri in uirisiet mulie' nbus:&; de nummo aureo: & quando primum fignatum efl‘ats:argentum:

& aurum . & ante q lignaretur qui mos inxre: &qua maxima pecunia pnmo ccnfu: acquoriens : &qu bus teponbus audioritas auri Ca. lii.

Ra ao naturalis auri inueniedi : & qn

primu aurea ftatuatSi medicinx ex auro . Ca. iiii.

De chiyfocoIla:&mxdicinz ex chrifo' colla.vi.& mirabilia nata: de glutina- dis inter fe perfidendifqj metallis . Ca. v.

De argento:8C argento uiuo : &fhbia fiue alabaftro.a: fcoria argenti : Si de fpuma argenti . Ca. vi.

De minio quanta: auftoritatis fuerit apudromanosi&ongineac luentide eius:6t cinnabaris ratione in pidluris: & mediana; degenenbus minii: BC ra' tioneeius in pidairis . Ca. vii.

De hydratgyrotde argento mautado: de coticulis in argenri generibus : Si expenmentis . Ca. viii.

De fpeculis:8c agjptio argento. Ca. viiii.

De immodica pecunia : 6i quorum maxie opes fuennciS: quando pnmu po.ro. fhpem fparferit . Ca. x.

De luxuria:& frugalitate in uafis : Si

leifhs argenteisiet quando

laces imodica; fadlx. Ca. xi.

De ftatuis argenteis: & cailatura arge' ti-.BC extern quibufda. Ca. xii.

De file:et cairulco : et chryfocolla : Si nen:onano:etcilono : et^ non omni anno aiqualiter fpedes uendantur. Ca. xiii.

Sdma medidns: &hin:oria;:& obfer' uationes M.cc.xv.

EX AVCTORIBVS. .L.Pifde:Antiate:Varrio.M.Varrdc: Cor.Nepote: MelTalla RufFo:Marro Poeta:Butho:IulioBaflfoq de medi' CIS gra:ce fcripfit.Seflio Nigro q item . Fabio Veftale. ^

externis.

Deraocnto:Metrodoro fcepfioiMe' n jchmo qui de toreutice fcnpfit. Xe- nocratequi item. Antigono quiitem. Heliodoro qui de athenienfium ana' thematis . Paxitele q admirabilia opa fcnpfit. Nymphodoro: lolia : Apollo' doro: Andrea : Heraclide : Diagora : Botrienfe: Archimede: Dionyfio:Ari' ftogene : Deocrito : Mneficle:Atralo medico: Xenocracc:Zende:Te'nefl:o.

IBRO TRICESIMOQVAR^

to continentur a:ns metaila : di fcrriretplubiretftagni. Ca. L Genus acristquiE Corinthia: qua? delia^ ca:qu^xginecica i Ca. ii.

Dc candelabris :ec teplo^' rum ornamentis* Ca. iii.

Quando primum, fimulacrum rom* fa<ftum : et de ongine ftatuarum : ec honore ftatuarum: et genenbus: et Fk guris . Ca. Illi.

De fbtuis togatis: ctquibufda aliis : ecquibus pnmum incolumnatec qn. roftra:et quando primum publice: ec qu.Tprimuftacuxromx. Ca. v.

De ftaniis fine cunias: et quibufdam oliisret qua? prima rom<E ftatua eque^ ftns : et quado omnes flatux pnuacf et publice fublati : et quibus romx mulieribus : ecqua:prim2 ab exteris publice pofit.^ « Ca. VI.

Deantiqs ftatuariis: etpreais figno^ immodidsietcololTis in urbe celeberrimis . Ca .vii.

Nobilitates exa?re operu ec artificum. ccclxvi. Ca. viii.

Differeris a:ris:et mixtunc: ct de feruando are . Ca. ix.

De cadmia medicina. Ca. x.

Defcorea:etflore:ec fqmasrisietfto'’ niace:ct crugfeiethyerario Ca. xi.

De fcolecia:eCcalciri;eC proro:ecchaIcanto. Ca. xii.

De pompholigeietfpondioiec antiP

pondio:& diphryge: ec

tnente feruilio . Ca. xiii.

De ferro :ct ferreis metallis: ec differentia: ferri , Ca. xiiii.

De tepatura fcrri;6^ medicia ex ferro: et ex erugine : et rubigine: et fquama fernret hygremplaftro. Ca. xv.

De plumbi metallis:ct albo plumbo: et nigro . Ca. xvi.

De ftagno:ct plumbo argentario : eC quibufdam aliis ; Ca. xvii.

Medians de plumbo: et fcoria plubi de molibdena fiue galena : de pfymi'* thio : et fandaraca . Ca. xviii.

Suma res : ethiftorix; etobferuacio/ nes.dccc.XY*

EX AVCTORIBVS . L.Pifone: Antiate: Verrio. M.Vcirrde Mcffalla : Ruffo : Marfo Poeta: Be^' tho: iulio Baffoquide medicfagrx^ ce fcnpfit.Seftio Nigro. Item Furio Veftale.

EXTERNIS.

Democrito: Metrodoro rceprio:Me-' nechino qui de toreutice fcnpfit.Xe/ nocrace qui item. Antigono quiitem. Dunde qui item . Heliodoro qui de achenienfium anathemate fcripfic . Nymphodoro : Andrea : Heraclide : DiagorarBotriefeilolla: Apollodoro: ArchiedeiDionyfiorAriftogene: Dio^ mede: Mnericle;Xenocrate:Zenoner Theomnefto .

IBRO TRICES IMOQVI/ nto concinetur honos pidturx. Honos picfturx ♦ Ca. i.

Honos imaginum . Ca. ii.

Quando pnmum clipei imaginum publice:quando in domibus pofici:et de pidlurx iniriis: et monochromato: et primis pic^lonbus : et antiquitate pidlurarum m italia . Ca. iri, Dcpidtoribus romanisret quado pri' mum dignitas pitflura? : et qui uiifto^ rias fuas pid:ura propofuerunt : ct quando externis piduris dignitas romx . Ca. irii.

Rano pfge'di de pigmeris. Ca. v. Decolonbus nanuis: etfaifriais. Ca. vi.

Qui colores udo non inducantur : et quibus colonbus antiqui pinxerunt : et quando pnmum gladiatorum pu' gnx propofitx funt . Ca. vii.

De xcace pi<flurx operum : & arnficu iudicacanobilitates.cccv. Ca. nii'. Pnmum picflurx certame : et qui pri'' mi penicillo pinxerunt. Ca. ix.

De auibus per piiflura deceptis: et qd difficillimum ipiiflura. Ca. x.

De auium cantu compefcendoiet qui encauftoietpeniallo primus lacuna^ ria:ec cameras pinxenrfparfimq: pre^' aa mirabilia pii^lura^? . Ca. xi, Plaffices primi luetores de fimulacriM

ccuafis fiifhlibusj &i precio eorum *	Ca. xii.
Tem uariecates:ct de puluere puteo' Iano:6c aliis rerrx genenbus quxfla'
pidcm uertunrur . Depanctibus fomaccis	Ca. xiii.
6c latentus : eorum
ratione .	Ca. xiiii.
De rulphurc:&alu' mine : et genenbus eorum: 6i medicinx .	Ca.xv.
De terra famiaret eretria:&: chia; 6c H'
b.amfia:& phinitiiet apellitimedicin.a.	Ca. xvi.
Creta genera ad ueftiu ufuscimolia:fatda:um'
brica:faxu;atgentaria . Qui:6Cquotum liberri	Ca. xvii.
prapofiri. Terra excalata : et terra	Ca. xviii.
clupea : terra balearica: terra ebufitana. Summa medicin.T:& hiftona; St obferuatio' nes.d.cccc.lvi.	Ca. xix.

EX AVCTORIBVS . MefTalla oratore : MefTalla fene : Fe' neftella attico: Verno .M. Varrone: Cor. Nepote: Dedo Eculeone : Mu^ tiano:Melinro: Vitrumo : CalTio Se' uero:Longulano : Fabio Veftalequi de pidlura fcfipfic.

EXTERNIS.

Prafitcle: Apelle:Melantio:AfclepiO'' doro: Eiiphranore:Parrhafio: Helio' doro qui anatemata fcripfit athenis . Metrodoro qui de architeiRonice fcnpfic . Democrito ; Thcophtafto : Appione gramanco qui de metallica medicina fcnpfir.Nymphodoro: An' drea: Heraclide : lolia : Apollodoro :

Diagora:Butrienfe:Archydemo:Dio' nyfioiAnflogeneiDemadeiMneficle Xenocrate ZcnonisiTheomnefto.

Libro tricesimoseX'

to cdtinetut nata lapidii : etiuxurias marmorum i Quis primus f publicis openbus oftenderit . Ca. i.

Quis primus peregrino marmore columnas habuerit roma . Ca. ii.

Qui primum laudati in marmore fcalpendo : et quibus temponbus . Ca. iii.

Nobilitates operum : & artificum in marmore cxxvi.de marmore pario: ficmaufoleo. Ca. iiii.

Quando primum mat' morum in adificus ufus :

& qs prunus roma crufta' uerit parietes: & quibus atatibus quaqj marmora in ufum uenennt roma:

&quis primus marmora fecuerir: & ratio fecandi de arena . Ca. v.

De naxio ;& harmonioiSC degeneribus marmoru. Ca. vi.

De alabaftrite:&; tigdino alabandico . Ca.v ii.

Ob obelifco thebaico: alexandnnoia: de illo q efl in cyrco magno. Ca. viii.

De illo qui eft in campo martio pro gnomone . Ca. ix.

De tertio obelifco roma m uaticano. Ca. x.

De pyramidibus xgyptiis & fphynge. Ca. xi.

De labyrmtis agyptio : lemnio; italico . Ca. xii.

De pefili:hotto:& oppido:

& teplo Diana ephefia. Ca ixiii. Dedelubro cyziciiBC lapide fugitiuo;& de echo fepties refonante:& adifido fine clauo & mirabilia adifi'

009: roma. Ca. xiiii.

De magneris generibus :

& medidnis . Ca. xv.

De lapidibus : qui dto abfumunt corpora in eis condica;& de his qui diu feruat:& de thafio lapide & medicinis eius . Ca . xvi.

Deebore foirili:& lapidi' bus oireis:&palmatis:a£

aliorum generibus • Ca. xyu.

Da corallioruel pyrrite ;

6C medicinis eius;6C oftra'

cyteide amantho lapide

6C medicinis eius: de mi/

hemo lapide 6C uiribus

eius : de gagate lapide 6C

medicis eiusidefpdgiis

6iphrygio lapide dc na^

tura cius . Ca. xviii.

De ematide:6d qufqj ge^

nenbusciusiScfchifto. Ca. xix.

De quattuor generibus acadis:6C calamo:& famio & arabo:ct pumicibus . Ca. xx.

De lapidibus mortarioli medicinaliumiet molli/’ bus lapidibusrecfpeculaii lapide:etfilicibus:erph^ gice:fid cotibus:6C reliquis ad ftrui^turam lapidibus igni & tempeftatibus ve/ liftcntibus . Ca, xxi.

De afternis : 6C calce : et

'harensgcnenbus:ec

mixta calcis iQC har^iet

uitiis ftrudtur^iet cocfla/'

nis: et columnis . Ca. xxii.

De medicinis calcis : et malta: et gypfo . Ca. xxiii.

De pautmentis:et quado pnmumroma:: etfubdi^ ualibus pauimentis : et gracaniasiet quando pri^ mumcamerx. Ca. xxiiii.

Deongmeuitriiet ratide faciendi:et de obfiano ui^ tro :et generibus mulnfor^ mibus Ultri , Ca. xxv.

Ignium miracula j et me^ dicmxiprodigia . Ca. xxvi’.

Summa medicmx: et hiftorix: ecob>' feruationes .d.xxiiii.

EX AVCTORIBVS.

M , Varrone : Celio : Galba. C.Tcfho: Mu tiano : Nepo te Cornelio , L. Pifoe : Tuberde:Seneca:Fabio ueftale : Am^ mo fxctale: Fabiano: Catone Cefono:

Vitruuio .

EXTERMIS.

TheophraRo : Paxitele : luba rege: Nicadro: Soraco: Sudme : Alexadro Polyhirt:ore:Apione:Pliftonico : Du’^ nde: Herodoto: Euemevo : AnflagO'' ra: Dion)'fio : Archemidoro : Bucorri da: Antifthene : Democrito : Demo^ tele : Lycea .

IBROTRICESIMOSEP/

rimo continetur origo gemma-'

rum *

De gemma Polycratis ty/ ranuet Pyrrhiregis:etqui fculptores opcimuetnobi/’ litates artificum : et quis pnmus dacflylochecam ro-' mx habuit . Ca. i.

De gemmis tranflatis in triumpho Pompeiiiet na-' tura criftalli:etmedicinis: et luxuna circa ea:ec qua/* do pnmum inuenta mir^ rhina:et luxuna circa ea : et natura myrihinoruiet quxmetiti fuc audlores

defucemo .	Ca. ii.
De ortu ; et medicinis: et
generibusrerluxuna fuca’/
norum : et lyncurio : et
medicinx .	Ca. ili
De adamaris gmbus: et
medianis :et margaritis.	Ca. ini.
De fmaragdigriibus: et
gemmis uiridibus tranC'
luadis .	a. V.
De opaligcnenbus tetui/
nis : dc experimentis : et
uanis .gemmis .	Ca. vi.
De genenbus carbuculo/
ru:etuiciis:etexpimieris:
ct gemmis ardentibus .	Ca. wi.
De genenbus topani : ct
callaite;etdc gemmis uP
ndibus no rraRucccibus,	Ca. viii.
De lafpidum gmbus .	Ca. ix.

De quibufdam gemmis per alphabeti ordinem. De gemis quie a mebris hominii cognominant: et quiE ab animalibus :ec

Ca. xi.

Ca. X.

& fadiais : & figuris ge^ marum .

De ratione probandaru gemmarum .

Ca. xiii.

Ca. xii.

Suma res:8i hiftoria:;84 obferuationes ,M.ccc.

EX AVCTORIBVS,

.M. VarroneiAdlis triumphi: Mece^ nate;IacchoiCornelio;Boccho .

EXTERNIS.

luba rege : Xenocrate Zenonis: Su^ dme: Efchylo: Phyloxene: Euripide : Nicandro:Satyro:Theophrafto: Cac rete; Phylomene: Democrate: Xeno ' tfo: Metrodoro: Sotaco: Pythea:TP meo Siculo:NiceatTheocrefto: Afa-" ruba : Mnafea : Theomene : Ctefia : Mithridate : Sophocle : Archelao re' ge : Calliftato: Democrito: Ifmenio: Olympico: Alexandro Polyhiftote: Appione: Ori; Zoroaflre;Zadlalia .

CAII PLINII SECVNDI NATVRALIS HISTORIAE LIBER .II.

AN Finitus fit mundus: 6i an unus. Ca.i. DVM ET HOCQVOD NOMINE

10 calli appellan libuit; cuius arcuflexu tegiit^ (Cuncfla: numen elTe credi par eft acernii: fmefur jneqj genitum: neqj itentuni unq.Huius extera Pmdagare nec intereft hommu : nec capit hiian* 'wconiecbura mentis , Sacer eftiatemusifmenfus: [jtotus m totoiimmo uero ipfe totii; mfLnitus:ac •^fmito filis. Omniii reni certus di fimilis fcerto. «■Extra intra ciida. coplexus m fe: ideqj reni nata !,opus:Si reni ipfa natura. Furor eft menfura eius animo quofdaagitaffeiatqj ^dereaufos . Alios

_ ^^rfusoccafione hinc fupta:authis data inume/

^^^raBiies ttadidiTe mudosiut totidlre^ natas credi oporteret. Aut fi una oes icubaret;

> ' totidetamenfoles:torideqjlunas;&:cEteraetiainuno immenfa &: innumerabilia . i ) fydera:quari nd eade quseitide femp in termino cogitandis occurfura defydeno finis ^ ^alicuius. Aut fi hxc mfinitas natutiE oiii arcifia poiTit afiignan : nd illud ide m uno fit icelligi taco priferri ope . Furor eft ^pfedlo furor egredi ex eo;& taq ftema eius cudla plane lam fit nota: ita fcrutan exteraiquafi uero menfura ullius reipoffit k agereiqui fui nefaat:aut mens hominis uidere qui mundus ipfe nd capiat.

DE Forma eius. Cap.ii.

I ^ Orma eius in fpecie orbis abfoluti globata effe nomen in primis & confenfus ' ^ I ^ in eo mortalui orbe appellantiii. Sed & argumenta re^ docent:non folii quia

A talis figura dibus fui parnbus uergit m fefe : ac fibi ipfa toleranda eft: feqj mcludit

'i* &: contmet nulla^ egens cdpagmu:nec fine aut mitiu ullis fui partibus fentiens:nec

quia ad motum quo fubmdeuern debeat: ut mox apparebincalisaptiftimaeftiSed 5 jj oculo9iquoqj,pbande:^conuexusmediufqj quacunqjcemancumidacadereialia

olTit figura. DE Motu eius. Cap.iii.

Anc ergo formam eius atemo di irrequieto abitu menarrabili celeritate .xxiiii, hora^ fpatio arciiagi folis exortus 6c occafus haud dubiii reliquere:an fit fme' fusidC ideo fenfum aunii facile excedens tantx molis rotata uemgme aiTidua fditus non equide faale dixeri:nd hercle magis qarcuado^dfimul tinnitus fjde^i fuofque uoluentium orbes. An dulcis quide di incredibili fuauicate concentus nobis qui itus agimur iuxta diebus nodtibufqj tantus labit^mundusieffemnueras ei effigies aialui re^iq’ cundla^i ipreffas.Nec ut m uolucrum notamus ouis leuitate contmua lubnoi corpus:quod clariffimi audtores dixere tene^ argumetis idicat:quonia mde denduis re^i diii feminibus inniier^ m man praxipue: ac ple^qj cdfufis mdftnfica: digenerat^ effigies. PriEterea uifus probande alibi plauftra : alibi urfntaun alibi:alibi Ifa figura cadidiore medio fup uerrice arculo. Cur Mundus dicat. Cap.iiii.

E Quidem di confenfu gentium moueor . Na que koVilon cofmon gtzrn nofe omameti appellaueriit: eum Si nos a perfeffta abfolutacp elegantia mundum. Ocium quidem haud dubie calati argumento diximus: utmterpretatur.M, Varro. Adiuuat re^ ordo defcripto circulo:qui fignifer uocat:m.xii. aialui effigies:& p illas folis curfu cdgruens tot faeculis ratio. DE Quattuor elementis. Cap.v.

Ec de elemetis uideo dubitari q uattuor effe ea. Ignitu fummo ; ide tot ftella^i ^ collucenum illos oculos. Proximii fpiritus:quc graci nriq; code uocabulo aera appellat. Vitale huncjfiip cundta re^ meabile totoqj confercumicuius uifufpenfam

Cii quarto aquali elemeto librari medio fpacii tellure:ita mumo coplexu diucrfitatia eldici nexuiSi leuia ponderibus inhiberi quominus euolent.Contraq! grauia ne ruit fufpcndi leuibus in fublime tendentibus . Sic pan in diuerfa nifu ui fua quaxjue confiftere irrequieto mundi ipfius conftntita circuitu: quo femper in fe currente ima atque mediam in toto terrareandemq; uniuerfo cardine ftare pendentem librantem per qua: pendeat; ita folam immobilem arca eam uolubili uniuerfitate:eadem<j ex dibusne(fti:eidemq! omnia inniti. DE Septem planetis. Cap.vi.

iT Nter hanc cailumq; eode fpiritu pendent certis difcreta fpatiis.vii.fyderaiqus I ab inceffu uocamus errantia:aim errent nulla minus dlis.quorum medius fol fert apli/Timamagnitudme ac poteftatc:nec temporum modo terraruqj: fedfyderu etii ipfoy caliqj redtor. hiic efle mundi totius animu :ac planius mete:huc pncipale natura: regime ac numen aedere decet opaeius extimantes. hic luce rebus miniftrat: aufertqj tenebras. hic reliqua fydera occultat, hic uices temporum annumqj femper renafeentem ex ufu naturas temperat. hic cali tnftitia difcutitiatq; etia nubila huani animi ferenat.hic fuu lumen castens quoqj fydenbus focnerat prxclarus eximius 013 mtuesiofa etii exaudiens:ut prinapi Ifaiy Homero placuifTe m uno eo uideo.

DE Deo. Cap. .vii.

QVapropter effigiem dei formamq; quasrere ibecillitatis humani reonquifquis effdeus fimodo eftaliusi&quacunqj m parte totus eflfenfus: totus elfuilus: totus auditus:totus animas.-totus animntotus fui. innumeros quide aedere atq; ena ex uirtutibus uinifq; hommum ut pudicitiam : cdcordia:mentem: fpem:honotem: cljsmentiamrfidem; aut(ut Demoento placuit)duos omnmo pomara di beneficium maiore ad focordia accedit, fragilis &. labotiofa mortalitas m partes ifla digeffit ifire micatis fui meonut portionibus coleret quifq; quo maxfe mdigeret. Itaqj nofa alia aliis gentibus:& numma m iifdem innumerabilu repimus . Intens quoq; m genera defcnpns morbifq;:&: multis enam pefhbus du effe placata trepido metu cupimus. Ideoq; etii publice febri fanu m palano dicatu eft: orboni ad asde lanii ara : Si mali fortuniefqliis.Quaobremaiorcilitu populus etiamq hominu mtelligip6t:cum finguli quoq; exlemetipfis tonde deos faaant:Iunones geniofque adoptando fibi. Gttes uero quidam animalu Si aliqua etii obfcena pro diis habentiae multa dichi magis pudenda per fcetidos abos St alia fimilia lurantes. Matrimonia quidem mter deos credi can coque luo ex his nemme nafa:& alios effegradiuos femperq; canos: alios iuuenes:atq; pueros atn colons aligeros:claudos:ouo editos : Si alternis diebus uiuentesimonentefqi puenliu fpe deliramento^ eft . Sed fupet omne ipudennam adulteria mter ipfos fingumox iurgia:& odiatatq; etii furto^ efre;& fcele^t numma. Deus e mortali luuare mortale. Si hic ad itetnam glona uia.hac qiceres iere tomai. hac nunc crlefli palTu cu liberis fuis uadit maximus omnis lui reclor Vefpafianus Auguftus feffis rebus fubueniens. hic e uetufhfTimus referedi benemerentibus gfam mos:ut tales nummibus afcnbant. Quippe & omnui alio^ nofa deoji: Si qui fupra fydeiy rettuli ex hominum nata funt mentis . loue quide aut Mercuniitaliterue alios interfeuocan:8t effecilelfis nomeculatuti quis non mterpretanone natum fateatf Irndendura uero agere cura re^i huana^ illud quicquid e fummti . An ne tam tnfti atq; multiplici minifteno nd pollui aedamus dubitemufue f Vix prope eft iudicare utrum magis conducat genen humano quando aliis nullus eft deorum refpecTais: alus pudendus: externis famulant' facns:ac digitis deos geftant:& monftra quoque: qui colunt damnitiSt excogitant abos : impena dira in ipfos ne fomno quide qeto irrogit.Non matrimonia non liberos:non deniq; quicq iiud nifi lubentibus faens diligunt. Alii in ipfo capitolio fallunc:ac fulminantem peietant Iouem.&: hos iuuat fceletaiillos facta fua pcenis agunt. Inuenit tamen inter has utrafq; fentetias mediu fibi ipfa mortalitas numen: quominus etia plana de deo cdiedlatio effet.Toto qppe

mando locis omnibus : oninibufcj. hons.-omnium uoabus fortuna fok inuocar ^ una nominatur.unaaccufac.unaagirur reamnacogitatlSola laudat: folaarguiV; oi cum coiiuitiis colitur . uolubilifq; a plenfq, uero & caca etiam exiftimata : u^ga-

inconltansmiccrtaiuanaimdignommqjfautnx.huicommaexpenfa.-huicofaferunt'

accepta.&mtott ratione mortalium fola utranqj pagmam fa^t . Adeoqj obnoxia, fumus .ottis:utfors_ipfa pro deo fit:qua deus probaturincettus.Pars aba &hanc pcllijaftroq, fuo euetus airignat:& nafcendi legibus.-femelq, m omnes futuros uno deo d^ietum.In reliquum uero oaum datur. Sedere cccpit fententia hacpanterq^ ™ T uadir.Ecce fulgurum monitusioraLlomna

p«fata,arufpicum pra,di,^:atq! eram parua didai m augunis ftemutamenca ; & orTenfiora pcdum.Diuus Auguftus kuum prodidit fibi calceum praipoftere idutu-

quodiefeditionemiliunpropeaffli^luseft.Quxfmgulaimprouidainmortalitat^

muoluuntifolum ut mter ifla uel certumfit nihil elTecertimec mifenus quicq hofe- aut (uperbius Catens quippe animantium fola uidlus curaeft.In quo fpo-tenaturx benignitas fufficitiuno quidem uel praferenda cuncdis bonis:q, de glona de pecunu ambitione fuperq, de mortenon cogitant. Verum m his deos agere cura reai huanaai cr^i ex ufu uitareft^oenafqj malefiais aliquando feras occupato deo in tanta mole- nuq aut^ irntas elTe.Nec ideo proximum dli genitum horamem ut uilitate luxta Muas e/Iet . Imperfefls uero m hommem natura: ptxapua folatia nedeum quidS polle omnia . Nanque nec fibi pot mortem confcifcere:fi uelit; quod homini dedit optmum m tatis uita: poenis;nec mortales *temitatedonare:aut reuocare defurtos- nec tacere ut qui uixitnion uixent.-qui honores gcirit.-nongeirent.NulIumq, habere 1 prateritaius pra:terq obliuionis.Atque(ut facetis quoque argumentis focietas ha:c cum deo copuletur)ut b^ dena uigmti nd fmt.ac multa fimilitcr efficere non poffe: per qux dedantur haud dubix natura poKtia. Id quoque elTe quod deh uocamus. In hxccliuemflenonfuenc alienum propter uulgaram alTidue qusftionededeo.

-j- Natura fyderum errantium. Cap.viii.

pv Inc redeamus ad reliqua natura fpdera:qux affixa diximus mundomon illa uc J. exibat uulgus fmgulis attributa nobis clara diuitibusimfora paupenbus ■ obfcuradcfedis:&pro forte cuiufq, lucentia ad munera mortalibus. Quia nec cum luo quarq, homme orta monuntur.-nec aliquem extmgui dendua fignificant. Non ranta cxlo focietas nobifcum eft; uc nofiro fato mortalis fit ille q uoq; fydefii fuloor. illa nunio alimento ttabh humons igneam uim abundantia redduntioim deadere aecluntur.-ut apud nos quoq; id luminibus accenfis liquore olei' notamus acadere.

Laterum xtemaeficxleftihus natura mtexentibus mundum mtextuque concretis.

potentia autem ad terra' magnopere eorti pertmensiqux propter effertus daritatlq;

K mapitudme m tarita fubtilitate nofa potuerunt: ficut fuo demo-ftrabimus loco. Luculorum quoq; rah ratio m tertx mmoneapnus dfcetur:quando ad ea' pertinet tota hgnifen modulano muentionibus non dilatis. Obliquitatem eius intellexilTe: hoc eltre^i fores apemilTe Ana.ximandcr milefius traditur pnmus olvmpiade .Iviii. Signa deinde in eo aeoftratus:& primum anetis ac fagittani .Sphxram ipfam ante multo Atl^ . Nunc relirto ipfius mudi corpore reliqua inter cxlum tenafq; trartet''.

ummu efle quod uocant Saturni fydusndeoq; mmimu uideri &: maximo ambire araiIo:ac.xxx.anno ad breuiflima fedis fira prmdpia regredi certum eft . Omnium q* meatus.-mterq; ea folis & Iunx co'cranum mundo agere curfa.-

ideft Ixuu: fep illa in dextram prxapiti : & quanuis alfidna conueifione immenftc celentatis attollantur ab eoirapianturq; in occafum.-aduerfo tamen iremotu:p fuos quxq; paflus ita ferri ne conuolutus aer eandem in partem xtema mundi uertioine ^nauo globo torpeat : fed findatur aduerfo fyderum uerberc difcretus&digeftus. Saturni autem fpdus gelidx ac rigentis efte naturx: multoque ex co iferiorem louis

arculu:& ideo motu celeriore duodenis circuagiannis.Terriu Marrisiquod quidam Herculis uocatit.ugncaardctis folis uicinitate binis fere annis conuerri. ideoqi huius ardore nimio & ngore Samrniinrenetau ambobus ex urroq; tcperan Ioue:fafutarec][ fieri deum.Inde folis meatu effe parriu quidem trecentarum dx. Sed ut obferuatio ubrai)! eius redeat ad notas quinos annis dies adiici:fuperq; quartam parte diei.Qua ob cam quito ano unus ftercalaris dies additiut tpfm rb facilius folis irieri cogruat. Infia folem ambit ingens fydus appellatu Venens;altemo meatu uagum; ipfifquc cognominibus a:muluin folis & luna:, pra-ueniens quippe & ante matutinii exones: lurferi nomen accipitiut fol alter : diemque maturans . Contra ab occafu refulgens nuncupaf uefper:uc prorogans lucemiuicemue luna: reddens . Quam naturam eius Pythagoras famius primus deprehcdic olympiade arciter .xxxii.qui fuit urbis rom.e annus. c.xlii. Largiori magnitudmeextra cunila alia fydera efl clantatis quide tanta:: ut unius huius ftella radiis ubra: reddant. Itaq; Si in magno nominu abitu efl . Alii enim lunonisialii Ifidisialii matris deum appcllauere. Huius natura cudla generat i terns.Naq: in alterutro exortu genitali rore cofpergens no terra mb ebeeptus fplet: ues: animatiu quoqj omniu flimulat . Signiferi aut ambitu peragit tncenis & duoc dequmquagenis diebusiab fole nunq abfiflens partibus fex atqj quadragita Ibgius: utTimao placct.Similirbne : fed nequaq magnitudine falicetiaut uiproximu illi Mercuni fydus a quibufdam appellatum Apollinis inferiore circulo ferf .ix. diebus oriore .abitu mbante folis exortum:mb pofl occafu fplendes.nunqab eo.xxii.pcibus remotior:ut Ctefias & Sofigenes docent. Ideo Si peculians ho^ fyde^i flatio eflineq; cbmunis cii fupradiilis.naq; ea & quarta parte ca;li a fole ab elTe & tertia : & aduerfa foli fepe cernunt . maiorefq; aliis habent cunila pleni cbuerfionis abitus in magni anni rbne dicendos . DE Luni natura. Cap.viiii.

SEd omnium admiratione uinat nouiffimumfydus tenifq; famdiatiffimum:

& in tenebrari remediu ab natura repertum luni. Multiformi hic abage torfit ingenia conteplantiu:& jpximu ignorari fydus maxie mdignanuicrefccs fempenaut fenefcens.Et modo curuata in comuaimb iqua ^portibe diuifa.-mb finuara f orbe, maculofaieadeqj fubito pnnitens.immefa orbe pleno; ac repente nulla.alias pnox: alias fera.Si parte diei folis lucem adiuuans . defiaens Si i defeihi tamen confpicua. Qui menfis exitu latet cii laborare non aedit . Ia uero huilis & excelfa;5i ne id qde uno mb:fed alias admota ciloialias contigua montibusinunc m aquilone elatainuc in aufltos deiec'la.Qui fingula m ea deprehendit hommu primus Endymion:& ob id amore eius captus fama traditus. Non fumus profeilo mgrati erga eosiqui labore curaqi luce nobis aperuere.In hac luce mira quoq; hiiani ingemi pefle fanguinemibi c.ides condere analibus iuuatiut fcelera hoium nofcant mundi ipfius ignans. Proxia ergo cardmiiideoq: minimo abitu uicenis diebus feptemfq; Si tertia diei parte pagit fpanaeademiqux Saturni fydus alnfTimu .xxx. utdiilumeflannis.demremoraa m coitu folis biduo cu tardiffime a tricefima luce rurfus ad eafde uices exit . Haud fcio an biu qui m cilo pnnofa' potuenit magiflra in.xii. fparia menfium oportere diuidi annuiquado ipfu toties foleredeudo ad principia cbfequif.Solis fulgore eam ut reliqua fydera tegi: fiquide i totu mutuata ab eo luce fulgereiquale in repercuffu aqui uolitare confpicimus . Ideo molliore Si iperfebla ui foluere tantu humore: atq; ena augere; que folis radii abfumat.ideo & iniquali lumine afpici ; quia ex aduerfo demii plena reliqs diebus tantu ex fe terris oflendatiquantu ex fole ipfa cbcipiat.In coitu quide nb cerni : ejuonia hauflu bem lucis aduerfa illo regeratiunde accepent. Sydera uero haud dubie huore terreno pafei : quia orbe dimidio nonnuq maculofa cernantur: fcilicet nondum fuppetente ad haunendum ulna lufla ui, maculas enim nb aliud effe q tem raptas cum humore fordes.

DE Defebhi folis 8cluni:& de noifle. Cap.x.

f Efeihis autem fuos & foIic rpm in

* ^ . r r •■^‘^uciiciLiuna . ocaciaui

atq, menftrui no fuc utnq, defeflus propter obliqtate figniferiilunaq! multiuagos! (ut diclum elt)flcxus:non femper in fciupulrs partiu congruente fydepimotu.

HAec ratio mortales anunos fubduat in (a:lu;ac uelut mde cdteplantibus trium maximaji regnatur* partiu magnitudme detegit. Non poiTet qppe totus fol adirai terns mtercedente luna: fi tetra maior elTet q luna .Tertio ex ulique uaftitas lolis apentur : ut non fit necelTe amplitudmem eius oculorum argumentis atque coiertura animi fcrutan.Immenfum elfe condat: quia arboip i limitibus porredaru in quothbet pafluu milia umbras panbus laciat i teruallis: tanq toto fpatio medius. & quia per ajqnocliu omnibus in mendiana plaga habitannbus fimul fiat a uertice. Itc quia cirm iolditulem arculu habitantiu mendie ad feptetnone umbric cadant: ottu uero ad occafu.quas fien nullo mo podent : nifi multo edet maior q terra . nec q monte idam exonens latitudme exupera t dextra leuaq; large amplecdcns : prsferti ducretus tato iteruallo.Defedhis luna: magnitudme eius haud dubia rdne declarat: ficut te^^ paruitatc ipfa defiaens. Naqj cu fmt tres umbra^: figurx.-condetqj.-fi par lummi dt matena:qux laflat umbra:colunx effigie laa nec hfe fin^ . Si uero maior matena q lumen:turbmis redi:ut fitimu eius angudidunu:& fimili modo infinita longitudo. Si inmot matena q lux:mett exidete effigi^ m cacummis fine definenm. taleqj cerni umbra defiaente luna palam fit: ut nulla amplius relmquatur dubitatio fup^n magnitudme terram.Id qde & tacitis ipfius natutx mdiais.Cur .n.pattitis uiabus anni brumalis abfcedit.-^ut nocSium opadtate terras reficiat: exudurus haud dubie:& ficquoq? exutens quada in pte:tanta magnitudo eius ed.

E ^ Qux quis inuenent m obfetuatione ca:ledi. Cap.xii.

T rone qd6 defeidus utnufqj primus roma'i generis f uulgus extulit Sulpitius Gallus:qcof.cu.M. Marcello fuit, fed tu mbunus militu follicitudic exeratu hberato:pndie q Perfes rex fupetatus a Paulo ed:m concione ab iperatore nduidus ad ptxcmenda eclipff:mox & compofito uolumme. Apud grxcos autem luedigauit pnmus omnium Thales milefius olpmpiadis .xlviii. anno quarto : ptadiflolblis defedn:q fub Halptterege fadtus ed urbis condita: anno .c.lxx. Pod eos utnufque fyden curfum in fexcentos annos pracinuit Hipparchus menfes gentium diefque & horas:ac fitus loco^tidi uicos populoj: complexus xuo tede haud alio md:q cofilio^: naturx particeps. Viri ingentes fuptaq,’ mortalium naturam tantojr numinum lege deprehenfaiS; mifera hommu mete abfoluta in defedabus dellajt fcelera:aut moite aliquam fyde^i pauentes.quo in metu finde Stefichon & Pmdari uatum fublunia ora pala ed deliquio folis.dc in luna ueneficia arguente mortalitate: & ob id crepitu didono auxilia te. Quo pauore ignarus caude Nicias atheniefiu fpator ueritus clade portu educere:opes eo^afdixit.Madh ingenio & cxli interpretes re^qjnatx capaces argumeti reptores quo deos hominefq; uiadis. Quis.n. hxc cemfe : & datos rydeijt

Nunc conferta de iifdcm bremter atqj capitulati attingamtrone admodu neceiTanis locis ftriiniq; reddita.Nam neqj irtituti operis talts argumentatio eftmeqt ommum rc^i afferri porte cas minus mi^i eft;q conflare in aliquibus.

DE Defeiilibus. Cap.xiii.

T V Efeiffus.cc.xxiii.mefibus redire i fuos orbes certum eft.Sohfq; defeilum non

J / nifi nouirtima primaue fieri luna: quod uocant coitum. Luna: autem non nifi

plenarfemperqi atra q proxime fuerit . Omnibus autem annis fieri iitriufqj fydcris defecLus flatis diebus horifqj fub terra.Nec tamen cum fiant fuperne ubique cerni: aliquando propter nubila:fa:pius globo terrx obflante conuexitatibus mundi. Intra ducentos annos Hipparchi fagaatate comptum efl luna: defedlum aliquado qnto menfe a priore fien: folis uero feptimo . Eandem bis in triginta diebus fupra terras occultan:red ab aliis atqj aliis hoc cemi . quaqj funt in hoc miraculo maxime mira cum conueniat umbra terra: lunam hebetan : nunc ab occifus parce h.oc ei acadere: nuc ab exortus . Et quana rone cu folis exortu fibra illa hebetatrix fub terra effe debeat femel ia accident: ut m occafu luna deficeret iitroq! fuper terra confpicuo fydere.Na utin duodea' diebus utrunqj fydus quareret: & nfo a:uo acadic : impatonbus Veff pafianis patre. 111. filio iterum conff. DE Lunxmotu. Cap.xiiii.

LVna fep auerfis a fole comibus fi crefeat : ortus fpeirtare: Si minuat:occafus: haud dubiu efl. Lucere dodrantis femuncias hota5i ab fecunda adiiciente ufq; ad plenu orbe:dettahenteqj in diminurione.intra.xiiii.aut partes folis femp occulta effe. Quo argumento aplior ertantiu flclla^i q luna: magnitudo colligit: quado ill® & a feptenis 1 terdii partibus emergat. Sedaltrmdo cogit mmotes uiden:ficut affixas calo folis fulgore intetdiu non cemiicu sque die ac nodtu luceant, idqj manifeflum fiat defeiffibus folis:& prxaltis puteis.

Erratiu motus:& lumini! canonica. Cap.xv.

SRrantiu autem tresiquas fupra fole diximus fitas:occultant meantes cum eo. Exoriunt uero matutino difcedentes partibus nunq aplius undenis . Poflea 59: eius contradu tegunt. & 1 triquetro a partibus. c.xx.flatioes matutfas faaut: qux& prima uocant.mox in aduerfo a partibus. c.lxxx.exortus uefpnnos.lterumq; in.c.xx.ab alio latere appropinquante flariones uefpcinasrquas & fecundas uocant: donec affecutus in partibus duodenis occultet illas: q uefpertmi occafus appellatur. Martis flella ut qipfor etiam exquadrato fenrit radios ab.lxxx.partibus:ude & nome accepit is motus primus & fecundus nonagenarius didus ab utroq; exortu . Eadem flattonalis fenis mefibus cdmorat infignis:alioqn bimeflris:cu carcere utraq; flatioe quaternos menfes non ipleanc.Infenores aut dux occultant in coitu uefptfno fimili modo:reli(floq! fole totide m parnbus faciunt exortus matutinos. atqj a longifffmis diflantix fux meris fole infequunf.adeptxq; occafu matutmo condui acprxtereut. mox eode intemallo uefperi exoriut:ufq; ad quos diximus termios. Ab his retrogra' diunt ad foleiK occafu uefpnno delitefcut. Veneris flella & flarioes duas matutina uefprinaqj ab utroqj exortu faat:a logiffimfs diflarix fux finibus. Mercuni flarioes breuiore momento: q ut deprehendi poffint.Hxc efl lummu occultationuma; ratio perplexiore mom : mulrifque muoluta miraculis . Siquidem magnitudines fuas 6i colores mutant.& exdem ad feptentrione accedunt: abeuntqj ad auflrum.temfque ^piores:aut cxlo repente cemunf’. In qbus aliter multa q priores traditun fatemur ea quoq; illo^i effe munerfs:q primi quxrendi uias demonflrauerunt:modo ne quis defperet faxula qificere femp. Pluribus de caufis hxc ofa accidut. Pria drculorum efl qiiosgtxciabfidasinflellisuocant.etemgtxcisutendu erit uocabulis. Sunt autehi fui cuiq; eajiialiiqj q mundo: quonia terra a uertiabus duobus:quos appellauerunt polus:centmm cxli efl:non figniferi oblique inter eos firi. Omnia aut hxc conflant rone arcinifemp indubitata.Ergo ab alio cuiq? centro abfides fux exurgunt. Ideoqj

diucrfos h.« orbes motufq! cliffiles;quonu ftenorcs abfidas necclTe i breutoreseire.

IQiure eadem alias altiora:alias inferiora uideantur. Cap xvi

Gitur a terra: centro abfrdes altiffimx fut . Saturno i' fcorpione.Ioui £ uitme. Marti m leone.Soli in gemmis . Venen mfagittano.Metcuno m capneorno. Medus omnium parnbus . Et econtrano ad terrx centru humillimx atq; proxunx. Sic ht ut tardius moueri uideant : cu altiffiimo ambitu femnt^; non quia accelerent: tardentue naturales motus:qui certi ac fmguli funt illisifed quia deductas ab fuma abfide Irneas coartan ad centrum necelTe eft.-ficut m rotis radios. idemq; motus alias rnumr centn propmqtate fentit". Altera fublimitatum ca:quonia a fuo ce'tro abfidas alnllimas habent m aliis fignis, Saturnus m librx parte uicefuna . lupiter cien .xv. Mars capncomi.xxviii.Sol anetis.xxix. Venus pifcium ,xvi. Mercunus uirgmis.xv. Luna Caun. 1111. Tertia altitudinum ro cali menfura non arculi intelligic;fubire eas: au t defccdere p ,pfudu aeris oculis xftimantibus , Huic connexa lacitudinu figmferi oblii^tanfc]! ca eit. Per hunc ftella::quas diximus errates.-ferunt''. Nec aliud habitatur m ternsiq quod ilIifubiacet.Reliquaapolis fqualet.Venens tantu fteila excedit eu bmis ptibus . Quica mtelligic efficere:utquarda'aialia&m defertis mudi nafeatur. Luna quoq; p tota latitudine eius uagatifed oino no excedens eum. Ab iis Mercuni fteila laxifTfe; ut tamen e duodenis pnbus(coc,n.fut lanrudmes)non aplius odronas perret;ne(^ has xqualiter.Sed duas medio eius:& fupra.iiii. mfra duas . Sol deinde medio fert iter duas ptes fiexuofo draconii meatu inxqualis. Martis-ftella quattuor niedias.Iouis medii &fupeamduas. Satumiduasrutfol.Hxc erit latitudinum ro ad auftrii dcfcendenriujautaqlone fubeutiu.Hac conftare & tertia illam a terra fub^ euntiii in ^lum . Ec pariter fcandi eam quoq; exiftimauere pletique falfo , Qui ut coarguant:apenenda eft fubtilitas immciifa:6; omnis eas coplexa cas.Coueit ftellas in occafu uelpnno ^ximas efte terr^eSe iatitudie &L alcicudfe;exorcufq; matutinos in mino cuiufq; hcn.Stationcs m medus latitudmu articulis;qux uocatecleptica.pide confeftu c motu augen qdiu in uicmo fint terrx: cii abfcedant in alritudmeimmui. qux ratio Iunx fublimitatibus maxime approbat. Aeq; non eft dubium in exortibus niatutinis etii nume^ augeri:atq; a ftationibus prunis tres fupiores diminui ufquc ad ftationes fecundas.Quxcu ita fmtnnanifefta entab exortu matunno latituies fcandi.quoniam m eo prund habitu inapiantpnus adiici motus.In ftatidibus uero pnmis & alcitudme fubire:quoniam tu pnmu mcipiant detrahi numeri : ftellxque retroire . Cuius rei ro priuatf reddenda elf . Percuftx in qua diximus pte Qc tiiangulo folis radio inhibent redu agere curfu:&; ignea uileuanfi fublime , Hoc no ^tinus intelligi pdt uifu nfo.ideoq; exiftimant ftarc.unde & nome accepit ftatio.Progredit deinde ciufdem radii uiolentia:6; retroire cogit uaporrepcufTas . Multo id magis m uefprino ea^i exortu toto fole aduerfo :cu m fumas abfidas expellutur : minimequc cernutur:quoniam altiffimc abfunt:6i minimo feruntur motu, tanto minores cum hoc 1 altiftimis abfidii euenit fignis . Ab exortu uefprino latitudo defceditur: pardus lam fe minuente motumon tamen ance ftationes fecundas augente cum & altitudo defcenditur fupueniete ab alio latere radioreademq; ui rurfus ad terras deprimente: qux fuftulent i cxlu ex priore tnquetro.tan tu itereft;fubeat ne radii.-an fupuemat. miilcoq; eade magis i uefpertmo occafu accidut.Hxc e fupio^ fteila^ rd. Difhcilioc reliqua^icA: a nullo ante nos reddita. Catholica fyde^ errantiu. Cap. xni.

PRimu igitur dicatur cu fint diuerfx ftcllxrcur Veneris fteila nuq longius.xlvi* partibus:Mercurius,xx.a fole abfcedant . Sxpe citra eas ad folem rcaprocent. Conuerfas habent utrxq; abfidas:ut infra folem fitx : tituq; drculis ea^ fub terra e: qtu fuperne prxdidlarum.& ideo non pofluntabcire amplius : quoniam curuatura abfidu ibi non habet longitudine maiore.Ergo utrxq; fimili rdne admodii ftatuunt abfidii fuaiji margines, ac fpatia longitudinis lantudinii euagatione penfant. At eru

curno femo ad-vlM. & ad ptes.xx.pemcmunt''imo ucro.Sedro canonica fallir.iuuj; apparet abfidas quocj; ea^ mouen;'j nunq tranfeant fole.itaq; cu in partem ipfam CIUS inaderc margines alterutro latere; tii &C ftella: ad longilTima fua iterualla pueire intelligunticii atra fuere margines totidepcibus.&ipfa: ocius redire credunticum fit illaTcp utnqj extremitas fuma. Hinc ro motuu conuerfaintelligit. Supenores.n. cclemme ferunt in occafu uefpertinoihx tardiffimc . Illx a terra altiffime abfuntreu tardiffime mouentjhx cu ociiTime.Quia ficut m illis ^pmqtas centri acceleratura i iis extremitas arculi.Illx ab exortu macutmo minuere celentate incipiunt : hx ucro augere. Illx retro curfum agunt a (latione matutma ufqj ad uefpertinam. Venetis a uefpcina ufq; ad matutina. Incipit aut ab exortu matuno latitudine fcadere. Altitu^ dine ucro ac fole mfeq a (latione matunna ocilTima in occafu matunno altiflima. Digredi aii c lantudine motuqj minuere ab exortu matutino retro qde ire: fmiulque altitudie digredi ab (latide uefpertina. Mercurii rurfus (lella utroqj modo fcadere ab exortu matutmoidigredi uero latitudine a uefpertino.confanitoq; fole ad.xv.ptium mceruallum confiflit quatriduo ^pe fmobilis. Mox ab altitudine defcedit: retroque gradit ab occafu uefpertmo ufqj ad exortu matutmu.Tatumque hxc dc luna cotidc diebus quot fubierc:defcendut. Veneris quideaes & plunbus fubit. Rurfus Saturni dc louis duplicato digrediunt. Martis ena quadruplicato. Tanta efl naturx uanetas. Sed ro euides.Niquxm uaporefolis nitunf:ecia defcendutxgre.Mulra,pmia‘plius arca hxc pofTut fecreta naturx legefqj : qbus ipfa feruiat exepli gfa. In Martis fydere cuius eflmaxieinobferuabilis curfus.-nunqid (latione facere. louis fpdere tnquetro raro admodu fexagmta pnbus difcreto.Qui nuerus fexangulas mudi effiat formas. Nec exortus mifiin duobus fignis tantucancn:6i leonis fimul edere . Mercumucro fydus in pifabus exortus uefpcrtmos raro facere:aebemme m uirgine.In libra ma^ tunnos.Itc matunnos m aquano: ranffimos in leone . Retrogradum in tauro 6c in geminis non fien.In cancro uero no citra. xxv.pte. Luna bis coini ai fole i nullo alio figno facere q geminis . Non coire aliquando in fagittano tantii . Noutffimam uero pnmamq; eade die uel no(ffe nullo alio in figno q anete confpici. Id quoque pauas mortaliii contigit. Et inde fabula cemendiLynceo. Non compatere incarlo Saturni (ydus 6c Marns cii pluiimu diebus, c.lxx. louis. xxxvi. Aut cu mmimii denis detracdis diebus. Venens dxix. Aut cum minimum. lii. Mercuni.xiii.Autcum plurimii.xyii.

Qux rd colores eo^ mutet. Cap.xviii.

Colores rd alritudmu teperat.fiqde ea^ fimilitudine trahunt ; in quarum aera uenere fubeundo. Tingitqj appropfquantes utralibet alieni meatus arculus. Fngidior m pallore. Ardennorm rubore. Vetofus in horrore. Sol atque commiffune abfidumiextremxqj orbitx a terra i obfcuritate.Suus qde cuique color e(l . Saturno candidustlom clarusiMarti igneusiLuofero candens : Vefpen refulgens : Mercurio radians:Lunx blandus;Soli:cum oriturrardens : poflea radians. His caufis connexo uifu:& earum qux cxlo continentur- Nanqj md multitudo conferta lefl circa didios orbes lunxiplaadanodle leniter illuflrante eas . Modo rantas ut fugiffe miremur plenilunio abfcondente:aut cum folis fupraue did:a^ radii uifus pftnnxere noflros. Etipfaauteluna ingruentium folis radioli haud dubie differentias fentit.hebctate extera inflexos mundi conuexitate eosrprxterq ubi reda angulosi competunt idus. Itaq; in quadrato folis diuidua efl:in tnquetro femi ambitur orbe. Implet autem in aduerfo-Rurfufqi minuens cafde effigies panbus edit interuailis: fimili ratione qua fupra folem tria fydera.

Solis motus Sc dierum inxqualitatis rd. Cap.xviiii.

SOlautipfe qttuordifferdias habet bis aquata node diei: uemo & autumno:

in centrum madens terrx odauis in partibus arietis ac librx . Bis permutatis fpatiis in audum diei bruma odaua m parte capricomi.Nodis uero folflitio totidc

m partibus cancri* In^ualitatis ca obliquitas eft- figmfen i cum pars xqua mundi fuper fubterqi terras 6ibus fiat momentis. Sed qux refta m exortu fuo confurgunt fignadongiore tra<ftu cenent luce.Qux uero obliqua ociore tranfeuntfpatio, Q_uare loui fulmma affignent. Cap. xx.

T Atec plerofqj rfiagna ca:li affedratione compertum a pnapibus doclnns uins 1 — / fupcrno^ tnum Tyde^i ignes efre:qdeaduiad terras fulminum nome habeat, fed maxic ex iis medio loco fin.fortafTis quonia contagiu nimii huons ex fupenore circuloiacqj ardons ex fubicdo per hunc modu egerat. Ideoq? didtu louem fulmma iacuIari.Ergo ute flagrante ligno carbo ciI crepitu: fic a fydere cxleftis ignis expuitur praefeita fecii afFerens:ne abdicata qdem fui parte in diurnis ceflante openbus.idque maxTe turbato fic aere:qa colledtus humor habundantia ftimulat: aut quia turbatur q uoda ceu grauidi fydens partu . Interualla fyde^. Cap.xxi.

Nterualla quoqj fyde^i a terra multi indagare tentauerut.Et folc abefle a luna undeuiginti ptes;qru luna ipfa a terra ^diderunt. Pythagoras uero uir fagacis animi a terra ad luna.c.xxv.milia ftadio^ efle collegit . Ab ea ufq; ad foleiduplum. Inde ad duoded figna triplicatu, In qua fentcntia& Gallus Sulpitius noflerfiiic. DE Syde^ mufica. Cap.xxii,

SEd Pythagoras mterdii ex mufica rdne appellat tonu : qtu abfic a terra luna. Ab ea ad Mercurium fpatii eius dunidiu. Et ab eo ad Venere. A qua ad folem fefcuplu. A fole ad Marte tonu id eft quantu ad luna a terta . Ab eo ad louc dimidiu.Etab eo ad Satumu dimidiu.Ecmdc fefcuplu ad figniferu . Ita. vii. tonos cffici.qua diapafon harmonia uocat;hoc c uniuerfitate concentus . In ea Saturnum Dono moueri. Mercunii Phthongo.Ioue Phrygio, & m reliquis filia:iucunda magis q ncceflana fubcilitate, DE Miidigeomecna. Cap.xxiii.

STadiii .c.xxv, noftros effiatpaflus.hoceft pedes fexcentos .xxv. Pofidonius non minus. xl.ftadio^ a terra alticudmem efle:in qua nubila ac uenti nubefqj pueniant. Inde pu^ liquiduqj 6c imperturbata: lucis aerem. Sed a turbido ad lunam uicies centu ftadioiy. Inde ad fole qnquics milies. Eo fpatio fien utta unmenfa eius magnitudo non exurat terras. Plures autem nongentis fladiis in alcitudmem fubire ^didcruc. Incopu hsec 6C inextncabilia:fed tam ^denda;q funt ,pdita. In quis tamen una ro geometnex colledionis nunq fallacis poflicnon repudiari:fi cui libeat alnus ifta ^fcqui.Necucmenfura(id .n, uelle pene dementis oaieft) fed ut ritu coicdan animo coftet extimatio. Na cii trecentis .Ix. &C fere, vi.parnbus orbis folis ex circuitu eius patere appareat arculumtper quem meat : femperqj dimenens tertiam partem ambitus : 6: cernx paulommus feptimam coiligat : apparet dempta eius dimidia i quonia terra centralis interuemac.fexta uero parte huius immenfifpacii:quod circa terram arculi folaris animo copreheditiineffe altitudmis fpatio, Lunx uero duode^ cima:quoniam tanto breuiore q fol abitu currit . iu ferri ea in medio folis ac terrx. Mi^ quo ^cedat improbitas cordis huani paruulo aliquo inuitata fucceffu; ficut in fupradicris occafionem impudentix ro largit:aufiqj diuinarc folis ad terram fpatia. Eade ad cxlii aguntsquomam fit medius fol ut ^tmus mundi quoq; ipfius mefura ueniat ad digitos ; quantas eni dimenentes habeat feptimas tantas habere arculum duo dc uicefimas:canq plane a ppendiculo menfura cxli conflet. Aeg)'pria td quam Petofiris & Neccpfos ofl^ere : fingulas partes in lunari arriculo(utdi(ftu ^minimo .xxxiii.Itadiis paulo aplius patere colligit . in Saturni apliflio duplu.in folis quem mediii efle diximus utnufqj mefurx didiii. Qux cdputacio plurimu habet pudons: quonia ad Saturni arculu addito figmfen ipfius interuallo nec numerabilis multi'' plicario eflicit!. DE Repentinis fydenbus. Cap.xxini,

Eftant pauca de mundo. naq; dC in ipfo cxlo ftellx repente nafcunt.Pluraearu X \ genera. DE Comccis&cxlcftibus^digiis: nacura;6cfitu;d:genenbus

eorum . Cap . uigefimumqumtum .

COmetas gvxa. uocantmoftn crinitasihorrentcscrine fangumco:&comaru mo m uercice hifpidas, Iiclepogomas;quibus mfenorecx pte in fpeaebatbai longx ^mittit' luba. Acontix laculi m.6 uibrant oafTimo fignificatu. Haec fuiride qua qnto confulam fuo Tibenus ipator Cxfar prxclaro carmine pfcripfit ad hunc dienouilTie uifam.Eafde breuiores 8C m mucrone faftigiatas xiphias uocaucreiqux funt omniu pallidi!runx;&: quoda gladii nicoreiac finc ullis radiis: quos Chryfeus auro nomine fimilis:colore aiic cledtro raros c margine emitcic. Pitheres dolio^ cernitur figura in edeauo fumidx lucis. Cerarias cornus Ipcm habet:qualisfuir:cu grxaaapudfalamia dcpugnauic.Lapades ardentes imitant' faces. Hippeus eqnas iubas celerrimi motus: atqj in orbe arca fe euntis.Fit dc candidus cometes argenteo enne ita refulgens:utuix: conaienliceat:rpeaeqjhuanadeief5igiem m feoftendens . Fiunt hirti udiorum fpcae:&: iuba aliqua arcundati . Semel adhuc lubx effigies mutata in hafta e olym^ piade centefimi odfauaturbis anno.ccc.lxxxxviii.Breuiffimum quo cernerent fpatiu feptem dierum annotatum eft . Longiffimum od:ogmta . Mouentur autem alii eiTantium modo.alii immobiles hxrent. omnes ferme fub ipfo feptentnone aliqua eius parte non certaifed maxime in candida:qux lacffei arculi nomen accepit. Ani to^ telcs tradit Sc fiinul plures cerni nemini compertu alten;quod equidem faa . Vetos aute ab iis graues:xitufqj fignifican.Fiunt hybemis menfibus 6c in auftrino polo; fed ibi atra ullum lubar . Diraqj comperta xchiopum 6C a^gypti populis:cui nomen xui eius rex dedit Typon : ignea rpcae:ac fpirx modo intorcaruifu quoqj tomo nec ffclla uerius : q quidam igneus nodus . Sparguntur aliquando errannbus ftellis cxtenfq; crmes. Sed cometes nunq in occafura parte cxli eft.Temficu magna ex pte fydus atq; non leuiter piatu ut ciudi motu Odauio confule. Iterumque Pompeii dc Cxfans bello. In noffro uero xuoarcauenefiau quo Qaudius Cxfar impenu reliqt Domitio Neroni: ac deinde prinapatu eius affiduum prope ac fxuum. Referre arbi^ trantur:in quas parces fefeiaculet;aut cuius ftellx uiresaccipiat:quafq^ fimditudies reddat: &: qbus in locis emicet. Tibiarum fpede arri muficx portendere. Obfcenisaut moiibusrin uerendis pnbus . Signorum ingenii & eruditionis triquetram figuram quadratamue panbus angulis ad aliquos perennium flellarum fitus edunt. Venena fundere m capite feptentnonalisrauffrmxue ferpentis . Cometes in uno totius orbis loco colitur m templo romx admodum faufhis Diuo Augufto ludicatus ab ipfo : q inapiente eo apparuit ludis : quos faaebat Venens genicncis:non multo poft obini patns Cxfans in collegio ab eo iftituto. Naq? his uerbis id gaudium ^didit.Iis ipfis ludorum meorum diebus fydus crmitum per feptem dies m regione cxli fub fepten^' tnonibus eft confpecfbum.id onebatur arca undecimam horam diei.claruqj dc oibus tems cofpicuum fuit . Eo figno fignificari uulgus credidit Cxfaris anima iter deoru immortalium numma receptam.quo nomine id ifigne fimulaCTo capitis eius:quod mox 1 foro confecrauimus;adiedxim eft . Hxc die i' publicum : interiore gaudio fibi dium natum fefeqj i eo nafei iterpretatus eft.& ut uerum fateamunfalutare id terns fiiit. Sunt q 6c hxc fydera perpetua effe credant: fuoqj ambitu ire . fed no nifi reli(fta ab fole cerni. Alii uero q nafa humore fortuito 6C ignea ui:ideoqj folui.

Hipparchus de fydenbus per exempla hiftorica; faces: lampades : trabcs:bolides: fii chafma cxli. Cap.uigefimumfextum.

i T Dem Hipparchus nunquamfatislaudacus:ut quo nemo magis approbaueric cognationem cum homine fydcrum:afafq; nfas partem effe cxli nouam ftella 6c aliam in xuo fuo genitam deprehendit.eiufqj motu qua die fulfitiad dubitatione eft addu(fbjs:an ne hocfxpius fieretfmouereturq; 6C ex:quas putamus affixas, Ideqj aufus rem etiam deo iprobam annumerare poftens ftellasrac fydera ad nomen expa^ gere organis excogiUtis: per qux fmgularu loca atqj magnitudies fignaret : ut faole.

difarm poffet ex eo:norr mo' an obirent-.nafcerenturqnfed an omnino aliq rrafiret- mouemmrue. Ite an crefcetentmiinuetenf-q; otio f haneditate cundtis rehl-fi cf5 q tone ea mpetetnnuentus elTet.Emicant & faces nonmrfi cu deaduntiuife. quili Germaico Gefare gladuto^i fpertacu u ede-te:pneter ora populi meridia-o tra-faimt. Duo genera earum. Lapades uocar plane faces. Alterum bolidas ; quale mutin^fibus

malis uifum e . Diftanr q faces ueftigia longa faaunt pnore ardente pre. Bolis uero ppemaaraens longiore ^itlimite. Emicat & trabes fimilimo-r qu^ docos uoca-t quales cu lacedaimonii clalTe uid:i ipenu gtsciie amifere.Fit 6C ccli ipfius hiatus • q ue

Fuocantchafma. DE Carli coloribus. Cap.xxvii.

It & fanguinea fpederquo nihil ternbilius mortalium timori eft. Incendium

ad terras cadens inde. Simt Olympiadis centefimsfeptima: anno tertio cu rex

t-niiippus graaa quateret. Atq hac ego ratis tpfibus natle.-ut cetera arbitror exiftere- non ut plenqi uanis de caufisrquas ingenioy acumen excogitat.Qiiippe ingentium malorum fuere pronuntia. Sed ea accidi/fe non quia hac faifta funt arbirtotfueBr hax ideo fadla qa incuffura erant tlla rantate timorem.occulta aut eoK elfe rdne . Ideom

non ficut exortus fupradi(aosdefe<ftufqj6c multa alia nofci. ^

DE Flamma ca:li, Cap.xxviii.

fi ^ ftelk cii hile toris diebus ple9rq:.& circa folis orbe ceu fpede corona:

& uerficolons atculnqualitet Augufto Cafare m prfa luuenta urbem Intrante

Epoftoteupatnsadnom^mg^scapeir&la. DE Coronis cxleftibus. Ca.xxviiil. Alitant exde corona: arca lunam & circa nobilia aftra celo quoq, mharentia. Urca folear.ms apparuit.L.Opimio.iii.Q^.Fabio.il.coUOtbis.L.Portio.M. de Circulis repentinis. Cap.jcxx.

Irmlus mbn coIotis.L.Iulio.P.Rutilio conlf. Fiiit^dlgiofl & longiores folis defeiftus;quaIisoccifodi(aatore Csfare8c Antoniano bello totius pene anni pallore continuo. Plures Soles; Cap.xxxl.

Tq Trurfus foles plures cemuntlnec fupra iplumec infra fe: fed ex oblrquomuq J—t ttixta:neccontraterra:ncc nobta: fed aut onere alit ocadete.Semel Bcmendie confpefn i bofphoro qidunt; q ab matutino tpfe durauerunt In occafa.Tnnos foles antiqui fepius uidere.Sicut SP.Poftumio.Q .Minutio.Q_.Marrio.M. Porrio.M. Antonio. P.Dolobella:&.M. Lepido. L.Pla^coconlT.Etnfa retas uidit Diuo Qaudlo ptinape confulatu dus Cornelio Orfito collega. Plurcs fimul q tres uifi ad hoc reul

tt^tttiq ^dunt. Plures Lun*. Cap •xxxii.

Vna: quoqj trinxiut Cn. Domitio, C.F.L,Annio cofT.appamererquos pleriQ appcllauerut foles nodtimos; Die^luxnodle. Cap.xxxiii.

Vmen de carlo nodtu uifii e.C.Cecilio Cn, Papyno cdiT , Et fxpe alias ut diei ^ fpes nodhi luceret, Clypei ardentes* Cap,xxxiiii,

f Lypeus ardens ab occafu ad orni rcmtiHanstranfcumt folis occafu.L, Valerio

V— ^ Cn. Mario cdff, Oftentum celi, Cap .XXXV,

Cicillae ftellacadere&augeri tcrKEappropiqnte:acpoftqiIunxmagnitudine

kJ fit.-iiluxifTe ceu nubdo die.dein cu in cxlu fe redperet : lapadem fadtam femel unq,pdit Cn. 0(flauio,C.Scnbonio coff. Vidit hoc Licinius Syllanus ^coful cu comitatu fuo. DE Difcurfu ftcliarum. Cap .xxxvi. '

I J uidecur SC difeurfus ftellarum nunq temeremt non ex ea parte truces uenti cooriat ;6; ex iis tuc ^cells in mari temfq;.

DE Stellis caftonbus, Cap.xxxvii,

Vidi in no(^lumis militum uigiliis inharrere pilis ,p uallo fulgurum effigies ; E®

Sc antennis nauigatiu :aliifqj nauiu partibus ceu uocali quoda fono ffifl:uc;uc uolucres fede ex fede mutates . Gmues cu folitaria: uencre:mergentefqj nauigia.& fi in carinx ima deaderit exurentes, Gemmx aiic falutarcs:& ^fperi curfus prxnurix.

aduenra fugaii dira illa ac niinace:appellatiqj Helena ferunt . ob id Poluci dC Cafton id numen alTignantieon]} in man deos inuocanc.Hominu quoque capita uefptmis horis magno prxfagio arcufulgent.Oi'aicertar6ne:6din natutxmaieltatc abciica. DE Aere. Cap.xxxviii.

Adenus de mundo ipfo fydenbufq; . Nunc reliqua calimeorabilia.NanqjSC I y hoc c^lum appellauere maiores:quod alio nommc aera: de quod inani fimilej uitalehuncfpiritu fundit.Infralunamha:cfedes:mulcoq? infenor.Vt animaduerto ppe modu conrtare:infinitu ex fupiore naturaaeris terreni halitus mifcens utraqj forte confundit’. Hinc nubilartonitrua: &i alia fulmina . Hinc grandmes Qc pruina: hymbrest^cella:; turbines. Hic plurima mortaliii mala:& regnatura pugna fecum. Terrenam caelum tendentia deprimit fyde^ uis.Eadcmqj:qux fponte non fubcant: ad fe trahunt. Decidunt hymbres.Nebulx fubcut. Siccantur amnes. Ruut gradmcs. Torrent radii.Et terram m medium undiqj ipellunt . Iide mfradli refiliunt . et qux poruereraufcrunt fecu. Vapor ex alto cadit . rurfiiqj in altum redit. Venti ingruunt manes. Iideqj cii rapmaremeant.Totaialiu hauftus fpintu e fublimi trahit . At ille contra nitit. Tellufqj ut mam cxlo fpintum inflindic.Sic ultro atro comeate nata: ut tormento aliquo mundi celeritate difcordia accendat. Nec ftare pugnx licet : fed affidue rapta conuoluic.Et arca terra imenfo re^ cas globo tendit : fubmde p nubes cxlum aliud obtexens. Ventorum hoc regnum.Itaqjprxapua eorum natura ibi : Qi, ferme reliquas complexa c^:quoniam dd tonitruum ^ fulmmu ladtus ho^ uioletix pleriqj affignant.C^in &: ideo lapidibus pluere mterimrq uento fmt rapti:& mulca fimiliter.Quamobrem plura fimul dicenda funt.

DE Aeflacistcmpeftacibus. Cap.xxxviiii,

Tj ' Empertaoi re^qj quafda fbtas effe cas;quafda uero forcuitas:autadhucrdnis 1 mcdpta: manifeftu eft. Quis em" xftates 6i hyemes quxqj m tpfibus anua uice mtelligunfcfydc^imotu fieri dubitet.'^ ergo ucfolis natura temperando itelligit ano. fic reliquo^ quoqj fyde^ ^pnaeqbufqj uis:&: ad fuacuiq; natura fertilis. Alia funt f liquore foluQ huons fcecuda.Alia conaeti i prumas: aut coacflii niues;aut glaaati m grandmes. Alia flatus teporis. Alia uapons.Alia rons . Alu ngons.Nec uero harc tanta debent exifhman: quata cernunt: cii elTe eo^i nullii mmus luna tam immenfx altitudmis rd declaret.Igit i fuo quxqj motu naturam fuam exercet:quod maifeftu Saturni maxie tranfitus hymbnbus faaunt.Nec meantium md fyde^ hxc uis e: fed multorum etiam adhxrennii cxlo quoties errantium acceffu impulfa autconiedtu radio^ extimulca funt. Qualiter i fuculis fcntimus acadere:quas grxci ob id pluuio nommc hyadas appellat. Quin & fua fpdte quxdam ftatifq? temponbus ut haedoru exortus. Ardturi uero fydus nd ferme fme ^cellofa grandme emergit.

DE Caniculxejcortu. Cap.xl.

NAm caniculx exortu accendi folis uaporcs quis ignoratfCuius fyderis effcdhis ampliflTimi in terra fentiunt, Feruent mana exoriente eo . Fluduant in cellis uina.Mouentur fkgna.Onge appellat xgyptus fera:quam exortu eius contraftare: 6c contueri tradittac uelut adorare cu ftemuerit, Canes quide toto eo fpatio maxime mrabieaginonedubiu. Vis tempom anni flatuta. Cap;xli.

P j Vm m partibus quoq? figno^ quo^da fua uis ieftiut autumnali xquinodlio: '^-^^^bnimaqj cum tempeftatibus confici fydus intclligimus.

DE Incertis tempeftatibus. Cap.xlii.

Echymbribus tantum tempeftatibufqj : fed multis 6C corporum & ruris ex^ X / perimentis. Afflant aliifydere.Aliicommouet'’ flatis temponbus: aluomeruis capitc:mente . Olea 6C populus alba 8C falices folia folflitio circunagunt. Floret ipfo bruali die fufpcnfa i tecflis arentis herba pulegii. Rumpunt intentx fpiritu m^ranx. Miretur hoc:qui non obferuet quotidiano experimento herbam unam:qux uocatur

helwtropm : abeute fole ftaicri femp oibufqj horis cu eo ucrti uel nubilo obubnmte. lam quide lunari poteftate oftrearu conchplioruqj:& concha^ oiii corpora augen:ac rurfus mmui. Quin U foncu fibras refpondere numero Iunx exqfiuere diligenores. Minimumqj aial formicam fentireuires fydens interlunio fcmpercefTantem . Quo turpior homini infcitia eff :faccnti prxcipue lumenco^ quoriidam in oculis morbos cd luna increfcere ac mmui. Patrocinar uafticas cscli imenfa difcreta alticudie in duo 3.tqj feptuaginta figna . Hx fut re^ aut animantiu effigiesrin quas digeffcre cxlum penti.In his qda mille fexcentas anotauere ftellas infignes uidelicet effedu uifu ue. Exepli gfa in cauda tauri fepte:quas appellauereuergilias.In fronte fuculas.Booten quxfeqtur feptetriones. DE Hymbnbus. Cap.xliii,

'P Xtra has caufas nd negaueri exiftere hy mbres uentofqj . Quoniam humidam jp a terra alias uero ^pter uapores fumidam exhalare caligine certu e. Nubefque liquore cgrelTo in fublime:aut ex aerecoadro in liquore egreffo i fublime: aut ex ire coa^o in liquore gigni. Dcnfitas ea^ corpufq; haud dubio conie^t argumento :cu fole obumbrent, PerTpicuii alias etiam urinantibus in quanlibet ^fundam aquaru altitudine. Quare lapides pluant. Cap.xlriii.

fT Git nd eam inficiasipofTe in has 8c ignes fupne ftella^ dccidcrciquales fereno JL faqae cernimus. quo^ id:u cdcuti aera ue^^ c:quando 8c tela uibrata ffndiit. Cu uero 1 nube puenerint : uaporcdiiTonugigniiutcandenteferromaquademerfo.Et

Efumidu uorticeuolm.Hicnafci^ceUas. DE Tonitruis &Fulgunbus. Ca.xlv. T fi in nube ludret flatus aut uapor tonitrua edi. Si erumpat ardensrfulmina. Si longiore cra<ifu nitat:fulgetra.His findi nube. illis pmmpi.Ec cfle tonitrua fpailo^ igniu plagas. Ideoqj ^tinus corufcare igneas nubiu nmas . Pofle & repulfu fyde^ deprefluiq a terra meaucritifpintu nube cohibitu tonarcmatu.ra ftrangulante fonittiidu rixetiedico ftagote cu erumpac:ut in membrana fpiritu mtenta . Pofle & attnm dii in prxceps fera/ lilu: qfquis eftrfpiritu accendi . Poffe & afflidu nubium clidiiutduo^ lapidu fcmtillantibus fulgetris, Sed hxcofa cffe fortuita ; Hmc bruta fulmina & uana; ut quxnulla ueniantrdne natu rx. Iis petcuri mdtcs.-iis mariaidefq; alios irritos iadus.llla uero fatidica ex alto:ftatifq;de caufis ; & ex fms ucnire fydc^ nbus . Simili md uentos uel potius flatus pofle & ando ficcoqj anhelitu terrx gigni non negauen.Pofle 8c aquis aera expirantibus q neqjin nebula denfetmec craflefeat in nubes. Pofle 6C folis fpulfu agi;quonia uentus nd aliud intelligat q fludus aeris, Pluribufq; etiam modis. Naq; 6c fluminibus & niuibus & e mari uidemus equidem tranquilIo:& alios:quos uocant altanos : e terra confurgere. Qiri quideicum e mari redeunc:tropciuocant.Sipguntapogei. Q_uardne Echo redda/. Ca.xlvi,

MOntiu uero flexus crebriq? ucrrices:& conflexa fubito aut confradaf humeros uga:concaui ualliu finus fcindunt f xqualiter inde refulcantcacratqux caufa cria uoces multis in loas redprocas feat. DE Ventis. Cap.xivii.

Sine fine uentos generat la qda eria fpecusiqlis f dalmatix ora uafto i prxceps hiatu. In quedeiedo leui ponderctquis tranquillo die turbini fimilis emicat ,pcella.nomen loco efentaquin.Erin cyrenaica ^uinciarupes quxdaauffro traditur facratquam profanu fit attredari hominis manuiconfefh' auflro inuoluente arenas. In domibus eria rnulris manufada inclufa opacitateconceptaculaauras fuas habet, adeo canon deefl.Sed plurimum interefl flatus fit an uentus : illos flatus acqi per^ fpirantes:quos non tradlus aliquis: uerum terrx fenriuntiqui non auramd procella marisrfed appellatione quoqj ipfa uctifunt.Qui fiue afliduo mudi fdtu & cdtrario fyderumoccurfunarcuntur : fiue hic cfl ille generabilis rerum naturx fpiritus huc illucq? tanq in utero aliquo uagusrfiue difpanli errantium fyderum idu: radioruqj multiformi iadu flagellatus aerrfiiie a fuis fyderibus exeunt his propioribusrfiue ab illis cxlo affixis caduntjpalam efl illos quoqi lege hfe nacurx non ignotaieria fi non

dii percognita. Naturx&obferuatides uentoni. Gip.xlviii.

"TS iniginti&apliusautSoresgratduetcres ^didere de iis obferuationcs.quo magis y miror orbe tam difcordiifit in regnaihoc e i membra diuifo tot uiris curi fiiifTe tam ardua inuentu perquirere: mter bella prifertf &C infida hofpitia. Piratis etia diu mortaliu hoftibusitranfitus fame tenentibus : ut hodie quaidam in fuo qfqj tradfu ex eorum cdmentanis: qui nunq eo acceffere : uerius nofcant q indigena^ faentia. Nunc uero pace tam feftaita gaudente ptouentu re^uartiuq; pnncipeiomnino nihil addifci noua inquifitide.immo ne uete^ qde inuenta pdifci.Non erant maiora pre^ mia in multos difpfafortuni magnitudie,6<; ifta plures fme premio alio q pofteros iuuandi emerut.Nanque mores hominu fenuere non frudtus.Et imenfa multitudo apertu quocuqj eft mare hofpitaliqj littop; diu appulfu nauigat.fed lucri nd faetue gfa. Nec reputat caxa mens ficiam tantum auancia; intenta : id ipfum fcientia poife tutius fieri . Q^uapropter fcrupulofiusiq mftituto fortalTis conueniat opiitraCfabo uentos: tot milianauigantiu cernens. Ventosi genera. Cap.xlviui.

VEteres quattuor dino feruauere p totidem mudi ptes. Ideo nec Hderus plures nommat. Hebeti mox ludicatu fecuta itas ocfto addiditirdne nimis fubtili fic confaffa. Proximis iteruttaqi media placuit ad breue nume^ additis quattuor. Sut ergo bini in quattuor cali ptibus. Ab oriente iqnodfiali fubfolanus. Ab onete bmali uultumus.Illu apelioten.Hunc gtaxa eurii appellant. A meridie aufter. Et ab occafu bruali africus; noton 6: liba nommant. Ab occafu arqumorfliali fauonius . Ab occafu folftitiali Corus: Zephyron 6i argeften uocant. A fepcetnonibus feptetrio.Interq; eii 6; exortum folffitialem aquilo: Apardtias didlifl: boreas. Numerofiorrd quattuor iis interiecerat trafceam media regione mter feptentrionem di occafum folftirialem . Iteq; citiam media inter aquilonem et exortum aiquinodfialem. Ab ortu folftitiali phornica media regione inter ortum brumalem Si mendiem. Item inter liba Si noton compofitum ex utroq; medium. mter mendiem Si hybernum occidentem libanotd. Nec finis. Alii quippe mefen nomme etianum addidere inter boream & caicia. Si iter eurum Si noton euronoton.Sut etiam quidam peculiares qbufqj gentibus uentiind ultra certum ,pcedcntes tta<ftum:ut athenienfibus fcyron: paulo ab argefte deflexus: reliqua- grsaa: ignotus. Aliubi elatior idem olympias uocat" . Confuetudo his dibus nominibus argeften intclligit Si carrii. Aliqui uocant hellcfponrion: Si eofdem alibi aliter. Ite in narbonenfi prouinaa clanftimus uentorum eft ciraus : nec ulli uioletia mfenor . Oftiam pleiirqj redto liguftico mari perferens. Idem non modo in reliquis partibus cali ignotus eft:fed ne uiennam quide eiufdem prouincia urbem atringcs: paucis ante limitibus iugi modici occurfu tantus ille uenco^i eft coercitus.Et .auftros m agyptum penetrare negat Fabianus . Quo fit manifefta lex natune uenris enam & tepore & fine didto. Ver ergo aperit nauigantibus mana.Cuius in pridpio fauonii hybernum molliunt calumifoleaquarinxxy.optinente partem. Is dies fextus e ante februarias idus . Competit ferme & hoc omnibus:quosdemde ponam per fingiilas intercalationesiunodieantidpantibusrurfuqj luftra fequenti ordine feruantibus . Fauonium quidam ad .yiii.cal. martii chelidoniam uocant : ab hirundinis uifuind-' nulli uero onthyiam uno & feptuagefimo die poft brumam ab aduentu auiu flante per dies nouem.Fauonio contrarius eftiquem fubfolanum appellauimus. Datus eft autem huic exortus uergdiaru in totidem ptibus tauri fex diebus ante maias idus. quod tempus aufttinum eft huic uento feptetrione contrano . Ardentiffimo autem arftatis tempore exont caniculs fydus fole primam parte leonis igrediente. Qui dies ■ .xy.ante augufticalend.eft.Huius exortum diebus odio ferme aquilones antecedut: quos prodomos appellant.Poft biduii aut exortus iide aquilones conftantius pflant diebus .xl. quos etefias uocant . Mollire eos creditur folis uapor geminatus ardore f) deris. Nec ulli uentorum magis ftati flut.Poft eos rutfus auftri fiequentes ufq; ad

fydus ar<3:iin:quod exorit^.xi.diebus ante atqnodtiu autumni. Cum hoccorus iopit

corusautumnat.HuicecontrariusuuItumus.Pofttdsqumodau diebus fereqtmof

& .xi. uergiliagoccafusbyemeinchoat. quod tepus in tertio idus nouebns incidere cofucuitihoc eft aqudonis hybemi.multumqj aftiuo illi diflimilis cuiusex aduerfo e atnms.Ante brama autfepte diebus totideqi pofteaftemiVmatehalcyonu fetura; & mde nome ii dies traxere . Reliquu tipus hyemat.Nec tam^ fxuitia tempeftatum conduditmate.Piratepnmu coegere mortis piculo inmorte ruerefehybema expin mana.Nuncideauanaacogit. Vnorum etiam fiigidiffimifuntiquos a feptttnone du^usfpirare. Viemus his coras. Ii & reliquos c6pefcunc;& nubes abiout.Huraidi aufter afnoisiac praapueaufter italix.Narrant SC m ponto ctcian i fe trahere nubes, bica coras & uultunius prxterq defmentes. Niuales aquilo Bc feptentno Gtandmes feptemo importat6<; coras.Aeftuofus auftet. Tepidi uultumus & fauonius . Iidem fubfolano ficaores.& m totum des a feptenttione & oendente ficaores: 5 mendie Bc onente.Salubemmus aut dium aquilo.Noxius aufter3i magis ficcusTortaflis quia humidus frigidior eft- Minus efunre co fpirante creduntur animantes. Etefia: noctu definiit flare:S; a tertia diei hora oriunriln hiTpania & afu ab oriente flatus eft eo&. In ponto ab aquilone.Reliqs in pnbus amendie. Spitantautaca bruma;quiuocSt omimia::fed leniores :& paucis dicbus.Pcrmutat duo natura cu fitu. Aufter afnc^e ferenus, Aquilo nubilus. Omnes uenti uiabus fuis fpirantmaiorcex parte . Aut uc contrarius defmeti lapiac cu proxfe cadetibus.Surgunta leuo latere in dextrum: Vt fol ambiunt. De rdne eorum menftrua quarta maxime luna decernit, Iifde aure uetis in contrarium nauigaf flatis pedibus tutnodn plerunque aduerfa ucla concurrant.

fludtus edunt q aquiloneiquoniam die ifemus ex imo maris fpirat: hicfumo.Ideoqjpoftauftros noxii praapucterrsemotus.Noaiu aufterriterdiuaqlo ueliementior.Etab ortu flantes diuturniores funt ab occafu flantibus. Septentriones impari fere defmunt numero, obfcruacio etiam in aliis multis re^ nata pnbus ualet. Mares itaqj exiflimantur impares numen. Sol dC auget & comprimit flatus . Auget exoriens ocadenfqj. Comprimit mendianus aftiuis temponbus. Itaqj medio diei aut nodtis pleniqj fopiiit'; quia aut nimio frigore aut aftu foluut. Et hymbnbus ucnti fopiuntur. Expeclantur autem maxime unde nubes difcufliE adaperuere calii. Omnium quidem fihbeatobferuare minimos ambitus redire eafde uicesqdnemo exadto Eudoxus putatmon uento^ mdnierum 6C reliquarum tempeftatu magna ex parte.Et eft principium luftri eius femp intercalari anno canicula ortu. De ghaiibus uentishac. DE Repentmis flatibus, Cap.L,

N Vnc de repentinis fianhus: q exhalante terra ut ditflu e coorti rurfufqj deicdi interiohdudanubiucutemiulciformesexiftut.Vagi qppe& ruentes torreriu mo ut aliquibus placere oftendimus : tonitrua dC fulgura edunt . Maiore uero dlaci pondere icurfuc^ fi late ficcam ruperint nube;procella gignunttqua uocatur a gracis cenephias . Sin uero depreffo finuarcftius rotati effregerint fine igne ; hoc eft fine fulmine uordee faciuntrqui typhon uocat':id eftuibrams.Ecnephias differt. Hic fecu aliquid abreptum e nube gelida conuoluens uerfanfqj di ruinam fuam illo pondere aggrauans: 8c locum ex loco mutans rapida uerrigineipiadpua nauigantium peftis: non antennas mo : ue^ ipfa nauigia contorta frangens ; tenui remedio aceri ladue' niente effufi cui frigidiffia eft natura . Ide illifu ipfo repculTus correpta fecii in calu refert: forbctqj f excelfum.Quod fi maiore depreffxnubis eruperit rpecu:red minus lato q ^cclla:nec fine fragore: turbinem uocantiproxima quxqj proftemente. Idem ardenrioriacccnfufqj dufuent: prefler uocaturamburenscdta(fta pariter &^ter&.

Aluprodigiofagencratepeflatu. Cap.Li.

NOn fit aut aquilonius typhon necniiialis:autniue iaccteecnephias. Quod fi fimul rupit nubem exarfitc^:6d ignem habuit:aut poftea concepit: fulmen eft,.

Diflat a preftcrerquo flama ab igne . Hic late fundit flatu, Ulud conglobat impetu. Vortex aut hic remeando diflat a turbine quo ftridor a fragore.Procella latitudie ab utroq; difiedla nube uenus q rupta.Fit & caligo bellux fllis nube dira nauigantibus. Vocat & colunaicu fpiflatushumorrigenfqj ipfe fe fuftinct.Ex eode genere &C i logi ueluti filtulam nubes aquam trahit.

Quibus in terns fulmina non cadant. Cap.Lii.

'T'^ Ycme 6C xftate rata jfulmina contrariis de caufis.-quoniam hyemc denfatus aer J[^ / nubili crafliore cono fpiflat.omnifq; terra^ exhalatio ngens ac gelida qcquid accipit ignei uapons extmguit.Q ux ro imune fcythia dC arca ngetia a fulminii cafu pra:liat;& e diuerfo nunius ardor xgyptum . fiqdem calidificaqj halitus terne raras admoduitenuefqi &C mfirmas denfant in nubes. Vere aiit 6i autumno crebriora fub mina:corrupcis m utroq? tpfc xffcacis hycmifq? cais.Qua rdne crebra in italu fulmia quia mobilior aer mitiore hyeme 6d xftate nimbofarfemp quodammodo uemat uel autumnat. Italix quoq? ptibus iis:qux afeptentnoe defeendunt ad teporejqualis cli urbis cipanix cradhisuuxta hyeme dC xftate fulguratrquod no in alio fitu.

Fulguni genera miracula. Ca.Liii.

F Viminum ipforum plura genera tradunt. Q_ux ficca ueniunt non adurunt : fed diflipant.Qux hmdamon urunt:red infufeat . Tertiu e quod cla^i uocat: mirificx maxime naturx:quo dolia exhaununt m tadhs operimencismuUoque alio ucftigio rclidlo. Aurum Si xs argentum liquat itus faeculis ipfis nullo mo abuftis: ac ne cofufo quide figno exrx. Mama princeps romana^ i<fta grauida partu exafato ipfa atra ullum aliud mcommodumuixit.Incacilmiams prodigus pompeiano ex municipio, M. Herennius decuno fereno die fulmine icftus eft.

DE Obferuacionibus. Cap.Liiu.

THufcorumlicterx nouemdeos emittere fulmina exiftimant.caq? efle undecim generum. louc.n. crina laculan. Romam duo tantum ex lis feruauere .Diurna atmbuentes loui. Nodhima Summano. Ranora fane eade de caufa fngidions cxli. Hetruna rumpere a terra quoq? arbirratiqux infera appellat brumali tempore facfta fxua maxime & execrabilia:cu fmt omnia qux terrena exiftimantnon illa generalia: nec a fydenbus uemencia; fed ex proxima atq? turbidiore natura. Argumenni cyiides eft::q oia a fupenore cxlo deadentia obliquos habeant icftus. Hxc aiit qux uocantur terrena recftos.Sed quia ex ^piore matena cadunt:ideo credunt e terra exire: quomi ex repulfu nulla ucftigia edant:cu fit illa ro non inferni icftus : fed aduerfi . Saturni ea a fydere ^fiara fubciliter iftaconfecftati putat: ficutcremanria a Martis. Qualiter cumuulfinii oppidum thufcoru opulenriftimu toni concrematu e fulmine. Vocant Sd familiaria in totam uitifatidica:quxpnma fiunt familiam fuam cuiq? indepto. Cxteru exiftimant non ultra decem annos portendere priuata:prxterq hxc qux ma-' tnmonio pnmo facfta aut natali die. Publicano ultra cncefimu anLi:prxcerq i deduc/ tioe oppidoru. DE Fulminibus cuocandis. Cap.Lv.

I ^ Xut analiu meoria faens qbufda & prccatioibus uel cogi fulmfa uel fpetrari. I L Verus fama e hetrurix ipetratu uulfiniis urbe & agris depopulatis : fubeure mdftro: quod uocauerc olta:cuocatum 6c a Porfenna fuo rege.Sc ante cum a Numa fxpius hoc fa(ftitatu:in primo annaliu fuo^ tradidit .L.Pifo grauis aucftor . Qj^tod imitatu parum nte Tullii Hoftdiuicftii fulmine. LucofqjSiaras 6d facta habemus: inter qux flatores 6C tonantes et feretrios eliau quoq? accepimus louc. Varia in hoc uitx feccncia:&: pro cuiuflibec animo. Imperari naturx audacis eaederc.Nec minus hebetis beneficiis abrogare uires:quado in fulgu^ quoq? interpretatione eo profeat faentiatut uentura alio finito die prxcinat:& an pemptura fint fatum: aut apertura potius alia fata qux lateanc:innumerabilibus i utroq; publicis priuarifq; expimetis, Quamobrem fmt ifta(ut repi naturx libuit) aliis certa;aliis dubiaraliis probara:aliis

d^ada«Wos c^tcra: (juac futinhis memorabiliainon omittemus.

F Catholica Cap.Lvi.

Vlgetru prius cemi | tonitrum audiri cu fimul fiat:certu c ,Ncc quonia lux fonitu uelocior.Ititu aut& fonitii cogruere ita modulate nata. Sed fonicii profe(fti elTe fulmmismon illati : etiarnnum fpintum oaorem ftiimme . Ideo quati prius omne 6C aiHan:q pcuti.Nec queq tangi quipnor uidcrit fulmcmaut tonitrua audienc.Leuaprofpaexiftimat:quonialeuapte mundi ortuseft . Nec ta aduentus fpecftatur q rcditus;fiuc ab i(^tu refiliat ignis;riuc opere confc<5lo aut igne cofumpco fpintus remeet.In.xvi.ptes oeIu in eo rcfpecfhi diuifcre thufa ,Pria e a feptetnoibus ad iEqnot^halem exortu.Secunda ad mendie.Tcrtia ad xqnodiale occafum.Quarca optmet quod rcliquu cft ab occafu ad feptcntnones.Has m quaternas ite^idiuifere ptesicx quibus ocfto ab exortu fmiftrasitotide econtrario appellauete dextras. Ex iis maxime dirx qua per feptetnones occaru attingunt, Ita^ perplunmu refert unde ucnennt fulmina:& quo concefTennt.Oprimu e m cxortiuas redire ptcs. Ideo cum a pnma exlipte uenerinc;6c m eande cdceflerintifumafoelicitas portendit:quale Syllx didtatori oftentu datu accepimus . Cetera ipfius mundi portione minus jjfpcra aut dira.Quaxlam fulgura enuntiare non putant f^.nec audire:praterq fihofpitifdicet aut parenti.Magna obfcruationis huius uanitas: tacfla lunonis xdt roma: deprehefa c;Scauro cof, q mox princeps fuit.Nodbi magis q interdiu fme tonitribus fulgurat. Vnu aial hommem nd femp cxtmguit:c^tera illico:hunc uidclicet natura tnbucntc honorexu tot bclluae uinbus praftet. Oia cdtrarias icubant ptes:homo niTi couertat ui peuiTus non expirat . Supne i<fli confidunt . Vigdans idhis contuentibus oculis: dormiens patentibus repent.Hommc ita cxaiatu aemari fas non e.codi terra religio tradidit. Nullum afal nifi exanimarum fulmine accenditur. Vulnera fulminatorum fngidiora reliquo corpore funt. n,6 fenant' fulmine. Cap.Lvii.

EX iis qua: terra gignunrilaun frutice non iat . Nec unq altius quinqj pedibus defccndit in terram. Ideo pauidi alriores fpecus tutinfimos putant . Aut taber^ nacula pellibus belluarum:quas uitulos mannos appellanrrquoma hoc folii animal ex mannis nd pcuaat:ficut nec e uolucnbus aquilam:qu* ob hoc armiger huius teli fingit. In icalia inter cerracina 8C xde Feronia: turres bellicis tpfibus defiereficn: quia nonnulla: ea^i funt fiilmmc diruta:. DE Prodigiofis pluuiis lad:e;6c faguie:

camciferro: lana:Iatenbus cod:is. Cap.Lviii»

PRxter hxc infenorc cxlo relatii in monumen ta efl larte &: fanguine pIuiiTc. M.

AciIio.C.Portio cdlT.Etfspe alias came ficut.L.VolumnioiScr.Sulpirio coff. Exqj ea non pputruilTetquod non diripuiffent aucs. Ite ferro in lucanis anno anteq .M-Craffusa parthis interemptus eft: defqjcueo lucani militesrquorum magnus numerus in exeratu erat. Effigies qua: pluerat fpongia^ fere fimilisfuit . Arufpices cauenda pnemonuerunt fupnauulncra.L.aut Paulo. C. Marcello confT. lana pluit arca cafirellum cariiTanumiiuxtaquod poft annum. T. Annius Milo occifus e. Eode cam dicente lateribus cortis pluilTe in cius anni arta relatu eft.

DE Crepitu armo^idi tuba9idec®lo audito. Cap.Lviiii.

ARmomm crepitus 6>C tubs fonitus auditus cesio Cimbricis bellis accepimus ; crebroque &L pnus &L poftea . Tertio uero confolatu Mani a mamertinis & tu^ derribus fpei^ra arma csleftia ab ortu occafuq? inter fe concurrentia; pulfis qua: ab occafu erat. Ipfii arderccalii minime mi^ e. Et fspius uifu maiore ui ignis nubibus correptis. DE Lapidibus e cilo cadentibus. Cap.Lx.

CEIebrantgntd Anaxagoram clazomcnium olympiadis feptuagefimarortauz fecundo anno prardix^ecaleftium litterarum raentia:quibus diebus faxum cafurii elTet e fole.Idqj fartnl interdiu in thraax pte adegos flumen, qui etiam Iapis nunc oftenditur magnitudieuehiculi colore adufto : comete quoque diis nortibus

flagrante. Quod fi quis pr:edi(fhim credat: fimul fateatur neceffe c maions miraaili diumitatefuiffe Anaxagoncrfoluiqj rerum nacura:mtelle(ibi:6C confundi ofa:fi aut ipfe fol lapis effejautunq lapidem eo fuiffe credat. deadere tamen crebro non ent dubium. In abidi gymnafio ex ea ca colitur hodieqj modicus qda: fed que in media terra^icafurumide Anaxagoras pradixilienarrat. Colitur &:Cafadrix;quxPotidea uoatata e:ob id dediiifla.Ego ipfe uidi in uocontio^ agro paulo ante delatu.

DE Arcucxlefli, Cap.Lxi.

A Reus uocamus extra miraculu frequentes;& extra oftentum. nam nec pluuios quide aut ferenos dies cii fide portendunt. manifeftu e radiu folis imilTii caux nubi repulfa acie in fole refringi colo^qj uanetate mixtura nubui aens igniuc^ fien. certe nifi folc aduerfo non fiunt:nec unq nifi dimidia circuli forma nec nodhi ; quis Ariftoteles ,pdat aliquando uifu:quod tamen fatetur ide no nifi triceffa luna pofTe. Fiunt aut hyemc maxie ab aqnodho autumnali die decrefeente. Quo rurfus crefeete ab a^quinodao uemo non exiftunt : nec circa folftitiu logifTimis diebus. Bruma uero hocebreuiffimis diebus frequenter.Idefublimes humili fole:humilefque fublimi :

minores occidente uelonente:fed in latitudine diffufirmeridie exiles : ue^ abitus maions. Aeftate uero permendiem non cernunt. Poft autumni xqnociliu quacunqj hora. Mec unq plures fimul qduo, Geteraeiufde natxnon multis dubia elfeuideo. DE Grandine:niue:pruina:nebula:rore. Cap.Lxii.

6Randine conglaaato hymbre gigni Qc niue eode huore mollius coadlo. Pruina aiit ex rore gelido .Per hyeme mues cadere:non grandines . Ipfafque grandmes inteidiu ftpius q no£flu:6d multo celenus refoluirq niues. Nebulam nec affate : nec maximo fngore exiftere.Rores neqj gelu neqj ardonbus neque uentis nec nifi ferena notfle. Gelando liquorem minui:folutaqj glaae non eundem inuenin modu,

DE Nubium imaginibus. Cap.Lxiii.

VAnctates colorum figurarumque i nubibus cemi: prout admixtus ignis fupet: autiiincat. DE Proprietatibus ca:liinloas. Cap.Lxiiii.

PRiEterea quafdam ^prietates c^li quibufdam locis effe. Rofadas xftate afncaj nodfes.Tn italia locns 6C lacu uelmo nullo non die apparere arquus . Rhodi QC fyracufis nunq tanta nubila obduci:ut non aliqua hora fol cernat:qualia aptius fuis referent i loas.Hax fmt dicfla de aere. DE Natura terne. Cap.Lxv.

Equit terra cui uni rc^ naturs ptiu eximia ppter menta cognomen ididimus matemxuenerationis.Sichominuilla:utca:lu dei. qua: nos nafcentes exdpit. natos alit . femelqi editos fuffmet femp.nouilTie complexa gremio:ia a reliq natura abdicatos: tu maxime ut mater openens. nullo magis facramdorqquo nos quoque facros facitieria monumenta ac titulos gerenstnomenqj ^rogas noffrum : 6d meona extendes cotra breuitatc arui, cuius nume ultimu la nonullis iprecamur irafci graue: tanq nefciamus hanc elTe rola:qu^ nuq irafeat hommi. Aqus fubeimt in hymbres. rigefcuntin grandines. tumefeunt in flucfhis.prarapitant in torrentes . Aerdenfatur nubibus, funt procellis. At harc benignajmitisrmdulgensiufufqj mortalium femper ancilla: qua: coa<fta gcneratr'qusfpontefundit.''quos odores faporefqjf^quos fuccos.'' quos tac^sf^quos colores fq bona fide creditu reddit foenus f qu^ noffricaufa alit.'' Peftifera.n. animantia uitali fpiritu habente culpa neceffe e illi feminata exdpere: dC genita fuffincre.Sed in malis generantiu noxa e. Illa ferpente homme percuffo non reapit aplius : poenafqj eria merriu nomme exigit . Illa medicas fundit herbas:& fep homini parturit, Quin 6i ucnena noflri miferta ffticuilTe aedi poteft:ne i tedio uitx dira: famis mors terr^ mentis alieniffima lenta nos cofumeret tabe : ne laceri corpus abrupta difpcrgerdmc laquei torqueret poena prarpoReraifclufofpintu cui quateret exirus:ne in ^fudo quxfita morte fepultura pabulo fieret; nc ferri cruaacus foderet corpus. Ita efftmiferta genuit id:cuius facillimo hauffu illibato corpore 6C cum toto

quo arere non poffumus:fimilimo- utunur.Nec tamen qusrcremur mento: etu 'i

malefiai ca tuliiTec.AduerTus una quippcnatutx oteinar^iM' fi r ^

addeltaasquafque : nonadcontuleEuJTIom^^^^^

amittamus.emdit"aqs;ferrodio-no:ione- iapide-fruoe Ofh, freta

plusutdel.a.:q utltmenttsnoftSSS^^

extrema cute tolerabtl.a utdeanf.Penetramus m urfcerataun araennq, uTnTs

auancra: a^, luxunx cumXeSenc^^^^^^^

fe.n.credo cufbdiut illatarcentq, facnlegas manus . No-ne iter ferpltes fodu^us^ Et uenas aun tradlamus cu ueneni radicibus .''Placatiore tamen dea u^ur obhoc-q. o« hi opulente e.titus ad fcelera cxdefqj ac bella t&ldt : qusq, fimife nfo nsamuv

infepiilmolTibus tegimus . Quibus tamen uclut exprobrato furomtandem^ipfa fe

obduati&fceleraquoq, mortalium occultat, IntercLi-ai-^^^^

|tetura eius ignoramus. DE Fomiaterrx. Cap.Lxvi

^ StautfigurapnmadequacoTenfus ludicat. Orbe' certe diamtis teteglobd-

v_y que uertiabus mcludi fatemur. Neqj.n. abfolun orbis eft forma i tatamo-tiu «celfrtate: tanta mpopt planitie: fed cuius aplexus:fi eunda Irnearum comprehedat

ambitu.figura abfoun orbis effinat.id quodipfarey naturxeoeitro';no'eifdecaufis

quas atelimus 1 cxlo. Naq; in illo cauain feconuexitas uergit.l: carduii fuo hoc eft

m exit a centro ; rmmenfu erus globum

m forma orbis aftidua ara ea mundi uolubilitate cogente. °

J pE Antipodibus an fmt. Cap.Lxyii.

ge^ic pugna Iram cotraq; uulgi opinione arcunfiindi terrx homines lidiq; conuerfifq; inter fe pedibus ftare:& c-unbfis Amd^elfe cxli uerticebac fili rnodb ex quacunq; parte media calcan illo quarente cur non deadant contra fitutanq no' & ro ptxfto fit:ut nos non deadere mire-f illi . Interuenit fententia quanuis indLli ^babil| mrbx itequali globo.etfi fit figura pmex nucis nihilommus terram udiq; incoli.Sed quid hoc refert .''alio mitaculo exoriente : pendere ipfosacnon cadere nobiicum ceu fpintus uts mundo prxfertim inclufi dub.u fitian poffic cadere : nata repugnante:aj quo cadat negante. Nam ficut ignium f xles non eft mfi in iambus : aquarum mfi m aquisifpiritus nifi i fpitituiita terra; arcentibus cddis nifi ffelocus

"4 a m planicie mans ca-poRiq;: cui fete'te adeit Uicrarchus uir in pnmis eruditus regum cura pmerffus montes; ex qbus alnP

limuinprodiditpelion.M.cc.l.panruumro-neppendiculinullamefreeampornon^

umuetfx rotundis colhgens.Mihi mcerta hxccomedatio uidefhaud ignaro quofda ^pium uertices longo tradu nec breuiore quinquaginta milibus paltudaiTurgere. bed multo maxie hax: pugna eft : ficoada-in uertic^aquajr quoqj figuram crdere cogatur. Atq non aliud m reK natura; afpedai manifeftius. Nanq, dependetes ubiq, guteparms globan<orbibus.Et pulueri illatx frondiuqi lanugini fpofitx abfoluta rotuditatecernut.Erm’ poculis repleris media maxfe tume't. Quapropter fubtilitate uraons molliaaqj in fe refidente rdne faaliusiq uifu deprehendut. Idqj etia m.aais mirum in poculis repletis addico humore minimo cirainfluere quod fuperfit . cdtra e. lenire pddenbus additis ad uicenos fxpe denarios. Scilicet qamtus recepta liquore uertice attollant: ut cumulo eminete ifufa dilabat''. Eade e ca propter qua e nauibus

rerra no ccmatie nauiu malis cofpioia. At ,pcul rccedete nauigio fiqd quod fulgeat; religetur in mali cacumine; paulatf defeendere uideat ;6<C poftremo occulter . Denique oceaniis;quc fatemur ultimurqua na aha figura cohxreret:atq; noadeadcretfiiullo ultra margine includente:' Ipfu id ad miraculii redit:quonam modo etiam fi globet excrcmii non deadat marefeontra quod ut fint plana mana;6d qua uidentur tigura: non polTe id accidere magno fui gaudio magnaqueglona inuentores grarci docent fubniitate geometrica. Naqi cum c fublimi in inferiora aqux feranf: 6C fi hxc natura earu confe(Ta;nec quifq dubitet : m littore ullo accelTilTe eas: qlongiffim® deuexicas palTa fit:procul dubio apparere quo qd humilius fit propius a cetro elTe cerrx: oefqj Irneas qux emittanf ex eo ad ^ximas aquas breuiores fien: q qux ad extremum mare a primis aquis. ergo tocas:omniqj ex pte aquas uergeref cerrum; ideoqj no decidere; quoma in intenora nitantur. Quod quide Si ita formaffe artifex natura credi debet: ut cu terra aiida & ficca conftare p fe ac fine huore non poffet : ncc rurfus ftare aqua nifi fubftinete terra:mutuo amplexu iungerenf. hac finus padence:illa uero pmeate toti;incra:excra;fupra: uenis utufculis difcurretibus:atqj etia i fumis lugis erupece. quo fpiritu adla&i rerrx pondere expreHafiphonu modo emicat, tantuqj a pcnculo decidendi abcft:ut in fuma quxqj Sc altiHia exiliat.Qua rone maifeftum. cll : quare tot fluminum quotidiano acceffu maria non crefeat.

Q_uomodo aqua fit terrx innexa. Cap.Lxviu.

E St igitur in toto fuo globo tellus medio ambitu prxemda. arciifluo man. nec argumentis hoc meftigandu :fed iam expimentis cognitum.

DE Nauigatione mans Si fluminu. Cap.Lxix.

A Gadibus colunifqj Hereuhs hifpanix Si galliaru circuitu totus hodie nauigac ocadens.Septemonalis uero oceanus maiore ex pte nauigatus e aufpiais diui Augufh. Germaniam clalTearcuuecba ad Cimbrorum prom6tonu.&: inde immenfo mari profpecfto aut fama cognito : ad fcythicam plagam Si humore nimio ngcntia. Propter quod minime uenfimileeftillic mana deficere; ubiuis huoris fupet . luxta uero ab ortu ex indico manfub eodem fyderc pars tota uergens in cafpiummare pa<iuigacaeflmacedonuarmis;Seleucho atqj Antiocho regnantibus. qux feleuchida arq; anriochida ab ipfis appellari uoluere. Circa cafpium quoq? multa oceani htcora explorata; paruoqjbreuiusqtotushincautillincfeptentno eremigatus , Vttamen coniec^turxlocum ficquoqj non rclinqua: ingens argumenul paludis mxoticx t fiue ea illius occani finus eft ut multos aduerto credidilTc ; fiue aguflo finu difcrcti refta'' gnatio . Alio latere gadiu ab eodem oeadente: magna pars meridiani finus ambitu mauricanix nauigatur hodie. Maiorem quidem eius parte& oneris uidlonx Magni Alexandn luffrauerc: ufq; in arabicii finu.In quo res gerente. C.Cxfare Auguftifilio figna nauiu ex hifpaniefibus naufragus ferur agnita. Et Hanno carchaginis potena florete arcunue(flus agadibus ad finem arabix nauigatione ea prodidit feripto. Sicut ad extera europx nofceda miffus eodem tepore Himilco. Prxtcrea Nepos Cornelius au(flor eff Eudoxum quemdam fua xrate cum Lathyrum regem fugerctarabico finu egreffum gades ufqj pcruecfhim. Mulcoqj ante eum Corlius Antipater uidiffe fe qui nauigalfet ex hifpania f xrhiopiam commerai gratia. Idem Nepos de feptentnonali circuitu tradit .Q_. Metello Celeri .C. Afranii m confulatu collegx; fed tum gallur proconfuluindos a rege fueuorum dono datos: qui ex indu commerai ca nauigates tempeflatibus effent in germaniam abrepti . Sic maria circunfufa undique diuiduo globo pte orbis auferunt nobis:nec inde huc:nec hinc illo peruio trac^hi. Qitx conte^ piatio apta deregendx mortalium uanitati pofcere uidetur:ut totum hoc qcquid efl: in quo fmgulis nihil facis cfl::ceu fubiedum oculis quantum fit oftenda.

IQux portio terrx habitet. Cap.Lxx.

Am primum in dimidio computari mihi uidet canq nulla portio ipfi decedat

oceano : qui toto drcundatus medio & omnes ceteras fundens rcdpienfque aquas: & quicquid exit in nubes ac fydera ipfa tot & tant^ magnitudinis parc&;quo ddem amplitudinis fpatio terra aeditur habitanr' improba 6: tnfimta debet eiTe tam uaibe mohs ponfelTio. Adde ex relido fpatio plus abdulit carium.Na cd fmt eius quinqj

pcesrquas uocanC2onas:mfeftorigore&a:ternopremitgeluomnequicqderubiedu

duabus extremis uttinqj drcauertices:hucqfepcentrion uocatur;euqj qui aduerfus illi auftrinus appellati Perpetua caisgo utrobiqj : 6c aliena molliori f/derum afpcdu mahgna ac pruma tantu albicans.Lux uero media terrarum qua folis orbita etexuiU flammis &.aemaca comminus uaporc torret. Circa quam dux tantu inter exuftam & rigentes temperant.Hxqj ipfx inter fe non pernix propter incendium fyderis. Ita terrx tres ptesabftuhtcxlum.Oceam rapina in incerto eft. Sed & relida nobis una portio haud fdo an etiam in maiore dano fit. Ide fiquide oceanus ifufus in- multos: ut dicemus fmus:adeo uidno acceUu interna mana aUatrat;utcentuqndecf milibus pafTuu arabicus fmusdiftetab xgyptio man.Cafpius uero.ccc.lxxv.milibus a ponco. Idem incerfufus intrat per tot maria quibus afncam europaafiamq; difptit.Qiiatu terrarum occupet computetur etiam nunc menfura tot fluminu tantarum paludu. Aidantur& lacus rtagna.Iamelataincxlu&arduaafpeduquoq; luga - lafilux uailefqj prxruptx 5C rolicudines:ai mille caufis deferta dectaJKant''. Hx tot portiones tcrrxummo uero ut plures tradidere:mundi pundus mcqj.n.e aliud terra uniucrfa: hxc emaceriaglorix noftrx.Hxcfedes. Hic honores genmus.Hic exercemus fpena. Hic opes cupimus. Hic tumultuat huanu genus. Hic fftauramus bella etiam ciui1i-t : miicuifqj ordibus laxiore facimus terra. Et ut publicos getiu furores u-anfeom : hxc i qua conterminos pellimus. furtoqj uicini cefpite noftro folo affodunus:ut qlatiflfe rura metatus fuencmltraq; fama exegent accolas quota terram p te gaudeat, uel cu ad menfura auancix fux propagaucrit qua tande portione defiidus eius optineat.

Medii elTe mundi terram* Cap.Lxxi.

MEdum effe mundi totius rerram haud dubiis conflat argumentis. Sed clariffic xquinodii panbus hons.Nam nifi in medio efTetixqualcs dies nodefque hfc non pOile deprehenderant 6<: Dioptrx : quxuelmaxfeidconfirmant:cuxqnodiali tempore ex eadem Imea ortus occafufqj cernatur. Et folftinalis exorms p fua Imcam brumalifqj occafus.Qux acaderenulio md poiTehtmifii centro fita effer.

OE Spde^i mxqualitate;& de eclipfi:6^ ubi:&: quare. CapXxxii,

TT^ Res autem circuli fupradidis zonis implexi inxqualicates tempo^ diftiguut* I Solflitialis a parte fignifen excelfilTia nobis ad feptentrionalem plaga uerfus, Contraqj ad aliii polu brumalis. Ite medio ambitu fignifen orbis icedes xqnodialis. Reliquomin qux miramur ca in ipfius terrx figura elbquam globo fimilem & cum ea aquas nfdem mtcliigimr argumentis. Sic em ftt haud dubieiut nobis fcptdndalis plagx fydera nunq ocadant: contra mendunx nunq onanf. Rurfufqj hxc ab illis nd cernantur attollente fe contra medios uifus terrani globo. Septentnones non cemic troglodytice:& confinis xgypms.Neccanopu italia.-ddqua uocant berenices ennem. Ire qua fub diuo Augufto cognominauerc Cxfans thronon:iTignis ibi flella. Adeoqj manifeflo affurgens faftigio incuruatur: ut canopus quartam fere ptem figni unius fupra terra eminere alexandnx intuentibus uideat. Eade a rhodo terra quodimodo ipfam fbingere.In ponto omnino non cematiubi maxfc fublimis feptentno . Idem a rhodo abfeonditur : magifqj alexandrix . In arabia nouembri mcnfe prima uigilia occuIcus:fecunda fe oftendic.In meroc folftirio uefpen paulifp apparetipaunfq’ are exortam ardturi diebus pariter cum die cernitur. Nauiganrium hxc maxime curfus depreheduntin aliaaducrfo in alia prono mariifubitoqj confpicuisiatqueute freto emergentibus qux in anfrajfhi pilx latuere fydenbus. Neque enim(ut dixere aliqui) mundus hic polo c:!^iriore fe attollit: uc undiq? non cernant'" hxc fydera. Veni hxc

«radem quibufq; proximis fublimioracredunt:eadeq; demerfa longinquis. Vtqj niic fublimis in deiccirii poficis uidccur hic ucrcex: fic i illam terrx deuexitace cranCgrellis illa fe atcollunc:refidcncibus qua: hic excclfa fuerac.quod nili m figura pila: acadcrc non poffec.Ideoq; dcfcdb.is folis ac luna? uefpercinos oncntis incolar no fcntiuc : ncc mamtinos ad occafum habitantes: meridianos ucro farpius , Nobili apud arabiam Magni Alexandri uic'lona luna defeciffe noCtis fecunda hora cft prodita. Eadcmqj i ficilia exoriens, Solis defcdaim Vipfano dc Fonteio confT.qui fuere ante paucos anos fatflum pndic calcnd.maias campanu hora diei inter feptimam dC ocftauam feniic . Corbulo dux in armenia:mter horam diei dcdmam fid undeamam prodidit uifii : arcuitu globi aha aliis detegde 6c occultante. Quod fi plana elTcc terra fimul omnia apparerent cuncfhs : nod:efqj non fierent inxquales : neqj alus q in medio fitis paria duodecim horarum iterualla cernerentur . qua: nunc non in omni parte funili modo cogruut. Quaero diurna' lucis in terris. Cap.Lxxui.

iT Deo nec nox diefqj quis eadem toto orbi fimul eftroppofitu globi nodlc : aut I ambitu diem afferente . Multis hoc cognitum cxpcnmcntis . In afnca hifpa-^ niaqj turnum Annibalis . In afia ucro propter piraticos terrores fimili fpecularum pr,rfidio excitato:in quis pronuntiatos ignes fexea hora diei accenfos frpe compertii cfl:: tertia no(ftis a tergo ulnmis uifos.Eiufde Alexandn curfor Philonides ex ficyone ad clin mille & ducenta fladia nouem dieiconfeat hons . Indeque quauis decliui itmere tertia nocflis hora remenfus efl fopius.Caufa q. eiiti cum fole iter erat;eudcq? remeans obuium concrano prxuertebatoccurfu.Qua decaufa ad occafii nauigares r quis breuiffimo dic ufeut fpana nocfluma' nauigationisrut fole ipfii comitates.

Gnomica deeade re 6C horologio pnmo. Cap.Lxxmi. uS f Afaqj horofeopa non ubiqj eidc funt ufui:trecetis fladiis aut longifTime etii y qumgenns:mutancibus femetumbns.Sohsitaq; umbilici quem gnomonem appellant umbra m xg^/pto mendiano tepore xquinortii die paulo plus q dimidiam gnomonis mefuri eflicit.In urbe roma nona pars gnomonis deeftumbrx. In oppido ancona fupereft quinta .xxx. In pce italix qux uenetia appellat ; eifde hoiis umbra gnomoni par fit. Vbi& quado nullx umbrx. Cap.Lxxv.

ilL^ Imilimodo tradunt in fyene oppido quod cfupraalexandna quinq; milibus fladiorum foldrim dic medio nullam umbram laa . Puteuqj eius expenmenn gfa facfbi ; totum illuminan.Ex quo apparere fole illi loco fuprauerticee/re.Qiiod etiam in india fupra flumen hypafm fien tepore eode Oneficntus fcripfit. Coffatqj in bcreniceurbe troglodytarum:6i indcftadiis quattuor milibus oiflingentis.xx.eadc gente in ptolemaide oppido quod in margine rubn mans ad pnmos elephantorum uenatus conditum eft:hocidem antefclfhtium quadragenis quinis diebus tocideqj poftea fien;6C poft eos nonaginta dies m mendiem umbras laa.Rurfus i meroeifula qux eft caput gentis xthiopum quinq; milibus Aadiorum a fyene f ane nilo habitat bis anno abfumi umbrasifole duodeuicefimam taun partem & quartadeami Iconis obtinente. In india gente oreum mons eA maleus nominc:iuxta que umbtxxftatc f auftrum:hyeme ad feptetrionem laciuntur . Quindecim tantum notfhbus ibi appet feptentrio.In cade india pacalis celeberrimo portu fol dexter ontur.umbrximendie cadunt.Scpcentrionemibi Alexandro morante annotatum pnma tantum nodis pre afpici: Oneficntus dux cius fcripfit. Qiiibus f locis indix umbrx no fmt:fepte'tnone non confpiarSi ea loca appellan afaa:ncc horas dinumeran ibi.

Vbi bis anno umbrx:& ubi in contranu. Cap.Lxxvi.

T in rota troglodytice umbras bis.xlii.diebus in anno: Eratofthenes f cotrariu cadere ^didit. AA^i longifTimus dies:& ubi breuiffimus. Ca.Lxxiri.

Ic fit ut uano lucis incremento in meroe longifTimus dies duodeam horas- xqumodiales : odo ptes unius horx colligat . Alcxandrixucro.xiiii.horas.

in lulu.xv.m bntannia.xvii.Vbixftatelucidacnocfleshaud dubie repromittunt id: quod cogic ratio credi; follliaalibus diebus accedete fole ^pius uernee miidi agufto lucis ambitu fubie(flo terrxcontmuos dics lifi fenis menfibus.nodtefq; e diuerfo ad brumi lemoto.Quodfieni ifula nle Pythias maJTiliefis rcnprit:rcx dic^^nauigatioe in feptenenone a bntannia diftatc. Q_uidam uero in mona:qu2 diflac acamalduno bntannLE oppido cirater ducentis miiibus affirmant,

'\T Item de Horologio. Cap.Lxxviii,

uV Mbraru hanc ratione dC quam uoca’t gnomonicen lucit Anaximenes milefius: Anaximancln de quo diximus :6d Thaletis diTcipulus.Primufquc horologium:quod appellant faotenconrlacedxmone offendit.

i.^uomodo dies obferuentur. Cap.Lxxix. iT Pfu die alii aliter obferuaucre, Babylon iter duos folis exortus. Atheniefes itet j duosoccafus.Vmbnameridieimendie.Vulgusoealucead tenebras . Saccr^ dotes romai 5i q dic defiicre auile: itc sgyptii 6c Hipparchus a medu nocffei medii. Minora aut interualla effe lucis inter ortus folis luxta folfticia q xqnocftia apparet; qa pofino fignifcn arca media fui obliqor c:iuxta folffitiii uero recffior.

Diffcrcntix gennu dc ratio . Cap . Lxxx.

COntexenda fiit his cxleffibus nexa caufis.Naqj acthiopas uicini fyderis uapore torreniaduffifqj fimiles gigniibarba &C capillo uibracomon cdubni.Et aduerfa plaga mundi atqj glaciali candida cute effe gentes flauis promiffas crmibus . Truces uero ex cxli ngore has dC illas mobilitates habentes . Ipforumqj cnnium argumento illis in fupera fuccum reuocan natura uapons . His in inferas partes depelli humore deaduo.Hic graues feras. Illic uarias effigies animalium prouemre;6i maxie alitum. Ecin multas figuras gigm uolucrcs.Corporum autem procentacem utrobiquc : illic Ignium nifu: hic humons alimento . Medio uero terrx falubns utrinque mixtura , Fertilis ad omnes tra(ffus: modicus corporum habitus. Magna 6C m colore temperies: ntus molles:fenfusliquidos:ingenu foccundaitotiufqjnatyrxcapaaa . Iifdeipena qux nunq extimefcentibus fiiermt: ficut ne ille quidem his paruerint auulfx ac pro ^ unitate naturar urgetis ill.asfolitarie. DEMotutena:. Cap.Lxxxi. j

BAbylomorum plaata motus terra: hiatufq; 6; crtei-a omnu ui fyde^ cxiftimat-^ fieri. Sed illorum tnumrquibus fiilmma affignant . Fieri autem hac meanciii J cum fole aut conamcnnum8c maxime arca quadrata mundi . Prxclaraquxda effe immortalis i eo (fi credimus) diuinicas perhibetur Anaximandro milefio phyfico: quem ferunt lacedxmoniis prxdixiffc:ut urbem ac teeffa cuffodirent:inffarc.n.mocu terrx.Et tum urbs tota eorum corruit. Et caygeti motis magna pars ad forma puppis eminens: abrupta cladem infuper eam ruma preffit . Perhibetur &. Phcrecj^dis Py-' thagora: docfloris alia conicdlatio:fed & illa diuma.hauffu aqux e puteo prxfenfiffc ac prxdixiffe ibi terrxmotum . Qux fi uera funtiqtum a deo tandem uidcn poffiint tales diffare dum umantr* Et hxc quidem arbieno cuiufqj cxiftimanda relinquatur * Ventos f caufa effe non dubium rcor.Neqj enim unq intremifcunt terrx nifi fopito man:cxloqj adeo tranquillo :utuoIatus auium no pendeant fubtracffo omni fpintu qui uchit.Ncc unq mfi poft uentos conditos falicet f uenas & cauemas eius occulco afflatu . Heq: aliucf cft in terra tremor q in nube tonitruum. Hec hiatus aliud q cum fulmen erumpit inclufo fpiritu lu(ffante;& ad libertatem exire nitente.

DE Terrx hiatibus. Cap.Lxxxii.

YArie itaque quatit.&i mira ediicur opcra:alibi proffratis moenibus : alibi hiatu profundo hauffis:alibi egeftis molibus : alibi emiffis ammbusmonnuq etiam ignibus calidifucfoncibus:alibiauerfo flummum curfu . Prxccdicucro comitaturqj terribilis foAusialias murmur fimilius mugitibus autclamon humano:armorumue pulfantium fragori : pro qualitate matenx exapicnCis formaq; ucl cauemarum ucl

Kuh^. ‘hrrr'

cuiitculi per <^ueiTi meat exilius graffantc in angufto : eodem rauco . Tn recuruis refulrante : m duns feruente J in humidis fludtuance U ftagnantibus.Icem feruente contra folida. Icaqj & fine motu farpe editur fonusmec fimplid modo quatitur un^: fed tremit:uibratq?. Hiatus uero ahas remanet olbendens c^ux lorbuit; alias occultat ore comprefro:rurrufq; ita indu(flo folo : ut nulla ueftigia extent urbibus plerunquc deuoratis agrorumq? tradlu haufto.Maritimaautem maxime quatiunt. Nec mdtofa tali modo carent. Exploratum eft mihi alpes apenninas fa:pius tremuiffe. Et autimo ac uere tcrr.E crebrius mouentur. Sicut fiunt fulmina. Ideo gallix 6c xgyptus minime quatiunturrquoniahic xftatis caufa obftatnllic hyemis . Ite noc^Iu fxpius q fterdiu. Maximi autem Ritun figna motus exiftunthi matunni uefpertiniqjtfed propinqua luce crebri.Interdiu autem circa mendiem fiunt. Etfolislunxqjdefedtu : quoniam tepcftates tuncfopiuntur, Prxapue uero cum feqf hymbre xflus > hymbrefue xftu.

Signa motus futuii. Cap.Lxxxiii.

NAuigantes uero fentiunt non dubia coniecfhira fiue flatu intumefccnte flu(fhi fubitoiaut qnente idi. Intremunt uero in nauibus pofica xque q i xdifiais: crepitu qj prxnuntiant.Qum & uolucres non impauidx fedent.EftfiC in cxlo fignum prxccditq? motu futuro aut interdiu aut paulo poft occafum fereno ceu tenuis linex nubis in longum porredx fpacium . Eft dC in puteis turbidior aquarnec fine odoris tedio. Auxilia contra motus futuros. Cap.Lxxxiiii.

Sicut & 1 iifdem e(b remedium:quale cloacx 6C crebn fpecus prxbet.prxcoceptu enf fpintum exhalant:quodm certis notatur oppidis: qux minus quatiuntur crebris ad purgandam cluuiem cuniculis cauata.Multoque funttutiorai iifdem illis qux pendent:ficac neapoli f italia itelligitur : parte eius qux folida cfb ad tales cafus obnoxia.TutilTimifuntxdifiaorum formcesianguli quoq: panetutpoftefqj alterno pulfu renitente. Et latere terreno fadipanetes miorc noxa quatiuntur. Magna diffe^ rentiacrt:6i in ipfo genere motus. Plunbus fiqdem modis quatitur.TunlTimum cft cum uibratcnfpantexdifiaorum crepitu . Eteum itumefatafTurgens : altemoquc motu rcfidet fnoxium. Et cum concurrentia teda contrano idu arietant : quoniam alter motus alten renititur . Vndantis mclinano dC fludus more quxdam uolutatio infefla eft.Autcum in unam partem cocus fc motus impellit. Definuc aut tremores cum uentus emerfit.Sm uero durauerernon ante quadraginta dies fiftunt.Plerunqj & tardius:utpotecum quidam annuo 5c bienmifpatio durauerint.

F Portenta terra ^ifemeluifa. Cap.Lxxxv.

Ac'tum efl 5c hoc femcl : quod equidem i etrufee difciplinx uolumibus fuenir Ingens terrarum portentum. L. Martio .Sex. lulio confl*, in agro mutinefi.naqj montes duo inter fe cocurrerunt crepitu maximo alTulcantes rccedentefqj : inter cos flamma fumoqj in cxlum exeunte interdiu fpedante c uia xmilia magna equitum romanorum familiariumqj & uiatorum mulricudie.Eo concurfu uillx omnes elifar. Animalia permulta : qua:itrafueranc:exanimatafunt:anno anteforialebcllu:quod haud fcio an funeftius ipfi rerrx icalix fiierirqciuile.Non minus mirum oftentum 6C nfacognouitxtas anno Neronis principis fupremo:ficut i’ rebus eius expofuimus pratis oleifqjircrcedente uia publica in corrarias fedes tranfgrcflis i agro marrucino prxdiis Vedii Marcelli equms romani res Neronis procurantis.

Miracula terrarmotus. Cap.Lxxxvi.

luntfimul cum terrarmotu Emundationes marisieode uidclicct fpiritu ffufi: aut refidenris fmu recepti. Maximus terrx memoria mortalium exririt motus Tiberii Cxfaris priripatu.xii.urbibus afix una node proflraris. Creberrimus punico bello intra eundem annu feptiesatqj qnquagies nuriatus romam.Qiio quidem ano / ad chrafimenu lacu dimicantes maximu motu neqj poeni fenfere:nec romani . Nec l^uero fimplex malu aut in ipfo untii motu periculii ell:;fed par aut maius oftentum.

Nunq urbs romatrcmuitrut non futuri cuentus alicuius id prarnundu efTec.

Quibus locis maria rccclTermt. Cap.Lxxxvii*

Adem nafcenciu caufa Cerra^icftrcu idem ille fpincus attollendo potens folo I ^ non ualec erumpere. Nafait enimmcc flummu tantu inuedlu ficut echinades infulx 'ab acheloo amne conue(ftx:maiorqj pars xgypti a nilo:in qua a pharo infula nodlis SC diei curfu fuiffe Homero credimus. Nec reccffu mans ficut idem Circeus ♦ Quod acddiffe Qc in ambracix portu decemmiliu paffuu interuallo : 6c athcnienfiu qumq; miliu ad pyr*eu: memorar. Et ephefi ubi quondam ^dem Diana: alluebat . Herodoto qdc ficredius mare fiiit fupram^hin ufqj adathiopti motes. Iteqj aplais arabile raaredrcailiu &c tota teuthraniac:qqj capos intulerit mxander.

Ratio infularu enafeennu. Cap.Lxxxviii.

NAfcutur &C alio modo terra:: ac repete f aliquo man emergunt uelut paria fecu fadete natura ; quxqj hauferit hiatus alio loco reddente.

Qu^ & qbus temporibus cnatic fiit. Ca.Lxxxix.

QLara? iam pndem ifuls delos & rhodos memoriae prodiit enac^.Poftea miores ultra mclo:anaphe. Inter lemnii &C hellefpontum nca. Inter lebedum & theon Inter cycladas olympiadis.c.xxxv.anno quarto thera 6C thcrafia. Inter cafdem poftannos.c.xxx.hicrareadcqjautomate.Et ab eaduobusftadiispoft annos .c.x. in noftro xuo.M.Iunio Syllano:&.L. Balbo conff.ad.viii.idus lulurhia.

Quas terras intcrrupermt maria. Cap. Lxxxx.

ANtc nos &C iuxta italiam inter molias infulas. Item iuxta cretam emerfit e man mille quigetum paiTuum una. Cum calidis fontibus altera: olympudis.cxliii. anno terno m thufco fmu flagrans hac uiolento oi flatu. Proditur quoqj memona:: magnam arca illam multitudinem pifdum fluitantem confeftim expirafle quibus ex iis abus fuiflet. Sic dC pythecufas in campano fmu ferunt ortas . Mox m iis monte epopon cum repente flamma ex eo emicuiffet campeftn aquatum planitie . In eade 6c oppidum hauftum profundo. Alioqj motu terra ftagnum emerfiiTe.Et alio ^uo/ lutis montibus infulam extinlTc prochytam. Nanqj 8c hoc modo infulas re^i natura fecit. Auellit fialiam italia:cyprum fyria:eubceam boecix:euboea aditem &C maaii: bclbicum bithynia : Icucofiam fyrenum promontono.

Qua infula continenti adiuncla. Cap, xci.

) Vrfusab{lulitinfulasmari:iuxitqKerns.AnciiTa lefbo: zephiriiihalicamafo: r^ethufam mindoidomifton 6c pemem mileto:arthemifiam parthenio promo/ toriomybanda quodam infula ionia .cc. nunc a mari abeft ftadiis , Syriten ephefus in mediterranea habet . Dcrafidas & fophoniam uicmam ci magnefia.Epidaurus 6C oricon infula effe defierut. Qt'* terramotu mari permutata. Ca.xcii. t TT N totum abflulit terras. Primum omnium ubi atlanticum mare efl;fi Platoni I credimusjin medio fpatio. Mox intcmo:qua uidemus hodie merfa acamania ambrado fmutachaiam connthio : curopam afiamqj propontide & ponto . Ad hoc prupit mare lcucada:anthirrhum:hcllefponcum:bofphorosduos.

Qua terra ipfafcforbuerimt. Cap.xaii.

ATq; utfinus&ftagnapratcrea:ipfafec6d& terra deuorauit.Cybotu altiffimu montem cu oppido curite: fiphyluminmagncfia.Etprius in code lococlariP fimam urbe qua tantalis uocabatur . Galanis 6C calanies urbium in phoenice agros; et cu ipfis phegium athiopia iugu cxcelfifTimu : tanq non ffida graiTarent dc litcora.

(^uxurbeshauftafintaman. Cap.xciiii.

PYrrha Bi antifla drea maocin pontus abftulit.Elicen & buri finus Corinthius : quarum m alto ucftigia apparcnt.Ex mfula axa amplius. xxx. milia pafluum abrupta fubito cutn plurimis mortaliu rapuit.Et i fialia dimidii tyndanda urbem; ac quicquid ab italia deeft.Simiiicer m boetia Qc eleufina.

DE Piaculis. Cap.xcv.

MO tus eniuero terrsc fileantur & quicqmd. cft:ubi faltem bufta uibium excaat.

funul ut terri miracula potius dicamusiqfcelera narurx.Ethetculeno calcilia enarratu diffialiora fuennt. Metallorum opulentia tam uaria tam diues ta focciida tot fxculis fubonens cum tantu quotidie orbe toto populetur ignes ruma; naufragia bella fraudes; tantum uero luxuna & tot mortales conterant.Gemmarum pidtura ta multiplex.Lapidu tam difcolotes macul^.Interqj eos candor alicuius : prater lucem omnia excludens . Medicatorum fontium uis. Ignium tot locis emicantiu perpetua tot faculis incedia. Spintus letales alibiiaut fcrobibus emilTi: aut ipfo loci fitu mon- tiferi. Alibi uolucnbus tantum: ut foracte uiemo urbi tradhi. Alibi prater hominem CEtens animantibus. Nonnunq & hommiiut in fmueffano agro & puteolano funt. qua fpiiacula alii uocantialiicharoneas ferobes mortiferum fpintum exhalantes. Ite in hirpmis amfantfti ac mephitis eundem locum : qucmquiintrauere monuntur. Simili modo hierapoli i afu matris magna tantum facerdo ti mnoxiu . Alibi fatidici fpecusiquorum exhalanone temuleti futura pra:cinut:ut delphis nobililTfo oraculo, (^ibus m rebus quid pofTit aliud caufa afferre mortalium quifpiam : q diffiifa p omne natura fubmde aliter atq; aliter numen erumpens 1

DE Temsfemper trementibus. Cap.xcvi.

Qy^adam uero terra ad ingreffus tremunt ; ficut in gabinenfi agro non procul urbe roma lugera ferme ducenta equitantium cutfu.

■ DE Infulis femperfludnantibus. Cap.xcvii.

Similiter in reatino quadam infula femper flutfhiantificut m agro cecubo . Et eodem teatino:mutinenfi:ffationcnfi: m iiadimonis lacu. Et ad cutdias aquas opaca filuaiqua nunq die ac noblu eode loco uifitur.In lydia aqua uocat calamina: non uentis folumifed etiam contis uel quolibet impulfu multorum ciuiu mithnda^ tico bello falus . SuntSt in nympheo parua faltates diffa; quoniam im fymphonir cantu ad iffus modulantium pedum mouentur . In tarqumenfi lacu magno italia duo nemora circunferuntur: nuc tnquetram figuram edentesmuc rotuda complexu uentis impellentibus:quadratam nunq. Q^uibus in tems no pluat;&

aceruata terra^; miracula:& caterorum elementorum. Cap.xcviii.

CElebre fanum habet Veneris paphos : in cuius quamdam aream non im^ pluit.Item m nea oppido troadis circa fimulacrum Mmema.In eodem relitila facrifictanon putrefeunt. luxta narpafa oppidum afia cautes ffathorrenda : uno digito mobilis, eadem fitoto corpore impellatur:refiffens . In taurorum poeninfula f auitate parafino terra eft : qua fanantur omnia uulnera. At circa afon troadis lapis nafaturiquo confumuntur omnia corpora. farcophagus uocatur. Duo funt montes iuxta flumen indum. Alteri natura eft ut ferru omne teneat. Alten ut refpuat . Itaqj fi fmt claui in calciamentoiueftigu auelli m altero non poffeiin altero fifti. Locris ti. Crotone peftilentiam nunq fuiffemec ullo terrEmotu laboratumtannotatum eft. In lycia uero femper a temcmotu.xl. dies ferenos effe.Inagro harpauo frumentu fatum non nafeitur. Ad aras murias in ueienre & apud thufculanum in filua ciminia loca funt: m quibus in terram depacfta non extrahuntur . In cruftumino natum foenum ibi noxium.-extta falubre eft. Et de aquarum natura complura didta fut. Quararionea:ftusmaris accedant & recedan t. Cap . xcviiii.

SEdsftus maris accedere &reaprocare maxime mirum eft. plunbus qdemodis accidit. Verum caufa in folelunaqj.Bis inter duos exortus Iunx affluunt, bifqj remeanttuicenis quateriiifqi femper horis. Et primum attollentes fe ai ea &: mundo itumefeentes. Moxa mendiano cxli faftigio uergente in occafu tefidentes.Rurfufqi ab occafu fubter ad cxli ima & meridiano contraria accedente inundantes. Hic donec iteru exorianturife forbentes. Nec unq eodem tempore quo pridie refluit: ut acillate

lyicK naheteq: feci auido hauftu niana;& affiduc aliunde q pridie exonneparibus tamen mtemaUis reaprocis.Senifqj feper horis non cuiufq, diet autnoais aut locu fed ab aiqumoctialibus.ideoqj fxqualcs uulganu horarii fpatio ut alqj plures Ui eas aut diei aut nodis Jlaru menfura; cadunt:& xquinodio tapj pares ubic ue . inciens argumentum plerunq; luas ac mas etia diurniE hebetes eiTe qui negent fubtetm^are fydera:ac rurfus eade refurgere-fumliiq; tems: frao ucro uniuerii naturxac ide {aa^. iniifde ortas occafufqj openbus non alitet fub terta manifefto fydens curfu : alioue efiedu : q cu prxtet oculos noftros fetatur . Multiplex etiinum lunaris differentia. Pnmumq! Teptaiis diebus.Quippe modia noua ad diuidua xftus . Pleniores ab ea exundat . Plenaqj maxime feruent. inde mitefomt.Pares ad feptimi primis.Ireriiqj dio latere diuiduaaugenrur. In coitu foiis pares . Plane eadem aquilonia & a tenus logius recedente mitioresiq cd in auftros degrefla propiorenifu uim fua exercet. Per odonos quoq, annos ad pnnapia motus & paria incrementa centeffo luns reuocaV abjtu. augente ea cuntfta foiis annuis caufis duobus xquinojfhis maxime tumentes. & autumnali amplius | uemo.Inanes uero brumarS^ magis foiOitio. Nec tamen in ipris:quod dixi; temporum atticulis:fed paucis poft diebus : ficuti neqj m plena auc nouiiTima fed pofteainecftatim ut lunam mundus oflcndat : occultccue:aut media plaga declinctnierum fere duabus horis xquinodialibus feriusjtardiore fepad terras omnium;quxgerunuirm(^io:effeducadentequiru: ficuti fulguns & tonitrui 6: fulminum. Omnes enim xflus in oceano maiora integunt fpatiaiinundantque q m reliquo man: fiue quia totum i uniueriitate animofius eft q i parte; fiue qa magni' tudo aperta fydens uim laxe gra/Tantis efficacius fentit eadem angufliis arcentibus. Qua decaufa nec lacus nec amnes fimiliter mouentur . Odogenis cubinis fupra bri' tanniam intumefcerexftus Pytheas maifilienfis audorefl . Interiora autem mana clauduntur ut portu. Quibufdam tamenf locis fpatiofiorlaxitas diribi pareemrpote cum plura exempla funt in tranquillo mari nulloq; uelorum impulfu tertio die e.v Italia peruedorum uricam xftu Aruenre. Circa littora aurem magis qf alto deprehe' dunt himotusrquonia&in corpore extremo pulfii uenarum ; id efl fpmtus magis fentiunt. Vbi xftus extra ratione. Cap.C.

^ I ^ tamen xftuanis propter difpares fydemm m quoq? tradu exortus

_1_ diuerli cxiftunt xft us tempore non tationc dircordes:ricut in fyrtibus. Et quo' tundam tamen priuata natura ellmielut taurominitani euripi . Sxpius 6C in eubau fepnes die ac node reciprocantes.Aeftus idem triduo in mcnfe cdriflic fepriamdaua nonaq; luna . Gadibus; qui ed delubro Herculri proximus i fons inclufus ad putei modum:alias fimul cum oceano augeturiminuiturqj : alias uero utrunqj contrariis temporibus . Eodem m loa? alter oceani motibus confcnrit . In ripa bethys oppidum eft rcuius putei crefeente xdu minuuntur, augefeunt decedente : mediis temporum immobiles. Eadem natura in hifpali oppido uniputeo;cxteris uulgaris.Etpdtus fep extra meat in propontid€m:introrfus in pondl nunq refluo mari.

Miracula maris . Cap . Ci.

^ A Mnia plenilunio maria purgant'' ; quxdam & flato tempore. Circa meffanam

V — / &milyas fimo rimiliaexpuunt''in littus purgamenta.Vnde fabula foiis boues ibi flabulan.His adde; ut nihil quod equidem noueri prxteream ; Anftoteles nullu aial nifi xflu recedente expirare affirmat. Obfematum id multum m gallico oceano; Qi duncaxat in homine compertum.

Quxpoteflas Iunx & terrena & marina. Cap. Cii.

QVo uera contedario exifHt haud fruflra fpintum fydus Iunx exiflimari.& hoc efjequod teiras raturet;accedenrqjcorpotaimpleat;abrcedenfq; maniae. Ideo cum incremento eius augeri conchylia. Et maximcfpiritumfentircrquibus faguisnd fiC.Seddcfanguinem hominum, etiam aim lumine cius augeri ac mmui . Frondes

I

quoqj & pabula(ut fuo loco (licct)rentirc:m omnucade penetrante ui.

Qux folis dC quate falfii mare. Cap.Ciii.

Taqjfolis ardore ficcatliquor.iSC hoc efTe mafculum fydus accepimus torrens cudaforbenfq; . Sicmanlatepatennfaporeni incoqui falisiautqaexhaufto inde dula tenuiqj quod facillie trahat uis igneaiomne afpenus crafTiufqj linquatur, ideo fuma ^quorii aquadulaorem profunda. Hac effe uenore cam afpcri raporis:q q> mare terra: fudor fit stemus . Aut qa plunmu ex ando mifceat illi uapore. Aut qa terrs nata medicatas aqs inficiat . Eft in exemplis Dionyfio ficilia: tyrano;cu puhus eft eapotencia:acadiffeprodigiu;ut uno dic i portu dulccfcerct mare.

Item de natura luns. Cap.Ciiii.

Contrario ferut luns fcemineu ac molle fydus . Atqj noiftumu foluere hiiore. Et traherernon auferre.Id maniteftum efi::q> feraru occifa corpora m tabeuifu fuo refoluat.Somnoq} fopitis torporem contrac^tii m caput reuocet.Glaae refudat. Cucftaqj humifico fpintu laxet. Ita pefannatursuices , Seperqj fufFicere:aliis fyde^ elementa cogentibus: alus uero fundennbus.Sed in dulcibus aquis Iunx alimentum eire:ficutinmaimis folis. Vbialciffimu mare. Cap.Cv.

ALnlTimummare .XV. ftadiorumFabunustradit.Aliim ponto ex aducrfoco/ taxorum gcntisruocant bachea pontijtrecentis fere a continenti ftadiis imenfa altitudinem mans tradunt uadis nunquam repertis.

Miracula aquarum fonaum &L fiuminu. Ca. C\ i.

Mirabilius id faaut aqux dulces luxta mare:ut fiftulis emicantes, na nec aquali natura a miraculis ceffat. Dulces maninuehuntur leuiores haud dubie. Ideo ^ marinx:quamm natura grauior magisjinueda fuftinet.Quxdam uero QC dulces iter fe fupemieant alias . Vt in fucmo lacu inuedhis amnis : m lano addua : m uerbano ticinus:m bcnaco mmtiusiin fcuinno ollius: in lemanno rhodanus . Hi trans alpes fupenores in italiam multorum milium tranfitu hofpiwles : fuas tatu nec largiores q intulere aquas euehentes. Prodicum hoc in oronce amne fynx : multifque alus . Quidam uero odio mans ipfa fubeunt uada;ficuti arethufa fons fyracufanus: i quo redduntur lada. m alpheum:qui per olympiam fluens peloponnefiaco lictori ifudic. Subeunt terras nrfufque redduntur : lycus m afia : erafinus in agnolica : ngns in mefopotamia. Et quxiAefculapii fonte athenis merfafuc:m phalcnco redduntur ♦ Et in armate campo fluuiusmerfuspoft. XX. milia paffuumexic: etm aquiletenfi timauus. Nihil i afphalrice iuda:x lacu: qui bitume gignit:mergi pot.Nec i armenix maioris anchiflo.is quidem merofus pifces alit. In falencino luxca oppidii maduna lacus ad margines plenus : neqj exhauftis aquis minuitur : neqj infufis augetur . In aconum flumine ^ in piceno:lacu uclmo lignum deieiflum lapideo conice obducit. Et m funo colchidis flumme adeo ut lapidem pleruqj durans adhuc integat cortex. Similiter in flumine filero ultra furrentum no uirgulta modo immerfaruei^ &C folia lapidcfcuntialias falubris potus eius aqux.In exitu paludis rearinx faxum crefac. et m rubro man olex uirenccfqj frutices cnafcutur.Sed & fontium plurimorum natura mira efl femore. idqj etiam m iugis alpium:ipfoqj i man: dC mter italiam enanam ut m baiano finu:& in lin fluuio:mulcifqj alus. Nam dulcis hauflus i manplunmis locis ut ad chelidonias infulas & arabum:&: in gadicano oceano.Pacauinorum aquis calidis herbx uirentes innafcunmrrpifanomm ranx. Ad uetulonios m hetruna non procul a mari pifces. In cafmate fluuius appellat fcatebra frigidus abudacior xflate. In eo utinarcadixftymphalienafcuntur aquatiles mufculi . In dodone louis fons cum fic gelidus:6C immerfas faces extinguat:fi extincflx admoueatur accendit . Idem mendie femper dcficit:q decaufa anapauomenon uocac. Mox increfeens ad medium nodas exubcrat.ab eo rurfus fenfim defiat.In illyriis fupra fontem fngidum expafx uefles accolit. louis Hammonis fds icerdiu fngidus:nodibus femec.In troglodycis

l-ons folis ippellat*’:clulcis & circa meridiem maxime frigidus.Moxpaulatf tepefees: ad nodis media tcruore SCamantudic infeiUc'’.Padi fons mediis diebus ^ftiuis uclut interquiercens femper aret . In cenedo infula fons femper a tertu nodis hora i fexta abxdiuo folftitio exundat. Et in delo mfula inopus fons eodemiquo nilus modo ac panter cum eo dectefat : augeturue . Contra timauu amne infula parua in man eft cii fontibus calidis: qui panter cu aiftu mans crefcunt:mmuunturq;.In agro pitinatc trans appenninum fluuius nouanus:omnibus folftitiis torrens bruma ficcacur ♦ In falifco clitumni amnis aqua potata cadidos boues facit. In boetia amnis melas oues nigras. Cephifus ex eodem lacu proflucns.-albas rurfus nigras penitus, Ruffafqj iuxta ilni xathusrude QC nomen amm.In ponto fluuius aftaces irrigat capos:i qbus pafbe oues nigro lade xque gentes alunt . In reatino fons neminia appellatus alio atque alio loco exontur annonae mutationem fignificas. Brondufii in portu fos fcorruptas prxftat aquas nauigatibus.Lynccftis aquatquae uocatur acidula: uini mo tcmuletos facit: Item m paphlagonia agro caleno.In andro infula templo Liberi pfis fonte nonis lanuariis feper umi fapore fluere Mutianus ter conf.credit.dioftedofia uocac. iuxta nonaennam arcadiac ffyx nec odore differensmec colocc epota illico necat.Item ui berofo taurorum colle tres fontes fine remedio fine dolore mortifen. In cani^ienli hifpaniar agro duo fontes iuxta fluuntralcer omnia refpuens:alcer abforbens.Ineac^ gente alius aurei colons omnes oftcndit pifces : nihil extra illam aquam Gctens differentes . In comefi iuxta lanii lacum fons largus hons fingulis femper itumefnt; ac refidet. In cydoniaifula ante lefbum fos calidus uerc tantum fluit. Lacus fannaus afia circunnafcente abfcmthio mfiatur. Colophone f Apollmis Clam fpccu lacuna cft:cuius pom mita redduntur oracula bibentium brcuiore uita . Amnes rttrofluerc dC noftra uidir artas Neronis prmapis annis fupremis : ficut m rebus eius retulimus . Jam oes fontes affate q hyeme gelidiores effe : que fallit.'^ Sicut illa permira naturjc opera ss di plumbum m mafTa mergi. Dilatata fluitarc.Eiufdeq; podens alia Cedere: alia inuehi. Onera in aqua facilius moucn. Thyreum lapidem quis gradem matare . euudemqj commmucum mergi. Recentia cadaucra ad uadum labi . intumefeentia attolli. Inania uafa haud facilius q plena extrahi. Pluuia falinas aquas dulaores cfTc q reliquas. Nec Eeti falem:nifi admixtis dulabus . Manas tardius gelare: et celerius accendi. Hyeme mare calidius effe: autumno falfius.Omne oleo tranquillari. Et ob id unnates ore fpai^ere:quoniam minget naturam afperam:Iuccqj deportet. Niucs in alto mari non cadere. Cum omnis aqua deorfum fcratur:exilire fontes. Atqj etiam in xtnx radiabus flagrantis m tatum ut qumquagena & centena milia paflfuum arenas flammarum globus emdlct.

Ignium aquarum iun(lta miracula & de maltha. Cap.Cvii. r T A;nqj ignium:quod eff natune quartum elcmentumrreddamus aliqua mv

I racula . Sed pnmum ex aquis . In comagene urbe famofata (f agnum c emitte limum: maltham uocant: flagrantem. Cum quid attingit folidi:adh*ret . Prxterea tadus fequitur fugientes.Sicdefenderc muros oppugnate Luculloiflagrabatqj miles armis fuis. Aquis etiam accenditur.Terra tantum rcflingui docuere experimeca.

DE Naptha. Cap.Cviti,

Similis efl natunc naptha::ita appellatur circa babyloniam:& in auffagenis par^ thix profluens bituminis liquidi mo.Huic magna cognatio igniii.Trafiliutcp protinus in ea imdecunqj uifa.Ita ferunt a Medea pelicem crcmataipoftq facrificata ad aras acceffcrancorona igne rapta. DE Semp ardennbus locis. Ca.Cviiii.

VErum in montium miraculis aalet ietna nodhbus femper : tatoq? xuo ignium matenafufficit.Niualis hybemis t^oribus;egeftumq3 cinerem pruinis opies* Nec in illo ratum natura fxuitcxuftioncm terris denunaas . Flagrat in phafe lycia: mons chimxra;& quidem immortalis diebus ac notflibus flima.Igncm eius accendi

aqua : exringui ucro terra aut foeno Gniciius Ctefias tradit . Eadem in Ij aa cphefh montes taeda flimate tada flagrant adeo: ut Iapides quoqj nuorum & arenx in ipfis aquis aideat.alitq; ignis ille pluuiis. Baculo fiquis exiis accefo traxerit fulcosmuos igmuni fcqui narrat . Flagrat m bacn:ns cophana nodabus uertex . Flagrat in medis SC ceftia gente conl^io perfidis. Sufis quidem ad turnm albam. xv.cammis maximo eo^i.Et icerdiu campus babylonix flagrat quadam uclut pifcma lugen magnicudie. Item sdaiopum luxta hcfperum montem ftcllarum modo campi node nicd.Sfliter in mcgalipolitanorum agro : tametfi internus fit ille iucundus : frondemque denfi fupra fe nemons non adurens : &: luxta gelidum fontem femper ardens . Nymphei crater dira apolloniatis fuis portendit : ut Theopompus tradidit. Auget hymbnbus cgcntqj bitumen temperandum fonte illo inguilabiliialias omni bitumme dilutius. Sed quis hxc miretur;'' In medio man hiera infula ardet. Aeolia infula luxca italiam cu ipfo man arfit per aliquot diesifotiali bello;<3d donec legatio featus piauit.Maxfo tamen ardet incendio theonochema didum xchiopum lugum . Torrentefque folis ardoribus flammas cgeric.Toc locis: tot incendiis rerum nata terras cremat.

Ignium per fe miracula. Cap.Cx.

PR^ercrea cu fit huius unius elemen ratio foecunda;fcqj ipfa panat : & mmimis crcfcacfcintJlisrquid fore putandum efl in tot rogis terra: eft illa natura qu* uoraacatem auidilfimam m toto mundo fine damno fui pafat Addantur iis fydera innumeraiingefqj foI.Addantur humani ignes: et Iapidum quoqj ifin natx: attrita mter fe ligna: lam nubium & ongmes fiilmmum. Excedit profedo oiamira'' culaiullum diem fuiflerquo non cunc'ta c6flagratent:cum fpccula quoque concaua: aduerfa folis radiis facilius etiam acccndacur:q ullus alius ignis.Quid q» muerabilcs partusifed naturales fcatcntTn nympheo exit e petra flamma:qua:pluuiis accendit. Exit & ad aquas fcancias.hax quidem mualida cum tranfit:nec longe m alia durans materia. Viret exsterno hunc fontem igneum contexens fraxmus . Exitin mutmefi agro (latis uulcano diebus . Repentur apud audores fubiec^fas ancixaruis fi carbo deaderitardere terram. In agro fabmo & fidicino undum flagrare lapide. In faldmo oppido natiam impofito ligno in faxum quoddam ibi facrum ; protmus flammam exillere.In lacinis lunonis ara fubdiuo lita: anerem immobilem clTe:perflantibus undiqj procellis. Quin dC repentmos ignes exiflere&^ in aquis. Erin corponbus etiam humanis emicuifle.Thrafimenum lacum arfilTe totum. Seruio Tullio dormienti in pueriaa ex capict flammam cmicuilTe ,L. Martium m hifpania mteremptis Scipio-' nibus conaonantem;&: milites ad ultionem exhortancem arfiffe fimili md Valerius Antias narrat.Pluta mox 5C diflmdius. Nunc enim quada mixtura rerum omnium exhibentur miracula. Verum egreffa mens mterpretationem naturs: feflinac legetui animos per cotum orbem ueluci manu ducere. ^

Terne uniucrfsmenfura longitudo claritudo. Cap.Cxi.

PArs nfa terrarum de qua memoro ambientc(ut didum cfl)oceano: uclut matas logiffic ab ortu dC ab occafu patet; hoc cfl ab india ad Herculis collinas gadibus facratasiodogrca qncjj milia fexagitaodo milia palTuiirut Artemidoro placet audo^ n. Vt uero Ifidoro noagitaodo milia dece dC odo. Artemidorus adiicit aplius a gadP bus arcuicu facri ^motorii ad promdtonu arcabru: quo IdgilTfefros ^cuiithifpais odingeca milia nonagmtaunii.Id menfunrduplia curnt uu.A gange amne oftioq; ciustquo fe in eoum oceanu effundit per india parthiencnq? ad mynandrum urbem fyris in ilTico finu poftti quinquaginta quinq milia pafTuu dece & noue. Inde pxfa nauigatione cyprii infula patara lycia: rbodu aflypalsa in carpadoman inmfulas laconics tamarum. Lylibsum ficilia: caralium fardiniac trigita quattuor. Deide gades duodecim mdia qumquaginta.Qua: menfura uniuerfaab eo mari effidt nonaginta odomilupaffuumfcxagintanoucm . Alu uia quar certior itinere terreno maxime

patet a gange ad cuphratem amnciquinquagmta mdia pafTuu.xxi Jnde cappadoci* iii mazaca.cc. milia.xliiii. Inde per phrygiam:cariam:epherum : quadrigenta milia pafTuum.xcvin.Ab ephefo pcrsgxum pelagus dclum ducenta milia.Ifthmu duceta duodecim mdia. Deinde terra dc laconico mari dc cprinthiaco finu pacr^ pelopdqefi ducenta duo milia quingenti. Leucadem otflmgcnta fex milia qumgeriti . Corcyrim totidem. Acroceraunia : centum tngftaduo milia quingenti. BrundufiiyocftogLtafex milia quingenti.Romam.ccc.milia fexaginta. Ad alpes ufqj calcincomacum uicum quingenta decem & od:o milia. Per galliam ad pyreneos montes illibnu qumgenta quinquagmtafex milia. Ad oceanum 6c hifpanix oram trecenta triginta sduo milia . Traiedii gadis feptem milia quingenti . menfura Artcmidon rdne nonaginta efficit fexagintanouem.Laritudo autem terra: a meriduno fitu ad Ceptetrionc: dfdio fere minor colligitur : quinquaginta quattuor miliiim fcxagintaduo . Quo palim fit qtum & hinc uaporabftulcrit&: illfc ngor. neqj enim declTcatbitrpr cerris:aut no elTc globi formam. Sed inhabitabilu utiinqj incomperta clTe . Harc menfura curiit a littore ithiopici occani qua modo habitatunadmcrocn quingenta quinquaginta milia. Inde alexadriam duoded milia qnquaginta. Rhodum qumgeta ocftogftarna. Gnidum odfogmtaquattuor milia quingenti.Coum.xxv.milia.Samu cetum milu. Chium odlogintaquattuor mdia.Mytilenen fexaginta quinqj milia. Tencdd.xcviiii. milia.Sigarum promontoriu.xii.milia quingenti. Os ponti. ccc.duodecim milia .d. Carambinpromontorium.ccc.l.Os maxiridis.ccc.xii.milia.d. Oftiumtanais .cclxv, milia. Qui ciirfuscdpcdiis mans breuior fieri poteft.lxxxix.M. Ab oftio tanais nihil modicum diligetiffimi aucftores fecere. Artemidorus ulteriora incomperta exiftfauit: cum circa tanam farmatarii gentes degere fateretur ad feptentriones uerfas. Ifidorus adiecic.xii.milia.l.ufqj ad tilen. qua:conic(5riiradiuinarioniscfl:. Ego non minore q proxie dicLo fpatio farmata^ fines nofci intclligo.Et alioqn quantu effe debet quod innumerabiles gentes fubindefedem mutantes capiat.'' Vnde ulteriorem menfuram mhabitabilis plaga: multo elTe maiore arbitror.Na & a gcrmania imenfas infulas no pndem compertas cognitu habeo. De longitudine ac latitudine hax func:qux digna meoratu pute. Vniuerfu aut huccircuini Eratofthenes f diu qdelittetn^i fubrilitatet 6c in hac unqj prarter ceteros follers que a cunditis probari uideo duceto^: qnquagfra^ duorum milui ftadiu prodidit. Qujc menfura romana coputarionc effiat trecenties quindedes centena milia pafTuu . Improbu aufumerum ita fubtili argumentatione comprehenfumiut pudeat non aederc.Hipparchus & in coarguendo co 6ci reljqua omni diligentia mirus adiiat Radiorum paulominus.xxv.mdia. ;;

Harmonica mundi ratio. Cap.Cxii.

A Lia Dionyfiodoro fides : neque enim fubtraham exemplum uanitaris gtxca: maximum . Melius hic fuit geometrica faentia nobilis. Senedta diem obiit in patria . Funus duxere ei propmqu* : ad quas pertinebat hsrreditas . Eiccumfccutis diebus iufba peragercnt:muenilTc dicuntur in fepulchro epiftola Dionyfiodori noic adfuperos fcripcam.PerucnifTc eum a fepulchro ad ifimam tcrramiefTeqj co Radioli quadragintaduo milia . Necdefiicre geomccrar:quiinrerpretarenturfignificarccpri Rolam a medio terrarum orbe miffamquo deorfum abfummo longiffimum effe fpatium&idem pilx medium, exquo confecutacomputatio eR; utcircuitu effe.cc. quinquagintaquinqj milia Radia pronuciaret.Harmonicaroquacogitrerunatura fibi ipfam congrucrcraddic huic mefurse Radia Rpte milia.tcrTaqj nonagefimafexta miliefima totius mundi partem fadt.

CAII PLYNII SECVNDI NATVRALIS HISTORIAE LIBER TER^ nVS. PROOEMIVM.

'ACTENVS DE SITV ET MIRACVLIS terrieiaquatiiq! ac fycleru:^ ratide uniuerfitatis atqj menfura.Nunc de partibus : quaqinfinitu id quoqj exiftimatur : nec temere fine aliqua re^ prehenfione tracSatum . Haud ullo in genere uenia iuRior eftifimodo minime miy c homme genitu nd omnia humana nouilTe, Quapropter auftorem neminem unumfequar.Sed utquiq; ueriffimum in quaqj parte arbitrabor; quoniam commune ferme omnibus fuit: ut eos quifque diligetilTime fitus difceret:in qbus ipfe qidebat. Ideo nec cu!pabo:aut coargui queq. Locoiji nuda ■'lfomiria'’5c“qViita dibinir bremrate ponenturtclaritate caufifqj dilatis f fuas partes. Nunc enim fermo de toto eft. Quare fic accipi uelim;ut ficut uidua fama fua nomia qualia fuere primordio ate ullas res geftas nuncupetur ; & fit quaxla i iis nomeclata quidemtfed mundiiterumqj naturx.Terrarum orbis uniuerfus i tres diuiditur ptes: europam:afiam:africam . Origo ab occafu folis : & gaditano freto : qua irmmpens Oceanus atlanticus in maria’ interiora diffunditur . Hinc intranti dextra africa eft . Leuaeuropa. Inter has afiaeft. Termini:amnes tanais & nilus .Xii.M. paftuum in longitudinem quas diximus fauces oceani patent, quinque milium in latitudmem a uico mellaria hifpaie ad promontorium africa: albumiaudfore Turanio Grachula iuxta genito.T.Liuius: ac Nepos Cornelius latitudinis tradiderunt: ubi minus .vii. iM.paftuum:ubi uero plurimu .x.M.Tam modico ore ta immenfa xquo^t uaftitas panditur.Nec profunda altitudo miraculum minuit.Frequetes qppe ta;niica‘dicans uadi carinas territat.Qua de caufa limen interni mans m.ulti eum locu appellauere; Proxima autem fauabusutrinqueimpofiri montes coercent clauffra : abila afnca:: europs calpe laborum Herculis mets.Quam ob caufam indigena: column is eius dei uocat.credutqi pfoftas exclufa antea admififfe maria:&: re^t natx mutafte facie.

DE Europa. Cap.i.

PRimum ergo de europa altrice uicftoris omnium gentium populi ; longeque terramm pulcherrima:quam pleriq; mento non tertiam portionem fecere;ue9i arquam in duas partes ab amne tanai ad gaditanum fretum uniuerfoorbe diuifo . Oceanus hoc:quod ditftum eft : fpario atlanticum mare infundens : & auido meatu terras quxcucp uenientem expauere demergens: refiftentes qiioqj flexuofo littomm anffatftu lambit: europam uel maxime receftibus crebris excauans. Sed in quattuor prxeipuos fmus . Q uorum primus a calpe hifpanix extimo (utdicftum eft)monte : locrobrutinum ufq; promontorium immenfo ambitu fletftitur. In eo prima hifpaia terramm eft ulterior appellata.Eadem bethyca.Moxafincrirgitanonterior : eadcqi tirraconenfis ad Pyrenea iuga . Vlterior in duas per longitudinem qiufrias diuidit”. Siquidem bethycx latere feptentrionali prxtenditur lufitania amne ana difcreta . Ortus hic in aminitano agro citerioris hifpanixia: modo fe in ftagna fundes : modo in anguftias reforbens : aut in totum cuniculis condens: & fxpius nafei gaudens in atlanticum oceanum efFunditur.Tarr,iconenfis autem hinc affixa pvreneo: totoque eius a latere deairrens fimiil ad gallioi oceanu hibero mari tranfuerfa fe padens